Một số nước trên thế giới đã có quy định cấm dùng mạng xã hội với người từ 16 tuổi trở xuống hoặc dùng các biện pháp kỹ thuật để hạn chế.
Từ trong nước, nhiều câu chuyện, vụ việc đau lòng xuất phát do mâu thuẫn từ mạng xã hội bước ra đời thực cho thấy đến lúc chúng ta phải có cách nhìn và xử lý đúng vấn nạn này. Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Nguyễn Thị Mai Thoa – đại biểu Quốc hội chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội – chia sẻ thêm một số góc nhìn.
* Thưa bà, thời gian qua tình trạng trẻ em bị xâm hại trên mạng với nhiều hình thức tinh vi như bắt cóc online, bạo lực, bắt nạt và bị lôi kéo vào nhiều hội/nhóm xấu… khiến dư luận lo ngại, bức xúc. Từ thực tế theo dõi, bà đánh giá thế nào về thực trạng này?
– Khi công nghệ phát triển và có sức hút lớn thì việc trẻ em tiếp cận mạng xã hội từ rất sớm như là một xu hướng của sự phát triển. Không thể phủ nhận Internet mang lại rất nhiều lợi ích và trở thành một phần không thể thiếu được trong cuộc sống hằng ngày của trẻ em.
Tuy nhiên thời gian qua tình trạng trẻ em bị xâm hại trên mạng như đã nêu diễn ra khá thường xuyên, phức tạp.
Đồng thời gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thể chất, tâm thần cũng như cuộc sống và sự phát triển bình thường của trẻ em, hơn thế với các hình thức tinh vi dẫn đến khó quản lý và điều chỉnh.
Các số liệu từ cơ quan chức năng cho thấy các tội phạm công nghệ đang tập trung nhằm vào giới trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên, những người thiếu kỹ năng sống và dễ bị thao túng tâm lý, đặt ra yêu cầu cấp bách về tăng cường công tác quản lý nhà nước với việc bảo vệ trẻ em trên mạng.
Vấn đề này cũng đã được Việt Nam khởi xướng tại lễ mở ký Công ước Hà Nội về phòng chống tội phạm mạng tại Hà Nội vào tháng 10-2025.
Ngay sau đó, ngày 23-3-2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 468 phê duyệt chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 – 2030”, tiếp tục khẳng định cam kết và nỗ lực của Việt Nam trong công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
* Khi thảo luận tổ, bà đã đề nghị cần nghiên cứu giải pháp hạn chế, thậm chí cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội. Xin bà chia sẻ thêm về lý do đưa ra đề xuất này?
– Như tôi đã nêu ở trên, những năm gần đây trẻ em Việt Nam sử dụng mạng xã hội có xu hướng tăng mạnh, trong đó có một bộ phận đáng kể dành nhiều thời gian mỗi ngày cho các nền tảng trực tuyến, thậm chí “nghiện”.
Điều này khiến trẻ em dễ trở thành mục tiêu của những nguy cơ mới trên môi trường số, đặc biệt là xâm hại tình dục, lừa đảo, tống tiền, bạo lực, bắt cóc trực tuyến. Thực tế không phải trẻ em nào cũng được hướng dẫn sử dụng mạng an toàn, cách thức báo cáo nguy cơ hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp những rủi ro trực tuyến.
Bên cạnh đó nhiều cha mẹ chưa có nhận thức đầy đủ về nguy cơ, rủi ro trên mạng nên điện thoại hay máy tính bảng được xem như một công cụ trông trẻ, cứ “giao” trẻ cho mạng xã hội, tạo nên sự lệ thuộc của trẻ em vào thiết bị và mạng xã hội ngay từ khi còn nhỏ.
Phần lớn cha mẹ không nắm rõ các quy định của pháp luật về bảo vệ trẻ em trên mạng, chưa biết cách sử dụng các công cụ phù hợp thiết lập chế độ an toàn, giới hạn nội dung, quản lý thời gian… với trẻ em khi sử dụng mạng xã hội.
Hiện nay nội dung giáo dục an toàn mạng và kỹ năng số đã được đưa vào một số chương trình ngoại khóa. Đã có những trường học hạn chế hoặc cấm học sinh sử dụng điện thoại trong giờ học.
