Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch chiều 1-5 (giờ Việt Nam), giá dầu thế giới lại đồng loạt tăng. Trong đó giá dầu Brent chuẩn quốc tế tăng hơn 1% lên 111,63 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ tăng gần 1% lên 105,54 USD.
Trước đó, giá dầu thậm chí từng nhảy vọt qua mốc 126 USD/thùng, đánh dấu mức cao nhất kể từ năm 2022, phản ánh tâm lý lo ngại của thị trường trước bất ổn địa chính trị tại Trung Đông.
Mặc dù Mỹ – Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hơn 3 tuần và chính quyền Tổng thống Donald Trump tuyên bố “chấm dứt” thù địch với Tehran, nhưng căng thẳng vẫn chưa thật sự hạ nhiệt. Các kịch bản quân sự vẫn đang được chuẩn bị, làm gia tăng nguy cơ xung đột bùng phát trở lại và gây cú sốc mới cho thị trường năng lượng.
Hiện Mỹ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân nhằm gây sức ép buộc Tehran quay lại bàn đàm phán, còn Iran kiên quyết từ chối mở lại eo biển Hormuz nếu các biện pháp này không được dỡ bỏ.
Trong khi đó, lưu thông qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới – vẫn bị gián đoạn nghiêm trọng và là điểm nghẽn lớn nhất của thị trường.
Nhà phân tích Anushree Ganeriwala của Economist Intelligence Unit nhận định thị trường đang phụ thuộc gần như hoàn toàn vào biến số này, do đó nếu dòng chảy dầu không sớm phục hồi, giá có thể tiếp tục leo thang.
Thực tế, việc đóng cửa kéo dài hơn 50 ngày đã khiến khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày bị “kẹt”, tạo ra cú sốc nguồn cung chưa từng có.
Bên cạnh đó, dù giá dầu chưa chạm mức lịch sử như năm 2008, tác động thực tế lên nền kinh tế vẫn rất lớn do thiếu hụt nguồn cung. Lý do là các quốc gia đang tiêu thụ nhanh chóng dầu dự trữ khẩn cấp để bù đắp sự thâm hụt đó.
Ngân hàng Goldman Sachs ước lượng dầu dự trữ toàn cầu có thể giảm từ 8,2 tỉ thùng trước chiến sự xuống dưới 7,4 tỉ thùng nếu khủng hoảng kéo dài đến cuối tháng 5.
Tại châu Á, nhiều quốc gia đã bắt đầu “thấm đòn”, áp dụng hàng loạt biện pháp như cắt giảm tiêu thụ nhiên liệu, thậm chí hạn chế cung cấp khí đốt và cắt giảm giao thông công cộng.
Theo JPMorgan, nhu cầu dầu toàn cầu đã giảm tới 4,3 triệu thùng/ngày trong tháng 4, chủ yếu tại châu Á và Trung Đông. Bà Bridget Payne (Oxford Economics) dự báo nhu cầu sẽ tiếp tục bị kéo giảm do chi phí nhiên liệu tăng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực như hàng không.
Hiện tượng này cho thấy giá dầu cao đang bắt đầu “phá hủy nhu cầu”, buộc các nền kinh tế phải điều chỉnh hành vi tiêu dùng năng lượng.
Nhà kinh tế học Paul Krugman cảnh báo một cuộc suy thoái toàn diện trên toàn cầu là hoàn toàn có thể xảy ra nếu eo Hormuz tiếp tục bị đóng cửa trong 3 tháng tới.
Trong khi đó, chuyên gia Jim Reid từ Deutsche Bank cho rằng thế giới đang đối mặt với nguy cơ “cú sốc lạm phát đình trệ kéo dài”, khi giá năng lượng tăng đẩy lạm phát lên cao trong lúc tăng trưởng suy yếu. Thực tế, lợi suất trái phiếu tại nhiều nền kinh tế lớn đã tăng mạnh, còn lạm phát tại Mỹ đang ở mức 3,3%.
Do đó, nếu khủng hoảng nguồn cung và xung đột Trung Đông không sớm được giải quyết, thị trường dầu mỏ không chỉ đối mặt với biến động giá mạnh mà còn có thể trở thành tác nhân kích hoạt tình trạng suy thoái kinh tế toàn cầu mới.
Với quyết sách mới này, ông Trump đơn phương phá bỏ thỏa thuận thương mại giữa Mỹ và EU ký kết hồi mùa hè năm ngoái quy định mức thuế quan đối ứng giữa hai bên chỉ là 15%.
