Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hôm 6/5 phát biểu tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam – Ấn Độ với chủ đề: Hợp tác phát triển nguồn nhân lực, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, theo TTXVN. Sự kiện do Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp với Bộ Điện tử và Công nghệ thông tin Ấn Độ tổ chức.
Lãnh đạo Việt Nam nêu rõ những đột phá nhanh chóng trong trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử và năng lượng sạch đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất, mô hình tăng trưởng và cấu trúc kinh tế toàn cầu.
Các xu thế kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, cùng với yêu cầu bảo đảm an ninh công nghệ, an ninh dữ liệu và ổn định chuỗi cung ứng đang định hình kỷ nguyên phát triển mới: Kỷ nguyên đổi mới sáng tạo. Trong bối cảnh đó, quốc gia nào làm chủ được tri thức, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo sẽ bứt phá để tạo thành sức mạnh cho phát triển.
Bày tỏ ấn tượng trước những thành tựu của Ấn Độ trong phát triển công nghệ thông tin, phần mềm, đào tạo kỹ sư, hạ tầng số công cộng, thanh toán số, công nghiệp dược phẩm, công nghệ vũ trụ, trí tuệ nhân tạo và bán dẫn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng Ấn Độ không chỉ là một nền văn minh lớn, mà còn trở thành một trung tâm tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo có vai trò ngày càng quan trọng trên thế giới – một thung lũng Silicon của châu Á.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá Ấn Độ là một trong những nền kinh tế lớn của thế giới, có thế mạnh vượt trội về công nghệ, phần mềm, trí tuệ nhân tạo và dịch vụ số. Việt Nam là một nền kinh tế năng động, có vị trí địa chiến lược quan trọng, tốc độ chuyển đổi số nhanh và hệ sinh thái khởi nghiệp đang phát triển mạnh mẽ.
Quan hệ hai nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, trong đó tri thức, dữ liệu, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao cần trở thành những chất liệu mới của hợp tác chiến lược.
Lãnh đạo Việt Nam đề nghị diễn đàn tập trung trao đổi xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên hợp tác, tập trung vào những công nghệ chiến lược định hình thế kỷ 21, bao gồm trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, công nghệ số, công nghệ sinh học, năng lượng sạch và sản xuất thông minh.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu ý tưởng xây dựng các không gian hợp tác mới về khoa học, công nghệ, thông qua các dự án quy mô lớn và cơ chế hợp tác dài hạn, trong đó thúc đẩy hình thành Đối tác số Việt Nam – Ấn Độ; đẩy mạnh mô hình “đồng nghiên cứu, đồng phát triển, đồng sản xuất”, hướng tới tạo ra các sản phẩm công nghệ mang thương hiệu chung, có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Ông đề nghị hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đặc biệt là mô hình “ba nhà”: Nhà nước – Nhà khoa học – Doanh nghiệp; đồng thời thúc đẩy hợp tác công – tư, xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro, khuyến khích doanh nghiệp tăng cường đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, hướng tới thiết lập các quỹ đồng đầu tư đổi mới sáng tạo song phương.
Doanh nghiệp hai nước cần đóng vai trò tiên phong, đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ mới, đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu và phát triển, đồng thời tham gia xây dựng các dự án hợp tác mang tính biểu tượng, qua đó đưa quan hệ Việt Nam – Ấn Độ đi vào chiều sâu thông qua liên kết sản xuất, chuyển giao công nghệ và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị thúc đẩy kết nối thực chất giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp hai nước, hướng tới hình thành một hành lang nhân lực công nghệ Việt Nam – Ấn Độ. Trọng tâm là xây dựng các trung tâm R&D liên kết, các phòng thí nghiệm chung, cũng như triển khai các chương trình đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, khoa học dữ liệu và an ninh mạng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Bộ trưởng Điện tử và Công nghệ thông tin Ấn Độ đã chứng kiến lễ trao văn kiện hợp tác giữa viện nghiên cứu, trường đại học, hiệp hội và doanh nghiệp trong phát triển nguồn nhân lực, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của hai nước.
Rạng sáng qua (21.6), quân đội Ukraine được cho là đã tấn công các bến trung chuyển nhiên liệu và cơ sở hạ tầng cảng ở cả hai bờ eo biển Kerch, theo trang The Kyiv Independent. Eo biển Kerch - tuyến đường thủy dài khoảng 35 km nối biển Đen với biển Azov - ngăn cách bán đảo Kerch thuộc Crimea do Nga kiểm soát với bán đảo Taman của Nga, đồng thời đóng vai trò là hành lang hậu cần quan trọng của Moscow.
Trong vài tháng qua, Kyiv đã tăng cường sử dụng máy bay không người lái (UAV) để nhắm mục tiêu vào các cơ sở hạ tầng quân sự của Nga tại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, cũng như các cơ sở dầu mỏ và công nghiệp hỗ trợ chiến dịch quân sự của Moscow.
