Các đợt nắng nóng gay gắt đang xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn tại châu Âu. Người dân nơi đây gần như không có cơ hội hạ nhiệt khi hệ thống điều hòa không khí vô cùng hiếm hoi trong các hộ gia đình. Để chống chọi với cái nóng, nhiều người dựa vào quạt điện, túi chườm đá và tắm nước lạnh.
Cách tiếp cận đối với việc giải nhiệt của dân châu Âu hoàn toàn khác biệt so với Mỹ, quốc gia vốn có lịch sử khí hậu nóng bức hơn. Gần 90% nhà ở tại Mỹ được trang bị điều hòa, con số này tại châu Âu khoảng 20%. Biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng trở nên dữ dội, kéo dài và xuất hiện ngày càng sớm hơn. Câu hỏi là vì sao các quốc gia châu Âu giàu có lại tỏ ra ngần ngại trong việc lắp đặt điều hòa, đặc biệt là khi nắng nóng đang gây ra những tổn thất ngày càng lớn về người.
Nguyên nhân lớn là do trong quá khứ, nhiều quốc gia châu Âu, đặc biệt là ở phía Bắc, hầu như không có nhu cầu làm mát. Nắng nóng trước đây vẫn xảy ra nhưng hiếm khi kéo dài với nền nhiệt độ cao liên tục như hiện nay. Ông Brian Motherway, Trưởng bộ phận Hiệu quả Năng lượng và Chuyển dịch Toàn diện tại Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA): “Tại châu Âu, chúng tôi đơn giản là không có truyền thống sử dụng điều hòa, bởi vì cho đến gần đây, đây chưa bao giờ là một nhu cầu cấp thiết”.
Điều này khiến máy điều hòa nhiệt độ từ trước đến nay thường được coi là một thứ xa xỉ phẩm hơn nhu cầu thiết yếu, đặc biệt chi phí lắp đặt và vận hành rất tốn kém. Giá năng lượng tại nhiều nước châu Âu cao hơn tại Mỹ, trong khi thu nhập trung bình của người dân có xu hướng thấp hơn. Do đó, chi phí tiền điện để duy trì một chiếc điều hòa là gánh nặng vượt quá khả năng chi trả của nhiều người dân.
Yếu tố tiếp theo là kiến trúc. Tại các quốc gia Nam Âu ấm áp hơn, một số công trình được xây dựng để thích ứng với thời tiết nắng nóng, có tường dày, cửa sổ nhỏ để ngăn ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp vào bên trong và được thiết kế để tối đa hóa lưu thông không khí. Kiến trúc này giúp ngôi nhà mát mẻ hơn, từ đó giảm bớt nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát nhân tạo. Tuy nhiên, tại các khu vực khác của châu Âu, nhà ở không được thiết kế để chống nóng.
“Chúng tôi chưa có thói quen suy nghĩ về việc làm thế nào để giữ mát vào mùa hè. Đây thực sự là một hiện tượng mới xuất hiện gần đây”, ông Motherway nói.
Các tòa nhà tại châu lục này có xu hướng lâu đời, được xây dựng trước khi công nghệ điều hòa trở nên phổ biến. Tại Anh, quốc gia vừa trải qua tháng 6 nóng nhất trong lịch sử khí tượng, cứ 6 ngôi nhà thì có một căn được xây dựng từ trước năm 1900. Ông Motherway cho biết thêm việc lắp đặt hệ thống làm mát trung tâm cho những ngôi nhà cổ kính này khó khăn hơn nhiều, dù không phải là bất khả thi.
Dẫu vậy, đôi khi rào cản lớn hơn lại đến từ các thủ tục hành chính. Ông Richard Salmon, Giám đốc Công ty Điều hòa Không khí, có trụ sở tại Anh, cho biết chính quyền nước này thường từ chối các đơn xin lắp đặt điều hòa với lý do làm ảnh hưởng đến thẩm mỹ bên ngoài của cục nóng, đặc biệt là tại các khu vực bảo tồn hoặc trên các tòa nhà được xếp hạng di sản.
Bên cạnh đó còn có góc độ chính sách. Châu Âu đã cam kết trở nên trung hòa khí hậu vào năm 2050. Sự gia tăng đột biến của các thiết bị điều hòa khiến các cam kết này trở nên khó khăn hơn. Điều hòa không chỉ là thiết bị ngốn điện chuyên nghiệp mà còn thải nhiệt ra môi trường xung quanh. Một nghiên cứu về việc sử dụng máy điều hòa tại Paris cho thấy chúng có thể làm tăng nhiệt độ ngoài trời từ 2 đến 4 độ C. Tác động này đặc biệt nghiêm trọng tại các đô thị có mật độ dân cư dày đặc của châu Âu.