Tuy nhiên nội dung giáo dục an toàn mạng chưa mang tính bắt buộc, đồng thời thiếu cơ chế phối hợp thường xuyên giữa nhà trường với gia đình trong việc giám sát và hỗ trợ trẻ em khi phát hiện dấu hiệu nguy cơ đối với trẻ em trên môi trường mạng.
Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng nhằm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, ban hành nhiều quy định mới về bảo vệ trẻ em khi sử dụng mạng xã hội.
Tuy nhiên môi trường số thay đổi nhanh chóng và phức tạp, rất cần sự chủ động, tích cực, trách nhiệm của cơ quan quản lý, tổ chức, gia đình, cá nhân và chính trẻ em trong việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Trên thế giới, một số nước cũng đã áp dụng biện pháp cấm hoặc hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội.
Xem xét, tính toán giữa được và mất khi trẻ em dùng mạng xã hội, tôi đã đề nghị nghiên cứu giải pháp cấm hoặc hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội với một số nền tảng mạng xã hội phổ biến kèm theo những điều kiện, giải pháp cụ thể liên quan khác.
* Để có thể thực hiện được đề xuất đưa ra, theo bà đâu sẽ là các điều kiện và giải pháp quan trọng nhất?
– Từ thực tế nghiên cứu sơ bộ, tôi thấy cần chú trọng một số điểm. Đầu tiên là phải có nền tảng pháp lý cần thiết để các chủ thể liên quan bắt buộc tuân thủ, cũng như có chế tài nếu vi phạm.
Trường hợp chỉ quy định “hạn chế thời gian sử dụng mạng xã hội” cần thiết lập, vận hành công cụ lọc, tắt các tính năng có nội dung độc hại đối với trẻ em, kiểm soát thời gian, báo cáo tình hình trẻ em sử dụng Internet, mạng xã hội thông qua thiết lập chế độ tự động giới hạn thời gian. Kèm theo đó có các giải pháp để chặn truy cập vào ban đêm, vô hiệu hóa các chức năng trò chuyện với người lạ, tham gia nhóm kín… để giúp quản lý, giám sát trẻ em sử dụng mạng xã hội.
Bên cạnh đó cần phát triển, phổ cập các giải pháp an ninh mạng hỗ trợ bảo vệ trẻ em trên mạng và giải pháp giáo dục kỹ năng số cho trẻ em, cha mẹ, giáo viên. Từ đó hướng tới hình thành hệ sinh thái, kho ứng dụng số chọn lọc dành cho trẻ em Việt Nam. Đồng thời tăng cường rà soát, truy quét, xóa gỡ các hội/nhóm, video độc hại, không phù hợp với trẻ em trên các nền tảng mạng xã hội.
Một nội dung khác là phải tiếp tục tăng cường công tác truyền thông nâng cao nhận thức xã hội về trách nhiệm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
Nâng cao năng lực cho lực lượng chuyên trách, phòng ngừa, ngăn chặn các mối nguy hại, rủi ro và đấu tranh, tăng chế tài, xử lý nghiêm minh các hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường mạng.
* Thực tế nhiều phụ huynh băn khoăn khi giáo viên giao bài qua nhóm Facebook, Zalo…, việc này liệu có bị ảnh hưởng nếu cấm, hạn chế dùng mạng xã hội với trẻ em?
– Tôi nghĩ vấn đề vẫn là nên hướng tới việc dạy trẻ cách sử dụng Internet như một công cụ học tập, giải trí và nghiên cứu lành mạnh, đồng thời thống nhất sử dụng các kênh liên lạc chính thống. Theo tôi, quan trọng nhất là chúng ta xây dựng một môi trường số an toàn, bao trùm và phù hợp với sự phát triển của trẻ như thế nào.
