Tiến sĩ Majo George, Trưởng khoa Kinh tế Trường ĐH Kinh tế – Tài chính TP.HCM, nhận định nỗ lực đơn giản hóa thủ tục hành chính hiện nay sẽ giúp các chuyên gia nước ngoài an tâm gắn bó lâu dài và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của Việt Nam.
Thực tế đã khác. Việt Nam không chỉ giữ tôi lại lâu hơn dự định mà còn trở thành nơi tôi xây dựng cuộc sống.
Trong hơn 2 thập kỷ qua, tôi chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ của đất nước này: tăng trưởng kinh tế ấn tượng, hội nhập quốc tế sâu rộng và vai trò ngày càng lớn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việt Nam đã trở thành một trong những nền kinh tế năng động nhất khu vực.
Tuy nhiên, điều khiến tôi gắn bó không chỉ là những thành tựu kinh tế hay sự phát triển của hạ tầng. Quan trọng hơn là cảm giác được chào đón và có thể hòa nhập vào xã hội Việt Nam.
Theo tôi, việc thu hút lao động nước ngoài và xây dựng một môi trường đủ hấp dẫn để họ lựa chọn gắn bó lâu dài sẽ có sự khác biệt.
Ban đầu, cơ hội nghề nghiệp và thu nhập thường là yếu tố quyết định. Nhưng khi lập gia đình, nuôi dạy con cái và lên kế hoạch cho tương lai, những ưu tiên sẽ thay đổi. Chất lượng cuộc sống, hệ thống y tế, giáo dục, môi trường pháp lý và sự ổn định trở thành những yếu tố quan trọng hơn.
Đó cũng là lý do nhiều quốc gia hiện nay không chỉ cạnh tranh để thu hút đầu tư mà còn cạnh tranh để giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao. Điều tạo nên khác biệt không chỉ là một công việc tốt mà còn là một môi trường sống để người ta có thể yên tâm gắn bó.
Tôi cho rằng việc mở rộng chính sách bảo hiểm xã hội đối với lao động nước ngoài là một tín hiệu tích cực.
Với nhiều chuyên gia quốc tế, đây không chỉ là vấn đề quyền lợi mà còn thể hiện sự ghi nhận những đóng góp của họ thông qua hoạt động giảng dạy, kinh doanh, tạo việc làm, nộp thuế và tham gia vào đời sống cộng đồng.
Tuy vậy, nếu mục tiêu là giữ chân những người có chuyên môn cao, bảo hiểm xã hội mới chỉ là một phần của câu chuyện. Điều quan trọng hơn là việc họ và gia đình có thể hình dung một tương lai lâu dài tại Việt Nam.
Trong trải nghiệm của tôi khi sống tại Việt Nam, nhân sự nước ngoài còn đang những khó khăn rất thực tế cho các thủ tục cần thiết, như giấy phép lao động, thẻ tạm trú, gia hạn thị thực, chuyển đổi giấy phép lái xe, đăng ký bảo hiểm hay các thủ tục liên quan đến giáo dục và y tế đều cần thiết.
Việt Nam đã đạt được những bước tiến đáng ghi nhận trong chuyển đổi số thông qua VNeID, tạo nền tảng để xây dựng một trong những hệ thống chính phủ số tiên tiến.
Từ nền tảng này, hệ sinh thái số có thể được mở rộng để người nước ngoài cư trú hợp pháp dài hạn đều có một định danh số duy nhất, được sử dụng thống nhất trên toàn bộ hệ thống cơ quan nhà nước.
Khi danh tính được xác thực an toàn, nhiều thủ tục hành chính có thể được xử lý nhanh chóng, chính xác và thuận tiện hơn, đồng thời giảm đáng kể việc phải nhiều lần cung cấp cùng một bộ thông tin cho các cơ quan khác nhau.
Đối với các chuyên gia nước ngoài và gia đình đã lựa chọn sinh sống, làm việc lâu dài tại Việt Nam, một hệ thống như vậy sẽ giúp cuộc sống hằng ngày trở nên thuận tiện hơn rất nhiều, từ xin giấy phép lao động, gia hạn giấy tờ cư trú, đăng ký cho con đi học, tiếp cận dịch vụ y tế, mở tài khoản ngân hàng cho đến mua bất động sản.
Việc các thủ tục hành chính sẽ được xử lý nhanh hơn, minh bạch hơn và thân thiện hơn sẽ giúp nhân sự nước ngoài tập trung đóng góp cho nền kinh tế và xã hội Việt Nam thay vì phải dành nhiều thời gian xử lý các thủ tục hành chính phức tạp.