Theo Viện Nghiên cứu Hội đồng Đại Tây Dương (Mỹ), nhờ các đợt tấn công mở đường bằng UAV, quân lực Ukraine đã tiến về phía nam tỉnh Zaporizhzhia trong tháng 5 và đầu tháng 6, đảo ngược tiến bộ mà quân Nga đạt được trong nhiều tháng. Phần lãnh thổ mà Ukraine giành lại tuy vẫn còn hạn chế nhưng các chiến dịch thành công này cho thấy những bước tiến nhỏ nhờ vai trò của UAV là điều khả thi.
CNN dẫn phân tích từ các chuyên gia cho biết những UAV tầm trung thế hệ mới của Ukraine như FP-2 hay Behemoth (tầm tấn công từ 50 - 300 km) đang gây gián đoạn nghiêm trọng tuyến tiếp tế của quân đội Nga tại mặt trận miền nam Ukraine, giúp Kyiv có cơ hội phá hỏng kế hoạch của Moscow cho một cuộc tiến công vào mùa xuân.
Lực lượng Các hệ thống không người lái của Ukraine cho biết trong một năm qua, số lượng các nhiệm vụ tấn công tầm trung đã tăng 28 lần. Mục tiêu là kiềm chế tiềm lực tấn công của Nga, tạo ra những vấn đề hậu cần và tiếp tế không thể vượt qua cho lực lượng đối phương và xóa sổ hệ thống phòng không của Nga ở các khu vực bị chiếm đóng để mở ra "hành lang" cho UAV tầm xa của Ukraine.
Bên cạnh đó, những đợt tấn công tầm xa của Kyiv cũng đã phơi bày lỗ hổng phòng không bên phía Moscow. Trong tháng này, Ukraine đã tấn công mục tiêu tại TP.Saint Petersburg ngay trong ngày thành phố khai mạc diễn đàn kinh tế thường niên. Ngày 18.6, UAV Ukraine cũng oanh tạc Moscow trong đợt tấn công lớn nhất từ đầu chiến sự. Đến ngày 20.6, Tổng thống Zelensky xác nhận UAV đã đánh trúng một cơ sở lọc dầu tại vùng Tyumen ở miền tây Siberia (Nga), cách biên giới Ukraine gần 2.000 km.
Các đợt tấn công vào hạ tầng năng lượng đã làm thiếu hụt xăng dầu tạm thời tại một số khu vực ở Nga và bán đảo Crimea, buộc nhà chức trách áp dụng các biện pháp kiểm soát giá cả và dừng kinh doanh, theo Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW, Mỹ).
Một số nhà quan sát cho rằng những cuộc tấn công tầm xa vào hạ tầng năng lượng là đòn chính trị, gây tác động tâm lý đến người dân Nga và áp lực trước thềm bầu cử Duma Quốc gia (hạ viện Nga) vào tháng 9. Trong khi đó, những đợt tấn công tầm trung nhắm vào các cơ sở hậu cần trên chiến trường dường như đang giúp Ukraine chiếm ưu thế và làm suy yếu sự kiểm soát của Nga đối với các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng.
Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng thử thách tiếp theo sẽ là làm thế nào để tận dụng ưu thế này để thực sự giành lại đất đai. Theo tuyên bố của ông Zelensky, quân đội Ukraine sẽ tiếp tục chiến dịch tấn công tầm trung và tầm xa trong thời gian tới, tập trung vào lĩnh vực dầu mỏ.
Cuối tuần qua, Đài CNN tường thuật: Trong bối cảnh các cuộc khủng hoảng chính sách đối ngoại vẫn tiếp diễn trên toàn cầu và chính quyền Tổng thống Donald Trump đang chật vật tìm kiếm thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột với Iran, Bộ Ngoại giao Mỹ gần đây đã hoàn tất việc sa thải gần 250 viên chức ngoại giao chỉ thông qua một email (thư điện tử) ngắn gọn.
"Việc chấm dứt công tác của quý vị theo diện cắt giảm nhân sự sẽ có hiệu lực từ hôm nay. Xin cảm ơn một lần nữa vì những đóng góp của quý vị cho Bộ Ngoại giao Mỹ" - một phần bức thư viết.
Các đợt cắt giảm nhân sự (RIF) được khởi động từ tháng 7 năm ngoái cũng ảnh hưởng tới hơn 1.000 công chức, đồng thời dẫn tới việc sa thải toàn bộ nhân sự ở một số văn phòng mà các cựu quan chức cho rằng lẽ ra có thể hỗ trợ cố vấn về cuộc chiến với Iran - cuộc xung đột đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với kinh tế Mỹ và toàn cầu.
Bộ Ngoại giao Mỹ liên tục khẳng định các đợt cắt giảm này nhằm loại bỏ sự chồng chéo trong bộ máy và rằng công việc liên quan tới các vấn đề trọng yếu vẫn được duy trì và chuyển sang các văn phòng khác.
