Nghịch lý AI: Công việc lương thấp lại khó bị robot thay thế

Nghịch lý AI: Công việc lương thấp lại khó bị robot thay thế

Khi bài toán chi phí ngáng đường công nghệ

Theo báo cáo từ Công ty phần mềm Planera dựa trên phân tích 30 nghề nghiệp phổ biến cùng dữ liệu chi phí tự động hóa, việc thay thế một trợ lý điều dưỡng bằng robot hình người tiêu tốn khoảng 375.100 USD/năm. Con số này cao gấp gần 9 lần so với mức chi phí nhân công trung bình 42.200 USD/năm của vị trí này.

Tương tự, trong ngành xây dựng, chi phí để triển khai một hệ thống robot đảm nhận công việc của một công nhân (với mức lương chưa đến 50.000 USD/năm) cũng chạm ngưỡng gần 300.000 USD/năm. Đại diện Planera nhận định: “Trong nhiều năm, thị trường đều cho rằng lao động thu nhập thấp sẽ mất việc đầu tiên. Nhưng dữ liệu thực tế lại cho thấy điều ngược lại”.

Nguyên nhân nằm ở cái gọi là “tổng chi phí sở hữu”. Ngoài chi phí mua robot, doanh nghiệp còn phải tính đến lắp đặt, bảo trì, cập nhật phần mềm, tiêu thụ năng lượng, đào tạo nhân sự vận hành, giám sát và cả thời gian ngừng hoạt động khi hệ thống gặp sự cố. Đây mới là khoản khiến chi phí tự động hóa tăng mạnh.

Ngoài ra, với các công việc đòi hỏi sự khéo léo, xử lý tình huống linh hoạt hoặc tương tác trực tiếp, máy móc hiện chưa thể đạt hiệu quả kinh tế.

Trong khi robot vẫn gặp nhiều rào cản khi thay thế lao động tay chân, AI tạo sinh lại đang tạo áp lực lớn hơn với một số công việc văn phòng. Khác với robot hình người cần phần cứng đắt đỏ, các mô hình AI chủ yếu vận hành trên hạ tầng phần mềm nên chi phí triển khai thấp hơn đáng kể.

Điều này lý giải vì sao thời gian qua nhiều doanh nghiệp công nghệ cắt giảm một số vị trí kỹ sư, lập trình hoặc nhân sự thực hiện các công việc lặp lại trên máy tính.

Top 5 công việc “miễn nhiễm” nhờ rào cản tài chính

Báo cáo chỉ ra danh sách những vị trí công việc khó bị thay thế nhất hiện nay đều nằm ở các lĩnh vực đòi hỏi sự linh hoạt về thể chất hoặc trách nhiệm con người.

Trợ lý điều dưỡng

Đứng đầu về chi phí tự động hóa. Việc chăm sóc người bệnh yêu cầu khả năng vận động tinh tế và sự thấu hiểu mà robot thương mại hiện nay chưa thể đáp ứng.

Chăm sóc sức khỏe và cá nhân tại nhà

Chi phí tự động hóa vị trí này lên tới 282.200 USD/năm, đắt gấp 8 lần mức lương 35.800 USD của nhân công. Các thao tác chăm sóc tại gia đình tỏ ra quá phức tạp đối với máy móc.

Công nhân xây dựng

Chi phí triển khai cỗ máy thay thế đạt hơn 285.000 USD/năm. Việc xử lý vô số tình huống phát sinh trên một công trường đang hoạt động là bài toán chưa có lời giải triệt để cho các dòng robot hiện hành.

Nhân viên bảo trì và sửa chữa

Việc chẩn đoán, khắc phục sự cố trên nhiều loại thiết bị đòi hỏi khả năng tư duy tổng quan. Chi phí để cấu hình robot làm việc này lên tới gần 287.000 USD/năm.

Trợ giảng

Với chi phí thay thế khoảng 194.300 USD/năm so với mức lương 36.800 USD, yếu tố an toàn và giám sát trẻ em trong môi trường giáo dục vẫn là rào cản lớn đối với máy móc.

Chia sẻ về thực trạng này, ông Ankur Saxena, Giám đốc đầu tư tại TDK Ventures, cho biết: “Để chế tạo một robot hình người thực sự làm được những việc có ý nghĩa, chi phí thường vượt 200.000 USD. Phần lớn các công ty hiện phải bỏ ra hàng trăm nghìn USD sản xuất nhưng chấp nhận bán dưới 100.000 USD để thu hút khách hàng thử nghiệm. Mô hình bù lỗ này khó duy trì khi mở rộng quy mô”.

Cuộc đua hạ giá thành và tương lai thị trường lao động

Mặc dù rào cản chi phí đang bảo vệ nhiều nhóm lao động, bối cảnh này có thể thay đổi khi công nghệ tiến bộ. Các tập đoàn lớn đang dồn hàng trăm tỷ USD vào lĩnh vực này, với kỳ vọng tối ưu hóa phần cứng và phần mềm, đồng thời tận dụng lợi thế sản xuất quy mô lớn để giảm giá thành.

Mẫu robot Atlas thế hệ mới của Boston Dynamics đã giảm bớt độ phức tạp cấu trúc, trong khi hãng 1X ghi nhận chi phí sản xuất dòng robot Neo giảm đáng kể nhờ tự chủ nguồn cung. Bên cạnh đó, năng lực sản xuất quy mô lớn từ thị trường Trung Quốc cũng hứa hẹn đẩy giá thành robot xuống thấp hơn.

Đến nay, tổng vốn đầu tư vào lĩnh vực robot hình người đã đạt gần 300 tỷ USD. Dù vậy, rào cản kỹ thuật vẫn là bài toán lớn. Cũng như trong cuộc sống và kinh doanh, không có gì được đảm bảo. “Sự linh hoạt và độ khéo léo của bàn tay con người đến nay vẫn là điều mà robot hình người chưa thể sánh kịp”, ông Ankur Saxena nhận định.

Kịch bản có khả năng cao nhất là robot hình người sẽ trở nên hữu ích đối với một số công việc nhất định. Nhưng con người vẫn sẽ cần thiết trong rất nhiều lĩnh vực khác, từ quản lý robot, bảo trì robot cho đến xử lý những nhiệm vụ mà robot chưa thể đảm đương.

Công nghệ có thể tiến rất nhanh, nhưng doanh nghiệp luôn tính bằng bài toán chi phí. Chừng nào robot vẫn chưa rẻ hơn con người, nhiều công việc tưởng chừng dễ bị thay thế vẫn sẽ tiếp tục thuộc về con người.

  Ông Trump lặng lẽ tái khởi động cỗ máy áp thuế

Tin Gốc: Dân Trí