Ngày 25-4, nhiều người tiêu dùng đã tìm đến địa chỉ 135A Pasteur, phường Xuân Hòa, TP.HCM, nơi Phiên chợ Xanh - Tử tế diễn ra. Đây là địa điểm quen thuộc "săn" thực phẩm an toàn của nhiều người dân TP.HCM trong 10 năm qua vào mỗi dịp cuối tuần.
Nhờ đa dạng các sản phẩm vùng miền, đặc sản các loại, nhiều bà nội trợ sau thời gian mua sắm tại phiên chợ đã "tay xách nách mang" hớn hở ra về.
Tại gian hàng của Cô Mười Cần Thơ, một mẹt bánh dân gian với hàng chục loại thu hút sự quan tâm của nhiều khách hàng. Bên cạnh đó, tại đây còn giới thiệu món bánh tằm bì xíu mại nước cốt dừa. Chọn mua nhiều loại bánh dân gian, vợ chồng chị Trịnh Hiền (phường Bình Thạnh) còn hào hứng chọn ăn ngay tại chỗ món bánh tằm bì xíu mại.
"Dịp lễ này, gia đình quyết định ở lại TP.HCM vui chơi, mua sắm nên phiên chợ diễn ra đúng thời điểm này là dịp để gia đình có thêm địa điểm để trải nghiệm hấp dẫn", chị Hiền đánh giá.
Trong khi đó, với ưu đãi 5-10%, tại gian hàng Gạo Ông Cua đã thu hút sự quan tâm của nhiều người dân khi đến với phiên chợ. Theo đại diện đơn vị này, đây là gạo đặc sản chính hiệu và được nhiều khách hàng mua trước đây nên nhiều khách hàng đã quay lại mua tiếp.
Tại phiên chợ, với giá bán vài chục nghìn đến hơn một trăm nghìn đồng/sản phẩm và còn được quà tặng kèm, nhiều khách hàng cũng quan tâm đến các sản phẩm bột rau má, rau diếp cá... đã được chứng nhận OCOP.
Trong khi đó, tại gian hàng Đặc sản Bé Bự, các sản phẩm như chả hoa Trà Vinh, chả thịt, nem nướng... được bán với giá phổ biến 125.000 - 150.000 đồng/500g cũng được nhiều người dân chọn mua.
Đặc biệt, phiên chợ cũng giới thiệu, bày bán nhiều loại rau củ quả Đà Lạt như cà chua bi, cà rốt, bầu bí, dưa leo, rau ăn lá, trái cây, khoai lang, trứng gia cầm, cà phê, sữa dê...
Tại gian hàng của anh Nguyễn Thanh Việt (Công ty bánh Nhật Ngọc, Vĩnh Long) thu hút đông khách với các sản phẩm từ khoai lang và nhiều loại trái cây đặc sản. Anh Việt cho biết đây là năm thứ 5 anh tham gia phiên chợ và nhận thấy được sức hút đối với người tiêu dùng khi ngày càng có nhiều mặt hàng thực phẩm thiết yếu, đặc sản từ các vùng miền được giới thiệu đến người dân TP.HCM.
Bà Vũ Kim Anh, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu kinh doanh và Hỗ trợ doanh nghiệp (BSA), cho biết từ một mô hình thử nghiệm, phiên chợ đã phát triển thành hệ sinh thái kết nối hàng trăm nhà sản xuất với người tiêu dùng. Theo đó, mỗi tuần hơn 40 doanh nghiệp từ hơn 20 tỉnh, thành tham gia, thu hút hàng ngàn lượt khách.
"Với hơn 80% đơn vị tham gia là bước ra từ cuộc thi khởi nghiệp trong nhiều năm qua, phiên chợ không chỉ là nơi mua bán mà còn là nơi chắp cánh cho các thanh niên khởi nghiệp, mang thêm nhiều sản phẩm chất lượng, thân thiện đến với người dùng, góp phần định hình thói quen tiêu dùng xanh".
Sau 10 năm phát triển, Phiên chợ Xanh - Tử tế trở thành thương hiệu quen thuộc của nhiều người tiêu dùng. Trong bối cảnh thực phẩm bẩn, thiếu an toàn vẫn đang len lỏi vào đời sống, mô hình này cho thấy hướng đi bền vững của thị trường nông sản, kênh kết nối hiệu quả giữa nhà sản xuất và người dân.
Tâm thư được bà Cao Thị Ngọc Dung - Chủ tịch hội đồng quản trị Công ty Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) - gửi đến cổ đông, nhà đầu tư sau khi ông Đặng Ngọc Thảo - nguyên Giám đốc Công ty giám định P-Lab - bị bắt trong vụ buôn lậu kim cương xuyên quốc gia. PNJ là công ty mẹ của Công ty MTV giám định PNJ (P-Lab).
