Theo các bác sĩ, việc chủ động thăm khám trước khi cưới không chỉ giúp bảo vệ khả năng sinh sản mà còn là nền tảng quan trọng cho hạnh phúc gia đình lâu dài.
Theo TS Lê Thị Thu Hà – nguyên Trưởng Khoa sản N1 Bệnh viện Từ Dũ, khám sức khỏe tiền hôn nhân không đơn thuần là một lần kiểm tra sức khỏe tổng quát mà là bước chuẩn bị chủ động, khoa học cho cuộc sống hôn nhân và kế hoạch sinh con an toàn.
“Khám tiền hôn nhân giúp đánh giá toàn diện sức khỏe sinh sản của cả nam và nữ. Thông qua thăm khám, xét nghiệm và tư vấn chuyên khoa, bác sĩ có thể phát hiện sớm các rối loạn nội tiết, bệnh lý phụ khoa – nam khoa, các bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc những bất thường có thể ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và mang thai sau này”, bác sĩ Hà cho biết.
Thực tế cho thấy nhiều bệnh lý sinh sản diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng. Rối loạn rụng trứng, lạc nội mạc tử cung ở nữ giới hay tinh trùng yếu, tinh trùng ít ở nam giới thường chỉ được phát hiện khi các cặp đôi gặp khó khăn trong việc có con. Khi đó, việc điều trị không chỉ tốn thời gian, chi phí mà còn tạo áp lực tâm lý lớn cho cả hai vợ chồng.
Không ít cặp đôi trẻ đến khám hiếm muộn mới ngỡ ngàng khi biết rằng vấn đề của mình đã tồn tại từ nhiều năm trước. Theo TS Hà, nguyên nhân chủ yếu là do thiếu thói quen và nhận thức đúng về khám sức khỏe tiền hôn nhân. Nhiều người cho rằng còn trẻ, khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường thì không cần đi khám.
Bên cạnh đó, tâm lý e ngại, chủ quan hoặc lo sợ việc phát hiện bệnh sẽ ảnh hưởng đến kế hoạch cưới hỏi cũng khiến nhiều cặp đôi trì hoãn thăm khám. Một số trường hợp từng khám sức khỏe tổng quát nhưng chưa được đánh giá chuyên sâu về sức khỏe sinh sản nên các vấn đề tiềm ẩn vẫn bị bỏ sót.
“Chỉ đến khi kết hôn, mong con trong thời gian dài mà chưa có thai, họ mới tìm đến cơ sở chuyên khoa hiếm muộn. Lúc này một số bệnh lý đã tiến triển nặng hơn, việc điều trị trở nên phức tạp và ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý, hạnh phúc gia đình”, TS Hà chia sẻ.
Đánh giá về thực tế hiện nay, TS Hà cho rằng giới trẻ vẫn còn khá thờ ơ với khám sức khỏe tiền hôn nhân. Một phần do tâm lý chủ quan, phần khác do thiếu thông tin và truyền thông đúng cách. Ở nhiều nơi, khám tiền hôn nhân vẫn chưa được xem là một nội dung chăm sóc sức khỏe thiết yếu trước khi lập gia đình.
Theo các bác sĩ, thời điểm lý tưởng để khám sức khỏe tiền hôn nhân là trước khi cưới khoảng 3-6 tháng. Khoảng thời gian này đủ để phát hiện và điều trị các bệnh lý ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản, thực hiện các mũi tiêm ngừa cần thiết như rubella, viêm gan B, thủy đậu cũng như điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng và tâm lý theo tư vấn y khoa.
Trong trường hợp đã cận ngày cưới, các chuyên gia vẫn khuyến cáo nên đi khám. Việc thăm khám lúc này vẫn có giá trị trong việc đánh giá sức khỏe sinh sản ban đầu, tư vấn kế hoạch mang thai an toàn và phát hiện sớm những yếu tố nguy cơ cần theo dõi sau khi kết hôn.
Khám sức khỏe tiền hôn nhân bao gồm khám tổng quát, khám và tư vấn sức khỏe sinh sản cho cả nam và nữ, thực hiện các xét nghiệm cần thiết và tư vấn tiêm ngừa, chuẩn bị mang thai.
Đối với nữ giới, việc khám phụ khoa, siêu âm tử cung – buồng trứng, đánh giá chu kỳ kinh nguyệt giúp phát hiện sớm các bệnh lý phụ khoa. Đối với nam giới, khám nam khoa và đánh giá chất lượng tinh trùng có ý nghĩa quan trọng trong việc tầm soát nguy cơ hiếm muộn.
Theo TS Lê Thị Thu Hà, nam giới hoàn toàn không nên đứng ngoài khám sức khỏe tiền hôn nhân. Thống kê cho thấy khoảng một nửa các trường hợp hiếm muộn có liên quan đến nam giới nhưng trên thực tế nhiều nam giới vẫn chưa có thói quen khám sức khỏe sinh sản.
“Khám tiền hôn nhân không phải là trách nhiệm riêng của phụ nữ mà là sự chuẩn bị chung của cả hai vợ chồng cho cuộc sống gia đình và thế hệ con cái sau này”, TS Hà nhấn mạnh.
