Một số nước trên thế giới đã có quy định cấm dùng mạng xã hội với người từ 16 tuổi trở xuống hoặc dùng các biện pháp kỹ thuật để hạn chế.
Từ trong nước, nhiều câu chuyện, vụ việc đau lòng xuất phát do mâu thuẫn từ mạng xã hội bước ra đời thực cho thấy đến lúc chúng ta phải có cách nhìn và xử lý đúng vấn nạn này. Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Nguyễn Thị Mai Thoa – đại biểu Quốc hội chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội – chia sẻ thêm một số góc nhìn.
* Thưa bà, thời gian qua tình trạng trẻ em bị xâm hại trên mạng với nhiều hình thức tinh vi như bắt cóc online, bạo lực, bắt nạt và bị lôi kéo vào nhiều hội/nhóm xấu… khiến dư luận lo ngại, bức xúc. Từ thực tế theo dõi, bà đánh giá thế nào về thực trạng này?
– Khi công nghệ phát triển và có sức hút lớn thì việc trẻ em tiếp cận mạng xã hội từ rất sớm như là một xu hướng của sự phát triển. Không thể phủ nhận Internet mang lại rất nhiều lợi ích và trở thành một phần không thể thiếu được trong cuộc sống hằng ngày của trẻ em.
Tuy nhiên thời gian qua tình trạng trẻ em bị xâm hại trên mạng như đã nêu diễn ra khá thường xuyên, phức tạp.
Đồng thời gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thể chất, tâm thần cũng như cuộc sống và sự phát triển bình thường của trẻ em, hơn thế với các hình thức tinh vi dẫn đến khó quản lý và điều chỉnh.
Các số liệu từ cơ quan chức năng cho thấy các tội phạm công nghệ đang tập trung nhằm vào giới trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên, những người thiếu kỹ năng sống và dễ bị thao túng tâm lý, đặt ra yêu cầu cấp bách về tăng cường công tác quản lý nhà nước với việc bảo vệ trẻ em trên mạng.
Vấn đề này cũng đã được Việt Nam khởi xướng tại lễ mở ký Công ước Hà Nội về phòng chống tội phạm mạng tại Hà Nội vào tháng 10-2025.
Ngay sau đó, ngày 23-3-2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 468 phê duyệt chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 – 2030”, tiếp tục khẳng định cam kết và nỗ lực của Việt Nam trong công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
* Khi thảo luận tổ, bà đã đề nghị cần nghiên cứu giải pháp hạn chế, thậm chí cấm trẻ em sử dụng mạng xã hội. Xin bà chia sẻ thêm về lý do đưa ra đề xuất này?
– Như tôi đã nêu ở trên, những năm gần đây trẻ em Việt Nam sử dụng mạng xã hội có xu hướng tăng mạnh, trong đó có một bộ phận đáng kể dành nhiều thời gian mỗi ngày cho các nền tảng trực tuyến, thậm chí “nghiện”.
Điều này khiến trẻ em dễ trở thành mục tiêu của những nguy cơ mới trên môi trường số, đặc biệt là xâm hại tình dục, lừa đảo, tống tiền, bạo lực, bắt cóc trực tuyến. Thực tế không phải trẻ em nào cũng được hướng dẫn sử dụng mạng an toàn, cách thức báo cáo nguy cơ hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp những rủi ro trực tuyến.
Bên cạnh đó nhiều cha mẹ chưa có nhận thức đầy đủ về nguy cơ, rủi ro trên mạng nên điện thoại hay máy tính bảng được xem như một công cụ trông trẻ, cứ “giao” trẻ cho mạng xã hội, tạo nên sự lệ thuộc của trẻ em vào thiết bị và mạng xã hội ngay từ khi còn nhỏ.
Phần lớn cha mẹ không nắm rõ các quy định của pháp luật về bảo vệ trẻ em trên mạng, chưa biết cách sử dụng các công cụ phù hợp thiết lập chế độ an toàn, giới hạn nội dung, quản lý thời gian… với trẻ em khi sử dụng mạng xã hội.
