Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu ghi nhận hơn 1,2 triệu ca mắc viêm não mô cầu và khoảng 135.000 ca tử vong. Tại Việt Nam, tình hình dịch tễ cũng đang có chiều hướng phức tạp khi số ca bệnh trong năm 2025 đã tăng gấp 6 lần so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong hội thảo khoa học diễn ra vào trung tuần tháng 3 tại Hà Nội, với chủ đề: “Từ bằng chứng lâm sàng tại Việt Nam tới công nghệ đột phá MenACYW-TT: Chiến lược bảo vệ tối ưu trước não mô cầu xâm lấn”, GS-TS Trần Minh Điển cho biết, điều đáng sợ nhất của Viêm não mô cầu không dừng lại ở tốc độ lây lan nhanh chóng, mà còn là sự “ngụy trang” hoàn hảo của các triệu chứng khởi phát. Sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng… – tất cả như những dấu hiệu cảm cúm thông thường, nhưng chỉ trong vòng vài giờ đến một ngày, bệnh có thể tiến triển cực nhanh thành viêm màng não, nhiễm trùng huyết, thậm chí tử vong! Ngay cả khi may mắn sống sót nhờ điều trị tích cực, “bóng ma” hậu quả vẫn đeo bám người bệnh suốt đời với những di chứng nặng nề như: tổn thương thần kinh vĩnh viễn, giảm thính lực, hoại tử chi dẫn đến đoạn chi…
Cũng tại hội thảo, các chuyên gia đã chỉ ra một thực tế đáng báo động: Việt Nam hiện đang lưu hành đồng thời các nhóm huyết thanh gây bệnh (A, C, Y và W) – trong đó, chủng W và C có độc lực đặc biệt cao, liên quan trực tiếp đến tỷ lệ tử vong. Trước tình hình dịch bệnh hiện tại, các chuyên gia nhấn mạnh rằng: Việc dự phòng bệnh nên đi theo chiến lược Bảo vệ rộng – tức là bao phủ đủ các nhóm huyết thanh quan trọng này để tạo hàng rào phòng thủ không kẽ hở.
Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là giải pháp đáng được trông đợi vì nhiều ưu điểm vượt trội:
1. Bảo vệ mọi thế hệ trong gia đình, từ trẻ nhỏ tuổi đến người lớn
Khác với các loại vắc xin não mô cầu trước đây thường giới hạn độ tuổi tiêm đến 55 tuổi, hiện nay vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W đã được Bộ Y tế Việt Nam mở rộng chỉ định mang đến sự bảo vệ sớm và quan trọng, lấp đầy khoảng trống miễn dịch ở trẻ nhỏ.
2. Trong 1 mũi tiêm – Phòng được 4 chủng huyết thanh thường gặp và nguy hiểm ở Việt Nam (A, C, Y, W)
Vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W giúp đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ và bền vững, đồng thời giảm khả năng lưu trú của vi khuẩn tại vòm họng, từ đó giảm tỷ lệ người lành mang trùng, góp phần cắt đứt chuỗi lây truyền trong cộng đồng. Chuyên gia cũng nhận định, loại này có khả năng duy trì hiệu quả miễn dịch từ 5 đến 10 năm.
3. Bảo đảm an toàn khi tiêm đồng thời với các loại vắc xin khác
Vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W vẫn duy trì tính sinh miễn dịch tốt và hồ sơ an toàn thuận lợi ngay cả khi sử dụng đồng thời với các vắc xin thường quy khác.
4. Lịch tiêm đơn giản, tối ưu hóa thời gian và chi phí
Thêm một ưu điểm của vắc xin là có thể giúp tạo đáp ứng miễn dịch mạnh cho trẻ. Điều này giúp đơn giản hóa lịch tiêm chủng, phụ huynh tiết kiệm thời gian và chi phí nhưng vẫn đảm bảo con được bảo vệ đầy đủ trước viêm não mô cầu.
Việc chủ động dự phòng viêm não mô cầu bằng vắc xin không chỉ là giải pháp y tế tối ưu mà còn là chiến lược bảo vệ sức khỏe đa thế hệ, thiết lập lá chắn miễn dịch vững chắc, cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng, hướng tới tương lai nơi mọi người dân đều khỏe mạnh, bình an và vui sống!
Ngày 8.4, theo thông tin từ Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ, các bác sĩ của bệnh viện vừa phẫu thuật loại bỏ khối u khổng lồ ở vùng lưng cho một bệnh nhân mắc bệnh lý di truyền hiếm gặp Von Recklinghausen.
