Tại Bệnh viện Quân y 175, sau khi loại trừ các nguyên nhân bệnh lý thực thể, các bác sĩ tìm ra “thủ phạm” nằm ngay trong lòng bàn tay chàng trai mỗi đêm: chiếc điện thoại di động. Nam được chẩn đoán mất ngủ do vệ sinh giấc ngủ kém, không cần dùng thuốc, giải pháp duy nhất là “cách ly” thiết bị điện tử trước khi ngủ. Sau một tháng kiên trì điều chỉnh hành vi, giấc ngủ mới dần quay trở lại với Nam.
Thảo, 18 tuổi, cũng đến gặp bác sĩ với tình trạng đau đầu âm ỉ vùng trán suốt hai tháng kèm khó vào giấc, thậm chí đến 2-3 giờ sáng mới có thể ngủ. Theo lời kể của người mẹ, Thảo học bài đến tận nửa đêm, dần trở nên ít nói, đánh mất mọi sở thích cá nhân. Kết quả chẩn đoán cho thấy cô bị đau đầu căng thẳng kèm trầm cảm, phác đồ điều trị là dùng thuốc và trị liệu tâm lý.
Nam và Thảo không phải là những trường hợp cá biệt. Tại phòng khám Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, những người trẻ dưới 30 tuổi hiện chiếm đến 40-50% tổng số ca khám đau đầu, mất ngủ mỗi ngày. TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm khoa, cho biết xu hướng này đang trẻ hóa rõ rệt khi rất nhiều bệnh nhân dưới 30 tuổi đến khám vì đau đầu, mất ngủ, hoặc cả hai. Riêng nhóm dưới 22 tuổi chiếm khoảng 8% số ca đau đầu và 5-6% số ca rối loạn giấc ngủ tại đây.
Tình hình tương tự diễn ra tại các khoa thần kinh của Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội…, khi số người trẻ đến khám do mất ngủ ngày càng tăng.
“Bức tranh tại Việt Nam đang đồng nhất với xu hướng toàn cầu”, bác sĩ Nghĩa cho biết. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 50% người trưởng thành đau đầu ít nhất một lần mỗi năm. Tại Đức, một nghiên cứu chỉ ra 60% sinh viên có chất lượng giấc ngủ kém.
Nguyên nhân không chỉ đến từ áp lực học hành thi cử, đặc biệt là “cuộc chiến” chuyển cấp của học sinh lớp 12, mà còn từ lối sống hiện đại. Với sinh viên, không gian trọ chật hẹp, ồn ào, lịch làm thêm đêm khuya và thói quen lạm dụng thiết bị điện tử đã trực tiếp tàn phá đồng hồ sinh học.
Đau đầu thường là triệu chứng đầu tiên khiến người trẻ đi khám. Nhưng khi bóc tách lớp vỏ ấy, các bác sĩ thường phát hiện cả một “hệ sinh thái” bệnh lý đi kèm như mệt mỏi, lo lắng, giảm tập trung và hay quên. Thống kê cho thấy hơn 50% bệnh nhân mất rất nhiều thời gian mới có thể dỗ giấc, hoặc thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm, khiến cơ thể không bao giờ được phục hồi trọn vẹn.
Không dừng lại ở đó, việc thiếu ngủ mãn tính còn làm tăng xu hướng ăn đêm và giảm tần suất vận động, từ đó dễ dẫn đến tăng cân không kiểm soát.
Về mặt sức khỏe tâm thần, bệnh nhân rất dễ đối mặt với các hội chứng trầm cảm và đặc biệt là rối loạn lo âu. Điều này vô tình tạo ra một vòng lặp luẩn quẩn cực kỳ đáng ngại khi rối loạn lo âu kích thích đau đầu, mất ngủ và ngược lại, khiến các triệu chứng trở nên dai dẳng và khó điều trị hơn.
Đáng ngại nhất, mất ngủ kéo dài còn có thể gây nên những tổn thương nặng nề cho hệ tim mạch, dẫn đến tăng huyết áp hoặc thậm chí là đột quỵ.
Vì tính chất phức tạp của bệnh, việc điều trị đau đầu và mất ngủ kéo dài bắt buộc phải căn cứ vào nguyên nhân cụ thể cũng như các bệnh lý đồng mắc của từng bệnh nhân. Do đó, thời gian điều trị ở mỗi trường hợp sẽ có sự khác biệt, nhưng thông thường một liệu trình chuẩn phải kéo dài ít nhất khoảng 6 tháng để đạt hiệu quả ổn định.
