Ngày 8/4, Quốc hội phê chuẩn bổ nhiệm PGS. TS Hoàng Minh Sơn làm Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo. Đây luôn là “ghế nóng” với bộ máy nhân sự khổng lồ – hơn 1,6 triệu thầy cô, tác động đến khoảng 26 triệu học sinh, sinh viên.
Ông Lê Như Tiến, nguyên Phó chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng (cũ) của Quốc hội, nhận định: “Tân Bộ trưởng sẽ đối mặt những thách thức mang tính thời đại khi giáo dục đang ở giai đoạn đổi mới toàn diện”.
“Mục tiêu của giáo dục không chỉ là truyền thụ kiến thức mà phải trang bị kỹ năng để người học thích ứng với thay đổi. Đó là đòi hỏi rất cao, người đứng đầu ngành phải có tầm nhìn để hiện thực hóa”, ông nói thêm.
Cuộc ‘đại phẫu’ mạng lưới giáo dục đại học
Cả nước có khoảng 240 trường đại học. Nghị quyết 71 nêu rõ hệ thống đại học hiện phát triển manh mún, chưa đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và nghiên cứu khoa học. Bộ Chính trị yêu cầu khẩn trương sắp xếp, tái cấu trúc hoặc sáp nhập, giải thể trường không đạt chuẩn.
Trả lời báo chí khi còn là Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, ông Hoàng Minh Sơn nói đây là cơ hội và sứ mệnh để đẩy mạnh chất lượng giáo dục đại học.
Bộ đã có định hướng về việc này, đề nghị các bên hoàn thành hồ sơ trình cấp thẩm quyền trước 30/6. Tuy nhiên, chuyên gia nhìn nhận như vậy là chưa đủ.
TS Lê Viết Khuyến, Phó chủ tịch Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng Việt Nam, nhấn mạnh tái cấu trúc hệ thống giáo dục đại học không chỉ cốt tinh gọn bộ máy, mà còn phải kiến tạo được một trục liên thông, giúp người học thuận lợi đi lên các bậc cao hơn.
Cùng đó là nhiều bài toán khác như bảo đảm quyền tự chủ toàn diện cho các trường mà không phụ thuộc mức độ tài chính; đầu tư cho nhóm ngành công nghệ mũi nhọn, thu hút giảng viên giỏi… để Việt Nam có ít nhất 8 trường thuộc nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á, một trường vào top 100 thế giới ở một số lĩnh vực vào năm 2030, theo Nghị quyết 71.
“Việc có đại học trong top 100 thế giới sẽ là thách thức lớn với ngành giáo dục”, ông Tiến nói.
Xáo trộn tuyển sinh
Hơn 20 năm qua, tuyển sinh đại học có 6 lần thay đổi lớn. Từ chỗ thí sinh đăng ký trường nào phải thi tại trường đó; tổ chức kỳ thi “ba chung”: chung đề, chung đợt thi và sử dụng chung kết quả; đến tự chủ tuyển sinh, bùng nổ hàng loạt phương thức, kỳ thi riêng.
Năm ngoái, các trường phải bỏ xét tuyển sớm, quy đổi điểm tương đương các phương thức, tổ hợp. Mỗi trường lại đưa ra công thức tính riêng, dựa trên nhiều yếu tố như phổ điểm thi, kết quả của sinh viên khóa trước, đặc thù ngành…
Đến năm nay, cách mùa tuyển sinh khoảng 4-5 tháng, Bộ lại yêu cầu điều chỉnh xét tuyển học bạ với ràng buộc về điểm thi tốt nghiệp, đổi cách tính điểm cộng với chứng chỉ ngoại ngữ.
Các thay đổi, theo Bộ, giúp việc tuyển sinh công bằng hơn và giảm áp lực, song chuyên gia nhìn nhận việc này không có “thời gian chờ”, khiến thí sinh, phụ huynh bị động, rối loạn thông tin.
