Trong những câu chuyện tôi từng nghe, có người nói rằng đến 90% cha mẹ sau khi chia hết tài sản cho con cái sẽ rơi vào cảnh vất vả. Tôi không biết con số đó đúng đến đâu, nhưng câu chuyện của gia đình mình khiến tôi suy nghĩ rất nhiều về điều này.
Nhà tôi có năm anh em, bốn trai và một chị gái đầu. Ba mẹ tôi có khoảng 2 hecta đất vườn, trên đó có căn nhà cả gia đình từng sống. Nếu bán đi, giá trị chắc cũng khoảng 15 tỷ đồng. Cách đây hai năm, khi ba mẹ tôi đã ngoài 75 tuổi, ông bà gọi tất cả anh em chúng tôi lại để họp gia đình. Ba nói muốn chia đất cho các con khi còn minh mẫn, khỏe mạnh, để sau này khỏi phát sinh rắc rối.
Hôm đó, từng người trong số chúng tôi lần lượt lên tiếng. Chị gái cả nói đã có nhà cửa ổn định nên xin không nhận phần thừa kế. Tôi cũng vậy, bản thân đã tự thân lập nghiệp và có gia đình nhỏ trên Sài Gòn, cuộc sống cũng tạm ổn, nên xin không lấy phần thừa kế, nhường lại cho các anh em. Anh Hai tôi có nhà nhưng kinh tế còn khó khăn, nên anh nhận 2.000 m2 đất, nhưng vẫn nói rõ: “Nếu các em đồng thuận thì anh mới lấy, còn không thì cũng không sao”.
Em ngay dưới tôi trước đó đã xây nhà trên một phần đất nhỏ bên cạnh, nên cũng chỉ xin thêm một ít, cuối cùng cũng lấy khoảng 2.000 m2. Phần còn lại, gần 1,5 hecta (khoảng 75% tài sản thừa kế), anh em tôi thống nhất để lại cho vợ chồng chú út – người ở cùng ba mẹ, trực tiếp chăm sóc ông bà mỗi ngày. Dù về tài chính, anh chị em tôi vẫn cùng nhau hỗ trợ ba mẹ, nhưng sự ghi nhận công sức của chú út là điều tất cả đều thấy hợp lý.
>> Tuổi già cô độc sau khi cho hai con trai nhà thừa kế
Chỉ trong một buổi sáng hôm sau, mọi thủ tục công chứng, tách thửa, sang tên được hoàn tất. Mọi thứ diễn ra nhanh gọn và nhẹ nhàng hơn tôi từng nghĩ. Xong việc, cả nhà còn ngồi lại ăn uống, nói cười vui vẻ như một dịp sum họp bình thường.
Nhưng tôi vẫn nhớ một câu nói của ba hôm đó. Ông cười, nhưng giọng có chút trầm xuống: “Vậy là bao nhiêu năm làm lụng, giờ ba không còn gì nữa”. Rồi ông nói nửa đùa nửa thật: “Mai mốt tụi nó không cho ở thì cũng chịu thôi”. Nói vậy, nhưng tôi hiểu ba tin vào con cái của mình. Cách ông bà nuôi dạy, những gì anh em tôi trải qua cùng nhau, không dễ gì khiến ai quay lưng lại.
Đến nay đã 5 năm trôi qua, ba mẹ tôi vẫn sống trên mảnh đất đó, cùng vợ chồng chú út. Mọi thứ vẫn yên ổn, hòa thuận. Anh em tôi vẫn thường xuyên qua lại thăm ba mẹ, hỗ trợ nhau khi cần, không có chuyện tranh chấp, trách móc hay đùn đẩy trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ.
Câu chuyện của gia đình tôi không phải để phản bác những trường hợp tiêu cực ngoài kia, vì thực tế chắc chắn vẫn có. Nhưng tôi tin rằng, việc cha mẹ chia tài sản sớm không hẳn là rủi ro, nếu trong gia đình còn giữ được sự tôn trọng, rõ ràng và tình cảm đủ lớn.
