Ngày 10/4, BS.CK2 Đỗ Châu Việt, Trưởng khoa Hồi sức tích cực Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết khoa vừa cứu sống hai bệnh nhi tay chân miệng độ 4 (mức nặng nhất) liên quan chủng EV71. Trường hợp đầu là bé trai một tuổi, ngụ TP HCM, khởi phát triệu chứng sốt, được chẩn đoán viêm họng nhưng uống thuốc không giảm. Khi xuất hiện các vết hồng ban kín đáo, bé nhanh chóng trở nặng với vã mồ hôi đầu, khó thở, suy hô hấp, phải đặt nội khí quản ở tuyến dưới trước khi chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 2.
Kíp cấp cứu lập tức cho bệnh nhi thở máy, lọc máu và dùng thuốc trợ tim. Sau hơn ba ngày điều trị tích cực, bé qua cơn nguy kịch, cai máy thở, chuyển sang thở CPAP, sinh hiệu tạm ổn và tiếp tục theo dõi di chứng thần kinh.
Ca thứ hai là bé trai 3 tuổi, ngụ Khánh Hòa, nhập viện địa phương khi sốt và nổi ban, nghi mắc tay chân miệng. Dù đáp ứng thuốc hạ sốt ban đầu, trẻ dần xuất hiện giật mình, đi đứng loạng choạng. Sau khi được truyền IVIg và theo dõi sát, bệnh nhi bất ngờ sốt cao liên tục 39 độ C, thở mệt, trào bọt hồng lẫn máu, phù phổi. Nhịp tim tăng vọt 230 lần mỗi phút – gấp đôi trẻ bình thường, huyết áp rối loạn đột ngột.
Khi nhập Nhi đồng 2, SpO2 của bé chỉ còn 75%, rơi vào suy hô hấp, suy tim cấp. Các bác sĩ khẩn trương lọc máu, thở máy, dùng thuốc vận mạch, giúp nhịp tim giảm sau 6 giờ. Đến ngày thứ ba, bệnh nhi được ngưng lọc máu, ngưng thuốc vận mạch, tiếp tục theo dõi di chứng.
Theo bác sĩ Việt, cả hai trường hợp “thập tử nhất sinh” đều mang đặc trưng của chủng EV71. Số liệu từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM cho thấy chủng này chiếm 56% mẫu bệnh phẩm tay chân miệng đầu năm 2026, lây qua đường tiêu hóa và tiếp xúc dịch tiết.
Sự nguy hiểm của EV71 nằm ở chỗ dấu hiệu ngoài da như nổi ban, loét miệng thường rất ít hoặc kín đáo. Thay vì bộc lộ ra ngoài, virus có thể tấn công trực tiếp hệ thần kinh trung ương, gây tổn thương não cấp. Nhiều trẻ nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, sốc tim, có thể tử vong nhanh trong 12-24 giờ. Khi đã chuyển độ 4, nguy cơ để lại di chứng thần kinh từ nhẹ đến nặng.
Phụ huynh cần đưa con đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu cảnh báo, kể cả khi không thấy ban đỏ hay loét miệng. Các biểu hiện gồm giật mình chới với (từ hai lần trở lên trong 30 phút), sốt trên 39 độ C kéo dài quá 48 giờ không đáp ứng thuốc, rối loạn vận động (đi loạng choạng, mất thăng bằng, run chi, ngồi không vững) hoặc nôn ói nhiều kèm bứt rứt, quấy khóc, lừ đừ.
Tuần qua, TP HCM ghi nhận thêm 1.347 ca mắc tay chân miệng, tăng 64% so với trung bình 4 tuần trước, nâng tổng số bệnh nhân từ đầu năm vượt 10.000. Triệu chứng thường gặp gồm sốt, loét miệng, phát ban kèm bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân, đầu gối, mông.
Ngày 1/5, TS Nguyễn Hồng Sơn, Trưởng Khoa Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Da liễu Trung ương, cho hay ung thư biểu mô tế bào đáy (Basal Cell Carcinoma - BCC) là loại ung thư da phổ biến, chiếm khoảng 75% trường hợp ung thư da. Tiên lượng tốt hơn nhiều so với các dạng ung thư khác, song bệnh có thể tái phát nhiều lần và ngày càng phức tạp do đặc tính sinh học của một số thể BCC nguy cơ cao, khả năng xâm lấn âm thầm khó kiểm soát.
Bệnh nhân trên bàn đầu xuất hiện vùng da môi trên dày lên bất thường. Khám ở bệnh viện chuyên khoa ung bướu, ông được chẩn đoán ung thư biểu mô tế bào đáy (BCC) và phẫu thuật cắt u lần thứ nhất.