Trên thế giới, chính sách tuyển sinh đại học về cơ bản ổn định với hai hướng chủ đạo: Trung Quốc, Hàn Quốc tổ chức kỳ thi đại học chung toàn quốc; Mỹ, châu Âu để đại học tự chủ.
Tranh cãi dạy thêm – học thêm
Thông tư 29 của Bộ về dạy thêm, học thêm được coi như “liều thuốc mạnh” khi hạn chế dạy thêm trong trường và phải miễn phí. Song, nó gây tranh cãi suốt một năm qua, nhiều hiệu trưởng, chuyên gia cho rằng các quy định chỉ giải quyết “phần ngọn”, không làm giảm nhu cầu, trong khi phụ huynh tốn tiền gấp 2-4 lần vì phải đưa con em ra bên ngoài.
Ông Hoàng Minh Sơn trong hội nghị tiếp xúc cử tri đầu tháng 3 ở Hà Nội đã khẳng định một mặt “đấu tranh với những hiện tượng chưa lành mạnh” trong dạy thêm, học thêm, song sẽ tiếp thu các góc nhìn khác.
Trả lời VnExpress hồi tháng 3, TS Trần Thành Nam, Phó hiệu trưởng trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng về lâu dài, ngành giáo dục cần làm tốt ba việc: đổi mới thi cử, đào tạo được những thế hệ giáo viên có phẩm chất tốt, học sinh có kỹ năng và tinh thần tự học.
Thiếu giáo viên dai dẳng
Nhiệm kỳ của Tân Bộ trưởng còn đối mặt một bài toán dai dẳng: cả nước thiếu khoảng 124.000 giáo viên, tính đến tháng 2/2026. Nhưng áp lực còn nằm ở sự mất cân đối, thừa – thiếu cục bộ, “khát” giáo viên mầm non, Tiếng Anh và các môn đặc thù như Tin học và Nghệ thuật. Nhiều địa phương có biên chế nhưng không có nguồn để tuyển. Cùng đó, tình trạng giáo viên nghỉ việc, chuyển việc có xu hướng gia tăng tại một số nơi.
Trong khi đó, cả nước đang triển khai đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục; thực hiện phổ cập mầm non cho trẻ từ 3 tuổi; tiếp tục đổi mới chương trình phổ thông theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực; đẩy mạnh chuyển đổi số… nên đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ nhà giáo.
Điều này đòi hỏi phải có chính sách và giải pháp phát triển đội ngũ đồng bộ, có hệ thống và dài hạn.
Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
Bộ Chính trị từ tháng 8/2024 đề nghị từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Hiện, môn Tiếng Anh là bắt buộc từ lớp 3. Chưa địa phương nào dạy tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai trên quy mô toàn tỉnh, mà mới ở dạng thí điểm. Năm học trước, khoảng 190.000 học sinh được học môn khác bằng ngôn ngữ này hoặc chương trình tích hợp.
Theo Bộ, để tiếng Anh được dùng rộng rãi ở tất cả 52.000 trường học, cả nước cần thêm 12.000 thầy cô có khả năng dạy bằng tiếng Anh vào năm 2030. Trong khi đó, hiện nhiều tỉnh, thành vẫn loay hoay vì không tuyển được giáo viên môn này. Ngoài ra, cơ sở vật chất, điều kiện để dạy và học tiếng Anh còn nhiều khó khăn, đặc biệt ở khu vực miền núi.
1. Đọc giải thích nghĩa của từ mới bằng tiếng Anh (trừ từ chuyên ngành khó hiểu)
Thay vì dùng từ điển Anh-Việt (dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt), hãy chuyển qua dùng từ điển Anh-Anh (như Dictionary, Oxford, Cambridge,...). Cách khác là dùng cú pháp sau trên Google tìm kiếm: Từ cần tra + meaning, hoặc dùng AI của Google hay ChatGPT.
