Bé gái 8 tháng tuổi ho, quấy khóc kéo dài, bác sĩ sốc nặng khi gắp ra thứ “đáng sợ”

Cánh đồng Chum ở Lào là địa điểm du lịch nổi tiếng, thu hút khách tham quan và đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa Thế giới. Tại địa điểm này có hàng ngàn chiếc chum khác nhau, được tạo ra từ các khối đá cổ, đa phần không có nắp đậy.

Trong suốt những thập kỷ qua, các nhà nghiên cứu cho rằng các chum đá này được dùng trong cách chôn cất của người tiền sử. Truyền thuyết của địa phương cho thấy một số trong các chum cao 3m được dùng để đựng đồ ăn, rượu, nước mưa và những thứ khác.

Mới đây, nghiên cứu được công bố trên các tạp chí khoa học Antiquity vào ngày 19/5 cho biết, khi nhóm khảo cổ làm việc tại khu vực cánh đồng Chum đã phát hiện hài cốt của ít nhất 37 người bên trong chiếc chum đá khổng lồ.

Điều này hé lộ thêm nhiều bằng chứng mới về nghi thức mai táng tại một trong những quần thể khảo cổ bí ẩn nhất Đông Nam Á.

Được biết, nghiên cứu tập trung vào một chum đá lớn nằm ở phía Đông Bắc thị trấn Phonsavan. Chiếc chum cao khoảng 1,3m, rộng hơn 2m. Khi khai quật bên trong, nhóm nghiên cứu phát hiện số lượng lớn xương và răng người được xếp dày đặc, thuộc về hàng chục cá thể khác nhau.

Nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ Nicholas Skopal thuộc Đại học James Cook (Singapore) và chuyên gia di sản Lào Souilya Bounxayhip dẫn đầu đã sử dụng phương pháp định tuổi bằng carbon phóng xạ đối với mẫu xương và răng thu được trong chum.

Kết quả cho thấy các hài cốt được đặt vào chum trong khoảng từ thế kỷ IX đến XII. Việc chôn cất không diễn ra cùng lúc mà chiếc chum này dường như được sử dụng liên tục suốt khoảng 270 năm.

Các nhà nghiên cứu kết luận rằng đây là hình thức mai táng thứ cấp. Thi thể người chết ban đầu được để phân hủy ở nơi khác. Sau đó, một số phần xương được lựa chọn và chuyển vào chum đá.

Trước đây, nhiều giả thuyết cho rằng các chum đá là nơi chôn cất cuối cùng có niên đại từ thời kỳ đồ sắt Đông Nam Á tức là khoảng năm 500 trước Công nguyên đến năm 500 sau Công nguyên.

Tuy nhiên, niên đại mới đã thách thức nhận định này.

Việc phát hiện hài cốt của nhiều người trong cùng một chum cũng cho thấy khả năng tồn tại truyền thống mai táng chung giữa các gia đình hoặc dòng tộc lớn. Theo nhóm nghiên cứu, những chiếc chum có thể đóng vai trò là địa điểm tổ chức nghi lễ thờ cúng tổ tiên kéo dài qua nhiều thế hệ.

Ngoài ra, cuộc khai quật còn đem lại một phát hiện bất ngờ khác. Các chuỗi hạt tìm thấy bên trong chum sau khi được phân tích hóa học cho thấy nguồn gốc từ Nam Ấn Độ và khu vực Mesopotamia cổ đại.

Phát hiện này cho thấy vùng cao nguyên của Lào từng có mối liên kết thương mại với nhiều khu vực xa xôi ở châu Á và Tây Á trong cùng giai đoạn chiếc chum được sử dụng cho hoạt động mai táng.

Niên đại này trùng với thời kỳ thương mại khu vực phát triển mạnh trên khắp châu Á. Các đế chế lớn như triều đại nhà Tống ở Trung Quốc hay đế chế Khmer tại Campuchia đã thúc đẩy mạng lưới giao thương rộng khắp lục địa.

Những hạt chuỗi nhập khẩu được tìm thấy trong chum trở thành bằng chứng vật chất cho thấy các cộng đồng sinh sống tại vùng núi hẻo lánh của Lào từng kết nối với các tuyến thương mại rộng lớn thời bấy giờ.

Các nhà nghiên cứu cho biết tình trạng bảo tồn gần như nguyên vẹn của địa điểm khảo cổ đóng vai trò rất quan trọng đối với phát hiện lần này. Không giống nhiều di chỉ khác bị ảnh hưởng bởi phát triển đô thị hoặc nạn đào trộm cổ vật, chiếc chum cùng toàn bộ hiện vật bên trong gần như không bị xáo trộn.