Hiện nay nội dung giáo dục an toàn mạng và kỹ năng số đã được đưa vào một số chương trình ngoại khóa. Đã có những trường học hạn chế hoặc cấm học sinh sử dụng điện thoại trong giờ học.
Tuy nhiên nội dung giáo dục an toàn mạng chưa mang tính bắt buộc, đồng thời thiếu cơ chế phối hợp thường xuyên giữa nhà trường với gia đình trong việc giám sát và hỗ trợ trẻ em khi phát hiện dấu hiệu nguy cơ đối với trẻ em trên môi trường mạng.
Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng nhằm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, ban hành nhiều quy định mới về bảo vệ trẻ em khi sử dụng mạng xã hội.
Tuy nhiên môi trường số thay đổi nhanh chóng và phức tạp, rất cần sự chủ động, tích cực, trách nhiệm của cơ quan quản lý, tổ chức, gia đình, cá nhân và chính trẻ em trong việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Trên thế giới, một số nước cũng đã áp dụng biện pháp cấm hoặc hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội.
Xem xét, tính toán giữa được và mất khi trẻ em dùng mạng xã hội, tôi đã đề nghị nghiên cứu giải pháp cấm hoặc hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội với một số nền tảng mạng xã hội phổ biến kèm theo những điều kiện, giải pháp cụ thể liên quan khác.
* Để có thể thực hiện được đề xuất đưa ra, theo bà đâu sẽ là các điều kiện và giải pháp quan trọng nhất?
– Từ thực tế nghiên cứu sơ bộ, tôi thấy cần chú trọng một số điểm. Đầu tiên là phải có nền tảng pháp lý cần thiết để các chủ thể liên quan bắt buộc tuân thủ, cũng như có chế tài nếu vi phạm.
Trường hợp chỉ quy định “hạn chế thời gian sử dụng mạng xã hội” cần thiết lập, vận hành công cụ lọc, tắt các tính năng có nội dung độc hại đối với trẻ em, kiểm soát thời gian, báo cáo tình hình trẻ em sử dụng Internet, mạng xã hội thông qua thiết lập chế độ tự động giới hạn thời gian. Kèm theo đó có các giải pháp để chặn truy cập vào ban đêm, vô hiệu hóa các chức năng trò chuyện với người lạ, tham gia nhóm kín… để giúp quản lý, giám sát trẻ em sử dụng mạng xã hội.
Bên cạnh đó cần phát triển, phổ cập các giải pháp an ninh mạng hỗ trợ bảo vệ trẻ em trên mạng và giải pháp giáo dục kỹ năng số cho trẻ em, cha mẹ, giáo viên. Từ đó hướng tới hình thành hệ sinh thái, kho ứng dụng số chọn lọc dành cho trẻ em Việt Nam. Đồng thời tăng cường rà soát, truy quét, xóa gỡ các hội/nhóm, video độc hại, không phù hợp với trẻ em trên các nền tảng mạng xã hội.
Một nội dung khác là phải tiếp tục tăng cường công tác truyền thông nâng cao nhận thức xã hội về trách nhiệm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
Nâng cao năng lực cho lực lượng chuyên trách, phòng ngừa, ngăn chặn các mối nguy hại, rủi ro và đấu tranh, tăng chế tài, xử lý nghiêm minh các hành vi xâm hại trẻ em trên môi trường mạng.
* Thực tế nhiều phụ huynh băn khoăn khi giáo viên giao bài qua nhóm Facebook, Zalo…, việc này liệu có bị ảnh hưởng nếu cấm, hạn chế dùng mạng xã hội với trẻ em?