Hiện, y học đang phối hợp nhiều phương pháp điều trị tiên tiến bao gồm điều trị nội khoa bằng thuốc, áp dụng các thiết bị điều hòa thần kinh như kích thích từ trường xuyên sọ, hoặc kết hợp các liệu pháp không dùng thuốc như liệu pháp nhận thức – hành vi tùy thuộc vào tình trạng lâm sàng của mỗi người.
Nhằm chủ động phòng ngừa những ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, các bác sĩ khuyến cáo người dân nên chủ động xây dựng lối sống lành mạnh, đảm bảo dinh dưỡng và duy trì tập luyện thể dục thể thao thường xuyên. Trước khi đi ngủ, cần tạo thói quen thư giãn tinh thần bằng các hình thức lành mạnh như đọc sách giấy, đồng thời tắt hoặc tránh xa các thiết bị điện tử.
Quan trọng hơn, khi có dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở chuyên khoa sớm, tránh để bệnh chuyển nặng thành mãn tính khó chữa, bác sĩ nói.
Ngày 18/6, Bệnh viện Việt Đức thông tin về ca phẫu thuật vi phẫu, cứu bàn tay đứt rời cho bệnh nhi 22 tháng tuổi.
Người nhà cho biết, tai nạn xảy ra do tay trẻ bị cuốn vào máy dập nắp cốc nhựa. Đây là loại máy sử dụng cả lực ép cơ học mạnh và nhiệt độ cao để hàn kín miệng cốc. Sau tai nạn, cổ tay trái bị tổn thương nghiêm trọng, bàn tay đứt gần như hoàn toàn ngang tầm cổ tay, chỉ còn dính một cầu da nhỏ.
Tại thời điểm nhập viện, đầu búp các ngón tay bệnh nhi đã tím tái và xẹp xuống, dấu hiệu điển hình của việc thiếu máu nuôi dưỡng cấp tính.
Do bệnh nhi còn quá nhỏ, trong tình trạng hoảng loạn, các bác sĩ không thể mở vết thương đánh giá tại chỗ.
Bệnh viện đã kích hoạt hệ thống báo động đỏ, hội chẩn liên chuyên khoa gây mê hồi sức, tạo hình vi phẫu, chấn thương chỉnh hình. Sau khi hoàn tất các xét nghiệm đảm bảo điều kiện phẫu thuật, người bệnh được chuyển thẳng vào phòng mổ để giảm đau toàn thân trước khi mở băng đánh giá chuyên sâu tổn thương và can thiệp phẫu thuật cấp cứu kịp thời.
TS.BS Vũ Trung Trực, Phó trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt - Tạo hình và Thẩm mỹ, Bệnh viện Việt Đức cho biết, ê-kíp đánh giá ca phẫu thuật vi phẫu nối tay cho bệnh nhi đối mặt với 3 khó khăn cực lớn.
Thứ nhất là bàn tay bị thiếu máu nóng. Do bàn tay trẻ không đứt rời hoàn toàn về mặt cơ học nên không được bảo quản trong điều kiện đá tan lý tưởng. Trên thực tế, bàn tay đã đứt rời hoàn toàn, chỉ còn một chút da nên cả bàn tay hoàn toàn không còn mạch máu nuôi dưỡng.
"Bàn tay bị "thiếu máu nóng" ở nhiệt độ thường, khiến các mô dễ bị hoại tử, tỉ lệ nối thành công thấp hơn nhiều so với ca đứt rời hoàn toàn được bảo quản đúng cách", TS Trực thông tin.
Khó khăn thứ hai ê-kíp phải đối mặt là tình trạng dập nát kèm bỏng nhiệt. Vết thương không chỉ bị dập nát mà bị đốt cháy bởi nhiệt độ của máy dập cốc, khiến việc tìm kiếm và nối lại các mạch máu trở nên cực kỳ khó khăn do tổ chức mô bị thương tổn nặng nề.
Thứ ba, kích thước mạch máu của trẻ siêu nhỏ. Ở trẻ chưa đầy 2 tuổi, mạch máu tại cổ tay chỉ nhỏ tương đương mạch máu ngón tay người lớn (khoảng 0.7-0.8mm), đòi hỏi kỹ thuật siêu vi phẫu cực kỳ tinh xảo và sự tập trung cao độ của ê-kíp.
