ThS.BS Trần Ngọc Thanh, Phó viện trưởng danh dự Viện Ứng dụng Công nghệ Y tế (IMT), cố vấn chuyên môn cao cấp Phòng khám Safe and Sound, cho biết điểm chung của đột quỵ và nhồi máu cơ tim là đều bắt nguồn từ tổn thương mạch máu và có thể xảy ra đột ngột, không báo trước.
“Mạch máu có thể bị tổn thương âm thầm trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ ràng, đến khi xảy ra biến cố như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim thì thường bất ngờ và nguy hiểm”, bác sĩ nói.
Hai bệnh này thuộc nhóm nguyên nhân tử vong hàng đầu. Tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận hàng trăm nghìn ca nhồi máu cơ tim, trong khi đột quỵ cũng dẫn đầu về tỷ lệ tử vong và để lại nhiều di chứng. Xu hướng trẻ hóa ngày càng rõ khi số ca ở nhóm 30-40 tuổi gia tăng.
Với nhồi máu cơ tim, người bệnh đối mặt tình trạng hoại tử cơ tim do thiếu máu cục bộ, với các dấu hiệu như đau thắt ngực dữ dội, vã mồ hôi, khó thở, hồi hộp, buồn nôn, thậm chí ngất xỉu. Trong khi đó, đột quỵ, hay tai biến mạch máu não, là các khiếm khuyết thần kinh xảy ra đột ngột. Khoảng 85% ca do nhồi máu não (tắc mạch) và 15% do xuất huyết não (vỡ mạch). Bệnh nhân có thể liệt mặt, yếu tay chân, nói khó hoặc không hiểu lời nói.
Bác sĩ Thanh nhấn mạnh, mạch máu bị tổn thương thường liên quan chặt chẽ đến tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và đường huyết. Không chỉ não và tim, hệ mạch máu nhỏ ở nhiều cơ quan khác cũng bị ảnh hưởng. Tổn thương tại não có thể gây thiếu máu não, liệt; tại mắt dẫn đến giảm thị lực; tại tim gây suy tim; tại thận có thể dẫn đến suy thận mạn.
Theo chuyên gia, nguyên nhân phổ biến khiến mạch máu xuống cấp sớm là chế độ ăn nhiều đường, chất béo và lối sống căng thẳng kéo dài. Thói quen sử dụng đồ uống nhiều đường, thức ăn nhanh từ khi còn nhỏ khiến mỡ và đường tích tụ, làm tổn thương thành mạch.
Cùng với đó, stress kéo dài làm gia tăng các chất oxy hóa, trực tiếp gây hại mạch máu và tế bào. Kết hợp thêm sự lười vận động thể lực và các yếu tố di truyền khó thay đổi, mạch máu càng nhanh chóng bị tàn phá.
Bác sĩ cho rằng không có giải pháp “nhanh chóng” như uống một viên thuốc hay thực phẩm chức năng có thể ngăn ngừa đột quỵ, nhồi máu cơ tim. Cốt lõi vẫn là kiểm soát các yếu tố nguy cơ như huyết áp, đường huyết, mỡ máu nhằm hạn chế xơ vữa, hẹp và vỡ thành mạch. Chỉ số khối cơ thể (BMI) cần duy trì dưới 25, lý tưởng từ 20 đến 22, đồng thời chú trọng sức khỏe tinh thần và kiểm soát căng thẳng.
Song song đó, lối sống đóng vai trò quyết định. Chế độ ăn cần giảm muối, đường, chất béo; hạn chế đồ uống ngọt và thực phẩm chế biến sẵn. Duy trì vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc và quản lý stress giúp ổn định các chỉ số cơ thể, giảm nguy cơ biến cố tim mạch mà chưa cần dùng thuốc.
Để giảm bớt việc đo lường thủ công phức tạp, y khoa đang ứng dụng các thiết bị nhỏ gọn như đồng hồ, nhẫn thông minh. Trí tuệ nhân tạo (AI) tích hợp giúp theo dõi chỉ số liên tục và tự động cảnh báo nguy cơ để người dùng kịp thời liên hệ y tế.
Theo ông Hưng, cha mẹ của bé (36 và 32 tuổi) đã mong con 5 năm mà chưa được toại nguyện, lần này mẹ bé mang thai đôi nhờ hỗ trợ sinh sản (IVF).
Đến tuần thai thứ 20 (cuối 2025 vừa qua), mẹ bé có dấu hiệu dọa sảy thai nên đã vào Bệnh viện Phụ sản Hà Nội điều trị, các bác sĩ đã nỗ lực cấp cứu nhưng đến tuần thai thứ 25 thì bé gái trong cặp song sinh đã chào đời.
"Những em bé sinh ở tuần thứ 25 của thai kỳ được coi là rất non, bệnh viện đã phối hợp các chuyên khoa sản khoa - nhi khoa - gây mê hồi sức và chống nhiễm khuẩn phối hợp điều trị, hiện bé đã có cân nặng khoảng 1,9 kg và phát triển khá tốt, hy vọng bé có các chỉ số bình thường. Nhưng thời điểm đó, giữ em bé còn lại là thách thức với y khoa" - bác sĩ Hưng nói.
Lý do dẫn đến khó khăn trong chăm sóc em bé còn lại là vì khi bé thứ nhất chào đời thì tử cung người mẹ có cơn co để sinh bé, ảnh hưởng đến việc giữ bé còn lại trong bụng mẹ. Thứ 2 là vấn đề chống nhiễm khuẩn, bé trong bụng mẹ có hai hàng rào bảo vệ là tử cung và nước ối, khi sinh bé thứ nhất nguy cơ vi khuẩn xâm nhập, ảnh hưởng tới an toàn của bé thứ 2" - ông Hưng cho hay.