– Tôi nghĩ vấn đề vẫn là nên hướng tới việc dạy trẻ cách sử dụng Internet như một công cụ học tập, giải trí và nghiên cứu lành mạnh, đồng thời thống nhất sử dụng các kênh liên lạc chính thống. Theo tôi, quan trọng nhất là chúng ta xây dựng một môi trường số an toàn, bao trùm và phù hợp với sự phát triển của trẻ như thế nào.
Cần phát huy tốt hơn công cụ sổ liên lạc điện tử đang được sử dụng khá phổ biến nhưng chưa thực sự hiệu quả hiện nay, mở rộng sử dụng nhóm thảo luận trong các công cụ này thay thế cho các mạng xã hội dùng chung. Có thể cho phép học sinh sử dụng một hoặc một số ứng dụng của sổ liên lạc điện tử để trao đổi với thầy cô giáo và bạn bè…
Cảnh sát quận Chambers, thị trấn Lanett, bang Alabama, nước Mỹ vừa công bố kết luận tử vong của một vụ án hi hữu.
Trước đó, vào ngày 10/6, người dân bất ngờ phát hiện thi thể của Jessica Folds (47 tuổi, đến từ Lanett, Alabama) và Daniel Robbins (44 tuổi, đến từ Macon, Georgia) trong một khu rừng chỉ cách nhà Jesssica vài cây số.
Viện trưởng Viện kiểm sát quận Chambers, Mike Segrest, cho biết Robbins là bạn trai của Folds. Hai người này hẹn hò với nhau từ năm 2025.
Ông Segrest cho hay kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy Folds tử vong do bị siết cổ và Robbins tử vong vì đau tim.
Chia sẻ với kênh tin tức địa phương về vụ việc, cảnh sát trưởng quận Chambers, ông Jeff Nelson, tiết lộ cảnh sát phát hiện thi thể của Jessica trong tư thế hai tay giơ cao quá đầu. Kết quả pháp y cho thấy cô bị siết cổ dẫn đến tử vong. Nằm cạnh Jessica là thi thể của Robbins trong tư thế co quắp, tử vong do lên cơn đau tim. Tại hiện trường, lực lượng chức năng ghi nhận một đường kéo hằn rõ trên mặt đất.
"Dựa trên cuộc điều tra của Cơ quan Thực thi Pháp luật Alabama (ALEA) và Văn phòng Cảnh sát trưởng quận Chambers, cùng với kết quả khám nghiệm tử thi do Sở Khoa học Pháp y Alabama thực hiện, nạn nhân nữ bị siết cổ tử vong, và dường như người đàn ông đang cố gắng phi tang thi thể ở một địa điểm hẻo lánh", ông Segrest thông tin.
Các thi thể được phát hiện lúc 12h20 trưa ngày 10/6 khi các cảnh sát được điều động đến khu vực rừng rậm hoang vắng sau khi nhận được báo cáo về một chiếc xe có dấu hiệu bất thường đậu trên đường.
Chiếc xe tải bị bỏ lại bên lề đường đất nhưng động cơ vẫn đang nổ. Cửa phía tài xế vẫn mở và thùng xe thì hạ xuống. Họ cũng tìm thấy dấu vết cho thấy thứ gì đó đã bị kéo lê trên đất từ phía sau xe tải đến khu vực nơi tìm thấy các thi thể.
Sự ra đi đột ngột của Jessica gây cú sốc đau đớn cho 3 người con trai. Còn Robbins là cha của một cô con gái. Hiện tại, cảnh sát chưa công bố động cơ của vụ án mạng và vụ việc vẫn đang tiếp tục được điều tra.
Sáng 19/5, đoàn công tác của Bộ Y tế, gồm đại diện Cục Bà mẹ và Trẻ em, Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam cùng lãnh đạo địa phương đã tới thăm hỏi, động viên gia đình các nạn nhân trong vụ đuối nước thương tâm khiến 5 học sinh tử vong ở Phú Thọ.