Sau ca mổ kéo dài 5 giờ, các mạch máu và thần kinh bàn tay trẻ đã được tái thông. Đến ngày thứ 6 sau mổ, bàn tay bệnh nhi đã hồng ấm, tưới máu tốt, các ngón tay của cháu bé đã bắt đầu có cử động. Đây là dấu hiệu vô cùng khả quan cho quá trình phục hồi chức năng bàn tay sau này.
Bác sĩ khuyến cáo, tuyệt đối không để các thiết bị điện, máy móc công nghiệp (máy xay, máy dập, nồi cơm điện...) ở tầm với của trẻ nhỏ. Cần đặc biệt lưu ý đến trẻ trong những dịp xáo trộn sinh hoạt (như chuyển nhà, lễ tết). Trong trường hợp xảy ra tai nạn đứt rời chi thể, cần sơ cứu cầm máu và chuyển ngay đến các trung tâm ngoại khoa chuyên sâu để tận dụng "thời gian vàng" cứu sống bộ phận cơ thể.
Dù đã gần 100 tuổi, bác sĩ Đông y Li Liangcai tại Từ Tây, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc vẫn khám bệnh 4 ngày mỗi tuần. Theo Nhân dân Nhật báo, ông đã hành nghề hơn 70 năm sau khi tốt nghiệp Học viện Y học Cổ truyền Thượng Hải năm 1948.
Ở tuổi nhiều người đã nghỉ ngơi, bác sĩ Li vẫn duy trì lịch làm việc đều đặn, mỗi ngày tiếp nhận hơn 30 bệnh nhân. Dù mái tóc đã bạc trắng, ông vẫn tràn đầy năng lượng nhờ ba bí quyết sống khỏe cốt lõi.
Thói quen đầu tiên được ông coi trọng là sinh hoạt đúng giờ. Trong nhiều thập kỷ, bác sĩ Li thức dậy lúc 6 giờ sáng, vận động nhẹ bằng một vài động tác thái cực quyền, ăn sáng rồi đến phòng khám Đông y của Trung tâm Y tế thị trấn Quan Hải Vệ, thành phố Từ Khê.
Ông bắt đầu khám bệnh lúc 8 giờ, nghỉ ngơi vào khoảng 10 giờ và uống một ly sữa để bổ sung năng lượng.
Đến 11 giờ, ông về nhà ăn trưa, vận động nhẹ nhàng rồi dành thời gian cho một giấc ngủ ngắn để hồi phục sức khỏe. Theo ông, giấc ngủ ngắn giữa ngày giúp cơ thể phục hồi sau nhiều giờ tập trung. Buổi chiều, ông ăn tối sớm, vận động nhẹ, xem tin tức rồi đi ngủ đúng giờ.
Thói quen thứ hai là ăn uống điều độ. Nguyên tắc của bác sĩ Li là ăn đa dạng nhưng không ăn quá nhiều. Do mắc một số bệnh mạn tính như tăng huyết áp và tiểu đường, ông hạn chế thực phẩm nhiều dầu mỡ, nhiều muối và nhiều đường. Ngay cả trong các buổi gặp mặt, ông cố gắng tránh không ăn quá đà.
Dù ăn uống tiết chế, ông vẫn chú ý cân bằng dinh dưỡng. Bữa ăn của ông có thể có hải sản, trứng và các món thanh đạm.
Để làm phong phú thêm thực đơn hàng ngày, bác sĩ còn tự sáng chế ra món canh bổ dưỡng 10 thành phần để giới thiệu cho mọi người xung quanh, với các nguyên liệu như đậu đỏ, bách hợp, hạt sen và mộc nhĩ đen. Ông cho hay món canh này không chỉ ngon miệng mà còn hỗ trợ tiêu hóa.
Bí quyết cuối cùng của bác sĩ Li Liangcai nằm ở việc tu dưỡng tâm tính để luôn giữ được sự bình thản và điềm tĩnh trong tâm hồn. Phòng khám của ông tràn ngập những bức trướng và món quà tri ân từ bệnh nhân treo kín các bức tường.
