Việt Nam hút FDI nhưng vẫn nhập khẩu lượng lớn linh kiện
Dòng vốn FDI tiếp tục chảy mạnh vào lĩnh vực chế biến, chế tạo trong khi Việt Nam vẫn phải nhập khẩu lượng lớn linh kiện, máy móc và bán thành phẩm. Theo các chuyên gia, đây là cơ hội để doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu nếu đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế.
Thông tin được đưa ra tại Diễn đàn “Công nghiệp hỗ trợ trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu: Định vị chiến lược và giải pháp phát triển cho doanh nghiệp” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) phối hợp Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ TPHCM (HASI) tổ chức chiều 2/7.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, bà Cao Thị Phi Vân, Phó Giám đốc ITPC, cho biết trong 5 tháng đầu năm nay, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 24,81 tỷ USD, tăng gần 35% so với cùng kỳ. Riêng lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút 8,06 tỷ USD, tiếp tục là điểm đến lớn nhất của dòng vốn đầu tư nước ngoài.
Tính đến giữa tháng 6, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đạt gần 496,7 tỷ USD. Trong đó, nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện với 63,5 tỷ USD; điện thoại và linh kiện đạt 29 tỷ USD; máy móc, thiết bị và phụ tùng gần 30 tỷ USD.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu tới 99,2 tỷ USD máy vi tính và linh kiện điện tử, hơn 31 tỷ USD máy móc, thiết bị, phụ tùng cùng khoảng 3,5 tỷ USD linh kiện ô tô. Theo ITPC, điều này cho thấy nhu cầu rất lớn đối với ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước để thay thế nguồn cung nhập khẩu và từng bước nâng tỷ lệ nội địa hóa.
“Bên cạnh việc thu hút FDI, doanh nghiệp Việt Nam cần từng bước làm chủ linh kiện, phụ tùng, nguyên vật liệu, công nghệ và tiêu chuẩn chất lượng thay vì chỉ tham gia ở khâu gia công, lắp ráp”, bà Phi Vân nhấn mạnh.
Muốn bán linh kiện cho tập đoàn lớn phải đạt chuẩn quốc tế
Theo bà Nguyễn Minh Tâm, Trưởng phòng Quản lý công nghiệp (Sở Công Thương TPHCM), sau khi mở rộng địa giới hành chính, thành phố hiện có 105 khu chế xuất – khu công nghiệp với tổng diện tích hơn 50.000ha, tạo dư địa lớn để phát triển công nghiệp hỗ trợ.
Trong 6 tháng đầu năm, vốn FDI vào TPHCM đạt hơn 6,8 tỷ USD, tăng trên 114%; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 11,5%, trong khi 4 ngành công nghiệp trọng điểm tăng 13,6%.
Theo định hướng giai đoạn 2026-2030, thành phố đặt mục tiêu tăng tỷ lệ nội địa hóa thêm 3-5% mỗi năm; đến năm 2030, tỷ lệ nội địa hóa ngành cơ khí chế tạo vượt 40%, điện tử và ô tô trên 30%, dệt may trên 60%, da giày trên 65%.
Để đạt mục tiêu này, thành phố sẽ tập trung phát triển các khu công nghiệp chuyên ngành, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số, ứng dụng AI, phát triển nhà máy thông minh, hỗ trợ chứng nhận tiêu chuẩn quốc tế và tăng kết nối giữa doanh nghiệp trong nước với khối FDI.
Theo ông Nguyễn Ngọc Đăng Khoa, Phó Giám đốc Phát triển kinh doanh Công ty TNHH SMC Cơ khí chính xác Phú Mỹ, ngoài các hệ thống quản lý chất lượng phổ biến như ISO 9001, ISO 14001 hay ISO 45001, doanh nghiệp muốn tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia phải đáp ứng thêm các chứng chỉ chuyên ngành.
Cụ thể, doanh nghiệp cung cấp linh kiện cho ngành ô tô cần đạt IATF 16949, ngành hàng không cần AS9100, còn lĩnh vực thiết bị y tế yêu cầu ISO 13485. Đây được xem là điều kiện để các tập đoàn toàn cầu đánh giá năng lực và lựa chọn nhà cung cấp.
Bên cạnh việc nâng cao tiêu chuẩn sản xuất, các chuyên gia cũng khuyến nghị doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng AI, chuyển đổi số và liên kết thành các cụm sản xuất nhằm giảm chi phí, tăng năng suất và nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong khuôn khổ sự kiện, Triển lãm và Hội thảo quốc tế lần thứ 22 về cơ khí chính xác và sản xuất chế tạo diễn ra tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC, TPHCM) đến hết ngày 4/7.
