Sáng 21/7, trao đổi với phóng viên Dân trí, lãnh đạo Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, các bác sĩ đang đánh giá tình trạng sức khỏe của 6 bệnh nhân đã ổn định để xem xét cho xuất viện.
Hai bệnh nhân còn lại cần tiếp tục theo dõi tại bệnh viện ít nhất 5 ngày nhằm kịp thời phát hiện các biến chứng muộn của ngộ độc khí H₂S nếu xảy ra.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, các nạn nhân bị ngộ độc khí H₂S (sunphua hydro) – một loại khí cực độc, còn được gọi là “hội chứng búa tạ ở lò mổ”.
Thuật ngữ này mô tả tình trạng nạn nhân hít phải khí độc ở nồng độ cao sẽ bất tỉnh gần như ngay lập tức, các cơ quan ngừng hoạt động và tỷ lệ tử vong tại hiện trường rất lớn.
Theo TS Nguyên, H₂S có cơ chế gây độc bằng cách ức chế hô hấp tế bào nhanh và mạnh, tương tự xianua, làm ngừng quá trình sử dụng oxy của tế bào, gây tổn thương nghiêm trọng nhiều cơ quan, đặc biệt là hệ thần kinh trung ương và tim mạch.
“Các bệnh nhân nhập viện trong tình trạng tỉnh táo, đau đầu; một số trường hợp bị kích ứng, xung huyết kết mạc, nhiễm toan chuyển hóa lactic và tiêu cơ vân”, TS Nguyên cho biết.
Ông lưu ý, ở nồng độ thấp, H₂S có mùi trứng thối đặc trưng. Tuy nhiên, ở nồng độ cao, khí này nhanh chóng làm liệt dây thần kinh khứu giác, khiến nạn nhân không còn khả năng ngửi thấy mùi.
Trước đó, từ đêm 18/7 đến trưa 19/7, Trung tâm Chống độc – Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đã tiếp nhận cấp cứu 8 bệnh nhân nam bị ngộ độc khí H₂S trong vụ tai nạn tại một trang trại chăn nuôi lợn ở Thanh Hóa.
Theo các bác sĩ, tại Việt Nam đã ghi nhận nhiều vụ tai nạn do H₂S khi người dân xuống khơi giếng, bể chứa, bể phốt, cống, hầm kín hoặc hầm chứa cá trên tàu biển.
Trong vụ việc ở Thanh Hóa, các nạn nhân bất tỉnh khi xuống bể chứa nước thải chăn nuôi để cứu người. Trong đó, 2 người trực tiếp xuống bể ứng cứu đã được buộc dây an toàn và được kéo lên ngay sau khi bất tỉnh. Sáu bệnh nhân còn lại là những người đứng trên miệng bể tham gia kéo các nạn nhân lên.
Từ vụ việc này, các chuyên gia khuyến cáo khi phát hiện người bất tỉnh trong các không gian kín như bể chứa, hầm, giếng, khoang kín hay cống, tuyệt đối không tự ý lao xuống cứu nếu không có mặt nạ phòng độc kèm bình dưỡng khí.
Một dấu hiệu có thể gợi ý ngộ độc H₂S là các vật dụng kim loại trên người nạn nhân như trang sức, cúc áo, khóa quần hoặc thắt lưng bằng đồng, bạc, sắt bị xỉn màu, chuyển đen xám do phản ứng với khí H₂S.
Để phòng ngừa ngộ độc, các bác sĩ khuyến cáo người dân không tự ý vào các không gian kín, thiếu thông khí như bể chứa, hầm, giếng hay cống rãnh sâu. Nếu buộc phải làm việc trong những khu vực này, cần sử dụng mặt nạ phòng độc có bình dưỡng khí chuyên dụng; đồng thời phải thông gió, bơm khí sạch và đo nồng độ khí để bảo đảm an toàn trước khi bước vào.
Trong vụ tai nạn tại trang trại lợn ở Thanh Hóa, tổng cộng có 13 người gặp nạn, trong đó 5 người tử vong và 8 người được chuyển đến Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình cấp cứu.
Tiến sĩ - bác sĩ Neeraj Gupta, chuyên gia phẫu thuật cột sống, Bệnh viện đa khoa ISIC (Ấn Độ), khuyến cáo mọi người nên đi khám nếu đau và cứng lưng kéo dài dù đã đi lại hoặc vận động nhẹ sau khi thức dậy.
Theo bác sĩ Gupta, khi ngủ, cơ thể hầu như không vận động trong nhiều giờ liên tục. Điều này khiến dịch trong các đĩa đệm và khớp cột sống phân bố lại, đồng thời các cơ trở nên lạnh và ít hoạt động hơn. Vì vậy khi mọi người thức dậy, vùng cột sống có thể trở nên cứng hơn.
Thông thường, tình trạng này sẽ giảm dần sau khoảng 15 - 30 phút khi cơ thể bắt đầu vận động. Lúc này, tuần hoàn máu được cải thiện, các cơ giãn ra và cột sống trở nên linh hoạt hơn.