Đoàn công tác đã đến từng gia đình để thắp hương, chia buồn và hỗ trợ các gia đình vượt qua mất mát đau thương. Tại buổi làm việc với chính quyền địa phương, đại diện đoàn công tác đánh giá đây là vụ tai nạn rất thương tâm, xảy ra vào thời điểm học sinh nghỉ hè nên nguy cơ đuối nước ở trẻ em gia tăng cao.
Bộ Y tế đề nghị địa phương tiếp tục rà soát các khu vực nguy hiểm ven sông, hồ; tăng cường cắm biển cảnh báo, trang bị thiết bị cứu hộ và đẩy mạnh tuyên truyền kỹ năng an toàn dưới nước cho trẻ em.
Làm việc với đoàn công tác, ông Nguyễn Tiến Dũng - Phó Chủ tịch xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ cho biết, tối 18/5, sau khi hoàn tất các thủ tục, gia đình đã đưa ba cháu đi hỏa táng và tổ chức lễ tang, an táng cho các học sinh theo phong tục tập quán của địa phương.
Theo thông tin ban đầu, chiều hôm xảy ra vụ việc, các cháu học sinh lớp 6, lớp 7, lớp 8 được nghỉ học sớm do chỉ học một buổi nên rủ nhau ra khu vực bãi sông chơi và tắm. Thời điểm này nước sông không lớn, xuất hiện bãi cát rộng nên các cháu thường ra vui chơi.
Nhóm đi chơi có tổng cộng 9 cháu. Khi sự việc xảy ra, các cháu còn lại hoảng loạn chạy lên khu vực quán gần đó kêu cứu. Tuy nhiên, khoảng cách từ bãi sông lên khu dân cư khá xa nên việc tiếp cận cứu hộ gặp khó khăn. Người dân xuống hiện trường chỉ kịp đưa được một cháu lên bờ nhưng không thể cứu sống. Các cháu đi chơi chủ yếu bằng xe đạp, nhà cách hiện trường khoảng 1-2km.
"Các nạn nhân chủ yếu là học sinh lớp 6, 7, 8. Dù phần lớn biết bơi nhưng chỉ ở mức tự phát, chưa được đào tạo bài bản về kỹ năng an toàn dưới nước. Khi gặp tình huống hoảng loạn, các cháu ôm, níu nhau nên không thể thoát ra", ông Nguyễn Tiến Dũng cho biết.
Khu vực xảy ra vụ việc là một nhánh lạch thông ra sông, có nhiều hố sâu do hoạt động khai thác cát trước đây để lại. Theo chính quyền địa phương, đây không phải lạch tự nhiên mà hình thành sau quá trình khai thác cát, làm thay đổi dòng chảy và địa hình lòng sông. Trước đây khu vực này từng xảy ra nhiều vụ đuối nước, riêng năm 2008 đã có 4 trường hợp tử vong.
Lãnh đạo địa phương cho biết xã có khoảng 34.000 dân, nhiều sông hồ và gần 10km sông chảy qua. Hằng năm địa phương đều xây dựng kế hoạch phòng chống tai nạn đuối nước, chỉ đạo các trường học ký cam kết với phụ huynh, cắm biển cảnh báo tại khu vực nguy hiểm. Tuy nhiên, do chiều dài tuyến sông lớn nên chưa thể bố trí đầy đủ thiết bị cứu hộ ở tất cả các điểm nguy hiểm.
Ngay sau khi nhận được tin báo, lãnh đạo xã đã trực tiếp xuống hiện trường, phối hợp với nhà trường rà soát, điểm danh học sinh để xác định chính xác số cháu mất tích. Chính quyền địa phương nhận định đây là vụ việc đặc biệt đau lòng và cho rằng cần tiếp tục siết chặt hơn nữa công tác phòng, chống tai nạn đuối nước trẻ em trong thời gian tới.