Không phải mọi cáo buộc được ông Trump đưa ra làm lý do lập luận cho quyết sách này đều vô lý. Cho tới nay, thỏa thuận trên vẫn chưa được phía EU phê chuẩn. Hai bên vẫn bất đồng quan điểm sâu sắc về việc EU đánh thuế các hãng công nghệ cao của Mỹ, về những trở ngại và rào cản thương mại ở phía EU đối với ô tô và xe tải của Mỹ... Nhưng từ góc độ thời điểm ông Trump đưa ra quyết sách này, thì có thể thấy những lý do trên đều không hẳn quyết định.
Vào thời điểm hiện tại, ông Trump gặp nhiều khó khăn và khó xử lớn cả về đối nội lẫn đối ngoại. Tòa án tối cao Mỹ đã phán quyết không thuận cho chính sách thuế quan bảo hộ thương mại của ông Trump. Cuộc chiến tranh với Iran trên thực tế không thắng lợi đối với nước Mỹ như Tổng thống Trump luôn khẳng định. Lạm phát ở Mỹ gia tăng. Washington cũng không thể chấm dứt cuộc xung đột Ukraine như ông Trump từng tuyên bố. Nga và Trung Quốc vẫn tiếp tục là những đối tác và đối thủ thách thức vai trò và ảnh hưởng chính trị thế giới của Mỹ.
Trong bối cảnh tình hình ấy, các nước thành viên EU và NATO ở châu Âu lại không kề vai sát cánh cùng Mỹ trong cuộc chiến Iran. Gần đây nhất, ông Trump đặc biệt bực bội về phát ngôn của Thủ tướng Đức Friedrich Merz. Cho nên quyết sách trên vừa là sự trút giận của ông Trump vào EU và Đức, đồng thời là cách tự giải thoát khỏi khó khăn và khó xử đối nội hiện tại, lách phán quyết của tòa án tối cao để áp thuế quan bảo hộ theo cách khác và để lại khai thác hiệu ứng dân túy của khẩu hiệu "Nước Mỹ trước hết".
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Cambridge (Anh) cho biết đây là lần đầu tiên thành phần cốt lõi của một loại vaccine được thiết kế hoàn toàn bằng AI và sau đó được thử nghiệm trên người.
Loại vaccine này được thiết kế để có hiệu quả đối với toàn bộ họ virus corona, bao gồm tất cả các biến thể Covid-19 và các virus lây nhiễm trên động vật nhưng có khả năng gây ra đại dịch tiếp theo cho nhân loại.
Công trình hiện vẫn đang ở giai đoạn đầu, nhưng nhóm nghiên cứu đã bắt đầu phát triển các loại vaccine riêng biệt có thể chống lại bệnh cúm và Ebola. Vaccine giúp cơ thể chúng ta học cách nhận diện tác nhân gây nhiễm bệnh, từ đó tăng khả năng chống lại chúng.
Tuy nhiên, một số virus có khả năng đột biến, khiến vaccine nhanh chóng trở nên lỗi thời. Đó là lý do vaccine Covid-19 và vaccine cúm mùa cần được cập nhật thường xuyên.
“Chúng ta luôn đi sau. Điều chúng tôi đang cố gắng làm là đi trước xu thế tiến xa đến mức có thể bảo vệ trước cả những đợt bùng phát mới hoặc các đại dịch tương lai", Giáo sư Jonathan Heeney thuộc Đại học Cambridge cho biết.
Thông thường, vaccine được thiết kế dựa trên một chủng virus đang lưu hành. Các nhà nghiên cứu Cambridge đã thu thập các mã di truyền đã biết từ nhiều loại virus corona khác nhau được ghi nhận bởi các chương trình giám sát chuyên tìm kiếm các mối đe dọa virus tiềm tàng.
Những mã di truyền này được phân tích bằng trí tuệ nhân tạo. Sau đó, AI thiết kế một “siêu kháng nguyên” có khả năng huấn luyện hệ miễn dịch theo cách giúp cơ thể được bảo vệ trước toàn bộ họ virus này, ngay cả khi chúng đột biến hoặc khi một mầm bệnh mới nhảy từ động vật sang người.
Kháng nguyên là thành phần quan trọng nhất của vaccine vì đây chính là mục tiêu mà hệ miễn dịch học cách nhận diện và tấn công.
Ông Heeney cho biết đây là lần đầu tiên một kháng nguyên do AI thiết kế được thử nghiệm trên người. Ông nói công nghệ này đang “khiến tất cả chúng tôi bất ngờ” và thật “đáng kinh ngạc khi chúng ta có thể sử dụng nó vì lợi ích của nhân loại”.
Ông Heeney nói với BBC News: “Đây là việc tạo ra những loại vaccine bảo vệ chúng ta không chỉ trước các virus hiện nay mà còn trước những tác nhân có thể gây ra đợt bùng phát hoặc dịch bệnh tiếp theo. Đây là một sự thay đổi mang tính nền tảng trong cách chúng ta chuẩn bị cho các đại dịch".