Nhờ vậy, nhóm khảo cổ có thể ghi chép chi tiết hiếm có về các nghi thức mai táng cổ xưa.

Có thể nói, phát hiện mới tiếp tục bổ sung thêm nhiều lớp bí ẩn quanh cánh đồng Chum. Đến nay, giới khảo cổ vẫn chưa xác định được chính xác ai là người tạo ra các chum đá khổng lồ, cũng như cách cư dân cổ đại vận chuyển chúng tới vùng núi hiểm trở này từ hàng trăm năm trước.

Tuy nhiên, cuộc khai quật mới cho thấy những chiếc chum từng giữ vai trò quan trọng trong đời sống tín ngưỡng và nghi lễ của cộng đồng địa phương trong suốt nhiều thế kỷ sau khi chúng được dựng lên.

Các nhà nghiên cứu tin rằng tại Lào vẫn có thể còn nhiều địa điểm nguyên vẹn chưa được khám phá. Những cuộc khai quật tiếp theo ở cánh đồng Chum có thể giúp làm sáng tỏ cách các cộng đồng cổ đại sinh sống, giao thương và tưởng nhớ người đã khuất suốt hàng trăm năm.

Cánh đồng Chum nổi tiếng với hàng trăm chum đá khổng lồ nằm rải rác trên vùng cao nguyên phía bắc Lào. Nhiều chiếc nặng tới vài tấn. Dù đã được nghiên cứu trong nhiều thập niên, nguồn gốc và mục đích thực sự của các chum đá này đến nay vẫn còn là bí ẩn.

Tin Gốc: Dân Trí

Nữ dân quân 42kg vác 2 hòm đạn nặng 98kg

Chiều 5/7, người thân, chính quyền, cùng đông đảo cựu chiến binh, người dân địa phương đã đến thắp hương, dự lễ truy điệu, tiễn đưa Trung tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển về nơi an nghỉ cuối cùng.

Trong căn nhà trên đường Nguyễn Mộng Tuân, phường Hạc Thành (Thanh Hóa), ông Hoàng Xuân Cành (SN 1946), cựu dân quân, nguyên Khu đội phó Khu đội dân quân tự vệ Tiểu khu Nam Ngạn, nhớ về người đồng đội năm xưa.

Do tuổi cao, sức yếu và đau chân, ông không thể đến viếng nữ Anh hùng Ngô Thị Tuyển. Nhắc lại những năm tháng cùng chiến đấu giữa mưa bom bão đạn, ông không giấu được niềm tiếc thương.

"Khu đội dân quân Nam Ngạn mất đi một chiến sĩ, đất nước mất đi một Anh hùng. Là đồng đội, chúng tôi rất đau xót. Dẫu biết ai rồi cũng phải trải qua quy luật sinh tử, nhưng những ký ức về chị Tuyển vẫn còn in đậm trong tâm trí tôi", ông Cành chia sẻ.

Theo ông Cành, năm 1965, không quân Mỹ tập trung đánh phá khu vực Hàm Rồng - Nam Ngạn, "yết hầu" giao thông chiến lược nhằm cắt đứt tuyến chi viện từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Thời điểm đó, Khu đội dân quân tự vệ Tiểu khu Nam Ngạn gồm Trung đội dân quân nam, Trung đội dân quân nữ và Trung đội hậu cần với gần 100 thành viên. Người nhiều nhất mới 30, nhỏ nhất chỉ 17 tuổi. Tất cả đều được trang bị vũ khí, sẵn sàng chiến đấu mỗi khi máy bay địch xuất hiện.

Trong số các nữ dân quân, cô gái Ngô Thị Tuyển lúc đó tròn 19 tuổi, có vóc dáng nhỏ bé nhưng nhanh nhẹn, hoạt bát.

Chị được giao nhiệm vụ giữ gìn an ninh trật tự tại làng Nam Ngạn, làm công tác hậu cần, tiếp tế. "Mỗi khi máy bay địch xuất hiện, chị Tuyển lập tức hô hào người dân và trẻ nhỏ xuống hầm trú ẩn", ông Cành kể.

Không chỉ nhanh nhẹn, Anh hùng Ngô Thị Tuyển ngày đó còn nổi tiếng khỏe hơn người, chịu thương chịu khó và luôn xung phong gánh lương thực, thực phẩm, đạn dược tiếp tế cho bộ đội chiến đấu.

Nhắc đến hình ảnh người đồng đội vác 2 hòm đạn ra bến sông tiếp tế cho bộ đội, ông Cành khẳng định đó là ký ức ông không bao giờ quên, là biểu tượng của ý chí quật cường, lòng yêu nước.