Một số quốc gia áp dụng các biện pháp hạn chế điều hòa. Năm 2022, Tây Ban Nha ban hành quy định bắt buộc điều hòa tại các nơi công cộng không được đặt thấp hơn 27 độ C nhằm tiết kiệm năng lượng. Dù vậy, quan niệm và mối lo ngại xung quanh chiếc điều hòa tại châu Âu đang thay đổi khi châu lục này trở thành điểm nóng về khí hậu, với tốc độ nóng lên nhanh gấp đôi so với phần còn lại của thế giới. Châu lục này đang đứng trước một tình thế tiến thoái lưỡng nan: chấp nhận sử dụng máy điều hòa tiêu tốn nhiều năng lượng cùng những tác động tiêu cực đến khí hậu hoặc tìm những phương thức thay thế để thích ứng với một tương lai ngày càng thiêu đốt.
“Nhà ở của chúng ta cần phải có khả năng chống chịu không chỉ với giá rét, mà còn với những đợt nắng nóng ngày càng khắc nghiệt”, bà Yetunde Abdul, Giám đốc Hội đồng Công trình Xanh Anh, nói.
Hiện đã có những dấu hiệu rõ ràng cho thấy tỷ lệ sử dụng điều hòa đang gia tăng tại châu Âu, tương tự nhiều nơi trên thế giới. Một báo cáo của IEA dự báo số lượng thiết bị điều hòa không khí tại EU có thể tăng lên 275 triệu chiếc vào năm 2050, cao hơn gấp đôi so với con số của năm 2019.
Theo ông Salmon, nhu cầu lắp đặt tại Anh đã tăng vọt. “Trong 5 năm qua, số lượng yêu cầu từ các hộ gia đình đã tăng hơn gấp 3 lần. Riêng đợt nắng nóng này đã khiến nhu cầu tăng kịch trần… Người dân không thể sinh hoạt nổi khi cơ thể bị bốc hỏa vào lúc 3h”, ông cho biết.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo điều hòa có thể là giải pháp cứu cánh tức thời trước nền nhiệt thiêu đốt nhưng lại ngốn một lượng năng lượng khổng lồ mà phần lớn trong số đó vẫn đến từ nguồn nhiên liệu hóa thạch gây nóng lên toàn cầu. Bà Radhika Khosla, giáo sư tại trường Doanh nghiệp và Môi trường Smith thuộc Đại học Oxford, phân tích việc sử dụng điều hòa chạy bằng nhiên liệu hóa thạch làm gia tăng ô nhiễm gây nóng hành tinh, từ đó lại làm tăng nhiệt độ môi trường, tạo ra một vòng lặp luẩn quẩn khiến biến đổi khí hậu ngày càng tồi tệ hơn.
Ông Motherway nhận định thực tế là tư duy của người dân châu Âu về điều hòa chắc chắn sẽ thay đổi khi nắng nóng cực đoan, cùng các tác động tiêu cực của nó đối với sức khỏe, ngày một gia tăng. Thách thức lúc này là các quốc gia phải đảm bảo ban hành được những quy định nghiêm ngặt về hiệu suất của hệ thống làm mát nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực lên khí hậu.
“Bởi lẽ, mỗi chiếc điều hòa được bán ra hôm nay sẽ ấn định mức tiêu thụ năng lượng và lượng phát thải cho cả một hoặc hai thập kỷ tới. Vì vậy, chúng ta buộc phải làm đúng ngay từ đầu”, ông nói.
Ngày 10/4, BS.CK2 Đỗ Châu Việt, Trưởng khoa Hồi sức tích cực Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết khoa vừa cứu sống hai bệnh nhi tay chân miệng độ 4 (mức nặng nhất) liên quan chủng EV71. Trường hợp đầu là bé trai một tuổi, ngụ TP HCM, khởi phát triệu chứng sốt, được chẩn đoán viêm họng nhưng uống thuốc không giảm. Khi xuất hiện các vết hồng ban kín đáo, bé nhanh chóng trở nặng với vã mồ hôi đầu, khó thở, suy hô hấp, phải đặt nội khí quản ở tuyến dưới trước khi chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 2.
Kíp cấp cứu lập tức cho bệnh nhi thở máy, lọc máu và dùng thuốc trợ tim. Sau hơn ba ngày điều trị tích cực, bé qua cơn nguy kịch, cai máy thở, chuyển sang thở CPAP, sinh hiệu tạm ổn và tiếp tục theo dõi di chứng thần kinh.