Việc đọc giải nghĩa của từ bằng tiếng Anh là cách giúp bạn luyện nghĩ bằng chính ngôn ngữ này. Đồng thời, từ điển hay AI đều cho bạn ví dụ dễ hiểu.
Ví dụ, khi đã quen đọc định nghĩa của từ bằng tiếng Anh, bạn sẽ không còn nghĩ từ "upset" là "thất vọng, bực bội, buồn phiền" nữa, thay vào đó bạn nghĩ từ này có nghĩa giống "disappointed, unhappy".
2. Nghĩ đơn giản - tìm cách khác
Để bỏ qua thói quen dịch cố hữu, bạn phải học cách diễn đạt nghĩa của một từ bằng nhiều cách.
Ví dụ, khi định mô tả bộ phim "kịch tính" mà không biết diễn đạt sao, hãy vận dụng toàn bộ vốn từ bạn đang có. Thay vì nghĩ "Kịch tính tiếng Anh nói thế nào?", hãy NGHĨ ĐƠN GIẢN, cố gắng giải thích trong khả năng vốn từ có thể.
Ví dụ: The movie made me feel very nervous. I kept wondering what would happen next (Bộ phim khiến tôi cảm thấy rất hồi hộp. Tôi cứ tự hỏi chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo).
Hoặc đơn giản là dùng từ exciting/interesting trong khả năng có thể: The movie was really exciting/interesting (Bộ phim thực sự rất hấp dẫn/thú vị).
3. Học CỤM TỪ, thay vì học từ lẻ
Ví dụ trong câu: I feel guity about lying to my brother (Tôi cảm thấy có lỗi vì đã nói dối anh trai mình). Thay vì học "guilty" (tội lỗi), hãy học cả cụm "to feel guilty about something/doing something" (cảm thấy áy náy/có lỗi) và đặt câu với cả cụm này.
Như vậy, khi nói, bạn sẽ không nghĩ từ lẻ, mà nghĩ theo cả cụm từ, tránh việc dịch trong đầu.
4. Nói dưới áp lực thời gian
Nếu phải nói về công việc của mình trong 5 phút, bạn dễ ậm ờ, vừa nói vừa nghĩ.
Nhưng nếu phải nói ngắn gọn những gì bạn đang làm để kiếm sống trong đúng 45 giây, và tưởng tượng đây là bài thi, bạn sẽ lập tức thấy não bộ linh hoạt hơn nhiều. Bạn không còn thời gian để nghĩ bằng tiếng Việt nữa.
5. Tập nghĩ bằng tiếng Anh (nghe/đọc bằng tiếng Anh)
Giải pháp này rất thực tế và trực tiếp. Bị bao vây bởi tiếng Anh là cách nhanh gọn nhất để chữa bệnh "dịch" dứt điểm.
Ví dụ, thay vì xem Facebook reels/Youtube shorts bằng tiếng Việt, hãy chuyển qua tiếng Anh. Hỏi ChatGPT bằng tiếng Anh thay vì tiếng Việt.
Việc luyện nghe/đọc bằng tiếng Anh giúp bạn huấn luyện não nghĩ bằng tiếng Anh nhiều hơn.
Ba hôm nay, kể từ khi nhận được thông báo của trường về việc phải thi đánh giá chuẩn đầu ra Ngoại ngữ và Tin học để xét tốt nghiệp, Thanh Mai thấy ấm ức.
Nữ sinh năm cuối cho biết suốt 4 năm học chưa từng biết đến yêu cầu này. Các năm trước, sinh viên chỉ cần học đủ 4 học phần tiếng Anh và một học phần Tin học ở trường, hoặc có chứng chỉ ngoại ngữ như TOEIC để quy đổi.
Thế nhưng, hôm 19/5, Mai nhận được thông báo bắt buộc phải thi, trừ khi đã có chứng chỉ còn thời hạn. Tìm lại các văn bản của trường, Mai có thấy quyết định năm 2024 về việc tổ chức kỳ thi đánh giá chuẩn đầu ra này nhưng "áp dụng cho các khóa tuyển sinh từ năm 2024 trở về sau". Trong khi, khóa của Mai vào trường năm 2022.