Cuộc sống của bác sĩ Li khá giản dị. Hai niềm vui lớn nhất của ông là chăm sóc vườn tược và thăm khám cho người bệnh. Ngay cả khi từng bị ngã gãy xương đòn, ông vẫn trở lại phòng khám sau khi sức khỏe cho phép.
Khi được hỏi về động lực tiếp tục làm việc ở tuổi 99, bác sĩ Li nói việc giúp người bệnh giảm đau là niềm hạnh phúc lớn nhất của ông. Chừng nào sức khỏe còn cho phép và bệnh nhân còn cần, ông vẫn muốn tiếp tục công việc quen thuộc của mình.
Trứng là một trong những thực phẩm giàu protein chất lượng cao nhất. Một quả trứng cung cấp đầy đủ các a xít amin thiết yếu mà cơ thể cần để duy trì cơ bắp, phục hồi mô và tham gia vào nhiều hoạt động chuyển hóa. Ngoài protein, trứng còn chứa vitamin B12, vitamin D, choline, selenium và nhiều dưỡng chất quan trọng khác, theo trang thông tin sức khỏe Everyday Health (Mỹ).
Dưới đây là những sai lầm thường gặp khi ăn trứng mà nhiều người chưa để ý:
Nhiều người có thói quen chiên trứng đến khi cháy cạnh hoặc chiên quá lâu để trứng thật giòn. Tuy nhiên, nhiệt độ quá cao có thể làm giảm chất lượng của protein và một số vitamin trong trứng.
Khi protein bị tác động dưới nhiệt quá mạnh trong thời gian dài, cấu trúc của chúng có thể thay đổi nhiều, làm món ăn trở nên khô cứng và khó tiêu hóa hơn. Một số vitamin nhạy nhiệt như vitamin nhóm B cũng có thể bị hao hụt.
Ngoài ra, chiên ở nhiệt độ cao còn có thể làm cholesterol trong lòng đỏ bị ô xy hóa. Đây là điều không được khuyến khích nếu diễn ra thường xuyên. Luộc, hấp hoặc áp chảo nhẹ ở nhiệt vừa phải thường là cách chế biến giúp giữ dinh dưỡng tốt hơn.
Nhiều người giảm cân hoặc tập gym thường bỏ lòng đỏ vì lo ngại cholesterol. Tuy nhiên, điều này khiến cơ thể mất đi khá nhiều dưỡng chất quan trọng.
Lòng trắng chứa phần lớn protein. Thế nhưng, lòng đỏ cũng cung cấp một lượng protein đáng kể cùng nhiều vitamin và khoáng chất như vitamin D, vitamin A, choline, lutein và zeaxanthin.
Choline đặc biệt quan trọng cho hoạt động của não bộ và hệ thần kinh. Trong khi đó, lutein và zeaxanthin là các chất chống ô xy hóa có lợi cho mắt. Với đa số người khỏe mạnh, ăn nguyên quả trứng với lượng hợp lý thường tốt hơn là chỉ ăn lòng trắng.
Một số người có thói quen ăn trứng tái vì sở thích. Tuy nhiên, cơ thể thực tế hấp thu protein từ trứng chín tốt hơn so với trứng sống.
Khi được nấu chín vừa phải, protein trong trứng sẽ biến tính nhẹ, giúp enzyme tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn. Ngược lại, protein trong lòng trắng trứng sống khó tiêu hóa hơn và cơ thể hấp thu kém hơn. Ngoài ra, ăn trứng sống thường xuyên cũng làm tăng nguy cơ nhiễm vi khuẩn Salmonella, có thể gây ngộ độc thực phẩm.
Trứng là nguồn protein tốt nhưng ăn quá nhiều không đồng nghĩa cơ thể sẽ phát triển cơ bắp tốt hơn. Khả năng hấp thu protein còn phụ thuộc vào mức vận động, giấc ngủ, tổng chế độ ăn và nhu cầu của từng người, giáo sư dinh dưỡng José Antonio tại Đại học Nova Southeastern (Mỹ) cho biết.
Nếu chỉ tập trung ăn quá nhiều trứng mà không đa dạng thực phẩm, cơ thể vẫn có thể thiếu các dưỡng chất khác như omega-3 hoặc chất xơ. Các chuyên gia dinh dưỡng thường khuyến khích đa dạng nguồn protein từ cá, đậu, sữa, thịt nạc và trứng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một loại thực phẩm, theo Everyday Health.