Ca thứ hai là bé trai 3 tuổi, ngụ Khánh Hòa, nhập viện địa phương khi sốt và nổi ban, nghi mắc tay chân miệng. Dù đáp ứng thuốc hạ sốt ban đầu, trẻ dần xuất hiện giật mình, đi đứng loạng choạng. Sau khi được truyền IVIg và theo dõi sát, bệnh nhi bất ngờ sốt cao liên tục 39 độ C, thở mệt, trào bọt hồng lẫn máu, phù phổi. Nhịp tim tăng vọt 230 lần mỗi phút - gấp đôi trẻ bình thường, huyết áp rối loạn đột ngột.
Khi nhập Nhi đồng 2, SpO2 của bé chỉ còn 75%, rơi vào suy hô hấp, suy tim cấp. Các bác sĩ khẩn trương lọc máu, thở máy, dùng thuốc vận mạch, giúp nhịp tim giảm sau 6 giờ. Đến ngày thứ ba, bệnh nhi được ngưng lọc máu, ngưng thuốc vận mạch, tiếp tục theo dõi di chứng.
Theo bác sĩ Việt, cả hai trường hợp "thập tử nhất sinh" đều mang đặc trưng của chủng EV71. Số liệu từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM cho thấy chủng này chiếm 56% mẫu bệnh phẩm tay chân miệng đầu năm 2026, lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc dịch tiết.
Sự nguy hiểm của EV71 nằm ở chỗ dấu hiệu ngoài da như nổi ban, loét miệng thường rất ít hoặc kín đáo. Thay vì bộc lộ ra ngoài, virus có thể tấn công trực tiếp hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương não cấp. Nhiều trẻ nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, sốc tim, có thể tử vong nhanh trong 12-24 giờ. Khi đã chuyển độ 4, nguy cơ để lại di chứng thần kinh từ nhẹ đến nặng.
Phụ huynh cần đưa con đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu cảnh báo, kể cả khi không thấy ban đỏ hay loét miệng. Các biểu hiện gồm giật mình chới với (từ hai lần trở lên trong 30 phút), sốt trên 39 độ C kéo dài quá 48 giờ không đáp ứng thuốc, rối loạn vận động (đi loạng choạng, mất thăng bằng, run chi, ngồi không vững) hoặc nôn ói nhiều kèm bứt rứt, quấy khóc, lừ đừ.
Tuần qua, TP HCM ghi nhận thêm 1.347 ca mắc tay chân miệng, tăng 64% so với trung bình 4 tuần trước, nâng tổng số bệnh nhân từ đầu năm vượt 10.000. Triệu chứng thường gặp gồm sốt, loét miệng, phát ban kèm bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông.
Với hương vị đặc trưng và khả năng tạo cảm giác tỉnh táo, cà phê được tiêu thụ rộng rãi trên toàn thế giới. Việc duy trì thói quen uống cà phê mỗi sáng có thể mang đến nhiều tác động khác nhau đối với cơ thể, từ những lợi ích cho sức khỏe đến một số ảnh hưởng cần lưu ý, theo trang sức khỏe Health.
Một ly cà phê đen chứa lượng caffeine đủ để kích thích não bộ và hệ thần kinh. Caffeine giúp giảm buồn ngủ, tăng sự tập trung và cải thiện mức độ tỉnh táo.
Bà Anthea Levi, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cho biết khoảng 400 mg caffeine mỗi ngày là mức phù hợp để nhận được các lợi ích sức khỏe từ cà phê. Lượng này tương đương khoảng 3 tách cà phê.
Caffeine có thể cung cấp thêm năng lượng cho cơ thể khi vận động. Nghiên cứu đăng trên tạp chí International Society of Sports Nutrition năm 2021 cho thấy cà phê giúp cải thiện sức bền cơ bắp và nâng cao hiệu quả tập luyện.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí The New England Journal of Medicine năm 2023 trên 100 người trưởng thành khỏe mạnh ghi nhận nhóm uống cà phê đi trung bình 10.646 bước mỗi ngày, cao hơn nhóm không uống cà phê với 9.665 bước.
Uống cà phê với lượng vừa phải giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như suy tim, bệnh động mạch vành, đột quỵ và rối loạn nhịp tim. Thói quen uống cà phê hằng ngày cũng giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp và nhồi máu cơ tim.
Theo bà Levi, hạt cà phê chứa nhiều chất chống oxy hóa có khả năng hỗ trợ chống viêm. Tình trạng viêm kéo dài là một trong những yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh tim.
Nghiên cứu công bố trên tạp chí European Heart Journal năm 2025 cho thấy uống cà phê vào buổi sáng giúp giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân so với uống vào thời điểm khác trong ngày hoặc không uống cà phê.
