Hàng trăm lính cứu hỏa đang chiến đấu với những đám cháy đã tàn phá khu vực rộng hơn 19.000 hecta tại Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp và Hy Lạp. Nhiệt độ tại châu Âu đang tăng, dự báo đạt 40°C tại một số khu vực vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề từ đợt nắng nóng kỷ lục gần đây.
Hơn 10.000 người được sơ tán khỏi nơi ở gần thành phố Perpignan, miền nam nước Pháp, khi lính cứu hỏa cố gắng kiểm soát đám cháy đã thiêu rụi 1.650 hecta rừng.
“Ngọn lửa tiến đến cách nhà của chúng tôi chỉ khoảng 300 m. Mọi người đều bất ngờ và gần như hoảng loạn khi nó lan nhanh kinh ngạc”, Patrice, cư dân 53 tuổi ở làng Trevillach, cho biết.
“Chúng tôi thấy khói vào khoảng 22h30, sau đó đám cháy lan đến gần hơn. Một nhân viên tòa thị chính gõ cửa lúc 1h sáng để đảm bảo tất cả chúng tôi đều đi sơ tán. Xe cứu hỏa ở khắp nơi, khói nồng nặc”, Charlotte Pignol, 30 tuổi, kể lại.
Khoảng 300 lính cứu hỏa Pháp đang chiến đấu với một đám cháy khác ở khu vực miền núi thuộc tỉnh Drome, đông nam nước này.
Tại Hy Lạp, cháy rừng đã thiêu rụi hai nhà máy ở thành phố miền bắc Thessaloniki, buộc giới chức sơ tán khu vực xung quanh và khuyến cáo các hộ gia đình đóng kín cửa sổ.
Đám cháy gần bờ biển Costa Brava, đông bắc Tây Ban Nha, đã phá hủy khu vực rộng hơn 2.200 hecta trong hai ngày. Lực lượng cứu hỏa Tây Ban Nha cho biết nỗ lực ứng phó gặp nhiều khó khăn do nhiệt độ tăng cao và một số đám cháy ngầm chưa được dập tắt.
Các cơ quan ứng phó tình trạng khẩn cấp Bồ Đào Nha thông báo đã kiểm soát được 80% vụ cháy, vốn tàn phá khoảng 13.000 hecta rừng và cây bụi tại miền bắc nước này. Các đám cháy lớn đã phá hủy hàng trăm hecta rừng, cây bụi, vườn nho trên đảo Hvar của Croatia và tại Tale, Albania.
Loạt vụ cháy xảy ra sau đợt nắng nóng được xếp vào nhóm tồi tệ nhất tại châu Âu. Với nhiệt độ dự kiến tăng trở lại trong những ngày tới, giới chức nhiều quốc gia lo ngại đợt cháy rừng mùa hè bắt đầu sớm hơn một tháng so với thường lệ.
“Biến đổi khí hậu đang diễn ra, chúng ta phải gánh chịu hậu quả và giờ mới chỉ là đầu tháng 7. Người dân khu vực đang cháy ở dãy Pyrenees cần đề phòng, tránh gây ra hỏa hoạn. Mùa hè này sẽ rất dài với những người lính cứu hỏa, các bạn phải giúp chúng tôi”, Eric Belgioino, quan chức cứu hỏa Pháp, cho hay.
Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch chiều 1-5 (giờ Việt Nam), giá dầu thế giới lại đồng loạt tăng. Trong đó giá dầu Brent chuẩn quốc tế tăng hơn 1% lên 111,63 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ tăng gần 1% lên 105,54 USD.
Trước đó, giá dầu thậm chí từng nhảy vọt qua mốc 126 USD/thùng, đánh dấu mức cao nhất kể từ năm 2022, phản ánh tâm lý lo ngại của thị trường trước bất ổn địa chính trị tại Trung Đông.
Mặc dù Mỹ - Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hơn 3 tuần và chính quyền Tổng thống Donald Trump tuyên bố "chấm dứt" thù địch với Tehran, nhưng căng thẳng vẫn chưa thật sự hạ nhiệt. Các kịch bản quân sự vẫn đang được chuẩn bị, làm gia tăng nguy cơ xung đột bùng phát trở lại và gây cú sốc mới cho thị trường năng lượng.
Hiện Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân nhằm gây sức ép buộc Tehran quay lại bàn đàm phán, còn Iran kiên quyết từ chối mở lại eo biển Hormuz nếu các biện pháp này không được dỡ bỏ.
Trong khi đó, lưu thông qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới - vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng và là điểm nghẽn lớn nhất của thị trường.