Cũng dịp này, HASI đã ký kết ba biên bản ghi nhớ hợp tác với các đơn vị trong và ngoài nước nhằm hỗ trợ doanh nghiệp kết nối cung – cầu, mở rộng thị trường châu Âu và ứng dụng các giải pháp quản trị số trong hoạt động sản xuất.
Thông tin trên được Tổng thống Prabowo Subianto công bố vào ngày quốc tế Lao động 1/5. Theo đó, ông Prabowo đã ký quy định nói trên, là cơ sở để siết mức trần chiết khấu với các nền tảng gọi xe như GoTo (Indonesia), Grab (trụ sở tại Singapore).
Hai nền tảng trên đang áp mức chiết khấu với tài xế 20%. Tức là, với mỗi cuốc xe 100.000 IDR, tài xế chỉ nhận về 80.000 IDR. Với quy định mới, họ được nhận tới 92.000 IDR.
"Chiết khấu của nền tảng phải dưới 10%. Tài xế là người đổ mồ hôi, nhưng nền tảng lại là bên nhận tiền. Xin lỗi, nhưng không được", ông Prabowo phát biểu trước hàng chục nghìn công nhân tại quảng trường Đài tưởng niệm Quốc gia.
Ngoài việc giảm mức trần chiết khấu, các công ty gọi xe cũng phải cung cấp bảo hiểm tai nạn và sức khỏe. Tổng thống thêm rằng nếu nền tảng không muốn tuân thủ luật lệ, thì "đừng nên làm ăn ở Indonesia".
Đây là mức giảm mạnh so với mức phí tối đa 20% hiện đang được các công ty như Gojek và Grab, hai nền tảng gọi xe lớn nhất ở Indonesia, áp dụng. Tuy nhiên, ông Prabowo không nêu rõ khi nào quy định này có hiệu lực.
Tuyên bố trên được đưa ra sau những lời phàn nàn ngày càng tăng từ cộng đồng tài xế công nghệ trước Quốc hội. Nhiều năm qua, tài xế và công đoàn đã biểu tình định kỳ tại các thành phố lớn, yêu cầu giảm phí sử dụng sân ga, cải thiện điều kiện làm việc và được công nhận là lao động chính thức, để được hưởng các phúc lợi của Nhà nước.
Anh Renaldi Satriansyah (25 tuổi), một tài xế công nghệ, rất vui mừng khi biết anh sẽ được hưởng 92% doanh thu. 5 năm qua, anh thường xuyên chở khách vượt qua những cung đường tắc nghẽn ở Jakarta. Nhưng một phần năm số tiền kiếm được lại thuộc về nền tảng này.
Với tài xế Muhammad Surya Wirawan (37 tuổi), anh ngày ngày lái xe 12 tiếng đồng hồ, nhưng thu nhập đã giảm dần từ sau đại dịch Covid-19. Số tiền kiếm được trước kia còn dư một chút, nay chỉ đủ trang trải sinh hoạt hàng ngày cho gia đình ba con nhỏ.
Trubus Rahardiansyah, nhà phân tích chính sách công, cho rằng việc chính phủ có lập trường ủng hộ người lái xe, nhằm xoa dịu sự bất mãn ngày càng tăng, là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng nhà điều hành phải tìm ra điểm cân bằng để đảm bảo doanh nghiệp vẫn có thể thu được lợi nhuận.
"Các nhà đầu tư kinh doanh vì lợi nhuận. Vì nếu lợi nhuận không đủ, họ sẽ rút lui, khiến các tài xế mất việc", ông nói thêm.
Trong khi đó, Giám đốc điều hành GoTo và Grab tại Indonesia cho biết họ sẽ tuân thủ quy định của chính phủ, cam kết mang lại lợi ích cho cả đối tác tài xế và người tiêu dùng.
Đúng 0h ngày 5-5, chị Trần Thị Phương Nhi (25 tuổi, ngụ phường Nhiêu Lộc, TP.HCM) gần như không rời mắt khỏi màn hình điện thoại. Chỉ trong vài phút, hàng loạt sản phẩm đã được chị "chốt đơn" nhanh chóng sau nhiều ngày nằm sẵn trong giỏ hàng.
"Mình gần như không mua ngay khi thấy thích nữa, mà cứ để vào giỏ, đợi đúng ngày đôi rồi canh 0h mới bấm thanh toán. Có những món giảm sâu chỉ trong khung giờ này thôi", chị Nhi chia sẻ. Theo chị Nhi, mùa hè năm nay chị ưu tiên các sản phẩm chăm sóc da và phục vụ du lịch biển.
"Đi biển nắng gắt nên mình chọn kem chống nắng SPF cao hơn bình thường, thêm mấy loại mặt nạ làm dịu da. Chuẩn bị sẵn cho chuyến đi với công ty cho yên tâm", chị Nhi nói.