Theo đó, bệnh nhân nhập viện với khối u có trọng lượng lên đến 10 kg, trong khi tổng cân nặng bệnh nhân chỉ 49 kg, gây biến dạng nghiêm trọng vùng lưng và dẫn đến tình trạng cong vẹo cột sống.
Theo các bác sĩ, Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ, dạng u này có cấu trúc đặc biệt, chứa dày đặc các mạch máu bất thường, được ví như "một hồ máu", tiềm ẩn nguy cơ chảy máu rất cao trong quá trình phẫu thuật.
Bệnh nhân được bác sĩ đánh giá toàn diện trước khi được chỉ định phẫu thuật. Trong lần can thiệp đầu tiên, ê kíp tập trung mục tiêu giảm tối đa thể tích khối u, đồng thời rút ngắn thời gian phẫu thuật và hạn chế mất máu. Để đạt hiệu quả, các phẫu thuật viên đã sử dụng đồng thời 2 dao năng lượng Ligasure nhằm cầm máu và bóc tách nhanh khối u.
Thành công của ca phẫu thuật không chỉ đến từ kỹ thuật phẫu thuật mà còn nhờ sự phối hợp chặt chẽ của đội ngũ gây mê hồi sức. Trước nguy cơ mất máu lớn, các bác sĩ đã liên tục kiểm soát huyết động, truyền máu và các chế phẩm máu kịp thời, đồng thời theo dõi sát sao và hồi sức tích cực sau phẫu thuật.
Nhờ sự chuẩn bị kỹ lưỡng và phối hợp đồng bộ, bệnh nhân đã vượt qua giai đoạn nguy hiểm và hiện trong tình trạng ổn định.
Theo kế hoạch, giai đoạn phẫu thuật thứ 2 sẽ được thực hiện trong thời gian tới nhằm tạo hình lại vùng lưng, góp phần cải thiện chức năng vận động cũng như thẩm mỹ cho người bệnh.
Việc xử trí thành công khối u sợi thần kinh khổng lồ này tiếp tục khẳng định năng lực chuyên môn và khả năng phối hợp đa chuyên khoa của Bệnh viện Ung bướu Cần Thơ trong điều trị các ca bệnh khó, hiếm gặp.
Không ít người có thói quen uống nước chanh vào buổi sáng hoặc dùng trong bữa ăn. Thức uống này còn được ưa chuộng trong những ngày nắng nóng vì giúp bổ sung nước nhanh và tạo cảm giác nhẹ bụng.
Tuy nhiên, lợi ích của nước chanh không chỉ phụ thuộc vào cách pha hay thời điểm sử dụng.
Việc kết hợp nước chanh với thực phẩm hằng ngày cũng ảnh hưởng đáng kể đến hệ tiêu hóa và sức khỏe tổng thể, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Các món ngọt như bánh kẹo, nước ngọt hay bánh ngọt không phù hợp khi dùng cùng nước chanh.
Nước chanh chứa axit citric, có thể làm mòn men răng nếu dùng thường xuyên. Trong khi đó, đường làm tăng nguy cơ sâu răng và khiến răng dễ tổn thương hơn.
Ngoài tác động đến răng miệng, đường còn làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể và ảnh hưởng xấu đến đường ruột. Điều này làm giảm tác dụng chống viêm vốn có của nước chanh.
Nước chanh có tính axit nên dễ làm nặng thêm tình trạng trào ngược dạ dày. Các sản phẩm sữa nhiều chất béo như sữa nguyên kem, kem hay phô mai béo cũng dễ gây ợ nóng và khó tiêu.
Khi dùng nước chanh, nên chọn sữa ít béo, sữa chua ít béo hoặc phô mai ít béo để giảm cảm giác khó chịu ở dạ dày.
Khoai tây chiên đóng gói, snack hay bánh kẹo công nghiệp có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày và làm tăng viêm đường ruột. Những thực phẩm này còn làm axit dạ dày dễ trào ngược lên thực quản.
Chanh chứa lượng lớn axit citric nên khi dùng chung với thực phẩm chế biến sẵn, cơ thể dễ bị đầy bụng, ợ nóng và khó tiêu hơn.
Để tận dụng lợi ích của nước chanh, nên dùng cùng thực phẩm tươi, ít qua chế biến.
Các món chiên rán như gà chiên hay khoai tây chiên thường khó tiêu hóa. Chúng làm tăng phản ứng viêm trong đường ruột.
Đồ chiên còn kích thích cơ thể tiết ra các chất làm giãn cơ vòng thực quản dưới. Tình trạng này khiến axit dạ dày dễ trào ngược lên trên, gây nóng rát và khó chịu. Khi uống thêm nước chanh, cảm giác này có thể rõ hơn vì thức uống có tính axit cao.