Nhà phân tích Anushree Ganeriwala của Economist Intelligence Unit nhận định thị trường đang phụ thuộc gần như hoàn toàn vào biến số này, do đó nếu dòng chảy dầu không sớm phục hồi, giá có thể tiếp tục leo thang.
Thực tế, việc đóng cửa kéo dài hơn 50 ngày đã khiến khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày bị "kẹt", tạo ra cú sốc nguồn cung chưa từng có.
Bên cạnh đó, dù giá dầu chưa chạm mức lịch sử như năm 2008, tác động thực tế lên nền kinh tế vẫn rất lớn do thiếu hụt nguồn cung. Lý do là các quốc gia đang tiêu thụ nhanh chóng dầu dự trữ khẩn cấp để bù đắp sự thâm hụt đó.
Ngân hàng Goldman Sachs ước lượng dầu dự trữ toàn cầu có thể giảm từ 8,2 tỉ thùng trước chiến sự xuống dưới 7,4 tỉ thùng nếu khủng hoảng kéo dài đến cuối tháng 5.
Tại châu Á, nhiều quốc gia đã bắt đầu "thấm đòn", áp dụng hàng loạt biện pháp như cắt giảm tiêu thụ nhiên liệu, thậm chí hạn chế cung cấp khí đốt và cắt giảm giao thông công cộng.
Theo JPMorgan, nhu cầu dầu toàn cầu đã giảm tới 4,3 triệu thùng/ngày trong tháng 4, chủ yếu tại châu Á và Trung Đông. Bà Bridget Payne (Oxford Economics) dự báo nhu cầu sẽ tiếp tục bị kéo giảm do chi phí nhiên liệu tăng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực như hàng không.
Hiện tượng này cho thấy giá dầu cao đang bắt đầu "phá hủy nhu cầu", buộc các nền kinh tế phải điều chỉnh hành vi tiêu dùng năng lượng.
Nhà kinh tế học Paul Krugman cảnh báo một cuộc suy thoái toàn diện trên toàn cầu là hoàn toàn có thể xảy ra nếu eo Hormuz tiếp tục bị đóng cửa trong 3 tháng tới.
Trong khi đó, chuyên gia Jim Reid từ Deutsche Bank cho rằng thế giới đang đối mặt với nguy cơ "cú sốc lạm phát đình trệ kéo dài", khi giá năng lượng tăng đẩy lạm phát lên cao trong lúc tăng trưởng suy yếu. Thực tế, lợi suất trái phiếu tại nhiều nền kinh tế lớn đã tăng mạnh, còn lạm phát tại Mỹ đang ở mức 3,3%.
Do đó, nếu khủng hoảng nguồn cung và xung đột Trung Đông không sớm được giải quyết, thị trường dầu mỏ không chỉ đối mặt với biến động giá mạnh mà còn có thể trở thành tác nhân kích hoạt tình trạng suy thoái kinh tế toàn cầu mới.
Trang ScienceAlert ngày 24.6 dẫn một nghiên cứu mới về người trưởng thành cho thấy những người thuộc các thế hệ gần đây có tuổi sinh học cao hơn những người thuộc các thế hệ trước khi so sánh ở cùng độ tuổi, dựa trên một loạt các chỉ số máu.
Điều này không có nghĩa là Gen Z hay thế hệ Alpha sẽ cần khung tập đi và vitamin B12 trước tuổi 30, nhưng phát hiện này có thể giúp giải thích tại sao một số loại ung thư gia tăng ở các thế hệ trẻ hơn, bao gồm ung thư phổi, tử cung và đường tiêu hóa.
Xu hướng đáng lo ngại này có thể bắt nguồn từ sự kết hợp phức tạp của nhiều nguyên nhân. Việc xác định rõ từng yếu tố có thể giúp các nhà khoa học và chuyên gia y tế tìm cách giảm thiểu tác động.
"Nếu xác định được những người trẻ tuổi có nguy cơ mắc ung thư cao nhất khi họ vẫn còn khỏe mạnh, chúng ta có thể tập trung vào các chiến lược phòng ngừa và phát hiện sớm cho những người sẽ được hưởng lợi nhiều nhất", theo nhà dịch tễ học phân tử Yin Cao thuộc Đại học Washington ở St. Louis (Mỹ).
Nhóm của bà Cao đã nghiên cứu 3 thế hệ người thuộc hai nhóm đối tượng lớn tại Anh và Mỹ. Công cụ chính mà họ sử dụng là PhenoAge, một thước đo quá trình lão hóa sinh học dựa trên tuổi tác theo thời gian và 9 chỉ số sinh học trong máu.