Cuối cùng, điều quyết định không nằm ở mảnh đất hay số tiền thừa kế, mà ở cách mỗi người nhìn nhận về trách nhiệm và nghĩa tình. Tài sản có thể chia hết, nhưng nếu tình thân còn giữ được, thì cha mẹ cũng không thật sự “trắng tay” như họ từng lo lắng.
Luan HoangTính toán của tôi khi cho mỗi con một nhà thừa kế trăm m2
Tôi trắng tay vì mẹ để lại toàn bộ nhà, đất thừa kế cho em gái
‘Trói chân con cái bằng 2 căn nhà thừa kế’
Tôi có sai khi muốn thừa kế nhiều hơn em gái?
Tôi mua hai nhà làm thừa kế cho con chứ nhất quyết không cho tiền
Bố nổi giận vì tôi nhận 2 tỷ thừa kế nhưng không chịu mua nhà Sài Gòn
Kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 vừa rồi, tôi chi khoảng 20 triệu cho chuyến du lịch của gia đình ba người. Điều đáng nói là chúng tôi vẫn đang ở nhà thuê. Khi biết chuyện, không ít người quen của tôi nói rằng: "Chi tiêu như vậy là lãng phí", hay "sao không để dành tiền mua nhà, nghỉ lễ ở nhà cho đỡ tốn?".
Thực ra, tôi đã có nhiều năm sống với tâm lý phải dành dụm, phải tích lũy càng nhiều càng tốt để hướng tới việc sở hữu một căn nhà của riêng mình. Nhưng càng chạy theo mục tiêu đó, tôi càng nhận ra cuộc sống của mình trở nên căng thẳng, mệt mỏi, bế tắc. Những dịp nghỉ lễ đáng lẽ là thời gian để nghỉ ngơi, lại biến thành những ngày quanh quẩn trong nhà, vì "đi đâu cũng tốn kém".
Năm nay, dù thu nhập của hai vợ chồng ở Sài Gòn vẫn loanh quanh 30 triệu một tháng, nhưng tôi quyết định làm khác đi. Tôi muốn cả gia đình có một chuyến đi chơi thực sự, dù không quá xa xỉ nhưng đủ để thay đổi không khí, để vợ chồng và con có thời gian bên nhau đúng nghĩa.
20 triệu không phải là số tiền nhỏ với gia đình tôi. Đó là cả một khoản tích góp lớn. Nhưng đổi lại, chúng tôi có những ngày không phải vội vã, không phải lo công việc, không phải tính toán từng đồng chi tiêu nhỏ lẻ. Con tôi lần đầu được trải nghiệm những điều mới mẻ, vợ tôi có những khoảnh khắc thư giãn hiếm hoi, còn tôi thì thấy mình thực sự được nghỉ.
>> Vợ chồng lương 30 triệu không bám trụ nổi Sài Gòn
Có người sẽ nói, những thứ đó không "cụ thể" như một khoản tiền tiết kiệm. Nhưng với tôi, ký ức và trải nghiệm cũng là một dạng tài sản, chỉ là không thể đo đếm ngay lập tức.
Tôi không phủ nhận tầm quan trọng của việc tiết kiệm, càng không đánh giá thấp mục tiêu mua nhà. Nhưng nếu vì một mục tiêu trong tương lai mà đánh đổi hết những niềm vui ở hiện tại, tôi thấy không đáng. Bởi không ai biết chắc mình sẽ mất bao lâu để đạt được mục tiêu đó, và trong quãng thời gian ấy, mình đã bỏ lỡ bao nhiêu khoảnh khắc đáng nhớ?
Tiết kiệm không có nghĩa là phải sống dè sẻn đến mức tự tước đi những trải nghiệm của bản thân và gia đình. Với tôi, việc "hưởng thụ trước mắt" trong khả năng cho phép cũng là một cách để cuộc sống có ý nghĩa hơn. Chuyến đi vừa rồi khiến tôi cảm thấy gia đình mình gắn kết hơn, bản thân tôi nhẹ nhõm hơn. Và đôi khi, chỉ cần vậy cũng đã đủ để thấy số tiền bỏ ra là xứng đáng.
