Buổi xế chiều nên ăn gì? Chuyên gia gợi ý món quen thuộc

Thông tin từ Sở Y tế Nghệ An chiều 29-4 cho biết cơ quan chức năng đã xác định được nguyên nhân gây ra vụ ngộ độc thực phẩm làm 62 người ở các xã của huyện Diễn Châu (cũ) phải nhập viện cấp cứu, điều trị.

Theo đó trong 7 mẫu được lấy xét nghiệm, có 5 mẫu dương tính với vi khuẩn Salmonella gồm pate, thịt nướng, xúc xích, ruốc bông và củ cải. Hai mẫu âm tính gồm giò heo và tương cà.

Có thể nguồn lây nhiễm chính là pate và thịt nướng, sau đó lây nhiễm chéo cho các thực phẩm còn lại.

Sau khi có kết quả xét nghiệm, chính quyền địa phương sẽ ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính chủ tiệm bánh mì gây ra vụ ngộ độc.

Ngoài ra chủ tiệm bánh mì cũng sẽ có trách nhiệm chi trả toàn bộ viện phí cho các khách hàng bị ngộ độc thực phẩm. Đến nay, toàn bộ 62 bệnh nhân bị ngộ độc đã được xuất viện.

Từ ngày 17-4, hàng chục người ở các xã ở huyện Diễn Châu (cũ) lần lượt nhập viện điều trị với các triệu chứng nôn ói, chóng mặt, tiêu chảy… sau khi ăn bánh mì mua tại một tiệm bánh mì.

Lãnh đạo Sở Y tế Nghệ An đã đến thăm hỏi các bệnh nhân, đồng thời chỉ đạo các cơ quan liên quan lấy mẫu xét nghiệm, làm rõ nguyên nhân vụ ngộ độc.

Chính quyền xã Diễn Châu cũng đình chỉ quán bánh mì liên quan đến vụ ngộ độc.

Theo các bác sĩ, vi khuẩn Salmonella thường tồn tại trong đường tiêu hóa động vật, lây sang người qua thực phẩm nhiễm khuẩn như trứng, thịt gia cầm chưa nấu chín, sữa chưa tiệt trùng, rau sống hoặc do nhiễm chéo trong chế biến.

Salmonella là tác nhân phổ biến gây nhiễm khuẩn tiêu hóa, thường khởi phát sau 16-48 giờ với các triệu chứng như tiêu chảy, đau bụng, sốt, buồn nôn và mệt mỏi.

Đa số trường hợp tự hồi phục sau 4-7 ngày, nhưng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc suy giảm miễn dịch, bệnh có thể gây biến chứng nặng như nhiễm trùng huyết, viêm màng não, đe dọa tính mạng nếu không điều trị kịp thời.

Ngành y tế khuyến cáo người dân chọn thực phẩm rõ nguồn gốc, nấu chín kỹ, không ăn đồ sống. Rửa tay, vệ sinh dụng cụ chế biến; tách riêng thực phẩm sống - chín; ăn ngay sau khi nấu hoặc bảo quản, hâm nóng đúng cách.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Ba năm qua, chàng biên kịch tự do 28 tuổi sống ở TP HCM chọn màn đêm làm giờ làm việc chính. Anh tin rằng khi "phố xá lặng yên, ý tưởng mới thực sự tuôn trào". Lịch trình quen thuộc của Nam là đặt lưng xuống lúc 5h sáng, sau khi đã kịp ngắm bình minh, rồi ngủ đến khi mặt trời đứng bóng mới dậy.

Những tháng đầu, cơ thể Nam vẫn bắt kịp nhịp sống ngược đời này. Nhưng khi chàng trai chạm tuổi 28, mọi thứ bắt đầu rạn vỡ. Dù ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi ngày, Nam luôn tỉnh dậy với cái đầu nặng trịch. Anh so sánh cơ thể mình như một chiếc điện thoại chỉ sạc được 20% pin, cả ngày lơ lửng, đi mà chân không chạm đất thật.

Ngồi trước đồng nghiệp, Nam nghe rõ từng từ nhưng não bộ anh mất vài mươi giây mới xử lý xong thông tin. Anh bắt đầu quên chìa khóa xe, quên lịch hẹn, thậm chí quên cả những từ vựng đơn giản nhất khi gõ kịch bản.