Theo đó, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố 22 bị can, thu giữ 1.100 viên kim cương. Ước tính tổng doanh thu từ kim cương đã bán ra thị trường khoảng 280 tỉ đồng.
Trong thư, bà Dung cho hay PNJ đã xây dựng nền tảng tài chính an toàn, bền vững, có nguồn lực dự phòng và tin tưởng rằng có đủ nguồn lực để ứng phó với tình huống hiện tại.
Bà cũng nhấn mạnh là doanh nghiệp lựa chọn cách tiếp cận minh bạch, nhất quán, đồng thời tôn trọng quá trình điều tra của cơ quan chức năng và tuân thủ quy định pháp luật.
"Chiến lược của PNJ trong nhiều năm qua là hạn chế kinh doanh các sản phẩm kim cương kích thước lớn mang tính tích lũy, đồng thời tập trung phát triển các dòng trang sức thuộc mảng lifestyle", bà Dung cho biết.
Nguồn kim cương mà PNJ đang kinh doanh gồm kim cương nhập khẩu chính ngạch và kim cương được doanh nghiệp mua lại theo cam kết với khách hàng.
Đồng thời, Chủ tịch PNJ khẳng định hoạt động của doanh nghiệp đến nay vẫn được duy trì ổn định. Công ty đồng thời giữ nguyên cam kết đối với kế hoạch doanh thu và lợi nhuận sau thuế đã được đại hội đồng cổ đông thông qua.
Bà Cao Thị Ngọc Dung cũng bày tỏ sự tiếc nuối khi vụ việc liên quan đến một cá nhân đã gây ra những lo ngại, ảnh hưởng đến niềm tin của khách hàng, cổ đông, nhà đầu tư và các bên liên quan.
Thay mặt ban lãnh đạo, bà Cao Thị Ngọc Dung gửi lời xin lỗi về những tác động phát sinh. "Doanh nghiệp sẽ tiếp tục cập nhật thông tin trong phạm vi phù hợp, duy trì hoạt động kinh doanh, bảo vệ lợi ích cổ đông và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong dài hạn", bà Dung nhấn mạnh.
Trước đó, trao đổi với Báo điện tử Tuổi Trẻ ngày 3-7, bà Cao Thị Ngọc Dung cho biết điều quan trọng với PNJ lúc này là bảo đảm quyền lợi của khách hàng, duy trì sự minh bạch và giữ vững những chuẩn mực mà doanh nghiệp đã theo đuổi trong nhiều năm qua.
Hiện chính sách hậu mãi của PNJ vẫn được thực hiện theo đúng các quy định và chính sách đang áp dụng đối với từng dòng sản phẩm và có trách nhiệm với các sản phẩm do mình cung cấp.
Nếu khách hàng có nhu cầu kiểm tra hoặc xác minh thêm đối với sản phẩm đã mua, PNJ luôn sẵn sàng tiếp nhận và hỗ trợ theo quy trình hiện hành.
"Chúng tôi hiểu sự việc ông Đặng Ngọc Thảo đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềm tin của khách hàng. Tuy nhiên chúng tôi khẳng định rằng quyền lợi của khách hàng luôn đặt lên trên, những cam kết với khách hàng về chất lượng, giá cả, thu mua luôn được đảm bảo.
Hiện lý lịch các sản phẩm mà P-Lab đã kiểm định đều được lưu trữ. Do vậy nếu khách hàng muốn đối soát chúng tôi đều có thể truy lại tất cả thông số. Chính sách không có gì thay đổi. Trước đây chúng tôi thu mua thế nào thì bây giờ sẽ như vậy", bà Dung khẳng định.
Ý kiến được đại diện các hiệp hội, nhà đầu tư đưa ra tại tọa đàm Bảo đảm năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của TP HCM do báo Người lao động phối hợp Tổng công ty điện lực TP HCM (EVNHCM) tổ chức, ngày 5/5.
Ông Phan Thanh Lâm, Chủ tịch Hiệp hội Năng lượng tái tạo TP HCM, cho rằng điểm nghẽn lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ hay chi phí thiết bị - vốn đã giảm mạnh những năm gần đây - mà ở cơ chế thị trường, đặc biệt là mức giá mua điện dư quá thấp, chưa tạo được động lực tài chính.
Theo ông Lâm, sau giai đoạn bùng nổ với cơ chế giá FIT (FiT 1 và FiT 2) vào các năm 2019-2020, thị trường đã chững lại đáng kể. Các chính sách hiện hành chưa tạo được cú hích đủ mạnh, đặc biệt còn có một số rào cản.