Tuổi tác cũng là một nguyên nhân góp phần gây cứng lưng. Sau khoảng tuổi 45, lượng nước và độ đàn hồi của các đĩa đệm cột sống giảm dần, khiến cột sống kém linh hoạt hơn. Ngoài ra, tư thế ngủ không đúng, nệm không nâng đỡ tốt hoặc ít vận động cũng có thể khiến tình trạng cứng lưng xuất hiện vào buổi sáng, theo Hindustan Times (Ấn Độ).
Theo bác sĩ Gupta, nếu tình trạng cứng lưng xuất hiện kèm những dấu hiệu dưới đây, người bệnh nên đến khám chuyên khoa cột sống:
Bác sĩ cho biết những triệu chứng này có thể liên quan đến các bệnh lý như viêm cột sống dính khớp, thoái hóa đĩa đệm, hẹp ống sống thắt lưng hoặc viêm khớp cột sống. Nếu được phát hiện sớm có thể điều trị hiệu quả.
Bác sĩ Gupta cho hay, những thay đổi đơn giản sau trong lối sống có thể giúp cải thiện đáng kể tình trạng cứng lưng:
Tập các bài tập tăng cường cơ vùng trung tâm (core), giúp giảm áp lực lên cột sống và cải thiện tình trạng cứng lưng theo thời gian.
Đáng nói là ảnh hưởng này theo cách góp phần gây ra các thay đổi về chuyển hóa trong cả ngắn hạn lẫn dài hạn.
Não bộ của bạn không nhận được đủ năng lượng cần thiết
Não bộ hoạt động nhờ glucose, nếu thiếu glucose, một số người có thể bị mệt mỏi, khó tập trung, hoặc thậm chí đau đầu nếu nhịn ăn quá lâu,
Khi bạn bỏ bữa sáng, cơ thể có thể bắt đầu sản sinh ra ketone, chất này đốt cháy chất béo để làm nhiên liệu thay vì glucose. Nhưng ketone cũng có thể góp phần gây ra cảm giác mệt mỏi, uể oải đó.
Bạn có thể sẽ ăn nhiều hơn và tăng cân theo thời gian
Một số nghiên cứu cho thấy những người bỏ bữa sáng thường cảm thấy đói hơn trong suốt cả ngày. Với một số người, điều này có thể dẫn đến việc nạp nhiều calo hơn trong những bữa ăn còn lại, góp phần gây tăng cân về lâu dài. Tuy nhiên, không phải ai cũng có xu hướng ăn bù như vậy.
Bữa ăn đầu tiên sau một khoảng thời gian dài không nạp thức ăn thường gây ra sự gia tăng đột biến lượng đường trong máu và kích thích phản ứng insulin mạnh hơn; điều này cũng có thể làm gia tăng cảm giác đói và thèm ăn.
Rối loạn đồng hồ sinh học của cơ thể
Chúng ta thường nghĩ nhịp sinh học chỉ đóng vai trò kiểm soát giấc ngủ, nhưng thực tế chúng còn ảnh hưởng đến đường huyết. Mức đường huyết lúc đói thường cao nhất vào buổi sáng và giảm dần trong ngày, chạm mức thấp nhất vào khoảng giữa buổi chiều.
Quá trình trao đổi chất cũng diễn ra theo quy luật tương tự. Cơ thể thường nhạy cảm với insulin hơn vào đầu ngày, nghĩa là nó có khả năng xử lý glucose hiệu quả hơn. Việc bỏ bữa sáng có thể đi ngược lại cơ chế vận hành tự nhiên này của cơ thể.
Bữa sáng, hay bữa ăn đầu tiên trong ngày có thể là công cụ đắc lực giúp ổn định đường huyết và tăng cường sức khỏe chuyển hóa tổng thể.
Ngay cả khi áp dụng phương pháp nhịn ăn gián đoạn, việc sắp xếp khung giờ ăn uống sao cho phù hợp với nhịp sinh học tự nhiên sẽ giúp tối đa hóa lợi ích, đồng thời giảm thiểu áp lực lên cơ thể.
Cơ thể phải nỗ lực hơn để ổn định đường huyết
Khi bỏ bữa sáng, bạn kéo dài thời gian nhịn ăn từ đêm hôm trước và trì hoãn đợt giải phóng insulin đầu tiên trong ngày của cơ thể. Để ngăn lượng đường trong máu giảm xuống quá thấp, tuyến tụy sẽ tiết ra một loại hormone gọi là glucagon; hormone này ra tín hiệu cho gan giải phóng lượng glucose đang được dự trữ.
Khi mọi người thường xuyên bỏ bữa sáng, lượng đường trong máu thường vẫn duy trì ở mức bình thường, nhưng cơ thể phải nỗ lực hơn để duy trì trạng thái đó.
Việc nhịn ăn trong thời gian dài cũng làm tăng nồng độ các axit béo tự do (NEFA) lưu thông trong máu. Nồng độ NEFA cao kéo dài có thể góp phần gây ra tình trạng kháng insulin; điều này có nghĩa là các tế bào của bạn sẽ không còn phản ứng hiệu quả với insulin nữa, dẫn đến nguy cơ tiểu đường loại 2.