Sử dụng các chỉ số này, nhóm nghiên cứu đã tính toán điểm "khoảng cách tuổi" để ước tính xem một người trông già hơn hay trẻ hơn về mặt sinh học so với tuổi thật của họ.
Kết quả cho thấy sự khác biệt giữa các thế hệ rất rõ rệt. Nói cách khác, các nhóm sinh sau này có vẻ lão hóa sinh học nhanh hơn so với các nhóm sinh trước đó ở cùng độ tuổi.
Chẩn đoán ung thư thường liên quan tuổi tác. Điều này là do ung thư phát sinh khi tổn thương di truyền tích tụ trong tế bào, cho phép chúng phát triển và phân chia ngoài tầm kiểm soát.
Theo thời gian, cơ thể con người có thể tích lũy tổn thương ADN từ thức ăn, không khí và các thói quen khác. ADN bị tổn thương có thể tạo ra các chỉ dẫn sai lệch, khiến quá trình phân chia tế bào diễn ra không đúng hướng.
Càng sống lâu, càng có nhiều cơ hội để những tổn thương đó tích lũy. Đó là một trong những lý do khiến nguy cơ ung thư tăng mạnh theo tuổi tác. Tuy nhiên, trong thập niên qua, dữ liệu cho thấy sự gia tăng đáng báo động về ung thư ở thế hệ trẻ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chương trình podcast Pod Force One phát sóng ngày 3/6 cho hay ông nghe nói Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei "không được khỏe lắm" nhưng vẫn ủng hộ các cuộc đàm phán. Ông thêm rằng bản thân chưa có cơ hội gặp ông Khamenei.
"Tôi muốn gặp ông ấy. Chúng tôi chắc sẽ gặp nhau vào một thời điểm nào đó, tùy thuộc vào diễn biến tình hình", Tổng thống Mỹ nói.
Khi được hỏi liệu ông Khamenei có tham gia vào quá trình đàm phán chấm dứt xung đột với Mỹ hay không, ông Trump nói "chắc chắn rồi và tôi nghĩ họ rất tôn trọng ông ấy. Họ nói rằng ông ấy là người phê chuẩn quyết định".
Ông Mojtaba Khamenei, 56 tuổi, được bầu làm Lãnh tụ Tối cao Iran ngày 8/3, sau khi cha ông là cố lãnh tụ Ali Khamenei thiệt mạng trong cuộc không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel vào ngày 28/2. Ông Mojtaba Khamenei được cho là đã bị thương trong cuộc không kích đó và đến nay chưa xuất hiện trước công chúng.
Tổng thống Trump cho biết ông coi cuộc chiến với Iran là thành công vì quân đội nước này đã bị đánh bại.
"Chiến dịch Iran là một thành công lớn. Chúng ta sẽ xem điều gì xảy ra. Chúng ta đang làm việc để đạt được một thỏa thuận và mọi chuyện sẽ ổn thôi. Nếu nó không xảy ra, điều đó cũng không sao. Chúng ta sẽ làm theo cách khác", ông nói, thêm rằng Iran "đồng ý rằng sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân".
Ông Trump không nói rõ "cách khác" được đề cập là gì, nhưng trước đây ông từng cảnh báo Mỹ sẽ nối lại các cuộc tấn công vào Iran.
Chương trình hạt nhân của Iran được xem là một trong những điểm nghẽn của cuộc đàm phán chấm dứt xung đột giữa Washington và Tehran. Iran đang sở hữu hơn 400 kg uranium làm giàu cấp độ cao, được cho là gần ngưỡng cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân.
Các quan chức Israel cho biết lượng uranium này đủ để Iran sản xuất 11 quả bom hạt nhân nếu làm giàu thêm. Tuy nhiên, các quan chức Iran nhiều lần tuyên bố chương trình hạt nhân của họ để phục vụ mục đích hòa bình, không phải để chế tạo bom nguyên tử.
Mohsen Rezaee, thành viên Hội đồng Phân định Lợi ích Quốc gia Iran, cho hay Tehran sẽ đáp trả "mỗi phát súng và hành động gây hấn" bằng cách phóng loạt tên lửa và máy bay không người lái vào mục tiêu Mỹ và các đồng minh trong khu vực.
"Dù là trong các cuộc đàm phán hay trong quá trình tiến tới lệnh ngừng bắn, chúng tôi cũng sẽ không cho phép Mỹ lấn lướt", Rezaee, cựu chỉ huy Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), viết trong bài đăng trên X.