Cà phê cũng có thể làm tăng nhẹ tốc độ trao đổi chất trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, bà Levi cho biết tác động này không đủ lớn để tạo ra hiệu quả giảm cân đáng kể.
Tổng quan nghiên cứu đăng trên tạp chí Diabetes & Metabolic Syndrome năm 2024 cho thấy uống từ 1 đến 4 ly cà phê mỗi ngày giúp giảm nguy cơ mắc tiểu đường.
Theo bà Levi, cà phê chứa axit chlorogenic và nhiều chất chống oxy hóa có khả năng cải thiện độ nhạy insulin, đồng thời hỗ trợ chuyển hóa đường trong cơ thể.
Tuy nhiên, các loại cà phê pha nhiều siro, kem béo hoặc đường có thể làm tăng đường huyết và gây tăng cân nếu sử dụng thường xuyên.
Cà phê có thể kích thích nhu động ruột hoạt động mạnh hơn, giúp đại tràng co bóp và thúc đẩy quá trình đi tiêu.
Bên cạnh những lợi ích của việc uống cà phê, các chuyên gia cũng đưa ra những lưu ý khi dùng loại thức uống yêu thích này.
Caffeine làm giảm cảm giác buồn ngủ bằng cách ngăn chặn hoạt động của adenosine, chất hóa học trong não tạo cảm giác mệt mỏi vào cuối ngày.
Theo bà Angela Holliday-Bell, chuyên gia y học giấc ngủ tại Mỹ, cà phê có thể khiến cơ thể khó đi vào giấc ngủ, ngủ ít hơn và giảm thời gian ngủ sâu. Thiếu ngủ kéo dài làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, béo phì và tiểu đường.
Cà phê có thể gây bồn chồn, hồi hộp hoặc tim đập nhanh. Những người nhạy cảm với caffeine thường dễ gặp các biểu hiện này hơn.
Cà phê có thể khiến thức ăn di chuyển nhanh hơn trong đường tiêu hóa, từ đó gây tiêu chảy, đầy hơi hoặc đau bụng.
Tình trạng này thường rõ rệt hơn ở người mắc hội chứng ruột kích thích. Tính axit của cà phê cũng có thể làm các triệu chứng trào ngược dạ dày trở nên khó chịu hơn. Ăn sáng trước khi uống cà phê có thể giúp giảm tác động này.
Uống cà phê hằng ngày có thể làm răng ố màu, gây hôi miệng và bào mòn men răng theo thời gian.
Súc miệng hoặc đánh răng sau khi uống cà phê giúp hạn chế tác động này và bảo vệ sức khỏe răng miệng tốt hơn.
Ngày 24-4, Sở Y tế TP.HCM đã công bố danh sách cơ sở đủ điều kiện khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu trên địa bàn TP.HCM (cập nhật đến ngày 23-4).
Theo Sở Y tế TP.HCM, thực hiện quy định tại điểm b khoản 2 Điều 14 Thông tư số 01/2025/TT-BYT ngày 1-1-2025 của Bộ Y tế về trách nhiệm công bố danh sách cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu tại địa phương, Sở Y tế TP.HCM đã tổ chức rà soát, tổng hợp và công bố danh sách các cơ sở đủ điều kiện theo quy định.
Từ ngày 11-3 đến 23-4, Sở Y tế nhận được đơn đề nghị của Trạm y tế xã Hiệp Phước, Trạm y tế phường Vườn Lài, Phòng khám đa khoa Medic An Điền thuộc Công ty cổ phần Phòng khám đa khoa An Điền, Phòng khám đa khoa thuộc Công ty TNHH Y khoa Tín Nghĩa về việc công bố đủ điều kiện khám chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu.
Như vậy, tính đến ngày 23-4, Sở Y tế đã công bố 662 cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện thực hiện khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu trên địa bàn TP.HCM (bao gồm các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa, trạm y tế và phòng khám đa khoa).
Sở Y tế đề nghị các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã được xác nhận đủ điều kiện chủ động rà soát, đối chiếu thông tin đang được công bố, trường hợp thông tin chưa chính xác hoặc cơ sở không còn duy trì đủ điều kiện, đề nghị có văn bản phản hồi về Sở Y tế để được cập nhật kịp thời.
Các cơ sở có nhu cầu đăng ký khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu thực hiện đúng thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục theo hướng dẫn của Sở Y tế để được xem xét theo quy định.
Danh sách các cơ sở đủ điều kiện khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu trên địa bàn TP.HCM cập nhật đến ngày 23-4-2026 TẠI ĐÂY.