Có thể lựa chọn của tôi không phải dành cho tất cả mọi người. Nhưng nếu cứ mãi chờ "khi nào đủ điều kiện" mới cho phép mình tận hưởng cuộc sống, thì có lẽ sẽ chẳng bao giờ là đủ. Bởi sống không chỉ là tích lũy cho tương lai, mà còn là biết cách tận hưởng hiện tại, trong giới hạn mình có thể.
Nhiều năm qua, câu chuyện vỉa hè ở các đô thị lớn gần như lặp đi lặp lại theo một kịch bản quen thuộc đến mức người dân cũng không còn bất ngờ: ra quân rầm rộ, dẹp hàng quán, trả lại lối đi cho người đi bộ, báo chí đưa tin vài ngày với những hình ảnh thông thoáng hiếm hoi. Nhưng rồi chỉ ít tuần sau, ghế nhựa lại xuất hiện, xe máy lại tràn lên hè phố, hàng quán lại bày ra như chưa từng có cuộc chấn chỉnh nào.
Nói cho công bằng, không phải chính quyền thiếu quyết tâm. Cái khó nằm ở chỗ người ta đang cố giải quyết một nhu cầu sống chỉ bằng mệnh lệnh hành chính. Trong khi đằng sau mỗi chiếc xe đẩy, mỗi quán nước nhỏ hay mỗi gánh hàng rong không đơn thuần là chuyện lấn chiếm vài mét vuông vỉa hè, mà là câu chuyện cơm áo của rất nhiều con người ở đô thị.
Một người lao động nhập cư không thể bỏ ra vài chục triệu đồng mỗi tháng để thuê mặt bằng bán bữa sáng. Một bà cụ bán vài bó rau đầu ngõ cũng không có khả năng bước vào những khu thương mại sáng choang. Một quán trà đá ven đường tồn tại được chỉ vì có dòng người qua lại ghé vào vài phút nghỉ chân giữa cái nhịp sống quá vội của thành phố này. Với nhiều người, vỉa hè là khoảng không cuối cùng giúp họ có thể bám trụ ở thành phố.
Nói cách khác, vỉa hè nhiều năm nay đang âm thầm gánh một phần áp lực sinh kế mà nền kinh tế đô thị chưa giải quyết được. Khi việc làm chính thức chưa đủ rộng mở, chi phí mặt bằng quá đắt đỏ và khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn, kinh tế vỉa hè trở thành một "van an toàn" tự nhiên của xã hội. Nó lộn xộn, nhưng cũng là nơi giữ cho không ít gia đình không bị bật khỏi guồng sống thành thị.
>> Dấu hỏi khi Hà Nội dẹp vỉa hè rồi lại cho thuê
Vì vậy, việc Hà Nội bắt đầu chuyển từ tư duy cấm tuyệt đối sang cho thuê vỉa hè thực ra là một bước thay đổi cho thấy thành phố đã nhìn nhận thực tế theo hướng thực tế hơn: có những nhu cầu không thể xóa bỏ chỉ bằng những đợt ra quân ngắn hạn. Một đô thị hiện đại không thể quản lý bằng cách hôm nay dẹp, mai tái lấn chiếm, rồi vài tháng sau lại tiếp tục một chiến dịch mới.
Nhưng nhìn nhận thực tế không đồng nghĩa với việc chấp nhận mọi sự tùy tiện tồn tại mãi mãi. Người dân có thể cảm thông với mưu sinh khó khăn, nhưng cũng không thể mãi chấp nhận cảnh người già, trẻ nhỏ phải đi xuống lòng đường vì vỉa hè bị chiếm sạch.
Điều Hà Nội cần lúc này là một triết lý quản trị rõ ràng: đâu là giới hạn của kinh tế vỉa hè, đâu là quyền của người đi bộ, và đâu là trách nhiệm của một đô thị không thể tiếp tục sống bằng sự linh động thiếu nguyên tắc như nhiều năm qua?