Ông kể đầu tháng 4/1965, không quân Mỹ liên tiếp mở các đợt oanh tạc dữ dội xuống khu vực Nam Ngạn - Hàm Rồng. Khu đội dân quân tự vệ của ông và Anh hùng Ngô Thị Tuyển luôn túc trực, sẵn sàng chiến đấu.

Đến ngày 26/5/1965, tàu hải quân của ta cập bến sông Mã để nhận tiếp tế, tránh trú bị quân địch liên tục bắn phá. Tỉnh đội Thanh Hóa điều xe chở đạn ra bến sông chi viện. Khi đoàn xe vừa tới, bà Ngô Thị Tuyển cùng lực lượng dân quân lập tức vận chuyển đạn cho bộ đội.

"Lúc đó có 2 hòm đạn bị dính chặt vào nhau, không có dụng cụ để cạy tách. Chị Tuyển hô anh em đỡ 2 hòm đạn nặng 98kg lên vai rồi chạy vượt qua con đê, chuyển ra bến sông tiếp tế kịp thời cho bộ đội. Khi ấy, chị Tuyển chỉ nặng khoảng 42kg", ông Cành nhớ lại.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, bà Ngô Thị Tuyển được tặng 2 Huân chương Chiến công hạng Ba, được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng Huy hiệu của Người cùng nhiều bằng khen, giấy khen. Ngày 1/1/1967, bà được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Biểu tượng khiến phóng viên nước ngoài kinh ngạc

Theo ông Cành, hình ảnh nữ dân quân chỉ nặng 42kg vác 2 hòm đạn nặng 98kg đã trở thành biểu tượng tinh thần quật cường, ý chí chiến đấu của quân, dân Thanh Hóa trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ.

Năm 1967, trong cuộc gặp giữa lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa, Tỉnh đội Thanh Hóa với các phóng viên nước ngoài tại Nhà giao tế thị xã Thanh Hóa (nay là khách sạn 25A), nhiều nhà báo phương Tây tỏ ra hoài nghi trước câu chuyện về sức mạnh phi thường của Anh hùng Ngô Thị Tuyển.

"Họ đề nghị chị Tuyển tái hiện việc vác 2 hòm đạn để kiểm chứng. Khi đó, lãnh đạo tỉnh cho chuẩn bị 90kg khoai lang tượng trưng cho 2 hòm đạn.

Chị Tuyển gánh số khoai ấy đi nhiều vòng quanh sân để các phóng viên ghi hình. Chứng kiến tận mắt, họ đều công nhận sức mạnh của chị Tuyển là có thật", ông Cành kể.

Cùng nhắc về người đồng đội năm xưa, ông Lê Xuân Giang, cựu binh từng chiến đấu tại trận địa đồi C4 bảo vệ cầu Hàm Rồng cho biết Anh hùng Ngô Thị Tuyển là người bơi giỏi, có sức khỏe phi thường, luôn được đồng đội nể phục.

"Nhắc đến Hàm Rồng là nhắc đến hình ảnh nữ Anh hùng vác 2 hòm đạn. Sau này, chị Tuyển nhiều lần được Ban Tuyên truyền địa phương mời đến các làng ven sông kể chuyện, tuyên truyền về ý chí chiến đấu trong những năm bảo vệ cầu Hàm Rồng", ông Giang nhớ lại.

Theo ông Giang, hình ảnh Anh hùng Ngô Thị Tuyển đã khắc sâu trong tâm trí nhiều thế hệ người Việt Nam. Việc người phụ nữ chỉ nặng 42kg nhưng vác 2 hòm đạn có tổng trọng lượng gấp hơn 2 lần cơ thể không chỉ là một kỳ tích mà còn là biểu tượng của ý chí, nghị lực và lòng quả cảm trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Ông cũng chia sẻ dù lập nhiều chiến công hiển hách, cuộc đời riêng của nữ Anh hùng lại trải qua nhiều mất mát. Năm 1969, bà kết hôn với ông Thu, Tiểu đoàn trưởng một đơn vị pháo cao xạ 37mm. Hai năm sau ngày cưới, ông Thu lên đường chiến đấu tại Đường 9 - Nam Lào và hy sinh năm 1971.

Khoảng 10 năm sau, bà đi bước nữa với một cựu quân nhân quê Hưng Yên nhưng không có con. Sau này, bà tiếp tục công tác tại Tỉnh đội Thanh Hóa, mang quân hàm Trung tá trước khi nghỉ hưu.

Nhiều năm qua, bà sống trong căn nhà nhỏ trên đường Trường Thi, phường Hạc Thành. Chồng mất cách đây 2 năm, không có con, bà được người cháu ruột chăm sóc, phụng dưỡng cho đến cuối đời.

