Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu ghi nhận hơn 1,2 triệu ca mắc viêm não mô cầu và khoảng 135.000 ca tử vong. Tại Việt Nam, tình hình dịch tễ cũng đang có chiều hướng phức tạp khi số ca bệnh trong năm 2025 đã tăng gấp 6 lần so với cùng kỳ năm ngoái.
Trong hội thảo khoa học diễn ra vào trung tuần tháng 3 tại Hà Nội, với chủ đề: “Từ bằng chứng lâm sàng tại Việt Nam tới công nghệ đột phá MenACYW-TT: Chiến lược bảo vệ tối ưu trước não mô cầu xâm lấn”, GS-TS Trần Minh Điển cho biết, điều đáng sợ nhất của Viêm não mô cầu không dừng lại ở tốc độ lây lan nhanh chóng, mà còn là sự “ngụy trang” hoàn hảo của các triệu chứng khởi phát. Sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng… – tất cả như những dấu hiệu cảm cúm thông thường, nhưng chỉ trong vòng vài giờ đến một ngày, bệnh có thể tiến triển cực nhanh thành viêm màng não, nhiễm trùng huyết, thậm chí tử vong! Ngay cả khi may mắn sống sót nhờ điều trị tích cực, “bóng ma” hậu quả vẫn đeo bám người bệnh suốt đời với những di chứng nặng nề như: tổn thương thần kinh vĩnh viễn, giảm thính lực, hoại tử chi dẫn đến đoạn chi…
Cũng tại hội thảo, các chuyên gia đã chỉ ra một thực tế đáng báo động: Việt Nam hiện đang lưu hành đồng thời các nhóm huyết thanh gây bệnh (A, C, Y và W) – trong đó, chủng W và C có độc lực đặc biệt cao, liên quan trực tiếp đến tỷ lệ tử vong. Trước tình hình dịch bệnh hiện tại, các chuyên gia nhấn mạnh rằng: Việc dự phòng bệnh nên đi theo chiến lược Bảo vệ rộng – tức là bao phủ đủ các nhóm huyết thanh quan trọng này để tạo hàng rào phòng thủ không kẽ hở.
Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là giải pháp đáng được trông đợi vì nhiều ưu điểm vượt trội:
1. Bảo vệ mọi thế hệ trong gia đình, từ trẻ nhỏ tuổi đến người lớn
Khác với các loại vắc xin não mô cầu trước đây thường giới hạn độ tuổi tiêm đến 55 tuổi, hiện nay vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W đã được Bộ Y tế Việt Nam mở rộng chỉ định mang đến sự bảo vệ sớm và quan trọng, lấp đầy khoảng trống miễn dịch ở trẻ nhỏ.
2. Trong 1 mũi tiêm – Phòng được 4 chủng huyết thanh thường gặp và nguy hiểm ở Việt Nam (A, C, Y, W)
Vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W giúp đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ và bền vững, đồng thời giảm khả năng lưu trú của vi khuẩn tại vòm họng, từ đó giảm tỷ lệ người lành mang trùng, góp phần cắt đứt chuỗi lây truyền trong cộng đồng. Chuyên gia cũng nhận định, loại này có khả năng duy trì hiệu quả miễn dịch từ 5 đến 10 năm.
3. Bảo đảm an toàn khi tiêm đồng thời với các loại vắc xin khác
Vắc xin phòng 4 nhóm não mô cầu A, C, Y, W vẫn duy trì tính sinh miễn dịch tốt và hồ sơ an toàn thuận lợi ngay cả khi sử dụng đồng thời với các vắc xin thường quy khác.
4. Lịch tiêm đơn giản, tối ưu hóa thời gian và chi phí
Thêm một ưu điểm của vắc xin là có thể giúp tạo đáp ứng miễn dịch mạnh cho trẻ. Điều này giúp đơn giản hóa lịch tiêm chủng, phụ huynh tiết kiệm thời gian và chi phí nhưng vẫn đảm bảo con được bảo vệ đầy đủ trước viêm não mô cầu.
Việc chủ động dự phòng viêm não mô cầu bằng vắc xin không chỉ là giải pháp y tế tối ưu mà còn là chiến lược bảo vệ sức khỏe đa thế hệ, thiết lập lá chắn miễn dịch vững chắc, cắt đứt chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng, hướng tới tương lai nơi mọi người dân đều khỏe mạnh, bình an và vui sống!