Khoảng ba năm sau, vùng sẹo mổ cũ bắt đầu cứng, dày và đổi màu. Ông quay lại bệnh viện và được xác định BCC tái phát, phẫu thuật lần hai cắt rộng khối u và kết hợp tạo hình. Ba tháng sau, vùng cạnh mũi phải tiếp tục xuất hiện tình trạng dày và xơ cứng.
Sinh thiết tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội ghi nhận BCC cánh mũi phải trên nền BCC môi trên đã phẫu thuật, ông đến Bệnh viện Da liễu Trung ương điều trị. Bác sĩ ghi nhận tổn thương dạng mảng màu da vùng rãnh mũi - má phải kích thước 4x3 cm, bề mặt cứng chắc, ranh giới không rõ, giãn mạch xung quanh. Vùng môi trên phải để lại sẹo xơ, co kéo, bề mặt không đều - di chứng của hai lần phẫu thuật trước.
"Ca này phức tạp hơn bình thường do đồng thời mắc ba thể mô bệnh học trong cùng một tổn thương, trong đó thể thâm nhiễm có tính xâm lấn âm thầm dưới da không biểu hiện rõ trên lâm sàng", TS Sơn nói. Với đặc điểm sinh học này, ranh giới thực sự của khối u thường rộng hơn nhiều so với những gì có thể nhận thấy bằng mắt thường hay trên hình ảnh lâm sàng – đây là thách thức chuyên môn lớn ngay cả với các phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm.
Ngoài ra, vị trí tổn thương tại vùng rãnh mũi - má và môi trên thuộc "vùng nguy cơ cao" (vùng H của mặt) - nơi da mỏng, giải phẫu phức tạp và có nhiều cấu trúc quan trọng nằm sát nhau. Đây là một trong những vị trí được y văn thế giới xếp vào nhóm cần tiếp cận chuyên sâu nhất trong điều trị BCC.
Bệnh nhân được phẫu thuật Mohs kết hợp tạo hình tổn khuyết - phương pháp tiên tiến nhất hiện nay trong điều trị BCC nguy cơ cao và tái phát.
Phẫu thuật Mohs là kỹ thuật cắt bỏ ung thư da từng lớp mỏng, kiểm tra vi thể ngay trong phòng mổ để đảm bảo lấy hết 100% mô ung thư trong khi bảo tồn tối đa mô lành xung quanh. Tỷ lệ điều trị khỏi 90-95% với BCC tái phát – cao hơn so với phẫu thuật thông thường.
Trên thế giới, ung thư biểu mô tế bào đáy là loại ung thư phổ biến nhất ở người da trắng, với tỷ lệ mắc ngày càng gia tăng. Tại Việt Nam, BCC cũng được ghi nhận với tần suất ngày càng tăng, thương tổn hay gặp đặc biệt ở vùng da hở thường xuyên tiếp xúc ánh nắng như mặt, tai và cổ. Ranh giới vi thể của BCC thường rộng hơn nhiều so với những gì quan sát được trên lâm sàng, khiến việc kiểm soát diện cắt là thách thức với bác sĩ.
Bệnh thường khởi phát âm thầm, không đau, không ngứa, dễ bị nhầm là nốt ruồi, u lành hoặc sẹo thông thường. Các dấu hiệu như xuất hiện nốt sần hoặc mảng da bóng, trong suốt, màu hồng hoặc màu da, có thể có giãn mạch nhỏ xung quanh; vết loét không lành, hoặc lành rồi lại tái phát nhiều lần; vùng da dày cứng, ranh giới không rõ, đặc biệt ở mặt, tai, cổ hoặc vùng da thường xuyên tiếp xúc ánh nắng; sẹo cũ có dấu hiệu thay đổi cứng hơn, sưng lên, đổi màu.
Ngoài việc dùng thuốc khi cơn đau xuất hiện, duy trì thói quen sinh hoạt phù hợp vào buổi sáng cũng giúp giảm tần suất đau đầu, theo trang OnlyMyHealth (Ấn Độ).
Theo ông GP Dureja, thành viên Hội đồng cố vấn Y khoa Wholeleaf tại Ấn Độ, buổi sáng có tác động rất lớn đến trạng thái thần kinh trong cả ngày.
Ông cho biết một vài thay đổi nhỏ sau khi thức dậy có thể giúp kiểm soát cơn đau nửa đầu hiệu quả hơn nếu duy trì đều đặn.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Brain năm 2022 cho thấy đồng hồ sinh học của não bộ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu đau và hoạt động của serotonin.
Việc thay đổi giờ giấc ngủ thất thường khiến hệ thần kinh nhạy cảm hơn và dễ xuất hiện cơn đau đầu. Thói quen ngủ nướng vào cuối tuần cũng làm tăng nguy cơ đau nửa đầu.
Các chuyên gia khuyên nên duy trì giờ thức dậy cố định mỗi ngày, kể cả cuối tuần.