Ông Đinh Anh Tuấn - Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em chia sẻ với mất mát của các gia đình nạn nhân. Ông cho rằng không chỉ gây nguy hiểm cho trẻ em, việc thiếu các biện pháp an toàn tại khu vực sông, suối, ao hồ còn tiềm ẩn rủi ro đối với cả người dân và những người tham gia cứu hộ.
Vì vậy, cần khẩn trương triển khai đồng bộ các giải pháp như cắm biển cảnh báo, bố trí sẵn thiết bị cứu hộ, đồng thời tăng cường dạy bơi, dạy kỹ năng an toàn trong môi trường nước, kỹ năng cứu hộ và sơ cấp cứu cho trẻ em.
"Không phải ai biết bơi cũng có thể an toàn tuyệt đối, nhưng nếu được trang bị kỹ năng an toàn dưới nước thì khả năng bảo vệ tính mạng sẽ cao hơn rất nhiều. Hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế đã ban hành các hướng dẫn, giáo trình liên quan đến dạy bơi và kỹ năng an toàn trong môi trường nước. Tuy nhiên, việc triển khai cần được đẩy mạnh hơn nữa trên phạm vi cả nước", ông Đinh Anh Tuấn nói.
Đây không phải vấn đề riêng của một địa phương mà là thực trạng đáng lo ngại trên toàn quốc. Mỗi năm có hơn 2.000 trẻ em tử vong do đuối nước, đặc biệt vào dịp hè các vụ tai nạn liên tiếp xảy ra. Chỉ trong thời gian ngắn gần đây đã ghi nhận nhiều vụ đuối nước thương tâm tại Phú Thọ và một số địa phương khác, gây đau xót trong dư luận.
Trước tình hình đó, lãnh đạo Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành và địa phương khẩn trương triển khai các biện pháp phòng, chống đuối nước trẻ em.
Để chủ động bảo vệ tính mạng trẻ em, các cấp bộ, ngành và địa phương cần tập trung thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp thực tiễn:
Đổi mới truyền thông đến từng hộ gia đình: Không dừng lại ở tuyên truyền chung chung; cần đa dạng hóa các sản phẩm truyền thông, phổ biến tài liệu hướng dẫn kỹ năng phòng, chống đuối nước trực tiếp đến từng người dân, cha mẹ, học sinh và cộng đồng dân cư.
Chủ động rà soát và xóa bỏ "điểm đen" nguy hiểm: Tiến hành kiểm tra, rà soát toàn bộ các khu vực nước sâu, công trình, ao hồ, sông suối nguy cơ cao để kịp thời cắm biển cảnh báo, rào chắn hoặc bố trí lực lượng cảnh giới.
Xã hội hóa và phổ cập bơi an toàn: Các địa phương cần ưu tiên bố trí nguồn lực, kết hợp huy động sự tham gia của cộng đồng để tăng tỉ lệ trẻ em được học bơi an toàn và trang bị kỹ năng sinh tồn trong môi trường nước.
Chuẩn hóa tiêu chí an toàn tại cơ sở: Áp dụng nghiêm ngặt các quy định, tiêu chuẩn về "Ngôi nhà an toàn", "Trường học an toàn" và "Cộng đồng an toàn".
Đồng thời, phải kiểm soát chặt chẽ, tăng cường công tác phòng, chống xâm hại trẻ em ngay trong các lớp học bơi.
Tạo không gian sinh hoạt hè lành mạnh: Ngành Giáo dục, Văn hóa - Thể thao và Đoàn Thanh niên cần phối hợp chặt chẽ để tạo ra các điểm vui chơi, quản lý trẻ em hiệu quả trong dịp hè, giảm thiểu thời gian trẻ tự ý tìm đến các nguồn nước tự nhiên nguy hiểm.
Theo China Times, một người đàn ông 56 tuổi ở Trung Quốc gần đây bị đau thắt lưng đột ngột, kèm theo các triệu chứng như đi tiểu liên tục, nước tiểu màu vàng, lượng nước tiểu ít nên đã đến khoa thận để điều trị.