Ớt cay, tương ớt hay các món ăn quá cay dễ gây nóng rát dạ dày và làm nặng triệu chứng trào ngược. Khi kết hợp với nước chanh, tình trạng ợ nóng và khó tiêu càng dễ xuất hiện.
Người bị trào ngược dạ dày thực quản nên tránh uống nước chanh trong lúc ăn món cay. Nước lọc là lựa chọn phù hợp hơn trong trường hợp này.
Nghiên cứu trên tạp chí European Journal of Nutrition vào năm 2022 cho thấy uống nước chanh trong bữa ăn có thể giúp thức ăn di chuyển nhanh hơn trong đường tiêu hóa.
Nhờ đó, cơ thể tiêu hóa tốt hơn, giảm đầy hơi và táo bón. Thói quen này còn hỗ trợ ổn định đường huyết sau ăn.
Nước chanh phù hợp khi dùng cùng rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, đạm nạc, các loại đậu và sản phẩm sữa ít béo.
Sau khi uống nước chanh, nên súc miệng bằng nước lọc để bảo vệ men răng. Người bị trào ngược dạ dày nên tránh uống nước chanh vào buổi tối để hạn chế ợ nóng khi nằm ngủ.
Đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Tuy vậy, những thói quen nhỏ vào buổi sáng, nếu duy trì đều đặn, có thể góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch và hỗ trợ giảm nguy cơ đột quỵ.
Một trong những cách tương đối đơn giản để góp phần giảm nguy cơ đột quỵ là tuân thủ việc dùng thuốc, đặc biệt là thuốc huyết áp và cholesterol khi có chỉ định. Người mắc bệnh tim mạch có thể đặt thuốc ở vị trí dễ thấy để hạn chế quên liều.
Kiểm soát huyết áp đóng vai trò quan trọng. Tăng huyết áp thường được xác định khi chỉ số đo tại phòng khám từ 140/90 mmHg trở lên. Những người có nguy cơ cao nên duy trì huyết áp ở mức thấp hơn, chẳng hạn khoảng 120/80 mmHg hoặc theo mục tiêu bác sĩ khuyến nghị, có thể mang lại lợi ích.
Thiền hoặc kết nối cảm xúc
Giảm căng thẳng ngay từ đầu ngày có thể giúp bảo vệ tim mạch. Thiền, cầu nguyện hoặc đọc những nội dung tích cực đều có thể hỗ trợ hạ huyết áp.
Một cách đơn giản khác trò chuyện với người thân hoặc chơi cùng thú cưng. Tiếp xúc cơ thể giúp giảm hormone căng thẳng (cortisol). Nếu không quen thể hiện bằng hành động, bạn có thể gọi điện hoặc nhắn tin cho bạn bè để duy trì kết nối xã hội.
Tránh chất tạo ngọt nhân tạo trong cà phê
Uống cà phê buổi sáng không gây hại nếu tổng lượng caffeine mỗi ngày dưới 400 mg, tương đương khoảng 4 tách. Tuy nhiên, nên ưu tiên cà phê nguyên chất, hạn chế các chất tạo ngọt nhân tạo như sorbitol hoặc xylitol.
Các chất tạo ngọt nhân tạo có thể liên quan đến tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và các biến cố tim mạch, bao gồm đột quỵ.
Tăng cường vận động
Tập thể dục buổi sáng là một lựa chọn tốt. Tuy vậy, nếu bận rộn, bạn vẫn có thể tăng vận động bằng những thay đổi nhỏ như đi bộ, đạp xe đi làm, đỗ xe xa hơn hoặc đi cầu thang.
Các thiết bị theo dõi vận động như đồng hồ thông minh có thể giúp duy trì thói quen này. Ngồi lâu một chỗ trong thời gian dài có thể làm giảm lưu thông máu, khiến huyết áp tăng cao và tăng nguy cơ đột quỵ.
Bỏ thuốc lá, bao gồm cả thuốc lá điện tử
Hút thuốc là một trong những yếu tố nguy cơ lớn nhất của đột quỵ. Ngay cả thuốc lá điện tử cũng không phải lựa chọn an toàn. Các chất trong thuốc lá điện tử đi trực tiếp vào máu, có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tim mạch. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa hút thuốc và nguy cơ đột quỵ.
Ăn sáng cân bằng
Bữa sáng góp phần quan trọng vào việc duy trì sức khỏe trong ngày. Một lựa chọn đơn giản là phô mai tươi kết hợp trái cây và hạt lanh - nguồn cung cấp omega-3 thực vật và chất xơ, tốt cho mạch máu.
Nên hạn chế thực phẩm nhiều đường bổ sung, vì chúng làm tăng nguy cơ tiểu đường - yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ.
