Năm 2009, ở tuổi 26 Enitza Templeton ở Denver, bang Colorado, từ bỏ đam mê nghệ thuật để trở thành “vợ truyền thống” (tradwife). Thuật ngữ chỉ những phụ nữ chọn ở nhà nội trợ, chăm sóc con cái và giao quyền quyết định kinh tế cho chồng.
Theo tạp chí Forbes, nội dung về “tradwife” thu hút hơn 113 triệu bài đăng và 800 triệu lượt xem trên TikTok trong năm 2024. Các video thường xây dựng hình ảnh phụ nữ mặc trang phục thập niên 1950, làm bếp và chăm lo gia đình.
Templeton từng duy trì thói quen trang điểm trước khi chồng về, làm vườn, chăm con và để chồng quyết định mọi việc. Khác với những người vợ nội trợ thông thường, mô hình “tradwife” đề cao vai trò người chồng là người lãnh đạo, còn người vợ phục tùng và quán xuyến gia đình.
Bước ngoặt của Templeton bắt đầu năm 2017 khi cô mang thai và chăm sóc con thứ hai trong ca phẫu thuật. Không có tiền và việc làm, cô thuyết phục chồng cho đi làm với lý do muốn kiếm tiền để anh nghỉ hưu sớm. Sau khi nhận chứng chỉ trợ lý điều dưỡng và có tiền tiết kiệm, cô nộp đơn ly hôn vào tháng 8/2019. Hiện 43 tuổi, Templeton tham gia vận động vì quyền phụ nữ.
“Sự tự do khiến mọi khó khăn đều xứng đáng”, Templeton nói. Cô cho biết ít người duy trì lối sống “vợ truyền thống” sau tuổi 40 vì nhiều người ly hôn hoặc từ bỏ khi nhận ra hệ lụy.
Chủ đề này từng được tác giả Jessica Valenti nêu lên trên mạng xã hội, thu hút hơn 2 triệu lượt xem. Hơn 4.000 phụ nữ trên 35 tuổi đã chia sẻ khó khăn khi phụ thuộc hoàn toàn vào chồng.
Trong số đó, Samantha kết hôn năm 20 tuổi và ly hôn ở tuổi 38. Cô kết thúc hôn nhân sau khi sinh 7 con mà không có bằng đại học hay kinh nghiệm làm việc. Một phụ nữ 37 tuổi cho biết phải nghỉ học từ năm 17 tuổi để lập gia đình và rơi vào cảnh nghèo khó sau khi ly hôn.
Christine, 40 tuổi, kết hôn năm 17 tuổi, sinh ba con và từ bỏ ước mơ học điều dưỡng để hỗ trợ việc kinh doanh của chồng. Cô kể bản thân được dạy phải phục tùng chồng. Năm 2017, cô mắc bệnh nhưng phải một mình làm việc nhà. Khi cô từ chối các yêu cầu, mâu thuẫn gia đình xuất hiện. Cô ly hôn đầu năm 2024, sau 20 năm chung sống. Hiện làm nhân viên khách sạn, Christine cho biết cô mất nhiều năm để học cách tự lập.
Tương tự, Sansa, 36 tuổi, sống tại bang Ohio từ bỏ học bổng đại học để kết hôn năm 18 tuổi. Cô đảm nhận toàn bộ việc nhà và tuân theo yêu cầu của chồng trong sinh hoạt. Đến năm 2014, cô gặp khủng hoảng tâm lý. Cô ly hôn sau 7 năm chung sống. Hiện cô làm y tá và nuôi con gái 18 tuổi cùng con trai 13 tuổi.
“Nếu hôn nhân đổ vỡ, người vợ có thể phải trả giá lớn”, Sansa cho biết.
Con trai bà, Bryce, 25 tuổi, cũng nhận bằng trong dịp này. "Tôi tự hào về mẹ và bốn anh em chúng tôi. Nếu chúng tôi làm được, mẹ cũng làm được", người con trai nói. Ba người con còn lại của bà Maureen cũng có mặt tại sự kiện.
Năm 2000, bà Maureen (khi đó 36 tuổi) sinh bốn người con. Chồng là tài xế xe tải đường dài thường xuyên vắng nhà, bà một mình lo việc chăm sóc các con. Hai người ly hôn khi những đứa trẻ 11 tuổi.
Khi các con lớn, bà đi làm công tác hành chính tại một đài truyền hình. Năm 2018, ở tuổi 54, bà tốt nghiệp ngành Marketing tại một trường cao đẳng cộng đồng. Tuy nhiên khi các con bước vào lớp 11, bà tạm dừng việc học lên cao hơn để tập trung lo cho các con vào đại học.