Cần phát huy tốt hơn công cụ sổ liên lạc điện tử đang được sử dụng khá phổ biến nhưng chưa thực sự hiệu quả hiện nay, mở rộng sử dụng nhóm thảo luận trong các công cụ này thay thế cho các mạng xã hội dùng chung. Có thể cho phép học sinh sử dụng một hoặc một số ứng dụng của sổ liên lạc điện tử để trao đổi với thầy cô giáo và bạn bè…
Không nổi tiếng vì hương vị ngọt đậm như những loại dưa hấu thông thường, dưa hấu vuông của thành phố Zentsuji (tỉnh Kagawa) vẫn được nhiều người săn đón nhờ ngoại hình độc đáo. Mỗi quả có giá khoảng 10.000 yên (khoảng hơn 1,5 triệu đồng) và được xem là món đồ trang trí đặc trưng mỗi dịp hè.
Cuối tháng 6 hằng năm, những lô dưa hấu vuông đầu tiên lại được đưa ra thị trường, báo hiệu mùa hè tại Nhật Bản. Năm nay, các nhà vườn ở Zentsuji dự kiến cung cấp khoảng 400 quả, với mức giá giữ ổn định ở khoảng 10.000 yên/quả.
Ông Toshiyuki Yamashita (78 tuổi), một nông dân có nhiều năm gắn bó với nghề trồng dưa, cho biết vụ mùa năm nay đạt chất lượng rất tốt. Ông bày tỏ hy vọng những quả dưa hấu vuông sẽ mang đến cho mọi người cảm giác mùa hè đã thực sự bắt đầu.
Điểm đặc biệt của dưa hấu vuông không nằm ở hương vị mà ở hình dáng gần như hoàn hảo. Do được thu hoạch khi còn xanh để giữ nguyên cấu trúc, loại dưa này có vị nhạt, ít ngọt và chủ yếu được sử dụng làm vật trang trí thay vì để ăn. Nhờ khả năng bảo quản lên đến khoảng 6 tháng, chúng thường xuất hiện trong các cửa hàng, khách sạn hay không gian trưng bày cao cấp.
Ý tưởng tạo ra dưa hấu vuông ra đời từ những năm 1970 tại khu vực Shikoku. Khi đó, người nông dân nhận thấy dưa hấu tròn khá bất tiện trong quá trình vận chuyển và bảo quản vì dễ lăn, khó xếp chồng và chiếm nhiều diện tích. Từ nhu cầu thực tế này, họ đã nghĩ ra cách tạo hình vuông cho quả dưa.
Quy trình tạo dưa hấu vuông khá đơn giản nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ. Khi quả còn nhỏ, người trồng đặt chúng vào khuôn làm bằng kính hoặc nhựa acrylic. Trong quá trình phát triển, quả dưa sẽ lớn dần theo hình dạng của khuôn, tạo nên các mặt phẳng và góc cạnh sắc nét. Phương pháp này hoàn toàn dựa trên nguyên lý sinh trưởng tự nhiên, không sử dụng công nghệ biến đổi gen hay hóa chất.
Tuy nhiên, để giữ được hình khối hoàn hảo, dưa phải được thu hoạch trước khi chín hoàn toàn. Đây cũng là lý do khiến loại dưa này không có độ ngọt như dưa hấu thông thường và giá trị của nó chủ yếu nằm ở tính thẩm mỹ.
Hiện nay, chỉ còn 7 trang trại tại Zentsuji tiếp tục duy trì mô hình sản xuất dưa hấu vuông. Dù sản lượng không lớn, loại quả độc đáo này vẫn là một trong những biểu tượng mùa hè nổi tiếng của Nhật Bản, thu hút sự quan tâm của người tiêu dùng và du khách trong nước cũng như quốc tế.
Một phụ nữ đã sinh bốn đứa trẻ cùng lúc trên xe ba bánh khi đang được đưa đến bệnh viện ở huyện Mandla, bang Madhya Pradesh (Ấn Độ). Không may, cả bốn đứa bé đều tử vong ngay sau khi sinh, các quan chức cho biết hôm thứ Ba.
Gia đình người phụ nữ cáo buộc rằng việc thiếu xe cứu thương đã cướp đi sinh mạng của các bé sơ sinh, trong khi các quan chức y tế cho biết các bé tử vong vì sinh non và chưa phát triển đầy đủ.
Sản phụ Rajni Singaram, hiện đã được nhập viện tại Trung tâm Y tế cộng đồng Bichhiya và đã qua khỏi nguy hiểm. Chồng cô cho biết các em bé có thể đã sống sót nếu có xe cứu thương đến kịp thời.