Khám, chụp X-quang miễn phí cho trẻ gù vẹo cột sống hôm 4/4 tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, các bác sĩ ghi nhận nhiều trẻ em cột sống cong vẹo nghiêm trọng. Điển hình, một bé gái 11 tuổi ở Hà Nội đến viện khám sau khi cha mẹ phát hiện vai con lệch nhẹ. Bác sĩ xác định cột sống của bé vẹo tới 63 độ, buộc phải can thiệp chuyên sâu.
"Hàng ngày con vẫn học tập, vui chơi bình thường, không ngờ bị cong vẹo cột sống nặng đến vậy", mẹ bé cho hay.
Tương tự, bé trai 9 tuổi ở Bắc Ninh được mẹ phát hiện vai hơi gù song chỉ nhắc nhở con ngồi thẳng khi học bài. Lần này bé đến viện khám, mẹ bất ngờ khi bác sĩ thông báo bé bị vẹo cột sống 39 độ cần theo dõi sát, can thiệp kịp thời, nhất là khi trẻ sắp bước vào giai đoạn dậy thì - thời điểm bệnh có thể tiến triển nhanh.
PGS.TS Đinh Ngọc Sơn, Trưởng khoa Phẫu thuật Cột sống, cho biết cong vẹo cột sống là bệnh lý thường gặp ở trẻ em, tỷ lệ mắc khoảng 0,5-1% dân số. Phần lớn trường hợp không xác định được nguyên nhân cụ thể. Một số trẻ mắc do yếu tố bẩm sinh, bệnh lý thần kinh - cơ, hoặc thói quen sinh hoạt sai tư thế kéo dài. Điểm nguy hiểm của bệnh là tiến triển âm thầm, ít biểu hiện rõ ràng nên dễ bị bỏ qua.
Nhiều trẻ vẫn sinh hoạt hoàn toàn bình thường, không đau đớn, không hạn chế vận động. Dấu hiệu ban đầu thường rất kín đáo, chỉ là lệch vai, gù nhẹ hoặc mất cân đối cơ thể. Chính vì vậy, không ít phụ huynh chủ quan, chỉ đưa con đi khám khi tình trạng đã trở nên nghiêm trọng, theo BS Sơn.
Hệ lụy của cong vẹo cột sống không dừng lại ở vấn đề thẩm mỹ. Khi cột sống biến dạng, lồng ngực có thể bị ảnh hưởng, làm giảm không gian phát triển của phổi. Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể gây suy giảm chức năng hô hấp, thậm chí dẫn đến xẹp phổi. Đặc biệt, giai đoạn từ 5 đến 8 tuổi được xem là thời kỳ vàng để phổi phát triển. Nếu cột sống bị cong vẹo trong thời điểm này, những ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ có thể kéo dài lâu dài.
Yếu tố quan trọng nhất trong điều trị là phát hiện sớm. Bệnh ở giai đoạn nhẹ có thể cải thiện bằng các phương pháp đơn giản như tập phục hồi chức năng, vận động phù hợp hoặc bơi lội để điều chỉnh tư thế. Khi bệnh tiến triển hơn, trẻ phải mặc áo chỉnh hình nhằm kiểm soát độ cong, cần kết hợp với tập luyện để đạt hiệu quả.
Trường hợp độ cong lớn hoặc các phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả, bác sĩ cân phẫu thuật. Trẻ đang trong độ tuổi phát triển, các kỹ thuật nẹp tăng trưởng hiện đại có thể giúp vừa chỉnh hình cột sống, vừa duy trì khả năng phát triển tự nhiên, hạn chế số lần can thiệp.
Một trong những nguyên nhân khiến nhiều trẻ đến viện muộn, theo bác sĩ Sơn, là do phụ huynh chưa chú ý đến các dấu hiệu ban đầu. Trong khi đó, cách kiểm tra sớm hoàn toàn có thể thực hiện ngay tại nhà. Cha mẹ chỉ cần quan sát khi trẻ đứng thẳng để xem hai vai có cân đối hay không, hoặc cho trẻ cúi gập người về phía trước để phát hiện sự bất thường ở hai bên lưng. Nếu một bên vai hoặc lưng nhô cao hơn có thể là dấu hiệu cảnh báo.
Bên cạnh đó, thói quen sinh hoạt đóng vai trò quan trọng trong việc làm nặng thêm tình trạng cong vẹo cột sống. Ngồi học sai tư thế trong thời gian dài, ít vận động hoặc mang cặp lệch một bên đều có thể khiến bệnh tiến triển nhanh hơn. Vì vậy, phụ huynh cần nhắc nhở trẻ duy trì tư thế đúng khi ngồi học, đồng thời khuyến khích tham gia các hoạt động thể chất như bơi lội, đu xà để hỗ trợ cột sống phát triển cân đối.