Không phải ai cũng thức khuya vì cảm hứng sáng tạo như Nam. Với Ngọc Minh, nhân viên văn phòng 30 tuổi, đêm là thời gian cô "đánh cắp lại cho chính mình". Sau 8 giờ làm việc và 4 giờ xoay quanh hai con nhỏ, đến 10h tối, Minh mới có không gian riêng để lướt mạng xã hội, xem phim, bù đắp cho một ngày quay cuồng. Nhưng thói quen này kéo giờ ngủ của cô trôi đến 2h sáng, trong khi báo thức vẫn đều đặn reo lúc 6h30. Nhiều tháng liền, Minh mang khoản nợ giấc ngủ 2-3 tiếng mỗi đêm.

Hiện, cơ thể cô uể oải, rệu rã suốt ngày, nhưng cứ đặt lưng xuống giường ban đêm là đầu óc lại tỉnh như sáo vì căng thẳng dồn nén. Sau thời gian dài sống ngược nhịp sinh học, Minh hụt hơi khi leo vài bậc thang, tim đập nhanh bất thường, da xuống sắc rõ rệt và kinh nguyệt rối loạn. Cô cũng dễ nổi giận với con cái hơn vì hệ thần kinh đã cạn sức chịu đựng.

Giới khoa học gọi nhóm người như Nam và Minh là cú đêm, ví thói quen sinh hoạt của họ với loài chim ăn đêm khi hăng hái lúc tối muộn nhưng rã rời khi bình minh lên. Gốc rễ của tình trạng này nằm ở việc ngủ ngày không thể thay thế chất lượng giấc ngủ đêm. Khi con người thức xuyên đêm, não bộ mất cơ hội dọn dẹp độc tố adenosine tích tụ suốt ngày dài, kéo theo suy giảm nhận thức và mệt mỏi kéo dài triền miên.

Hai trường hợp "cú đêm" kể trên không cá biệt. Một khảo sát năm 2023 trên hơn 2.000 học sinh, sinh viên tại 80 trường học ghi nhận 66% người trẻ đi ngủ sau 23h, 20% ngủ sau 0h và 16% sau 1h sáng. Guồng quay kinh tế đêm cũng phình to theo nhịp sống này. Viện Nghiên cứu Phát triển TP HCM (HIDS) khảo sát doanh nghiệp và phát hiện 40% đơn vị kinh doanh dịch vụ đêm (nhà hàng, quầy bar, phòng gym, cửa hàng tiện lợi 24h) thu về hơn nửa doanh thu ngày sau giờ mặt trời lặn. Gần 83% doanh nghiệp tham gia khảo sát khẳng định sẽ duy trì mô hình này trong ba năm tới.

PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, nguyên Phó viện trưởng Phẫu thuật Tiêu hóa, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, giải thích ngủ muộn đảo lộn hormone, làm chậm quá trình trao đổi chất, kích thích cảm giác thèm ăn và tích mỡ, mở đường cho béo phì và tiểu đường type 2. Thiếu ngủ còn cắt giảm sản xuất collagen và hormone tăng trưởng, khiến da mất nước, xỉn màu, nổi mụn và lão hóa sớm. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rối loạn đồng hồ sinh học châm ngòi cho u sầu, lo âu, trầm cảm. Ngủ dưới 7 tiếng hoặc trên 9 tiếng mỗi ngày cũng làm tăng tần suất đột quỵ, đặc biệt dạng xuất huyết não.

Bác sĩ Lê Nhất Duy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, cảnh báo thức khuya sau 23h phá hủy chức năng thận trong im lặng. Thận lọc máu suốt 24 giờ, nhưng khoảng 23h đến 3h sáng mới là thời gian vàng để tế bào thận tái tạo mạnh nhất. Thức khuya cắt ngang tiến trình này, gây protein niệu và đẩy nguy cơ suy thận mạn tính lên cao. Một nghiên cứu trên tạp chí y khoa Mỹ ghi nhận người ngủ dưới 6 tiếng mỗi ngày có tốc độ suy giảm chức năng lọc cầu thận nhanh hơn rõ rệt so với người ngủ đủ.

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Chủ tịch Hội Đột quỵ TP HCM, bổ sung thức khuya xáo trộn nhịp sinh học, tăng tiết dịch vị và đẩy huyết áp lên cao, gián tiếp nâng nguy cơ đột quỵ ở người mang bệnh nền như cao huyết áp hay tim mạch. Với nhóm này, ông nhấn mạnh việc giữ nhịp sinh học ổn định, uống thuốc đúng giờ và kiểm soát huyết áp chặt chẽ mang tính sống còn. Riêng người khỏe mạnh buộc phải làm việc đêm như tiểu thương, cơ thể vẫn có khả năng thích nghi nhưng cần chủ động ngủ bù hôm sau, tập thể dục đều và ăn uống lành mạnh để bù đắp.