Trong khi đó, chị Linh Chi (nhân viên văn phòng tại TP.HCM) cho biết chỉ trong ngày 5-5 đã chốt gần 10 đơn hàng với tổng giá trị gần 3 triệu đồng.
"Tôi mua từ mỹ phẩm, quần áo đến vali du lịch, gần như đủ đồ cho chuyến đi Phú Quốc tháng tới với gia đình. Đợt này không mua thì tiếc vì giá giảm khá sâu", chị Chi cho hay.
Theo chị Chi, mức giảm trong dịp này không chỉ đến từ sàn mà còn được cộng dồn từ phía nhà bán. "Sàn giảm khoảng 20%, cộng thêm voucher của shop nữa, có món rẻ hơn gần 30% so với ngày thường. Tôi thường canh đúng 24h đêm để lấy giá tốt nhất. Đồng nghiệp của tôi cũng vậy, tới ngày này là vừa lướt sàn vừa xem livestream, thấy deal tốt là chốt ngay", chị Chi kể.
Sự sôi động không chỉ đến từ người mua mà cả những người bán cũng rộn ràng không kém. 12h trưa, phiên livestream bán hàng trên sàn Shopee có sự tham gia của KOL Hannah Olala (Hanah Nguyễn) thu hút tới gần 40.000 người xem online cùng lúc, tìm kiếm sản phẩm giá hời để săn mua nhân dịp ngày đôi 5-5.
"Đây là em phấn phủ đẹp vô cùng đẹp, đẹp dã man luôn", Hannah nói trong phiên livestream, mời gọi khách hàng mua lọ phấn phủ dạng bột có giá gốc hơn 1,6 triệu đồng, đang giảm còn khoảng 1,2 triệu đồng.
Nhiều mặt hàng được giảm giá từ 25 - 60%, một số thay vì giảm sâu sẽ tặng kèm quà.
Cũng trong dịp ngày đôi 5-5, nhiều người có tầm ảnh hưởng khác tranh thủ mở bán qua livestream như cặp vợ chồng trẻ Lucie Nguyễn và Tuấn Dương; bộ ba gồm diễn viên hài Ngọc Phước cùng TikToker Bé 7 và Tạ Công Bằng; bộ ba nghệ sĩ Jun Phạm, Duy Khánh và Cara...
Trong đó, kênh tạp hóa Pew Pew hoạt động online trên TikTok từ 6h sáng đến tận 3h khuya hôm sau, các nhân sự liên tục thay đổi ca trực, bán đa dạng mặt hàng như quần áo, vali, máy lọc không khí, loa, camera, dầu gội, nước xả vải...
Nhiều nhãn hàng cũng có đội ngũ nhân sự riêng hoạt động thường xuyên, sẵn sàng phục vụ từ ngày 5-5 đến rạng sáng 6-5 và các ngày tiếp theo.
Cũng trong dịp này, các thương hiệu đồng loạt tung ưu đãi mạnh để đón làn sóng mua sắm đầu hè. Bà Phạm Thị Ngọ Biển (đại diện Cocoon Vietnam) cho biết đơn vị triển khai chương trình "Đại tiệc sale mùa hè 5-5" kéo dài từ ngày 4 đến 6-5, với nhiều combo giảm sâu nhằm kích cầu tiêu dùng.
Doanh nghiệp cũng áp dụng các chương trình "mua 1 tặng 1" đối với một số dòng sản phẩm chủ lực... đồng thời kết hợp cùng các sàn để tung thêm mã giảm giá theo khung giờ nhằm tăng khả năng tiếp cận người tiêu dùng.
Hệ thống nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu triển khai chương trình "Ví khỏe nhà ta" tặng 55.555 gia đình đăng ký đầu tiên bộ voucher ưu đãi lên đến 999.000 đồng, bao gồm voucher 100.000 đồng cho dược mỹ phẩm và thực phẩm chức năng (áp dụng với đơn từ 350.000 đồng)...
Đối với các sản phẩm công nghệ, điện tử, hệ thống FPT Shop tổ chức "đại tiệc sale hè 5-5" khi giảm giá đến 50% đồ công nghệ, điện máy, trợ giá thu cũ đến 5 triệu đồng. Tại hệ thống 24hStore, khách mua MacBook Neo được mua kèm tai nghe trị giá 250.000 đồng với giá chỉ 1.000 đồng; giảm thẳng 500.000 đồng cho khách sắm iPad mini 7; dán PPF (phim bảo vệ sơn) miễn phí khi khách mua iPhone...