Lê Nga
Bài viết "Trẻ rối loạn bướng bỉnh gia tăng vì được quá nuông chiều" đăng trên Tuổi Trẻ Online đã "bắt đúng bệnh" của nhiều gia đình: cha mẹ quá cưng chiều con.
Nhiều bạn đọc phản hồi chia sẻ kinh nghiệm đồng hành mà không làm thay với các bạn nhỏ, và cả những lo ngại về tương lai của những "cậu ấm cô chiêu" thời hiện đại.
Trước những đòi hỏi quá đáng của những cô, cậu bé được nuông chiều quá mức, một bạn đọc để lại bình luận ngắn gọn: "Cho vài roi!".
Cùng quan điểm, bạn đọc tên Thơm viết: "Các cụ ngày xưa nói 'thương cho roi cho vọt' mà đúng, giờ cưng chiều quá không thành người nổi!".
"Tôi cũng chưa từng dùng cây roi nào dạy con nên tôi ủng hộ quan điểm của bạn Sao Xẹt", một bạn đọc viết.
Bên cạnh đó cũng có nhiều ý kiến phân tích quá trình hình thành tâm lý của trẻ. Bạn đọc Vũ cho rằng thực tế khá phổ biến trong nhiều gia đình là ông bà thường có xu hướng bênh cháu, trong khi cha mẹ muốn nghiêm khắc hơn.
Sự thiếu thống nhất này khiến trẻ rơi vào trạng thái không biết nghe ai, từ đó hình thành tâm lý thử giới hạn với người lớn.
Một bạn đọc khác cũng đồng tình rằng trẻ con hư có lỗi chính của phụ huynh khi đáp ứng mọi nhu cầu của trẻ ngay từ nhỏ, khiến trẻ hình thành thói quen "đòi là được".
"Trước mỗi vấn đề tôi thường hỏi xem suy nghĩ của con về việc đó, sau đó tôi chia sẻ với con những suy nghĩ của tôi. Chúng tôi có thể cùng bàn luận và trao đổi. Nhờ vậy mọi vấn đề, mọi góc cạnh sẽ được chúng tôi bàn luận mổ xẻ dưới nhiều góc nhìn khác nhau.
Chúng tôi đã trở thành những người bạn thân, có thể chia sẻ và con vẫn luôn biết điều gì đúng sai, cần làm, không nên làm", người đọc tên Yến Nhi viết.
Lập tức bạn đọc Sao Xẹt trả lời: Tôi không ủng hộ cách dạy trẻ như vậy. "Các con tôi nay đã U40, từ nhỏ đến nay, chưa bao giờ vợ chồng tôi la to tiếng chứ đừng nói gì đến đòn roi".
Theo lời bạn đọc này, các con của ông rất ngoan, học giỏi. Hịện các cháu cũng vậy. "Chưa bao giờ chúng tôi phải nặng lời với cháu. Các con, cháu thoải mái nêu ý kiến của mình. Chúng tôi lắng nghe và định hướng. Không áp đặt, không chiều chuộng vô lối. Tất cả phải có mục đích, có đi, có lại".
Theo bạn đọc tên Hải Yến, làm mẹ không phải là chiều trẻ vô lối, mà biết khi nào cần nghiêm khắc, khi nào cần mềm mại, yêu thương.
Bạn đọc Thu Hiền chia sẻ hoàn cảnh gia đình mình rằng bà chỉ có một người con trai, chồng mất sớm. Con trai cưới vợ và cũng cưới con gái một của một gia đình giàu có. Hai bên nội ngoại đều rất có điều kiện nhưng chỉ có duy nhất một đứa cháu.
Gia đình con ở riêng, cuối tuần đưa cháu về ngoại một ngày, về nội một ngày nên cháu được cưng chiều hết mực.
"Tôi muốn chiều cháu để cháu còn muốn đến chơi với bà nội. Đọc bài viết này tôi cũng giật mình mà giờ không biết sao nữa, nhìn thấy cháu chỉ muốn hun, cưng", bạn đọc này viết.
Bạn đọc Minh Thông nêu thực trạng về cách nuôi con hiện nay của nhiều gia đình: trẻ được chăm sóc quá mức, ít phải làm việc nhà, không được giao trách nhiệm phù hợp với độ tuổi. Điều này khiến trẻ thiếu kỹ năng sống, chỉ quen nhận mà không biết cho đi hoặc tự giải quyết vấn đề.