Đầu tiên là thủ tục hành chính và quy trình triển khai còn phức tạp, đặc biệt khi có yếu tố bán điện lên lưới, khiến phần lớn người dân và doanh nghiệp lựa chọn phương án tự tiêu thụ thay vì tham gia sâu hơn vào thị trường điện.
Tiếp đến là thiếu các chính sách khuyến khích mang tính kinh tế rõ ràng. Ở nhiều quốc gia, người dân đầu tư điện mặt trời vì có cơ chế hỗ trợ cụ thể như ưu đãi thuế, tín dụng xanh, hoặc giá điện theo thời gian. Trong khi đó, tại Việt Nam, động lực tài chính hiện nay chưa đủ mạnh để tạo làn sóng đầu tư mới.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Thanh Toàn, đại diện nhóm nhà đầu tư năng lượng tái tạo tại TP HCM, cho rằng ở các khu công nghiệp TP HCM, mái nhà máy sản xuất mới lắp đặt khoảng 20% tiềm năng, còn hộ gia đình tham gia rất ít do bài toán kinh tế chưa khả thi.
"Người dân phát điện vào ban ngày nhưng đi làm, không sử dụng hết; phần điện dư bán lại với giá quá thấp không bù được tiền điện mua vào buổi tối", ông Toàn nói. Trong khi đó, người dân chỉ được bán tối đa 20% công suất lắp đặt thực tế với giá hiện hành chỉ hơn 800 đồng/kWh.
Theo ông, dự kiến sắp tới tỷ lệ bán điện dư lên lưới lên đến 50% cũng là một tín hiệu để phát triển điện mặt trời áp mái. Tuy nhiên, điều quan trọng là giá mua cần hấp dẫn hơn. "Cần có chính sách để giá mua điện dư tiệm cận với giá đầu tư thì mới đủ sức thu hút", ông Toàn nói.
Hiện theo quy định, điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu chỉ được bán lên lưới một phần dư với giá điện năng thị trường bình quân năm trước, thay vì cơ chế giá ưu đãi cố định như giai đoạn 2019-2020 (giá mua hiện tại 2.105 đồng/kWh, chưa bao gồm VAT). Giới chuyên môn cho rằng mức này chưa đủ tạo lợi nhuận rõ rệt cho các khoản đầu tư nhỏ lẻ.
Trong khi đó, theo Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030 cả nước đặt mục tiêu khoảng 50% mái nhà công sở và hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, tương đương quy mô 26.000 MW.
Với TP HCM, nơi nhu cầu điện cho tăng trưởng kinh tế, kinh tế số và AI được dự báo tăng nhanh, việc tận dụng hàng triệu mái nhà như những "nhà máy điện nhỏ" được xem là giải pháp quan trọng để bổ sung nguồn điện tại chỗ.
Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó giám đốc Sở Công Thương TP HCM, cho biết thành phố hiện có 22.355 hệ thống điện mặt trời mái nhà với tổng công suất khoảng 1.832 MWp, song dư địa phát triển vẫn còn rất lớn ở khu dân cư, thương mại và công nghiệp.
Theo bà Ngọc, TP HCM đang xây dựng một nghị quyết riêng về cơ chế, chính sách hỗ trợ điện mặt trời mái nhà cho hộ dân và doanh nghiệp theo cơ chế đặc thù. Song song đó, thành phố nghiên cứu thêm các giải pháp như tín dụng xanh, vốn vay ưu đãi, mô hình ESCO, hỗ trợ kỹ thuật, số hóa thủ tục và ưu đãi thuế để giảm chi phí đầu tư ban đầu.
Năm 2026, ngành điện TP HCM xây dựng kế hoạch cung cấp điện với mục tiêu đáp ứng mức tăng trưởng điện năng khoảng 5% so với năm trước. Ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc EVNHCMC, cho biết sau khi tiếp nhận thêm địa bàn Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), quy mô hệ thống điện TP HCM đã tăng lên đáng kể. Công suất cực đại năm 2025 của toàn hệ thống đạt 8.936 MW; công suất đặt các máy biến áp 110kV thuộc sở hữu ngành điện là 13.363 MVA, tương ứng khoảng 12.027 MW với hệ số công suất 0,90; tỷ lệ dự phòng lưới điện khoảng 35%.
Theo ông Kiên, dù hệ thống điện TP HCM sau khi mở rộng địa bàn vẫn đang duy trì mức dự phòng tương đối an toàn, ngành điện cho rằng để đáp ứng nhu cầu tăng trưởng cao trong các năm tới, thành phố vẫn cần đẩy mạnh nguồn điện phân tán tại chỗ. EVNHCMC khuyến khích hộ dân, doanh nghiệp phát triển điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ năng lượng nhằm giảm áp lực lưới điện giờ cao điểm và tối ưu chi phí sử dụng điện lâu dài.