Ở bất kỳ đô thị hiện đại nào, việc dùng không gian công cộng cho mục đích kinh doanh cũng phải đi kèm quy hoạch, giới hạn và trách nhiệm tài chính rõ ràng. Không ai có thể chiếm dụng tài sản chung của xã hội mà không có luật chơi. Nhưng điều khiến người ta băn khoăn không nằm ở chuyện đóng bao nhiêu tiền để thuê vỉa hè? Vấn đề là sau khi thu phí, vỉa hè có thực sự ngăn nắp hơn không, hay chỉ chuyển từ "lấn chiếm tự phát" thành "lấn chiếm hợp thức"? Nói cách khác, liệu thành phố đang tạo lại trật tự đô thị, hay chỉ đang cấp một tấm vé hợp pháp cho sự lộn xộn vốn đã tồn tại quá lâu?
Mức phí 45.000 đồng một m2 mỗi tháng cho thuê vỉa hè ở khu vực trung tâm Hà Nội có vẻ không quá cao. Thậm chí, nhiều người làm kinh doanh sẽ thấy nó rẻ đến bất ngờ nếu đặt cạnh giá trị thương mại thật sự của những tuyến phố đắt đỏ quanh hồ Gươm hay các quận lõi nội đô. Vì vậy, điều cần bàn là thành phố đang nhìn vỉa hè dưới góc độ nào: một không gian công cộng cần quản lý chặt chẽ để phục vụ lợi ích chung, hay một nguồn tài nguyên kinh tế có thể đem ra khai thác?
Nếu mục tiêu là quản lý đô thị, thì việc cho thuê phải đi kèm những nguyên tắc rất rõ ràng và nghiêm ngặt. Phần diện tích nào được phép sử dụng? Khung giờ nào được hoạt động? Người đi bộ phải còn tối thiểu bao nhiêu mét lối đi? Vi phạm xử lý ra sao? Có thu hồi quyền sử dụng nếu tái lấn chiếm hay không?
Nhưng nếu vỉa hè được nhìn như một nguồn lợi kinh tế, thì câu chuyện lại khác. Khi ấy, điều xã hội quan tâm sẽ là tính minh bạch. Ai được thuê? Dựa trên tiêu chí nào? Có đấu giá công khai hay không? Có nguy cơ tài sản công bị biến thành lợi thế riêng cho một nhóm người đang sở hữu vị trí mặt phố đẹp nhất hay không?
Một chính sách tốt, suy cho cùng, không phải là chính sách làm vừa ý mọi phía, mà là chính sách tạo ra được cảm giác hợp lý và công bằng cho phần lớn xã hội. Với câu chuyện vỉa hè cũng vậy. Hà Nội cần ngăn nắp hơn, đó là điều không ai phủ nhận. Một đô thị không thể mãi để cảnh người đi bộ phải bước xuống lòng đường giữa dòng xe cộ chỉ vì vỉa hè bị chiếm kín. Nhưng ở chiều ngược lại, thành phố cũng cần tạo giới hạn để người lao động nghèo vẫn còn cơ hội mưu sinh.
Năm ngoái, vào kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5, tôi chạy xe máy từ Bình Dương về quê ở Trà Vinh mất 9 tiếng đồng hồ. Tôi đi từ 17h chiều đến 2h sáng hôm sau mới tới nhà. Đó là một trải nghiệm thật sự kinh hoàng vì kẹt xe.
Hiện nay, nhu cầu mở rộng quốc lộ 1A về miền Tây Nam Bộ phục vụ phát triển kinh tế xã hội đang trở nên cấp bách. TP HCM đã có dự án nâng cấp, mở rộng quốc lộ 1A đoạn qua huyện Bình Chánh và quận Bình Tân (cũ) dự kiến khởi công vào quý IV/2026, hoàn thành năm 2028-2029. Tuyến đường dài hơn 9,6 km (từ Kinh Dương Vương đến ranh Long An) sẽ được mở rộng từ 20-25 m lên 60 m, quy mô 10-12 làn xe với tổng mức đầu tư hơn 16.000 tỷ đồng.