Việc chuẩn bị sức khỏe sinh sản tốt trước khi mang thai giúp giảm đáng kể các nguy cơ cho cả mẹ và bé. Đối với người mẹ, việc phát hiện và kiểm soát tốt các bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tuyến giáp giúp hạn chế các biến chứng thai kỳ như tiền sản giật, sinh non, sẩy thai, thai lưu.
Đối với thai nhi, việc tầm soát bệnh di truyền, bổ sung axit folic và tiêm ngừa đầy đủ trước khi mang thai giúp giảm nguy cơ dị tật bẩm sinh, sinh non, nhẹ cân và các bệnh lây truyền từ mẹ sang con.
Theo các chuyên gia, khám sức khỏe tiền hôn nhân là một khoản “đầu tư sớm” nhưng mang lại giá trị lâu dài. Khi bước vào hôn nhân với sự chuẩn bị tốt về sức khỏe, kiến thức và tâm lý, các cặp đôi không chỉ chủ động hơn trong kế hoạch sinh con mà còn góp phần xây dựng nền tảng vững chắc cho một gia đình hạnh phúc, bền vững.
Nhiều hướng dẫn y khoa hiện nay khuyến nghị người mắc gan nhiễm mỡ nên đạt tối thiểu khoảng 150 phút vận động aerobic cường độ vừa mỗi tuần. Nếu chia đều, tương đương khoảng 30 phút/ngày trong 5 ngày mỗi tuần, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Đi bộ nhanh là một dạng vận động aerobic cường độ vừa được khuyến khích nhiều nhất. Cách tập này dễ áp dụng cho đa số người bệnh, kể cả người ít tập thể dục trước đó.
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Journal of Hepatology cho thấy các chương trình tập aerobic có hiệu quả đối với gan nhiễm mỡ thường kéo dài khoảng 40 phút/buổi, thực hiện 3 lần mỗi tuần trong ít nhất 12 tuần.
Điều này cho thấy người bệnh không cần phải tập quá lâu mỗi ngày ngay từ đầu. Quan trọng hơn là duy trì đều đặn trong thời gian dài.
Một điều cần lưu ý là không phải cứ đi bộ là đủ. Tốc độ đi cũng ảnh hưởng đến hiệu quả chuyển hóa. Các chuyên gia thường khuyến khích người bệnh hãy đi bộ nhanh, tức đi với tốc độ khiến nhịp tim tăng nhẹ, cơ thể ấm lên và thở nhanh hơn bình thường nhưng vẫn có thể nói chuyện được. Đây được xem là vận động cường độ vừa.
Khi đi bộ nhanh, cơ thể sử dụng nhiều năng lượng hơn, giúp cải thiện tình trạng kháng insulin. Đây là một cơ chế quan trọng với gan nhiễm mỡ. Với người mới bắt đầu hoặc thể lực yếu, họ có thể đi chậm trước rồi tăng dần tốc độ theo khả năng thích nghi của cơ thể.
Ngoài ra, nhiều người bị gan nhiễm mỡ đồng thời có béo phì, đau khớp gối hoặc ít vận động trong thời gian dài nên đi bộ 30 - 40 phút ngay từ đầu có thể gây mệt hoặc khó duy trì.
Trong trường hợp này, các chuyên gia khuyến khích bắt đầu với thời gian đi ngắn hơn, chẳng hạn 10 - 15 phút/lần, 1 - 2 lần/ngày rồi mỗi tuần tăng dần thêm vài phút. Cách tiếp cận này giúp cơ thể thích nghi tốt hơn và giảm nguy cơ bỏ cuộc giữa chừng.
Đi bộ mang lại nhiều lợi ích nhưng khó đạt hiệu quả tối ưu nếu vẫn duy trì chế độ ăn nhiều đường, nước ngọt, rượu bia hoặc thực phẩm chế biến. Các hướng dẫn điều trị gan nhiễm mỡ cho biết thay đổi lối sống toàn diện vẫn là nền tảng quan trọng nhất, bao gồm vận động thường xuyên, kiểm soát cân nặng, giảm mỡ bụng, hạn chế đồ uống có đường, ngủ đủ giấc và hạn chế rượu bia, theo Healthline.
Thận đóng vai trò như "bộ lọc" của cơ thể, giúp loại bỏ chất thải trong máu, nước dư thừa và các độc tố. Khi chức năng thận suy giảm, các chất này sẽ tích tụ, gây ra nhiều vấn đề sức khỏe. Tình trạng này thường tiến triển âm thầm, có thể dẫn đến bệnh thận mạn tính. Nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo có thể giúp can thiệp kịp thời.
Thay đổi khi đi tiểu
Các vấn đề về thận thường bắt đầu bằng sự thay đổi trong tần suất và lượng nước tiểu. Bạn có thể đi tiểu nhiều hơn, đặc biệt vào ban đêm hoặc ngược lại tiểu ít hơn bình thường, thậm chí gặp khó khăn khi tiểu. Nước tiểu có thể xuất hiện bọt do protein rò rỉ hoặc trở nên sẫm màu, đôi khi có lẫn máu. Điều này là do khi thận tổn thương, khả năng lọc máu suy giảm, khiến protein và máu có thể xuất hiện trong nước tiểu, là dấu hiệu cần được chú ý sớm.