Các thử nghiệm trên 39 người được thiết kế nhằm đánh giá mức độ an toàn của loại vaccine này. Một nghiên cứu thứ 2 với khoảng 200 người tham gia sẽ giúp hiểu rõ hơn về hiệu quả huấn luyện hệ miễn dịch của vaccine.
Giáo sư Saul Faust, người thực hiện một phần các thử nghiệm tại Đại học Southampton, cho biết thiết kế bằng AI này “chắc chắn có tiềm năng” và “thực sự rất thú vị”.
Ông nói: “Điều thực sự thú vị là công nghệ này có khả năng thiết kế vaccine cho các đại dịch tiềm tàng tốt hơn rất nhiều khi virus liên tục thay đổi".
Nhóm nghiên cứu Cambridge hiện cũng tiến hành các thử nghiệm trên động vật đối với vaccine cúm mùa phổ quát, loại vaccine không cần điều chỉnh hằng năm, cùng với vaccine chống cúm gia cầm H5N1 trong trường hợp loại virus hiện đang tàn phá quần thể chim này trở thành đại dịch ở người. Họ cũng đang nghiên cứu vaccine chống sốt xuất huyết do virus và Ebola.
Giáo sư Andy Pollard, Giám đốc Nhóm Nghiên cứu Vaccine Oxford, cho rằng trí tuệ nhân tạo sẽ là “nhân tố thay đổi cuộc chơi” đối với nghiên cứu vaccine. Các công cụ AI có tiềm năng dự đoán cách hệ miễn dịch phản ứng với vaccine, giúp quá trình phát triển vaccine diễn ra nhanh hơn nhiều và từ đó “cứu sống nhiều người hơn”.
"Những phát ngôn của thượng nghị sĩ Celeste Amarilla nhằm vào đội trưởng đội tuyển Pháp Kylian Mbappe đã đi ngược lại các giá trị và nguyên tắc về chung sống hòa bình cũng như tôn trọng phẩm giá con người mà Paraguay luôn theo đuổi", Bộ Ngoại giao Paraguay cho biết trong thông báo ngày 6/7.
Chính phủ Paraguay lên tiếng sau khi bà Amarilla, đảng Tự do đối lập, trong bài đăng dài trên X ngày 5/7 đã gọi Mbappe là "một người Cameroon bị thực dân hóa, cố giả vờ là người Pháp". Nữ nghị sĩ còn mô tả cầu thủ Pháp là "thô lỗ", "không biết viết" và các cầu thủ Paraguay "đáng lẽ nên tát Mbappe sau trận đấu".
"Những phát ngôn đó hoàn toàn không phản ánh quan điểm của chính phủ cũng như người dân Paraguay", Bộ Ngoại giao Paraguay nhấn mạnh.
Đội tuyển Pháp ngày 4/7 đánh bại Paraguay với tỷ số 1-0 trong trận đấu căng thẳng trên sân vận động ở Philadelphia, bang Pennsylvania để vào vòng tứ kết. Mbappe là người ghi bàn thắng duy nhất của trận đấu.
Bình luận từ bà Amarilla làm dấy lên làn sóng phẫn nộ ở Pháp. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron lên án "những phát ngôn mang tính phân biệt chủng tộc" nhằm vào Mbappe.
Liên đoàn Bóng đá Pháp (FFF) tuyên bố sẽ đệ đơn khiếu nại hình sự, mô tả phát ngôn của nữ nghị sĩ Paraguay là "hoàn toàn ghê tởm và không thể chấp nhận".
"Những phát ngôn này có dấu hiệu vi phạm pháp luật và đáng bị lên án. Chúng phải bị xử lý theo pháp luật, dù ở Pháp hay bất kỳ nơi nào khác", FFF cho biết.
Văn phòng Tổng thống Pháp cho biết Tổng thống Paraguay Santiago Pena đã gửi thư tới ông chủ Điện Elysee để bày tỏ đoàn kết với nước Pháp và chỉ trích bà Amarilla. Chủ tịch Quốc hội Paraguay Basilio Nunez khẳng định những bình luận gây tranh cãi không đại diện cho "giá trị đích thực" của người Paraguay.
Mbappe cũng lên tiếng đáp trả nữ nghị sĩ Paraguay.
"Celeste Amarilla, bà là một con người đáng khinh và không xứng đáng với cương vị đang nắm giữ", Mbappe viết trên X. "Bà không đại diện cho Paraguay, đất nước đã chiến đấu bằng tất cả niềm đam mê và danh dự trong suốt giải".
