Trước hết, xin tóm tắt lại một chút về con trĩ sao. Trước năm 2020, trĩ sao Việt Nam (Rheinardia ocellata) và trĩ sao Malayan (Rheinardia nigrescens) được xếp chung với nhau. Mà trĩ sao Malayan bên Malaysia thì quá nhiều, nên không được xếp vào loài nguy cấp trong Sách Đỏ.
Sau đó các nhà khoa học đã phân ra làm hai, vì bản chất nó khác nhau, ví dụ trĩ sao Việt Nam có cái mỏ màu hồng, còn trĩ sao Malayan có mỏ màu trắng. Từ đó trĩ sao Việt Nam được xếp vào loài cực kỳ nguy cấp trong Sách Đỏ của IUCN.
Bẫy nó, nhẹ nhất cũng phải 5 năm tù theo luật hình sự Việt Nam. Còn các nhà khoa học thì cho biết hơn chục năm nay, không còn ai nhìn thấy trĩ sao Việt Nam trong môi trường tự nhiên.
Ấy vậy mà trong vòng một tháng nay, đã có tầm 15 người chụp được trĩ sao Việt Nam trong rừng (tôi may mắn là người thứ 13 chụp được nó). Tất cả là nhờ vào Nguyễn Khắc Toàn và Nguyễn Khánh Nhân, hai chàng trai sinh năm 1992 ở An Lão.
Toàn và Nhân là đôi bạn thân, học chung với nhau đến hết cấp 3. Sau đó cả hai cùng về Phú Yên, Toàn học cao đẳng xây dựng, còn Nhân thì cao đẳng công nghệ thông tin.
Tốt nghiệp, cả hai cùng khăn gói vào miền đất hứa – TP.HCM lập nghiệp. Nhưng đời không như là mơ. Hai bạn làm đủ nghề để nuôi thân. Và rồi đại dịch ập đến, không trụ nổi, cả hai cùng quay về quê nhà.
Về quê thì biết làm gì, khi An Lão là một vùng quê nghèo của tỉnh Bình Định (nay là Gia Lai). Ngoài việc phụ giúp gia đình chăm sóc mấy khoảnh lúa rẫy, trồng keo, đôi bạn cùng quay lại nghề đi rừng lấy mật ong – một công việc họ đã quen từ hồi học cấp 2.
Mật ong khoái 600.000 đồng/lít, mật ong rú (có nơi gọi là ong dú) 1,2 triệu đồng/lít chỉ có bán cho người ở thành thị chứ vùng quê mấy ai mua. Thế nên Toàn và Nhân lập ra trang “Đại ngàn ơi” trên YouTube để quảng cáo mật ong xịn của mình.
Dĩ nhiên để cho hấp dẫn, đâu chỉ có rao bán mật, đôi lúc có cái gì hay của rừng, họ cũng tung lên “Đại ngàn ơi”. Và năm 2022, trong một lần đi rừng lấy mật, họ thấy một con chim cực đẹp, đuôi dài thướt tha, trắng muốt, và thế là quay clip đưa lên.
Ồ, đó là con chim thiên đường trắng! Một số tay máy chụp ảnh chim hoang dã như Hứa Tuấn, Huỳnh Thanh Danh… tình cờ xem và liên lạc với Toàn và Nhân. Và cũng bắt đầu từ đấy, cả hai có thêm một nguồn thu nhập tốt hơn đi lấy mật ong, đó là làm hướng dẫn đưa các tay máy đi chụp chim.
Và cũng từ đó, cả hai chú ý đến chim hoang dã hơn, chứ không chỉ là ong. Trong những lần đi rừng, Toàn và Nhân có nhặt được những chiếc lông chim cực đẹp, dài thượt. Đem về hỏi những người đồng bào Bana thì mọi người cho biết đó là con Cà Woăng (ghi theo cách phát âm của họ theo hệ ngôn ngữ Môn Khmer). Và người Bana gọi nó là Cà Woăng dựa theo tiếng kêu của nó (tiếng kêu như công, rất to).