Các chuyên gia khuyên người trẻ cân bằng thời gian làm việc và nghỉ ngơi, cố định giờ ngủ - giờ thức mỗi ngày. Không gian ngủ cần thoáng đãng, yên tĩnh, và nên tắt thiết bị điện tử ít nhất 30 phút trước khi lên giường để tránh căng thẳng thần kinh. Bữa tối nên nhẹ nhàng, tránh chất kích thích, đồng thời duy trì vận động thể chất thường xuyên. Người gặp rối loạn giấc ngủ kéo dài nên đi khám chuyên khoa để tìm ra gốc rễ, tuyệt đối không tự mua thuốc ngủ vì rủi ro lệ thuộc và biến chứng luôn rình rập.

Tin Gốc: Vnexpress

Thạc sĩ - bác sĩ Ngô Thị Tường Vi, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết trong quá trình đun nấu, hầm xương nhiệt độ cao làm các protein hòa tan trong máu và mô liên kết bị biến tính và đông tụ. Các thành phần này kết hợp với phần máu còn sót lại, vụn mô và một số tạp chất cơ học từ xương, thịt tạo thành lớp bọt nổi trên bề mặt nước dùng.

Đây là hiện tượng sinh lý - hóa học bình thường trong quá trình chế biến thực phẩm. Lượng bọt xuất hiện nhiều hay ít phụ thuộc vào loại nguyên liệu, mức độ sơ chế ban đầu và phương pháp nấu.

Thực tế, lớp bọt nổi lên trong giai đoạn đầu không phải là phần chứa nhiều dưỡng chất quý giá như nhiều người vẫn nghĩ. Vị ngọt tự nhiên của nước hầm xương chủ yếu đến từ các axit amin, peptide, gelatin và khoáng chất được giải phóng dần trong quá trình ninh hầm. Các chất này hòa tan trong nước dùng và không tập trung ở lớp bọt nổi trên bề mặt. Do đó, việc hớt bọt không làm mất đáng kể giá trị dinh dưỡng hay độ ngọt của nước hầm.

Về mặt cảm quan, lớp bọt nếu không được loại bỏ có thể khiến nước dùng trở nên đục màu và làm giảm độ hấp dẫn của món ăn. Bên cạnh đó, sự hiện diện của máu thừa và các mảnh vụn mô trong lớp bọt có thể tạo ra mùi hôi nhẹ, đặc biệt ở những món hầm kéo dài nhiều giờ. Do đó, theo góc độ khoa học thực phẩm và dinh dưỡng, quan niệm trên chưa hoàn toàn chính xác.

"Mặc dù chưa có bằng chứng cho thấy lớp bọt này gây hại đáng kể đối với người khỏe mạnh, tuy nhiên việc loại bỏ chúng vẫn được xem là bước chế biến hợp lý nhằm nâng cao chất lượng món ăn và bảo đảm vệ sinh thực phẩm", bác sĩ Tường Vi lưu ý.

Người nội trợ nên hớt bỏ lớp bọt xuất hiện trong khoảng 10 - 20 phút đầu sau khi nước hầm bắt đầu sôi. Đây là giai đoạn các protein hòa tan bị đông tụ cùng với máu thừa và các tạp chất từ xương, thịt được giải phóng nhiều nhất. Sau thời điểm này, lượng bọt thường giảm đáng kể nên không cần hớt liên tục trong suốt quá trình nấu.

Để hạn chế lượng bọt phát sinh và giúp nước dùng trong hơn, người dân có thể chần sơ xương hoặc thịt trong nước sôi từ 3 - 5 phút, sau đó rửa sạch và thay nước mới trước khi hầm. Đây là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả trong việc loại bỏ một phần máu thừa, cặn bẩn và mùi hôi từ nguyên liệu.

Bên cạnh kỹ thuật chế biến, việc lựa chọn nguyên liệu tươi, có nguồn gốc rõ ràng và tuân thủ đầy đủ các bước sơ chế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm chất lượng và an toàn thực phẩm.

Tin Gốc: Thanh Niên