Phù ở các bộ phận cơ thể
Khi chức năng thận suy giảm, cơ thể không loại bỏ được lượng dịch dư thừa, dẫn đến tình trạng phù. Thận không điều hòa tốt muối và nước, dịch tích tụ khiến vùng bị phù rõ hơn khi đứng lâu hoặc về đêm. Sưng phù thường xuất hiện ở bàn chân, mắt cá chân, bàn tay hoặc khuôn mặt, đặc biệt là vùng quanh mắt như bọng mắt. Nếu không điều trị, tình trạng này có thể tiến triển và gây tích dịch ở phổi, dẫn đến khó thở.
Mệt mỏi, yếu sức
Thận sản xuất hormone erythropoietin, giúp kích thích tạo hồng cầu vận chuyển oxy đi khắp cơ thể. Khi chức năng của cơ quan này suy giảm, lượng hormone giảm, dẫn đến thiếu máu. Điều này khiến người bệnh thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, yếu cơ và giảm năng lượng, ngay cả khi chỉ hoạt động nhẹ. Trong nhiều trường hợp, mệt mỏi trở nên nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hoạt động sinh hoạt hàng ngày.
Khi thận không hoạt động hiệu quả, các chất thải và khoáng chất như canxi, phốt pho tích tụ trong máu. Điều này có thể gây ngứa da, đặc biệt vào ban đêm, đồng thời gây chuột rút ở chân, thậm chí chuyển thành các cơn co thắt cơ. Sự tích tụ độc tố cũng như mất cân bằng khoáng chất được cho là nguyên nhân gây ra các triệu chứng này.
Khó tập trung, dễ lú lẫn
Khi chức năng thận suy giảm, các chất độc có thể tích tụ trong máu và ảnh hưởng đến não bộ. Người bệnh có thể gặp khó khăn trong tập trung, giảm trí nhớ, dễ lú lẫn hoặc chậm trong việc đưa ra quyết định. Đồng thời, mệt mỏi kéo dài và cảm giác đầu óc kém minh mẫn cũng có thể xuất hiện. Những biểu hiện này cho thấy chất thải chuyển hóa có thể đang ảnh hưởng đến hệ thần kinh, bên cạnh các cơ quan khác trong cơ thể.
Giờ đây, nghiên cứu mới mang lại tin vui khi bất ngờ phát hiện một loại vitamin quen thuộc có thể làm nên điều kỳ diệu.
Nghiên cứu do các chuyên gia tại Viện Khoa học và Công nghệ Quốc gia Ulsan, phối hợp với Đại học Quốc gia Pusan và Bệnh viện Đại học Ulsan (Hàn Quốc), thực hiện, đã xác định được tác nhân chính điều khiển gan nhiễm mỡ. Đó là phân tử microRNA-93 (miR-93).
Các nhà nghiên cứu nhận thấy phân tử này hoạt động giống như một công tắc phân tử làm gián đoạn cách gan xử lý mỡ.
Họ phát hiện ở cả bệnh nhân gan nhiễm mỡ và chuột được ăn chế độ ăn giàu chất béo và đường, mức miR-93 trở nên cao bất thường trong mô gan. Sự gia tăng này gây cản trở khả năng phân hủy chất béo của gan, khiến gan chuyển sang tích trữ chất béo thay vì đốt cháy chúng. Đồng thời cũng làm tăng sản xuất cholesterol.
Các nhà nghiên cứu muốn biết liệu đảo ngược quá trình này có thể cải thiện sức khỏe gan hay không, họ đã tạo ra những con chuột không thể sản xuất miR-93. Kết quả là những con chuột này đã giảm đáng kể việc tích tụ mỡ trong gan, kiểm soát lượng đường trong máu tốt hơn và cải thiện chức năng ti thể - ngay cả khi được cho ăn chế độ ăn nhiều chất béo và đường.
Sau đó, các chuyên gia đã sàng lọc 150 loại thuốc được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê chuẩn để tìm các hợp chất có thể làm giảm miR-93.
Thật bất ngờ, họ đã tìm ra Niacin, còn gọi là vitamin B3, cho hiệu quả vượt trội nhất, theo trang tin khoa học Scitechdaily.
Ở chuột được điều trị, vitamin B3 làm giảm mức miR-93 và kích hoạt lại các con đường đốt cháy chất béo của gan.
Nhóm nghiên cứu giải thích: Nghiên cứu này làm sáng tỏ chính xác nguồn gốc phân tử của gan nhiễm mỡ và chứng minh tiềm năng của một loại vitamin đã được phê duyệt để điều chỉnh con đường này.
Hiện một nghiên cứu liên quan đang được thực hiện bởi Đại học Sherbrooke (Canada) để xác định xem liệu phương pháp này có thể áp dụng trên bệnh nhân hay chưa.