Nhưng con Cà Woăng sống ở đâu, vùng sinh cảnh nơi nó thường sống là như thế nào? Toàn kể: “Mọi người cho tụi em biết là loài này khi đến mùa sinh sản thì lông đuôi con trống mọc ra rất dài, và nó sẽ dọn một bãi trống để tán tỉnh con mái. Thế là bọn em đi tìm những bãi trống và tìm dấu nó. Tuy nhiên giữa núi rừng mênh mông, bãi trống thì nhiều, thật là bóng chim tăm cá”.
Đến 2025, Toàn và Nhân quyết định mua 2 chiếc bẫy ảnh đặt ở các bãi trống để theo dõi. Sau nhiều lần chả thấy gì, cuối cùng cũng có kết quả: Tháng 12-2025, bẫy ảnh đã ghi lại hình ảnh một con trống có đuôi dài tầm hơn một mét.
Cứ thế, cả hai kiên trì theo dõi, rồi rải bắp, đậu phộng cho nó ăn. Càng ngày nó xuất hiện càng nhiều hơn, đuôi cũng dài hơn và đến hiện nay là giai đoạn hoàn thiện nhất với bộ lông đuôi dài tầm 2 mét hơn (đây là loài có lông đuôi dài nhất trong thế giới chim muông).
Tuy nhiên nó vẫn rất nhát, chỉ xuất hiện khi chiều muộn, và một lần ra chỉ kéo dài tầm 5 phút. Hôm 27-4, tôi đi chụp nó may mắn được diện kiến 8 phút, mà Toàn bảo “lâu nhất rồi đó chú”!
Clip Toàn và Nhân cung cấp cho Tuổi Trẻ những đoạn quay ngắn ghi nhận trĩ sao vào cuối năm 2025, khi đuôi của nó chỉ tầm hơn 1m. Trong đó có cảnh nó nhảy múa rất đẹp, cất tiếng kêu vang vọng núi rừng và đoạn cuối của clip là hình ảnh của trĩ sao trống cuối tháng 4-2026 đã trổ mã hoàn chỉnh
Trong mấy lần đi cùng Toàn và Nhân, cả hai thẳng thắn: “Hồi bọn cháu còn nhỏ, nói thiệt rừng ở đây là nguồn sống chính của mọi người, từ lấy gỗ đến săn bắt thú. Nhưng bây giờ thì giảm rất nhiều rồi. Ngay bọn cháu đi lấy mật ong cũng chỉ lấy 2/3 tổ thôi, để nó còn mà khai thác chứ không vét sạch như xưa”.
Rừng ngày nay mang lại những món lợi tuy nhỏ nhưng bền vững. Sau khi sáp nhập tỉnh, huyện An Lão nay thành 4 xã là An Lão, An Hòa, An Vinh và An Toàn. Trong đó xã An Toàn rất quen thuộc với dân đi phượt, khi nơi đây có rừng đặc dụng An Toàn, nơi bắt đầu cho cung trekking đi thác K50 đẹp nổi tiếng.
Và bây giờ nó còn nổi hơn nữa với sự xuất hiện của loài trĩ sao quý hiếm, mà theo Toàn và Nhân: “Theo dõi những tiếng kêu của nó, tụi cháu tin rằng ít nhất phải có 3, 4 cặp trĩ sao đang sống ở vùng này”.
Toàn cũng cho biết sau khi phát hiện trĩ sao, họ đã báo cho Ban quản lý rừng đặc dụng An Toàn, và “các anh ấy khuyến khích bọn cháu cứ tổ chức cho các tay máy vào chụp ảnh để thông tin đến cho mọi người biết và ban quản lý cũng không cần thu phí, miễn là tụi cháu phải đảm bảo các quy định bảo vệ rừng”.
Hai bạn chia sẻ người đồng bào Bana ở đây giờ cũng không đi bẫy con Cà Woăng nữa, vì ban quản lý rừng đặc dụng cũng thường xuyên nhắc nhở rằng đụng vào những con vật quý hiếm rất dễ… đi tù.
Bất cứ chuyến vào rừng nào, dù là chụp trĩ sao hay đi lấy mật, hai chàng trai trẻ này đều thành kính thắp hương, bày biện mâm lễ vật trái cây cúng Thần rừng. Cả hai cho biết đó không phải là mê tín, mà là một sự nghiêm cẩn với rừng thiêng để mình luôn cẩn trọng.