Bác sĩ DJ Mohanty, Trưởng phòng Y tế và Sức khỏe huyện, cho biết Rajni Singaram, cư dân của Naigaon, được đưa đến trung tâm y tế chính phủ ở Ghuthas bằng xe riêng sau khi cô bắt đầu có cơn đau chuyển dạ vào tháng thứ Bảy của thai kỳ.
Do tình trạng nguy kịch, sản phụ đã được chuyển đến Trung tâm Y tế cộng đồng ở Bichhiya và được đưa đến đó bằng xe tuk-tuk (một loại xe ba bánh có gắn cabin), ông Mohanty cho hay.
Trước khi đến trung tâm y tế cộng đồng, người phụ nữ này đã sinh bốn đứa bé trong xe. Ông nói thêm: "Cả bốn đứa bé - ba bé gái và một bé trai - đều tử vong vì sinh non và chỉ nặng khoảng 1,5 kg mỗi bé."
Các thành viên trong gia đình cho biết họ đã gọi dịch vụ xe cấp cứu sau khi Rajni chuyển dạ nhưng không nhận được phản hồi và phải đưa cô đến bệnh viện bằng xe ba bánh.
Chồng cô, Ganesh Singaram, khẳng định rằng nếu xe cứu thương đến kịp thời, các con của anh đã có thể được cứu sống.
Khi được hỏi về những cáo buộc này, ông Rahul Namdev Dhote, quan chức đứng đầu huyện Mandla, nói với hãng tin PTI rằng ông chưa nhận được bất kỳ khiếu nại nào về vấn đề này cho đến nay.
Ông cho biết vụ việc sẽ được điều tra và có biện pháp xử lý cần thiết nếu nhận được đơn khiếu nại.
Tưởng chừng phải tiếp tục lên bàn mổ, người bệnh đã phục hồi kỳ diệu nhờ phác đồ điều trị bảo tồn kết hợp y học cổ truyền chuyên sâu tại Bệnh viện Đa khoa Vinmec Smart City (Hà Nội).
Chuyện khó nói ở tuổi xế chiều
Sau ca phẫu thuật vì sa tử cung, bà Đ.T.H., 72 tuổi, từng nghĩ những phiền toái do bệnh lý sa tạng chậu đã khép lại hoàn toàn.
Những năm sau đó, dù sống chung với nhiều bệnh lý mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường hay rối loạn chuyển hóa lipid, cuộc sống của bà vẫn diễn ra tương đối ổn định. Cho đến gần đây, bà bất ngờ phát hiện một khối bất thường bắt đầu sa xuống vùng kín.
"Ban đầu tôi chỉ thấy hơi cộm và vướng, nhưng càng ngày khối sa càng lộ rõ. Mỗi bước đi là một sự khó chịu, bất tiện vô cùng. Những việc đơn giản như đi chợ, đi bộ tập thể dục hay đứng trò chuyện với hàng xóm cũng trở thành gánh nặng", bà H. ngậm ngùi chia sẻ.
Cùng với cảm giác vướng víu kéo dài, bà còn thường xuyên buồn tiểu và phải đi vệ sinh với tần suất nhiều hơn bình thường. Nhịp sinh hoạt vốn ổn định của người phụ nữ ở tuổi xế chiều dần bị đảo lộn.
Với phụ nữ cao tuổi, những tổn thương ở vùng nhạy cảm luôn là câu chuyện "thầm kín" khó chia sẻ cùng ai, kể cả người thân. Không ít người chọn cách âm thầm chịu đựng, tặc lưỡi cho rằng đó là quy luật lão hóa tự nhiên của cơ thể. Bà H. cũng không ngoại lệ. Chỉ đến khi khối sa quá lớn, cản trở trực tiếp đến sinh hoạt hàng ngày, bà mới đến bệnh viện thăm khám.
Tại Bệnh viện Vinmec Smart City, kết quả thăm khám cho thấy người bệnh mắc sa bàng quang độ III (mức độ nặng nhất theo hệ thống phân độ POP-Q là độ IV, khi cơ quan này sa ra ngoài gần như hoàn toàn).