Ngày 4/7, nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển từ trần, hưởng thọ 81 tuổi.

Tin Gốc: Dân Trí

Theo thông tin của WHO, đầu tháng 5/2026 ghi nhận chùm ca viêm đường hô hấp cấp nặng trên một tàu du lịch có lịch trình từ Argentina qua Nam Đại Tây Dương.

Tính đến ngày 4/5/2026, ghi nhận 7 trường hợp (2 trường hợp được xác nhận nhiễm virus Hanta và 05 trường hợp nghi ngờ), bao gồm 3 trường hợp tử vong, 1 bệnh nhân nguy kịch và 3 người có triệu chứng nhẹ.

Trên tàu có 147 người (bao gồm 88 du khách và 59 thủy thủ đoàn) thuộc 23 quốc tịch; hiện chưa ghi nhận người Việt Nam trong nhóm hành khách, thuyền viên liên quan.

Để nâng cao ý thức phòng bệnh, chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới xây dựng các nội dung thông tin dành cho báo chí về bệnh do virus Hanta và các biện pháp phòng bệnh để người dân chủ động phòng bệnh và không hoang mang.

Virus Hanta là nhóm virus có thể gây bệnh nặng ở người, như hội chứng phổi do virus Hanta hoặc sốt xuất huyết kèm hội chứng suy thận.

Bệnh có thể diễn biến nhanh, gây khó thở, suy hô hấp, tụt huyết áp và có thể tử vong. Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh do virus Hanta; điều trị chủ yếu là theo dõi, chăm sóc hỗ trợ và hồi sức kịp thời tại cơ sở y tế.

Bệnh do virus Hanta là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật gặm nhấm (đặc biệt là chuột) sang người. Đường lây truyền chủ yếu qua nước tiểu, phân, nước bọt của chuột nhiễm bệnh và tại nơi chuột nhiễm bệnh làm tổ hay trú ẩn, bị chuột cắn hoặc tiếp xúc trực tiếp, sau đó đưa lên mắt, mũi, miệng.

Khi quét dọn, hút bụi hoặc dọn nhà, dọn kho nơi có chuột nhiễm bệnh trú ẩn, chất thải khô của chuột có thể phát tán thành bụi rất nhỏ trong không khí; người hít phải bụi có chứa mầm bệnh có thể bị nhiễm virus Hanta. Lây truyền từ người sang người rất hiếm, nhưng đã được ghi nhận trên y văn.

Thời gian ủ bệnh thường từ 2-4 tuần, có thể tới 8 tuần. Người bệnh có thể sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy; sau đó có thể đột ngột ho, tức ngực, khó thở, mệt lả, tụt huyết áp.

Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, tiếp tục phối hợp với WHO và các cơ quan liên quan để theo dõi tình hình, cập nhật thông tin và hướng dẫn các địa phương triển khai biện pháp phòng, chống dịch kịp thời, phù hợp.

Đến nay, nước ta chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do virus Hanta trên người. Tuy nhiên, trong bối cảnh nước ta chuột khá phổ biến, để chủ động phòng, chống dịch bệnh do virus Hanta và các bệnh dịch khác lây truyền từ chuột sang người, Cục Phòng bệnh khuyến cáo người dân thực hiện tốt các biện pháp:

Không chạm tay trực tiếp vào chuột sống, chuột chết, phân, nước tiểu, nước bọt hoặc ổ chuột.

Khi dọn dẹp nơi có dấu vết của chuột: mở cửa cho thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang; phun ướt khu vực có phân, nước tiểu hoặc nơi chuột làm tổ bằng dung dịch khử khuẩn hoặc nước tẩy rửa thông thường trước khi lau dọn.

Không quét khô, không dùng máy hút bụi hoặc máy thổi, vì có thể làm bụi nhỏ chứa mầm bệnh bay trong không khí, người hít phải bụi này có thể bị nhiễm bệnh.

Rửa tay bằng xà phòng sau khi dọn vệ sinh, xử lý rác, tiếp xúc với chuột hoặc khu vực có nguy cơ.

Bịt kín khe hở để chuột không vào nhà; đặt bẫy khi cần; cất thức ăn, nước uống trong đồ chứa kín; thu gom rác hằng ngày để không thu hút chuột.

Sau khi tiếp xúc với chuột hoặc nơi có phân, nước tiểu, nơi chuột làm tổ, nếu xuất hiện sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ, buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy, người dân cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo rõ nguy cơ tiếp xúc với chuột để được khám, điều trị kịp thời.

Tin Gốc: Người Đưa Tin