Con gái lớn, Diana, theo học ngành Điều dưỡng tại UMass Lowell. Con gái thứ hai tên Collette cũng theo học ngành Khoa học dinh dưỡng tại trường. Cậu con trai Andrew hoàn thành bằng cử nhân và thạc sĩ Quản trị kinh doanh năm 2024 tại đây. Riêng Bryce nhận bằng cao đẳng Công nghệ thông tin, sau đó chuyển tiếp sang UMass Lowell học Kinh doanh vào năm 2022.
Năm 2023, tại lễ tốt nghiệp của Collette, các con khuyên người mẹ đi học lại. "Nếu đó là điều mẹ luôn ước mơ, mẹ phải thực hiện nó", con trai Andrew nói.
Trở thành sinh viên ở tuổi lục tuần bà Maureen và con trai Bryce học chung một lớp. Bryce kể thường dành nhiều giờ để giảng bài tập Toán cho mẹ. Trong khi đó, Andrew nói sẽ bỏ học trường luật nếu mẹ có ý định nghỉ học giữa chừng.
Bà Maureen cho biết đang lên kế hoạch trở lại trường học thạc sĩ vào mùa thu tới. "Tuổi tác không phải là rào cản. Điều quan trọng là không ngừng tích lũy kiến thức và học hỏi mỗi ngày", bà nói.
Acid béo omega-3 bao gồm 3 loại là EPA, ALA và DHA. Lợi ích nổi bật của chất béo omega-3 là đặc tính chống viêm, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim đồng thời hỗ trợ khả năng miễn dịch. Cụ thể, những lợi ích của Omega-3 là:
-Tăng cường sức khỏe tim mạch: Omega-3 rất quan trọng đối với các tế bào khỏe mạnh, tạo nên một phần của màng bao quanh mọi tế bào trong cơ thể. Omega-3 làm giảm nguy cơ đông máu và giảm số lượng chất béo trong máu được gọi là chất béo trung tính. Sự gia tăng nồng độ chất béo trung tính là nguyên nhân chính dẫn đến các bệnh về tim mạch.
-Cải thiện sức khỏe não bộ: Nghiên cứu cho biết omega-3 có tác dụng bảo vệ thần kinh và nâng cao khả năng nhận thức. Acid béo omega-3 hỗ trợ lưu thông máu tới các khu vực trong não bộ liên quan tới trí nhớ và khả năng học tập, do vậy làm giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer ở người cao tuổi.
-Giảm các triệu chứng trầm cảm và lo lắng: Nhiều nghiên cứu đã chứng minh omega-3 tốt cho người bệnh rối loạn lo âu và trầm cảm.
Theo một nghiên cứu, bổ sung đầy đủ omega-3 có lợi trong việc giảm các triệu chứng liên quan đến các vấn đề sức khỏe tâm thần như trầm cảm và lo lắng. Trong đó, EPA là loại có hiệu quả nhất trong việc kiềm chế các rối loạn sức khỏe tâm thần.
-Omega-3 hỗ trợ thai kỳ khỏe mạnh: Chất béo omega-3 rất quan trọng cho sự tăng trưởng và phát triển thai nhi trong bụng mẹ. Chất béo giúp tăng cường sức khỏe não bộ của trẻ sơ sinh, đặc biệt là DHA ảnh hưởng trực tiếp tới sự phát triển não và võng mạc.
Để có đủ omega-3, bạn cần ăn các đa dạng nhiều loại thực phẩm từ cả động vật và thực vật. Trong số các loại thực phẩm giàu omega-3, cá nục được đánh giá là một trong những lựa chọn tối ưu và dễ tiếp cận vì giá thành hợp lý.
Theo công bố trên tạp chí American Journal of Clinical Nutrition, hàm lượng omega-3 trong cá nục đạt khoảng 2.616mg/100g thịt cá, cao hơn cả cá hồi nuôi thông thường (khoảng 2.260mg).
Điều đáng nói là tỷ lệ EPA và DHA trong cá nục được đánh giá là lý tưởng, giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch, cải thiện chức năng não và làm chậm quá trình thoái hóa thần kinh.
Việc ăn cá nục từ 2 đến 3 lần mỗi tuần có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, ổn định huyết áp, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và tăng cường hoạt động của hệ thần kinh.
Ngoài omega-3, cá nục còn chứa lượng đạm cao, dễ tiêu hóa và dồi dào các vitamin nhóm B, đặc biệt là vitamin B12. Những dưỡng chất này giúp hỗ trợ sản sinh tế bào hồng cầu, tăng cường trao đổi chất và cải thiện sức khỏe thần kinh. Hàm lượng sắt trong cá nục cũng cao hơn nhiều loại cá nước ngọt, giúp phòng ngừa thiếu máu, nhất là ở phụ nữ và trẻ nhỏ.