Các bác sĩ phát hiện chức năng thận của bệnh nhân bất thường, ống thận tổn thương kết hợp với viêm thận, có sỏi oxalat. Điều này khiến người bệnh bất ngờ khi tháng 2 năm nay, kết quả xét nghiệm chức năng thận của ông vẫn bình thường.
Bác sĩ xác định nguyên nhân người đàn ông mắc bệnh liên quan đến thói quen ăn ớt cả 3 bữa mỗi ngày kéo dài.
Theo Healthline, ớt chứa nhiều vitamin C, nếu dùng lượng vừa phải sẽ tăng cường miễn dịch, tốt cho mắt, da. Các chất chống oxy hóa trong ớt chống lại căng thẳng oxy hóa và bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh mạn tính như ung thư, tiểu đường.
Tuy nhiên, theo Science Direct, nếu ăn ớt với lượng lớn thường xuyên, sỏi oxalat sẽ lắng đọng, gây tổn thương thận, thậm chí làm tăng nguy cơ suy thận cấp.
Các nhà khoa học của Đại học Liên bang Sao Paulo (Brazil) khuyến cáo bổ sung 1 hoặc 2g vitamin C mỗi ngày có thể làm tăng đáng kể oxalat trong nước tiểu, nguy cơ kết tinh canxi oxalat. Do đó, những bệnh nhân có tiền sử bị sỏi thận không nên dùng lượng vitamin C vượt quá lượng khuyến cáo hằng ngày.
Ăn quá nhiều ớt còn gây kích ứng niêm mạc dạ dày, dẫn đến khó chịu, trào ngược axit hoặc thậm chí viêm dạ dày đối với những người nhạy cảm. Các trường hợp bị hội chứng ruột kích thích hoặc loét dạ dày cần thận trọng khi ăn thực phẩm cay. Một số người bị tăng nhịp tim, đỏ mặt, buồn nôn, nôn, rối loạn tiêu hóa.
Ớt là một loại gia vị mang lại hương vị cay nồng đặc trưng và có nhiều lợi ích nhưng không phải ai cũng có thể ăn ớt một cách an toàn.
Trước hết, những người mắc bệnh dạ dày, đặc biệt là viêm loét dạ dày, tá tràng hoặc trào ngược thực quản, nên hạn chế hoặc tránh ăn ớt. Chất capsaicin trong ớt có thể kích thích niêm mạc dạ dày, làm tăng tiết axit và gây cảm giác nóng rát, đau tức vùng thượng vị. Với người trào ngược, ớt có thể khiến van dạ dày - thực quản giãn ra, làm triệu chứng ợ nóng và ho kéo dài trở nên nặng hơn.
Người mắc bệnh trĩ hoặc có vết thương ở hậu môn cũng không nên ăn cay. Ớt dễ gây nóng trong, kích thích nhu động ruột mạnh, khiến việc đi ngoài đau rát hơn và có thể làm tình trạng viêm hoặc chảy máu trầm trọng. Tương tự, người bị hội chứng ruột kích thích cũng cần tránh ớt, vì thức ăn cay thường gây co thắt ruột, dẫn đến tiêu chảy hoặc đầy hơi.
Những người có bệnh gan, bệnh túi mật nên thận trọng vì ớt có thể làm tăng gánh nặng chuyển hóa cho gan. Người có cơ địa nóng trong, dễ nổi mụn nhọt hoặc viêm da cũng có thể bị nặng hơn khi ăn nhiều ớt do tính kích thích mạnh của capsaicin.
Trẻ nhỏ, đặc biệt dưới 3 tuổi, cũng không nên ăn ớt vì hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, dễ bị kích ứng, dẫn đến rối loạn tiêu hóa hoặc bỏ ăn do cảm giác nóng rát. Phụ nữ mang thai nên kiểm soát lượng ớt tiêu thụ để tránh tình trạng ợ nóng hoặc đầy bụng.