Tiếp xúc với Toàn và Nhân, tôi chợt nhớ đến một nhân vật, đó là ông Trương Cảm ở Vườn quốc gia Bạch Mã, người có thể nhái tiếng của hơn 100 loài chim. Đi với ông, thật thú vị khi chả cần loa hay clip nhại tiếng nào, chỉ cần ông huýt vài tiếng là chim nhảy ra trên đường mòn cho mình ngắm!
Thời trẻ, ông Cảm cũng là một thợ rừng, mà ông cười nói thẳng “ngày trước mình là lâm tặc”. Nhưng giờ thì ông bảo vệ rừng, và hơn cả thế, còn là một nhân tố quyến rũ để mọi người đến với rừng và thêm yêu thiên nhiên.
Những chàng trai như Toàn và Nhân cũng thế. Từ mưu sinh giữa rừng, họ dần gắn bó, hiểu và trân trọng hơn những gì mình từng xem là nguồn sống. Và khi đã yêu, việc chuyển sang gìn giữ, bảo vệ rừng dường như không còn là lựa chọn, mà là điều tự nhiên phải đến.
Ngày 22/5, một cặp dưa lưới thượng hạng trồng trên đảo Hokkaido phía Bắc Nhật Bản đã được bán với giá kỷ lục 5,8 triệu yen (gần 957 triệu đồng) tại phiên đấu giá đầu tiên trong năm diễn ra ở thành phố Sapporo.
Mức giá này đã vượt qua kỷ lục trước đó là 5 triệu yên được ghi nhận vào năm 2019.
Đơn vị trúng đấu giá là Công ty Futami Seika, một nhà bán buôn rau quả có trụ sở tại Kushiro. Sau đó, số dưa này được chuyển cho Công ty Keio Store để trưng bày tại một siêu thị ở Tokyo đến hết 24/5.
Ông Hirokazu Okubo, Trưởng bộ phận bán hàng của Futami Seika, người tham gia vào việc đấu thầu thành công tại một chợ bán buôn ở Sapporo cho biết: "Tôi hy vọng người dân Tokyo sẽ thích những quả dưa Hokkaido này."
Dưa Yubari được xem là một trong những loại trái cây cao cấp nổi tiếng tại Nhật Bản nhờ phần thịt màu cam, vị ngọt đặc trưng và thường được dùng làm quà biếu.
Theo hợp tác xã nông nghiệp Yubari, sản lượng dưa của khu vực trong mùa vụ năm nay dự kiến đạt hơn 3.000 tấn, với tổng giá trị khoảng 2,12 tỷ yên. Cao điểm thu hoạch sẽ rơi vào tháng 6 và tháng 7.
Các loại trái cây cao cấp ở Nhật Bản thường được bán với mức giá rất cao trong những phiên đấu giá đầu tiên, khi người mua sử dụng các mức giá trúng thầu đó nhằm mục đích quảng bá, tiếp thị.
Ngày 25/5, Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai cho biết đang tiếp nhận, điều trị 39 trường hợp nghi ngộ độc thực phẩm, trong đó có 12 trẻ em dưới 16 tuổi.
Nhiều bệnh nhân cho biết đã ăn bánh mì trước khi xuất hiện các triệu chứng bất thường, trong đó nhiều người khai mua tại cùng một cơ sở trên đường Hùng Vương.
Theo Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai, các bệnh nhân đang được điều trị tại các khoa Truyền nhiễm, Nhi, Nội tiêu hóa và Nội tổng hợp. Triệu chứng chung ghi nhận gồm đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, đau đầu, chóng mặt.
Bác sĩ Võ Bảo Dũng, Phó giám đốc Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai cho biết ca bệnh đầu tiên nhập viện được ghi nhận vào tối 23/5. Đến sáng 25/5, bệnh viện ghi nhận tổng cộng 39 ca nhập viện. Hiện sức khỏe các bệnh nhân cơ bản ổn định".