Hệ thống Di Động Việt có chương trình "Deal hè cực cháy" với nhiều mức ưu đãi tập trung vào các sản phẩm được người dùng quan tâm, như: iPad A16 11 inch (2025) bản 128GB WiFi, Samsung Galaxy A07 256GB, Redmi Note 15 5G... Một số dòng sản phẩm áp dụng mức giảm đến 40%.
Trong khi đó, sàn Lazada khởi động lễ hội mua sắm "5-5 Siêu Sale Hè" với hàng loạt ưu đãi phục vụ nhu cầu mua sắm mùa hè. Theo đó, trong khung giờ vàng 20h từ ngày 4-5, người dùng có cơ hội săn voucher độc quyền trị giá đến 5 triệu đồng, cùng voucher giỏ hàng giảm tối đa 1 triệu đồng áp dụng xuyên suốt chương trình.
Bên cạnh đó là chương trình ưu đãi đa dạng gồm voucher ngành hàng giảm đến 16%, voucher thương hiệu lên đến 20% và các deal trợ giá mùa hè lên đến 1 triệu đồng cho nhiều sản phẩm thời trang, làm đẹp, công nghệ, đồ gia dụng. Sàn này cũng ra mắt hơn 10.000 gian hàng mới từ các thương hiệu nước ngoài, mang đến cho người tiêu dùng Việt thêm nhiều lựa chọn chất lượng với mức giá ưu đãi trong mùa hè năm nay.
Sàn Shopee cũng triển khai chương trình "Siêu Sale Giá Rẻ" với hàng loạt deal siêu rẻ chỉ từ 1.000 đồng, voucher mua sắm trả sau SPayLater giảm đến 10 triệu đồng và nhiều khuyến mãi giao hàng miễn phí 0 đồng...
Năm 2026 được xác định là năm bản lề triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030. Yêu cầu đặt ra là chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, chất lượng và tính tự chủ của nền kinh tế, lấy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững làm động lực chủ yếu.
Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân chia sẻ thương hiệu quốc gia không còn chỉ là câu chuyện quảng bá hình ảnh hay xúc tiến thương mại theo nghĩa truyền thống, mà phải được xác định là tài sản chiến lược, phản ánh năng lực cạnh tranh tổng thể và uy tín của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
"Xây dựng thương hiệu quốc gia trong kỷ nguyên mới không chỉ là hình ảnh hàng hóa "Made in Vietnam", mà còn là xây dựng uy tín quốc gia và sức mạnh mềm trên trường quốc tế", ông Tân nhấn mạnh.
Tại Diễn đàn Thương hiệu quốc gia với chủ đề "Thương hiệu quốc gia Việt Nam trong kỷ nguyên mới", các diễn giả đã chỉ ra các điểm nghẽn và giải pháp để nâng tầm thương hiệu quốc gia trong thời gian tới.
Ông Hoàng Minh Chiến - Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương - cho biết sau hơn 20 năm triển khai chương trình Thương hiệu quốc gia, giá trị Thương hiệu quốc gia Việt Nam đã tăng trưởng mạnh mẽ.
Năm 2025, giá trị này đạt 519,6 tỉ USD, xếp thứ 32 trong tổng số 193 nền kinh tế, tăng hơn 200 tỉ USD so với năm 2020.
Tuy vậy, tổng giá trị của 100 thương hiệu doanh nghiệp hàng đầu Việt Nam năm 2025 chỉ đạt khoảng 38,4 tỉ USD.
Thực tế này phản ánh việc Việt Nam vẫn chủ yếu tham gia ở các khâu giá trị thấp trong chuỗi cung ứng toàn cầu, thiên về gia công (OEM), trong khi năng lực thiết kế (ODM) và xây dựng thương hiệu riêng (OBM) còn hạn chế.
"Thương hiệu mạnh không thể dựa mãi vào tài nguyên hay lao động giá rẻ. Nó phải được xây dựng trên hàm lượng tri thức, công nghệ và bản sắc văn hóa", ông Chiến khẳng định.
Theo ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch HĐQT công ty CP Secoin, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM - doanh nghiệp Việt không thiếu sản phẩm tốt, mà thiếu cách kể câu chuyện có giá trị.
Từ những bài học tại Secoin, ông Kỳ cho rằng chiến lược đưa thương hiệu ra quốc tế tập trung trong 5 yếu tố: chất lượng sản phẩm, tính độc đáo, tính đích thực, sự sẵn lòng mua sản phẩm và thân thiện với môi trường.
"Việt Nam muốn nâng tầm thương hiệu quốc gia không chỉ là "made in Vietnam" (sản xuất tại Việt Nam), mà phải là "designed and branded in Vietnam" (được thiết kế và mang thương hiệu Việt Nam)", ông Kỳ nhận định.