Trong tình huống khó khăn này, ông Hưng nói bên cạnh sự nỗ lực của y bác sĩ là sự phối hợp của cha mẹ bé, đặc biệt mẹ bé đã có 13 tuần vừa qua rất vất vả để giữ con. Kết quả em bé còn lại là một bé trai đã chào đời ở tuần thai thứ 38, nặng 2,4 kg và có các chỉ số sức khỏe như các em bé sơ sinh bình thường.
Theo Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, việc giữ được em bé còn lại trong cặp song sinh ở tình huống tương tự đến tuần thai thứ 38 chưa từng được ghi nhận ở Bệnh viện Phụ sản Hà Nội cũng như ở Việt Nam.
"Chúng tôi hy vọng những phương pháp hỗ trợ đã áp dụng điều trị cho mẹ con bé sẽ góp thêm kiến thức để các đồng nghiệp có thêm thông tin cho điều trị trong sản khoa" - ông Hưng nói.
Chuyên gia Moon cho biết nước chanh chứa axit citric, một hợp chất có thể làm mòn men răng nếu sử dụng thường xuyên trong thời gian dài. Trong khi đó, các loại thực phẩm nhiều đường như kẹo, bánh ngọt và nước ngọt có ga lại làm tăng nguy cơ sâu răng. Không chỉ vậy, tiêu thụ nhiều đường còn thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể, làm gia tăng các chỉ số viêm và có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe đường ruột. Vì thế, ăn đồ ngọt cùng với nước chanh không chỉ gây hại cho răng miệng mà còn có thể làm giảm những lợi ích chống viêm vốn có của loại thức uống này, theo trang tin sức khỏe Verywell Health.
Nước chanh có tính axit có thể làm trầm trọng thêm chứng trào ngược axit. Các sản phẩm sữa nhiều chất béo cũng gây ra chứng ợ nóng ở những người bị trào ngược axit. Chuyên gia khuyến cáo nên chọn sữa chua và phô mai không béo hoặc ít béo khi uống nước chanh.
Những thực phẩm chế biến sẵn có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày, gây viêm đường ruột và làm tăng nguy cơ trào ngược axit. Do chanh chứa lượng lớn axit citric, sự kết hợp này có thể dẫn đến chứng ợ nóng và khó tiêu.
Các món chiên rán như gà rán, khoai tây chiên thường chứa nhiều chất béo nên tiêu hóa chậm, dễ gây đầy bụng. Loại thực phẩm này cũng có thể thúc đẩy phản ứng viêm và làm tổn thương các tế bào niêm mạc ruột. Bên cạnh đó, chúng kích thích cơ thể tiết muối mật và hoóc môn cholecystokinin, từ đó làm tăng nguy cơ trào ngược axit, ợ nóng và khó tiêu. Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo không nên dùng nước chanh cùng những món chiên rán để tránh làm hệ tiêu hóa thêm khó chịu.
Thức ăn cay có thể làm trầm trọng thêm chứng trào ngược axit và các triệu chứng của bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Người mắc tình trạng này không nên kết hợp thức ăn cay với nước chanh.
Chuyên gia Moon cho biết để tận dụng tối đa lợi ích của nước chanh, nên uống vào buổi sáng hoặc trong bữa ăn, chỉ thêm một chút mật ong, không nên thêm nhiều đường. Nên kết hợp với trái cây, rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, sản phẩm sữa ít béo, protein nạc và các loại đậu.
Sau khi uống nước chanh nên súc miệng bằng nước lọc để bảo vệ men răng. Người bị trào ngược axit cũng nên tránh uống nước chanh vào ban đêm để hạn chế chứng ợ nóng khi đi ngủ.
Trong số đó, khoai lang luộc là món ăn đơn giản, quen thuộc với người Việt nhưng mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Theo tiến sĩ Teresa Fung, giáo sư dinh dưỡng tại Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan (Mỹ), một bữa ăn nhẹ giữa buổi chiều có thể giúp kiểm soát cơn đói, duy trì năng lượng và tránh ăn quá nhiều vào bữa tối.
Khoai lang là thực phẩm giàu chất xơ và carbohydrate phức hợp, giúp cơ thể tiêu hóa chậm hơn, nhờ đó tạo cảm giác no lâu và giữ đường huyết ổn định hơn so với các loại bánh ngọt hay nước ngọt.
Khoai lang còn cung cấp nhiều beta-carotene - tiền chất của vitamin A, cùng vitamin C, kali và các chất chống oxy hóa.
Đặc biệt, lượng kali trong khoai lang giúp cân bằng natri trong cơ thể, hỗ trợ kiểm soát huyết áp, trong khi chất xơ góp phần nuôi lợi khuẩn đường ruột và cải thiện tiêu hóa.
Nhờ chỉ số đường huyết ở mức trung bình (đặc biệt khi luộc), khoai lang cũng giúp năng lượng được giải phóng từ từ, hạn chế cảm giác mệt mỏi hay thèm ăn vào cuối buổi chiều.
Các chuyên gia khuyến nghị, bữa xế chỉ nên vừa đủ để giảm đói trước bữa tối.
Với khoai lang, 1 củ cỡ vừa (khoảng 100 - 150 gram) là lượng phù hợp cho hầu hết người trưởng thành. Nên chọn khoai luộc hoặc hấp, hạn chế chiên hoặc thêm nhiều đường để tránh làm tăng năng lượng không cần thiết.
Ngoài ra, có thể kết hợp 1 củ khoai lang luộc và 1 hũ sữa chua không đường. Sự kết hợp này cung cấp chất xơ, protein, lợi khuẩn, giúp no lâu, hỗ trợ tiêu hóa và hạn chế ăn quá nhiều vào bữa tối, theo Harvard Health Publishing.