Điều khiến nữ sinh bức xúc là từ lúc thông báo tới lúc thi chỉ khoảng một tuần. Trường chưa chốt lịch cụ thể, chỉ ghi từ ngày 25 đến 31/5 với môn tiếng Anh, còn Tin học trong khoảng 22-31/5.
"Thông báo quá gấp", Mai nói. "Mình lo tốt nghiệp muộn, dù đã nộp khóa luận".
Linh có chứng chỉ TOEIC cũng bức xúc vì chứng chỉ vừa hết hạn đầu tháng 5. Trước đó, Linh thi để được miễn các học phần tiếng Anh, không nghĩ còn cần làm minh chứng miễn thi chuẩn đầu ra.
"Dù tự tin vượt qua nhưng nếu biết trước, mình đã căn thời gian thi phù hợp để không phải thi thêm gì trong giai đoạn sắp tốt nghiệp này", Linh nói.
Sáng nay, trên một số diễn đàn, nhiều sinh viên trường Đại học Công đoàn phản ứng về cách làm gấp gáp của trường, khẳng định chưa nghe về kỳ thi trước đó.
Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngoài hoàn thành chương trình đào tạo theo ngành học, sinh viên phải đạt chuẩn đầu ra Tiếng Anh, Tin học để được xét tốt nghiệp. Trước đây, sinh viên chỉ cần học một số tín chỉ, song kể từ năm 2021, việc này phải thể hiện qua chứng chỉ.
Trả lời VnExpress chiều 21/5, ông Phạm Đức Thịnh, Trưởng phòng Quản lý chất lượng, trường Đại học Công đoàn, khẳng định sinh viên bức xúc do "không nhớ" và "hiểu lầm".
Ông cho biết việc phải đạt chuẩn đầu ra tiếng Anh, Tin học được trường công bố trên website và được thông báo trong tuần sinh hoạt chính trị đầu khóa (năm thứ nhất). Trong đó, với tiếng Anh, sinh viên hầu hết ngành (trừ Ngôn ngữ Anh) phải có chứng chỉ TOEIC 500 điểm trở lên hoặc tương đương bậc 3/6 (B1).
Dù vậy, ông thừa nhận đây là năm đầu tiên trường tổ chức kỳ thi này. Những năm trước, sinh viên cần có chứng chỉ hoặc làm "bài test nhỏ" sau khi kết thúc các học phần.
"Việc tổ chức kỳ thi mang tính bài bản hơn. Đây là nhà trường rất tạo điều kiện cho sinh viên, còn không thì các em phải mang chứng chỉ tương đương TOEIC 500 về nộp cho trường", ông Thịnh nói, cho biết dự kiến lịch thi sẽ vào ba ngày cuối tháng 5.
Đại diện trường cũng cho biết sẽ rút kinh nghiệm sự việc với các khóa sau.
Trường Đại học Công đoàn hiện mỗi năm tuyển khoảng 2.400-3.000 sinh viên. Theo kế hoạch, với kỳ thi chuẩn đầu ra tiếng Anh, sinh viên phải thi Nghe và Đọc, riêng ngành Ngôn ngữ Anh thì đủ cả bốn kỹ năng.
Với Tin học, sinh viên thi ba phần Microsoft Word, Excel và PowerPoint. Lệ phí thi tiếng Anh và Tin học lần lượt là 100.000 và 300.000 đồng.
Chiều 27.6, tại Trường đại học Kinh tế - Đại học Huế đã diễn ra ngày hội việc làm, thu hút 34 doanh nghiệp uy tín trong các lĩnh vực kinh tế, tài chính, quản trị, marketing, logistics... đến tuyển dụng.
Ban tổ chức cho biết sự kiện mang đến gần 400 vị trí việc làm và cơ hội thực tập cho cả sinh viên đã tốt nghiệp và đang theo học.