"Giờ nhiều con trẻ đến cấp 3 rồi vẫn không biết cầm cây chổi quét nhà, không biết nấu ăn. Tóm lại không biết làm gì cả mà lúc nào cũng chỉ học. Không biết lớn lên các con sẽ như thế nào?", bạn đọc tên Huệ nêu thực trạng.
Bạn đọc Sơn Tùng cho rằng trẻ em giống như "tờ giấy trắng", và cách giáo dục của gia đình sẽ quyết định nhân cách sau này. Yêu thương nhưng không đúng cách có thể trở thành sự bao bọc, khiến trẻ thiếu khả năng đối mặt với khó khăn.
"Nếu không thay đổi, trẻ sẽ thiếu bản lĩnh, khó thích nghi với thực tế", bạn đọc Phi Hùng nhấn mạnh.
Sau khi gục xuống đất, người đàn ông cố gắng ngồi dậy nhưng không được. Qua vài phút nằm bất động, may mắn, người đàn ông này đã có thể đứng dậy và di chuyển bình thường.
Đoạn video nhanh chóng nhận được nhiều sự quan tâm, không ít người bày tỏ lo sợ: Tình trạng đó là gì, có phải dấu hiệu của đột quỵ? Có nên tiếp tục tập thể dục vào buổi sáng hay không?
Tiến sĩ - bác sĩ Bạch Thanh Thủy, khoa Khám bệnh, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho biết qua xem video, bệnh nhân tập thể dục quá sớm. Lúc này thời tiết còn lạnh, có thể dẫn đến tình trạng co thắt mạch máu gây thiếu máu não, thậm chí tăng huyết áp và gây xuất huyết não.
“Khả năng cao người trong video bị cơn thiếu máu não tạm thời, một tình trạng gián đoạn cung cấp máu lên não tạm thời, không gây tổn thương não vĩnh viễn. Trong cơn, bệnh nhân có triệu chứng giống như đột quỵ, có thể bao gồm mất ý thức, liệt tay, chân cùng bên, chóng mặt, nói ngọng, méo miệng… nhưng khi tuần hoàn não được khôi phục, bệnh nhân sẽ trở lại bình thường”, bác sĩ Thanh Thủy cho hay.
Theo bác sĩ Thủy, đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm đột quỵ thiếu máu não hoặc bệnh lý tim mạch. Ở người có nguy cơ tim mạch, việc gắng sức vào sáng sớm có thể tạo áp lực đột ngột lên hệ tuần hoàn, làm xuất hiện rối loạn nhịp tim. Nếu rối loạn nhịp xảy ra ở mức độ nặng, người bệnh có thể bị tụt huyết áp, thậm chí khởi phát cơn đau thắt ngực.
Bác sĩ cũng nhấn mạnh rằng việc đứng lên đi lại ngay sau vài phút đổ gục như trên video là không thực sự an toàn. Thay vào đó, bệnh nhân nên vào giường nằm, kiểm tra xem cơ thể có bất thường gì khác hay không; tiến hành đo huyết áp; nếu bị lạnh thì nên ủ ấm, uống nước ấm và nhanh chóng đến bệnh viện để được kiểm tra tình trạng sức khỏe.
Bác sĩ Thủy cảnh báo, tập thể dục quá sớm (khoảng 4 giờ) có thể gây một số tác hại như: Tăng nguy cơ tim mạch, đột quỵ, hạ đường huyết, mệt mỏi… Để giảm thiểu rủi ro, mọi người nên lưu ý một số vấn đề sau:
“Không có khuyến cáo cụ thể về việc tập thể dục vào thời gian nào là tốt nhất cho tất cả mọi người. Các yếu tố quan trọng để xem xét là tuổi tác, nhịp sinh học, bệnh lý nền, hoàn cảnh cá nhân… Do đó, cần căn cứ vào những điều trên hoặc tư vấn của bác sĩ để chọn cho mình thời gian tập thể dục phù hợp. Khi tập thể dục, nếu phát hiện bất cứ khó chịu bất thường nào như chóng mặt, đau đầu hoặc các triệu chứng của cơn thiếu máu não thoáng qua, cần dừng ngay. Ngoài ra, nên kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt là những người có yếu tố nguy cơ đột quỵ như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, béo phì, tiểu đường...”, bác sĩ Thanh Thủy khuyên.