TS.BS Bùi Tiến Hưng, Trưởng khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Đa khoa Vinmec Smart City cho biết: "Với bệnh nhân lớn tuổi có nhiều bệnh lý nền phức tạp, việc lựa chọn phương pháp điều trị sa bàng quang cần tính toán cẩn trọng để vừa đạt hiệu quả, vừa bảo vệ thể trạng cho người bệnh".
Khi y học cổ truyền trở thành giải pháp thay thế phẫu thuậtTheo đánh giá ban đầu, tình trạng sa tạng chậu của người bệnh có chỉ định can thiệp phẫu thuật. Tuy nhiên, ở tuổi cao cùng nhiều bệnh lý nền đi kèm, bất kỳ cuộc phẫu thuật nào cũng cần được cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích điều trị và các nguy cơ có thể xảy ra.Sau khi hội chẩn và đánh giá toàn diện theo mô hình phối hợp đa chuyên khoa chuẩn mực tại Vinmec Smart City, các bác sĩ Khoa Y học cổ truyền xác định người bệnh thuộc chứng "Âm đỉnh", thể "Khí hư khí trệ".
Trong y học cổ truyền, "khí" đóng vai trò nâng đỡ, định vị và cố định các tạng phủ. Khi chức năng này suy giảm, các cơ quan trong cơ thể sẽ bị sa xuống dưới, dẫn đến các bệnh lý như sa sinh dục, sa bàng quang hoặc thoát vị.
Thay vì vội vàng chỉ định phẫu thuật, ê-kíp bác sĩ Vinmec Smart City đã quyết định cá thể hóa phác đồ điều trị bằng phương pháp cấy chỉ chuyên sâu, kết hợp hướng dẫn người bệnh tự tập cơ sàn chậu tại nhà. Giải pháp này giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị, giảm thiểu rủi ro và thuận tiện cho việc theo dõi sức khỏe lâu dài.
Dựa trên phương pháp điều trị "Bổ trung ích khí, hành trệ, thăng đề", các bác sĩ tiến hành cấy chỉ vào các huyệt vị chuyên biệt nhằm kích thích, phục hồi hệ thống cơ nâng đỡ. Sự nhạy bén trong chẩn đoán đúng thể bệnh, kết hợp nhịp nhàng giữa y học cổ truyền và tư duy y học hiện đại đã giúp người bệnh tránh được một cuộc phẫu thuật không cần thiết.
Hiệu quả xuất hiện rõ rệt ngay sau liệu trình đầu tiên, khối sa co lên đáng kể và tự giữ ổn định bên trong phần lớn thời gian trong ngày. Tình trạng tiểu rắt, tiểu nhiều lần cũng thuyên giảm đáng kể.
Đến nay, sau 3 liệu trình điều trị liên tục, sức khỏe của bà H. tiến triển tích cực. Các bác sĩ nhấn mạnh, mục tiêu lớn nhất của phác đồ không chỉ dừng lại ở việc loại bỏ triệu chứng, mà là khôi phục khả năng vận động tự nhiên, nâng cao chất lượng sống cho nhóm bệnh nhân cao tuổi có nhiều bệnh lý nền.
Bác sĩ Hưng khuyến cáo, phụ nữ lớn tuổi từng có tiền sử sa sinh dục hoặc phẫu thuật vùng sàn chậu khi xuất hiện cảm giác vướng tức vùng âm hộ, khối sa bất thường hoặc các rối loạn tiểu tiện kéo dài nên đi khám sớm. Việc phát hiện và điều trị từ giai đoạn sớm có thể giúp hạn chế tiến triển nặng và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với từng người bệnh.
Tại Bệnh viện Vinmec Smart City, khoa Y học cổ truyền không hoạt động tách biệt mà là một mắt xích quan trọng trong mô hình điều trị đa chuyên khoa. Người bệnh được tiếp cận quy trình chẩn đoán toàn diện với hệ thống chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm cận lâm sàng, từ đó xây dựng phác đồ điều trị cá thể hóa, kết hợp hài hòa giữa y học hiện đại và các phương pháp tinh hoa của y học cổ truyền như cấy chỉ, châm cứu, sử dụng thuốc thảo dược...