Đây là tín hiệu rất đáng mừng cho hàng triệu người dân miền Tây đang sinh sống và làm việc ở TP HCM và các tỉnh miền Đông Nam Bộ. Bởi vì mỗi dịp lễ, Tết, người miền Tây thường chọn phương tiện là xe máy, ôtô để về quê, vì gần và tiện, gây nên cảnh kẹt xe kinh hoàng suốt trục đường từ TP HCM đến ngã ba Trung Lương.
Nhưng còn đoạn qua Tây Ninh, Đồng Tháp (sau sát nhập) thì sao? Hiện nay, quốc lộ 1A từ Cầu Bến Lức đến ngã ba Trung Lương mỗi dịp lễ, Tết kẹt xe triền miên khi xe máy, ôtô, xe khách....cùng chen chúc, nhích từng chút một trên tuyến đường duy nhất, nắng nóng, khói bụi.
Theo tôi, có một giải pháp cho tình trạng này, đó là mở rộng đường dân sinh dưới cao tốc TP HCM - Trung Lương.
>> 'Đường một chiều là lối thoát kẹt xe cho ngã tư Hàng Xanh'
Có rất nhiều lợi ích từ việc mở rộng này:
Thứ nhất, tiết kiệm được nguồn ngân sách khổng lồ: Nếu mở rộng quốc lộ 1A theo cách cũ (đền bù, giải phóng mặt bằng) thì sẽ tốn một khoản tiền rất lớn vì dân cư hai bên hiện dày đặc, lại mất rất nhiều thời gian. Trong khi đó, đường dân sinh chủ yếu chạy giữa cánh đồng, dân cư rất thưa thớt, chi phí giải phóng mặt bằng rất thấp.
Thứ hai, hạn chế tai nạn giao thông: Trên quốc lộ 1A, xe máy đi sát với xe tải, container, xe khách vô cùng nguy hiểm.
Thứ ba, tận dụng hành lang an toàn: Đường dân sinh dưới cao tốc đã có sẵn quỹ đất, hành lang bảo vệ. Việc nâng cấp, thảm nhựa, mở rộng các đoạn này sẽ nhanh và rẻ hơn nhiều so với xây mới.
Thứ tư, phân luồng thông minh: Hiện nay, xe máy đổ dồn vào quốc lộ 1A tạo nhiều nút thắt cổ chai. Nếu đường dân sinh mở rộng và thông suốt chạy song hành cao tốc, thì lượng xe máy và xe thô sơ sẽ chia lửa cho quốc lộ 1A rất tốt.
Thứ năm, kết nối chiến lược: Đoạn từ Bến Lức về gần Trung Lương, rẽ phải đi hướng cầu Rạch Miễu 2 sẽ tạo nên một trục giao thông mới hướng về Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long mà không phải đi qua Trung Lương hay Mỹ Tho.
Thứ sáu, phát triển kinh tế - xã hội, giãn dân ở các địa phương đường dân sinh đi qua.
Nút thắt duy nhất là trên trục đường dân sinh hàng chục km kéo dài từ Bến Lức đến gần Trung Lương, có một nút thắt, đó là bến đò Trung Hiếu (Tân An). Chỗ này hiện chưa xây cầu, nếu có một cây cầu kiên cố, để xe thô sơ đi qua là thông tuyến liền mạch.
Đã đến lúc tỉnh Tây Ninh, Đồng Tháp và Bộ GTVT khảo sát tính khả thi, cần nhìn nhận hành lang cao tốc TP HCM - Trung Lương như một trục giao thông kép, trên ôtô, dưới xe máy, để người dân miền Tây mỗi dịp lễ, Tết không phải lụy đường, khỏi đau khổ mỗi lần kẹt xe.
Nguyễn Trung PhươngChuyển làn 12 lần dù cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ tắc dài
Mòn mỏi chờ mở rộng Quốc lộ 13 để chấm dứt cơn ác mộng kẹt xe
'Hết ngập, chỉ mưa rả rích sao Hà Nội vẫn tắc cứng'
Vòng luẩn quẩn 'kẹt xe, đường bé nên phải leo vỉa hè'
Phân 4 luồng ôtô chống kẹt xe nút giao An Phú
'Mở đường Nguyễn Kiệm hai chiều để giảm kẹt xe cho Gò Vấp'