Qua khai thác yếu tố dịch tễ, nhiều bệnh nhân cho biết đã ăn bánh mì trước khi phát bệnh, trong đó có nhiều trường hợp khai mua tại tiệm bánh mì L.H trên đường Hùng Vương. Tuy nhiên, theo bác sĩ Dũng, đây mới chỉ là thông tin do người bệnh cung cấp.
"Bệnh viện chỉ có chức năng tiếp nhận, điều trị bệnh nhân, không có thẩm quyền lấy mẫu thực phẩm hay kết luận nguyên nhân vụ việc", bác sĩ Dũng cho hay.
Anh Trịnh Minh Đạt (32 tuổi, trú phường Quy Nhơn Nam), một trong những trường hợp đang điều trị tại Khoa Truyền nhiễm kể lại: Khoảng 6h sáng 23/5, anh mua 2 ổ bánh mì tại tiệm L.H trên đường Hùng Vương để ăn sáng, uống kèm nước ngọt.
Đến trưa cùng ngày, anh bắt đầu đau bụng âm ỉ, đầy bụng, khó chịu. Tình trạng kéo dài đến tối thì xuất hiện tiêu chảy nhiều lần. Đến chiều 24/5, anh sốt cao 39,5 độ C, kèm đau đầu, chóng mặt nên được người nhà đưa vào bệnh viện cấp cứu lúc 17h30.
"Tôi nghe nói tiệm bánh mì hiện đã đóng cửa. Đến nay cũng chưa thấy đại diện cơ sở đến thăm hỏi", anh Đạt chia sẻ.
Ngay sau khi tiếp nhận các trường hợp nghi ngộ độc, Bệnh viện Đa khoa Trung tâm tỉnh Gia Lai đã báo cáo nhanh đến Sở Y tế tỉnh Gia Lai.
Ông Nguyễn Văn Đang, Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Gia Lai cho biết, đơn vị đã nắm thông tin và đang vào cuộc điều tra, xác minh để xử lý theo quy định.
Gần đây nhiều tỉnh thành xảy ra ngộ độc thực phẩm hàng loạt sau khi ăn bánh mì. Nguyên nhân chủ yếu là các nguyên liệu ăn kèm bánh mì như pate, thịt, rau thơm... bị nhiễm khuẩn Salmonella, E.coli. Đây là những vi khuẩn đường ruột chính gây ngộ độc với các triệu chứng ở hệ tiêu hóa như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy...
Bài viết Thất nghiệp ở độ tuổi 35-45 rất khó kiếm việc, có phải vậy không? nhận về nhiều ý kiến tranh luận của bạn đọc.
Bạn đọc Chu Ngọc Thực cho biết anh năm nay 42 tuổi, từng làm trong lĩnh vực kỹ thuật, có nhiều kinh nghiệm nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Tuy nhiên, sau một thời gian nghỉ việc vì lý do cá nhân, anh mất nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng gửi CV, rất khó tìm được việc.
Dù được một số doanh nghiệp mời phỏng vấn, anh cho biết hầu hết đều có xu hướng ưu tiên ứng viên trẻ hơn. Cuối cùng, anh phải chuyển sang lĩnh vực xây dựng, dù rất tiếc nuối chuyên môn được đào tạo bài bản và công việc gắn bó nhiều năm.
Trong khi đó, bạn đọc có địa chỉ ngoc**@gmail.com** cho rằng có nhiều nguyên nhân khiến doanh nghiệp không mặn mà với ứng viên từ 40 tuổi trở lên. Một số vị trí không có nhu cầu tuyển lao động lớn tuổi. Ngoài ra, khoảng cách tuổi tác và người ở độ tuổi U40 thường dành nhiều thời gian cho gia đình hơn.
Còn bạn đọc Long Phan than sắp thất nghiệp ở tuổi 56 rồi không biết sẽ làm gì đây. Sau gần 26 năm đi làm, giờ anh nghỉ hưu cũng không được vì chưa đến tuổi. Xin việc mấy tuần nay, anh nộp CV không ai trả lời.
Bạn đọc có địa chỉ hong****@gmail.com so sánh ít năm nữa thì lại giống Nhật, loay hoay đi kéo người lớn tuổi người già đi làm lại vì vấn đề dân số.