Sau 7 đến 8 tiếng ngủ, cơ thể thường rơi vào tình trạng thiếu nước nhẹ. Đây là yếu tố dễ kích hoạt cơn đau nửa đầu.
Ông Dureja khuyên nên uống khoảng 300 - 400 ml nước ngay sau khi thức dậy, trước khi uống trà hoặc cà phê. Việc bổ sung nước sớm giúp cơ thể tỉnh táo và giảm nguy cơ đau đầu do mất nước.
Đường huyết giảm mạnh sau khi ngủ dậy có thể làm cơn đau đầu xuất hiện nhanh hơn. Não bộ rất nhạy cảm với sự thay đổi lượng đường trong máu.
Bữa sáng giàu protein như trứng, sữa chua hoặc các loại hạt giúp cơ thể duy trì năng lượng ổn định.
Thói quen ăn sáng trong vòng 60 phút sau khi thức dậy cũng giúp giảm áp lực lên hệ thần kinh.
Người thường xuyên đau nửa đầu không nên rời nhà khi bụng đói.
Các chuyên gia khuyên nên ra ngoài hoặc ngồi gần cửa sổ khoảng 5 phút sau khi thức dậy.
Ánh sáng tự nhiên buổi sáng giúp ổn định đồng hồ sinh học và điều hòa hormone trong cơ thể. Điều này giúp giảm nguy cơ xuất hiện cơn đau nửa đầu.
Nhiều nghiên cứu cho thấy việc tránh ánh sáng trong thời gian dài có thể làm nhịp sinh học rối loạn và khiến tình trạng đau đầu kéo dài hơn.
Căng thẳng khiến cơ vùng đầu và cổ dễ co cứng, từ đó làm tăng nguy cơ đau nửa đầu.
Ông Dureja cho biết chỉ cần dành khoảng 5 phút để hít thở chậm hoặc thư giãn tinh thần cũng giúp cơ thể giảm trạng thái căng thẳng.
Áp xe cổ là tình trạng nhiễm trùng sâu tại các khoang vùng cổ, thường khởi phát từ viêm mô tế bào rồi tiến triển thành ổ mủ. Bác sĩ Nguyễn Thị Hồng, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết bệnh có thể diễn biến rất nhanh, gây nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Nguồn gốc của áp xe cổ chủ yếu xuất phát từ các ổ nhiễm trùng vùng đầu - cổ. Những bệnh lý thường gặp gồm viêm amidan, viêm họng, nhiễm trùng răng miệng, viêm hạch vùng cổ, dị vật ở họng hoặc thực quản, cũng như các chấn thương vùng cổ.
"Đặc biệt, những người mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, suy giảm miễn dịch hoặc có thói quen vệ sinh răng miệng kém thường có nguy cơ cao hơn và khi mắc bệnh cũng dễ diễn biến nặng", bác sĩ Hồng nói.
Áp xe cổ không phải lúc nào cũng được nhận diện sớm do các triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên người bệnh cần đặc biệt lưu ý khi xuất hiện các triệu chứng như sưng, đau vùng cổ; sốt cao, mệt mỏi; nuốt đau, khó nuốt; hạn chế vận động cổ; thay đổi giọng nói; khó thở (ở giai đoạn nặng).
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng vùng tai mũi họng và đầu cổ với các phương tiện cận lâm sàng.
"Nếu không được can thiệp kịp thời, áp xe cổ có thể dẫn đến hàng loạt biến chứng nguy hiểm như tắc nghẽn đường thở, nhiễm khuẩn huyết, viêm trung thất do nhiễm trùng lan xuống lồng ngực, viêm phổi hoặc tràn mủ màng phổi. Đây đều là những tình trạng nặng, có nguy cơ đe dọa tính mạng người bệnh", bác sĩ Hồng nhấn mạnh.
Việc điều trị phụ thuộc vào mức độ tiến triển của bệnh. Ở giai đoạn sớm, người bệnh có thể được chỉ định dùng kháng sinh đường tĩnh mạch kết hợp theo dõi sát. Khi ổ mủ đã hình thành, phẫu thuật dẫn lưu là cần thiết để loại bỏ ổ nhiễm trùng.
Bên cạnh đó, kiểm soát đường thở và điều trị hỗ trợ luôn được đặt lên hàng đầu nhằm phòng ngừa biến chứng.
Các bác sĩ khuyến cáo để giảm nguy cơ áp xe cổ, người dân cần điều trị dứt điểm các bệnh lý viêm họng, viêm amidan, giữ vệ sinh răng miệng tốt và đi khám tai mũi họng khi có triệu chứng kéo dài. Đồng thời việc kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như đái tháo đường cũng đóng vai trò quan trọng trong phòng bệnh.
Đặc biệt, khi xuất hiện các biểu hiện như sưng đau vùng cổ, nuốt khó, sốt cao hoặc khó thở, người bệnh không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng đáng tiếc có thể xảy ra.