Mức đường huyết có thể tăng vọt hơn và muộn hơn
Một số nghiên cứu chỉ ra rằng việc bỏ bữa sáng có thể khiến mức đường huyết tăng cao hơn bình thường sau khi bạn ăn vào thời điểm muộn hơn trong ngày. Khi bạn ăn bữa trưa, cơ thể có thể gặp khó khăn trong việc kiểm soát glucose một cách hiệu quả.
Ngay cả khi chỉ bỏ bữa sáng một lần, những người khỏe mạnh vẫn có thể bị tăng đường huyết sau bữa trưa cao hơn từ 40% đến 50% so với khi họ có ăn sáng.
Hưng cao 1,37 m, nặng 26 kg, BS.CKI Nguyễn Đông Bảo Châu, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, ghi nhận thấp hơn mức chiều cao và cân nặng trung bình của bé trai tuổi này theo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Ở tuổi 13, trẻ theo chuẩn cao từ 1,56 m và nặng khoảng 44 kg.
Kết quả xét nghiệm sinh hóa máu, nước tiểu, siêu âm thận cho thấy Hưng bị thiếu hụt đồng thời ba vi chất quan trọng gồm kali, canxi và magie. Bác sĩ Châu chẩn đoán bé mắc hội chứng Bartter kèm vôi hóa thận và chậm phát triển thể chất.
"Bartter là một dạng rối loạn thận - nội tiết, tỷ lệ mắc khoảng 1,2/1.000.000 trẻ", bác sĩ Châu giải thích. Bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, nghĩa là trẻ mắc bệnh khi nhận đồng thời gene bệnh từ cả bố lẫn mẹ.
Ở trẻ mắc hội chứng Bartter, thận không giữ được các chất điện giải thiết yếu, dẫn đến rò rỉ chất điện giải. Sự mất cân bằng kéo dài khiến trẻ mệt mỏi, yếu cơ, ảnh hưởng đến tim mạch, thần kinh, phát triển chiều cao. Lâu dài, canxi lắng đọng tại thận gây vôi hóa thận và suy giảm chức năng thận.
Do chị ruột mắc bệnh, Hưng đã được phát hiện bệnh sớm và bổ sung điện giải từ nhỏ. Đến tuổi dậy thì, giai đoạn nhu cầu vi chất tăng cao, tình trạng mất bù điện giải khiến các biểu hiện bệnh trở nên rõ rệt. Hưng mệt mỏi, ăn kém, khó gắng sức và chậm phát triển so với bạn bè.
Bác sĩ Châu cho rằng Hưng đang trong giai đoạn dậy thì, nhu cầu vi chất tăng cao, nên việc bổ sung trước đó không còn đủ đáp ứng, gây thiếu hụt nghiêm trọng.
Kali là chất điện giải chủ yếu trong tế bào, có vai trò duy trì cân bằng điện giải, phát triển hệ cơ bắp, hỗ trợ dẫn truyền thần kinh, ổn định huyết áp. Cơ thể thiếu kali gây mỏi cơ, chuột rút, yếu cơ, thậm chí rối loạn nhịp tim, ảnh hưởng đến chức năng thận. Canxi là nền tảng của hệ xương và răng, đồng thời tham gia vào quá trình co cơ, dẫn truyền thần kinh và đông máu. Trẻ thiếu chất dinh dưỡng này có nguy cơ còi xương, loãng xương sớm, chậm tăng chiều cao. Magie tham gia điều hòa hoạt động của kali và canxi.
Bác sĩ Châu điều chỉnh liều lượng bổ sung kali, canxi, magie dạng uống, kê thuốc hỗ trợ giảm bài tiết chất điện giải qua thận cho Hưng. Đồng thời, bác sĩ tư vấn chế độ dinh dưỡng cá thể hóa theo nhu cầu tăng trưởng, kết hợp vận động thể lực phù hợp.
Sau một tháng tuân thủ phác đồ điều trị, chỉ số điện giải trong máu cải thiện dần. Hưng có thể tham gia một số hoạt động thể chất vừa sức như đi bộ, chạy xe đạp.
Hội chứng Bartter vẫn chưa có phương pháp điều trị dứt điểm, điều trị chủ yếu nhằm duy trì cân bằng điện giải suốt đời. Trẻ mắc bệnh cần tuân thủ dùng thuốc và tái khám định kỳ nhằm phát hiện và xử trí sớm bất thường. Nếu tự ý bỏ thuốc hoặc tự điều chỉnh liều lượng thuốc, trẻ có thể bị hạ kali máu cấp, gây rối loạn nhịp tim, yếu cơ nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Nếu trẻ có dấu hiệu mệt mỏi kéo dài, thở gắng sức, đột ngột yếu cơ nhiều, tim đập nhanh hoặc không đều, co cơ mạnh, mất ý thức... phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện khám sớm.