Bản chất là hiện nay nhân lực dồi dào, nhân sự trung niên thì lương cao và làm việc có nguyên tắc. Nhân sự trẻ thì chịu cày bất chấp lương thấp, nên lao động trung niên thất thế.
“Xin đừng nói mấy cái công nghệ, khó thích nghi, người trung niên không bằng người trẻ. Kinh nghiệm sống và làm việc giúp lao động trung niên học công nghệ và thích ứng cái mới còn nhanh hơn người trẻ ở vài phương diện”, bạn đọc nói.
Bạn đọc Sao Xẹt cho rằng hãy nhìn nhận thực tế. Trong tập hợp các chi phí, để phân bổ giá thành sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ thì chi phí tiền lương, BHXH, BHYT chiếm tỉ trọng rất lớn, từ 30% đến 35% giá thành. Trong khi tiền lương phải tăng dần theo năm làm việc.
Người làm thuê ở độ tuổi 35 đến 40 trở lên tiền lương cao, sức ỳ lớn, nhiều bệnh tật, nặng gánh gia đình. Câu chuyện sa thải và xin việc khó ở độ tuổi trên là dễ hiểu, trừ chuyên gia có khả năng đặc biệt. Điều này không pháp nhân nào nói cho người làm thuê biết đâu.
Bạn đọc có nickname YK thẳng thắn cho rằng doanh nghiệp ngại trả lương cao cho người có tuổi tác và kinh nghiệm thôi. Thay vì tuyển 1 bạn 35 tuổi, kinh nghiệm vài năm giá trên 25-30 triệu đồng thì doanh nghiệp tuyển các bạn trẻ hơn, thương lượng lương cũng dễ hơn (vì không có kinh nghiệm).
“Chính bản thân mình khi đi nhảy việc ở tuổi 34 cũng đã bị chê già, sợ không hòa nhập được với sếp trẻ hơn, trong khi họ chỉ mới đọc CV mà chưa hề phỏng vấn gì”, bạn đọc này nói.
Bạn đọc Dung nói ở tuổi 35-45, đa số có gia đình, con cái nên áp lực tài chính rất lớn, không thể chấp nhận mức lương thử việc thấp như các bạn trẻ. Chưa kể đi phỏng vấn, gặp người nhỏ tuổi hơn mình, họ rất ngại quản lý người lớn tuổi nên thường tìm lý do loại từ vòng gửi CV.
Bạn đọc có tên Vuonguyen nói không nên mặc định chung chung. Khó kiếm việc do phụ thuộc vào từng ngành nghề thôi.
“Với các ngành công nghệ, lớp trẻ được đào tạo tốt hơn lớp U40. Nhưng các ngành cơ khí, xây dựng, bác sĩ, giáo viên…, U40 mới là đỉnh”, bạn đọc này nói.
Làm nhân sự, bạn đọc Hoài Anh nói thẳng sẽ ưu tiên các anh chị lớn tuổi, có kinh nghiệm và ít nhảy việc.
Còn bạn đọc Phí Linh cho rằng ở độ tuổi đó mà đi xin việc thì cũng khó thật, đặc biệt là những người có chuyên môn, kinh nghiệm dày dặn nhưng không còn phù hợp với xu hướng, nhu cầu hiện nay.
Bạn đọc Huy Trần bày tỏ, với tuổi này, nhiều người có kinh nghiệm cũ rồi, ngại học công nghệ mới, chưa chịu học thêm AI hay kỹ năng trực tuyến thì nên chịu khó thay đổi để thích ứng với thời đại.
Bạn đọc Hữu Đoàn nói ở tuổi 35 - 40, quá trình học vốn dĩ sẽ rất chậm rồi, cộng thêm thị trường thường ít tuyển người trên 35 tuổi và có xu hướng giảm dần độ tuổi thì đây là một điều rất đáng sợ.
Bạn đọc Bá Thanh Trần nói hãy thử nghĩ đến việc tự doanh hoặc chuyển sang làm tự do.
“Với mối quan hệ và kinh nghiệm tích lũy mười mấy năm qua, chúng ta hoàn toàn có thể làm chủ thay vì phải gồng mình mặc sơ mi ngồi chờ email phản hồi”, bạn đọc Thanh nói.