Phát biểu tại buổi lễ, PGS-TS Bùi Đức Tính, Phó hiệu trưởng Trường đại học Kinh tế - Đại học Huế, nhận định đây là cơ hội quan trọng để sinh viên khẳng định bản thân và hiểu được yêu cầu của thị trường lao động.
Nhắn gửi đến các ứng viên trẻ, ông Tín nhấn mạnh: "Với Trường đại học Kinh tế - Đại học Huế, sản phẩm đầu ra như một chuẩn mực cao nhất để đánh giá chất lượng đào tạo cho doanh nghiệp. Đây là dịp để các em giới thiệu mình với doanh nghiệp, qua đó tìm được việc làm phù hợp với nhu cầu của bản thân. Nếu chưa thành công, đây sẽ là kinh nghiệm quý giá cho các em ở những lần tuyển dụng sau này".
Tại sự kiện, hàng trăm sinh viên đã được trải nghiệm môi trường tuyển dụng thực tế và phỏng vấn trực tiếp. Sinh viên Phan Văn Trung (khóa K56 ngành kế hoạch đầu tư) hồi hộp chia sẻ: "Bản thân em đã chuẩn bị tâm lý vững vàng, kiến thức cơ bản và thông tin về doanh nghiệp. Hôm nay, em ứng tuyển vào vị trí kiểm soát bán hàng của Hoa Sen Home với kỳ vọng sẽ có được việc làm tại đơn vị mà mình mong muốn".
Trao đổi với PV Thanh Niên, đại diện nhiều doanh nghiệp lớn nhận định các khóa tân cử nhân của Trường đại học Kinh tế - Đại học Huế luôn là nguồn nhân sự tốt được săn đón. Các đơn vị mang đến tinh thần cởi mở, sẵn sàng tiếp nhận ứng viên phù hợp ngay tại buổi phỏng vấn.
Ông Lê Văn Hà, Phó giám đốc chi nhánh Công ty Cổ phần Hoa Sen Home - chi nhánh Huế - Quảng Trị, cho biết đơn vị đang tìm kiếm nhân sự cho các vị trí như nhân viên kinh doanh, kiểm soát bán hàng và quản trị viên nguồn.
Chia sẻ về tiêu chí tuyển dụng, ông Hà khẳng định: "Chúng tôi không yêu cầu kinh nghiệm, chỉ cần các bạn có tinh thần cầu thị, cầu tiến, năng nổ, ham học hỏi và giỏi kỹ năng giao tiếp cũng như các ứng dụng phần mềm cơ bản. Trong quá trình làm việc, chúng tôi sẽ tiếp tục đào tạo để nâng cao kỹ năng thực tế cho nhân sự".
Đồng quan điểm, bà Lê Ánh Tuyết, Quản lý tuyển dụng Công ty cổ phần Viễn thông FPT Telecom - Chi nhánh tại thành phố Huế cũng đánh giá cao kỹ năng mềm của sinh viên trường qua các đợt tuyển dụng thực tế.
Đối với vòng sơ tuyển dành cho sinh viên mới tốt nghiệp, bà Tuyết cho biết: "Phía chúng tôi sẽ không yêu cầu cao về kiến thức chuyên môn mà đánh giá cao về kỹ năng, phản xạ, năng lực giao tiếp và các kỹ năng mềm khác. Chúng tôi sẽ đặt ra một số câu hỏi tình huống để kiểm tra khả năng xử lý và phản xạ của các bạn. Đó là bước đầu để chúng tôi đánh giá chất lượng của nguồn ứng viên".
Ngoài tuyển dụng nhân sự, chương trình còn tạo điều kiện cho hàng trăm sinh viên đang theo học tại Trường đại học Kinh tế - Đại học Huế tham gia ứng tuyển thực tập để, qua đó gia tăng kinh nghiệm thực chiến, mở rộng cơ hội nghề nghiệp từ sớm.