Dù có nhiều lợi ích, song nếu sử dụng cá nục không đúng cách, người dùng vẫn có thể gặp rủi ro cho sức khỏe.
Người có bệnh dạ dày, gout hoặc rối loạn tiêu hóa nên hạn chế ăn khi bụng rỗng, đây là thời điểm axit trong dạ dày tăng cao, dễ khiến các chất purine trong cá chuyển hóa thành acid uric, làm tăng nguy cơ viêm khớp, đặc biệt ở những người có tiền sử bệnh gout. Đồng thời, người dùng nên ưu tiên chế biến bằng cách hấp, kho thay vì chiên rán nhiều dầu mỡ để giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa.
Thông tin từ Bộ Y tế, theo bản tin cập nhật mới nhất của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) công bố ngày 2/7/2026, ổ dịch do virus Hanta (chủng Andes - ANDV) liên quan đến tàu du lịch MV Hondius đã được kiểm soát và không còn là nguy cơ y tế công cộng.
WHO đánh giá dự kiến sẽ không tiếp tục ghi nhận các trường hợp lây truyền liên quan đến ổ dịch này.
Theo WHO, kể từ ngày 2/5/2026 khi ổ dịch được thông báo cho WHO đến ngày 2/7/2026, đã ghi nhận tổng cộng 13 trường hợp mắc, trong đó có 12 trường hợp được xét nghiệm khẳng định nhiễm virus Andes (ANDV) và 1 trường hợp nghi ngờ, trong đó có 3 trường hợp tử vong.
Trong số 10 trường hợp nhập viện, 8 người đã khỏi bệnh và xuất viện, 2 người đang được tiếp tục điều trị. Tất cả các trường hợp mắc đều là những người đã có mặt trên tàu MV Hondius.
Toàn bộ người tiếp xúc đã hoàn thành thời gian theo dõi sức khỏe 42 ngày theo hướng dẫn của WHO mà không ghi nhận thêm trường hợp lây nhiễm thứ phát. Kết quả này cho thấy chuỗi lây truyền đã được cắt đứt, ổ dịch đã được kiểm soát hiệu quả và không còn nguy cơ lây truyền liên quan đến sự kiện này.
Theo đánh giá của WHO, virus Andes vẫn là tác nhân lưu hành tại một số quốc gia Nam Mỹ. Khả năng lây truyền từ người sang người của chủng virus này ở mức hạn chế, chủ yếu xảy ra khi có tiếp xúc gần và kéo dài, chưa ghi nhận các đợt bùng phát lây truyền diện rộng.
Môi trường khép kín trên tàu du lịch được cho là yếu tố thuận lợi làm phát sinh chuỗi lây truyền giới hạn trong đợt bùng phát dịch vừa qua.
Ngay sau khi WHO thông tin về chùm ca bệnh trên tàu MV Hondius, Bộ Y tế (Cục Phòng bệnh) đã chủ động theo dõi sát diễn biến tình hình, thường xuyên cập nhật đánh giá nguy cơ.
Đồng thời, ban hành văn bản đề nghị các địa phương tăng cường giám sát tại cửa khẩu, giám sát phát hiện ca bệnh tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; triển khai các biện pháp vệ sinh môi trường, kiểm soát chuột và các loài gặm nhấm truyền bệnh; tăng cường truyền thông, hướng dẫn người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh và cung cấp thông tin chính thống tới các cơ quan báo chí, truyền thông nhằm tránh gây hoang mang trong cộng đồng.
Đối với Việt Nam, đến nay chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do chủng virus Andes, cũng như chưa ghi nhận công dân Việt Nam liên quan đến sự bùng phát dịch trên tàu MV Hondius. Qua rà soát các dữ liệu khoa học hiện có, Việt Nam trước đây chỉ ghi nhận một số bằng chứng về các chủng virus Hanta khác như virus Seoul hoặc các virus Hanta phát hiện trên động vật.
Mặc dù nguy cơ từ sự kiện ổ dịch nêu trên đã kết thúc, Bộ Y tế khuyến cáo người dân tiếp tục chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống bệnh lây truyền từ động vật sang người, đặc biệt là vệ sinh môi trường, kiểm soát chuột và các loài gặm nhấm; hạn chế tiếp xúc với chuột, chất thải của chuột hoặc những khu vực có nguy cơ ô nhiễm.
Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau cơ, mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa, ho, tức ngực hoặc khó thở sau khi có yếu tố nguy cơ phơi nhiễm, cần liên lạc với cơ sở y tế để được tư vấn, thăm khám và điều trị kịp thời.