Ngoài các vụ sa thải, hàng loạt viên chức ngoại giao kỳ cựu với nhiều thập niên kinh nghiệm cũng đã nghỉ hưu.
Gần một chục cựu quan chức trao đổi với CNN cho biết rõ ràng chính quyền Tổng thống Trump không còn các cơ hội thăng tiến hay bổ nhiệm lên vị trí cao hơn dành cho các nhà ngoại giao chuyên nghiệp, như chức đại sứ, khiến họ gần như không còn lựa chọn nào trong một hệ thống được mô tả là "thăng tiến hoặc rời đi".
"Số lượng người chọn rời đi là chưa từng có" - ông David Kostelancik, người nghỉ hưu sau 36 năm phục vụ trong ngành ngoại giao, nhận định.
Hiệp hội Ngoại vụ Mỹ ước tính khoảng 2.000 viên chức ngoại giao đã rời Bộ Ngoại giao nước này trong năm ngoái.
Trong khi đó, hơn 100 vị trí đại sứ trên khắp thế giới - bao gồm tại Trung Đông, Ukraine và Nga - hiện chưa chính thức có đại sứ được Thượng viện Mỹ phê chuẩn, khiến Mỹ tụt lại khá xa so với các đối thủ như Trung Quốc.
Dù Bộ Ngoại giao Mỹ đã bắt đầu tuyển thêm các nhà ngoại giao mới, các cựu quan chức cho rằng việc mất đi đội ngũ nhân sự dày dạn kinh nghiệm sẽ để lại hậu quả sâu rộng đối với việc thực hiện các ưu tiên của Mỹ, không chỉ hiện tại mà còn trong nhiều năm tới.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Tommy Pigott cho rằng nhận định cơ quan này đang bị "rút ruột" là sai sự thật, đồng thời bác bỏ ý kiến cho rằng việc mất hàng trăm nhà ngoại giao giàu kinh nghiệm sẽ ảnh hưởng tới khả năng thực hiện các ưu tiên của Mỹ.
Ông Pigott khẳng định các đợt cắt giảm nhân sự "không gây ra bất kỳ tác động tiêu cực nào tới khả năng ứng phó với các hoạt động, lập kế hoạch hay triển khai nhiệm vụ phục vụ người dân Mỹ" của cơ quan này.
Vài tuần gần đây, có những lúc người dân Iran đi ngủ trong tiếng nổ của bom đạn hoặc những bản tin về các đợt giao tranh với Mỹ. Nhưng đến sáng, họ lại nhận được tin rằng các cuộc tấn công đã tạm lắng xuống và hai bên "sắp đạt thỏa thuận" trong tiến trình đàm phán.
Mọi thứ trong ngày 11/6 diễn ra như vậy, khi cục diện xung đột thay đổi chóng mặt chỉ trong vài giờ. Ban đầu, Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ giáng đòn tấn công "rất mạnh" vào Iran trong đêm và nêu phương án chiếm đảo Kharg, đầu mối xuất khẩu dầu mỏ của nước này.
Nhưng chỉ vài giờ sau, ông bất ngờ hủy kế hoạch không kích với lý do các cuộc đàm phán hòa bình đã đạt tiến triển. Theo ông, các chi tiết của thỏa thuận đã được Mỹ và đồng minh trong khu vực, trong đó có Israel, chấp thuận.
Khi người dân Iran chưa kịp vui mừng với thông tin này thì phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói với hãng thông tấn quốc gia IRNA rằng thông tin về việc thỏa thuận với Mỹ đang hoàn tất "chỉ là suy đoán", đồng thời cho biết Tehran vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về bất kỳ thỏa thuận nào.
Ông Baghaei cho biết Qatar và Pakistan đang "hoạt động tích cực với tư cách là bên trung gian", nhưng thêm rằng các hành động của Mỹ đang ảnh hưởng đến tiến trình ngoại giao.
"Ngay từ đầu, chúng tôi đã rõ ràng về lập trường đàm phán của mình và phần lớn nội dung dự thảo thỏa thuận đã được hoàn thiện. Tuy nhiên, phía Mỹ liên tục thay đổi lập trường của họ", ông nói.
Đối với nhiều dân thường Iran, những thay đổi liên tục giữa sợ hãi và nhẹ nhõm, lo âu rồi hy vọng đã bào mòn cảm xúc của họ. Nhiều người chỉ mong chiến tranh kết thúc nhanh chóng dù bằng cách nào.
"Đêm xuống thì họ đánh, sáng họ dừng, mọi thứ thật nực cười. Hoặc là đánh hoặc là chấm dứt đi. Chúng tôi đã quá mệt mỏi với tình cảnh này rồi", Vahid, cư dân 37 tuổi ở Tehran, nói.
Trước sức ép liên tục từ Mỹ, giới lãnh đạo Iran vẫn giữ lập trường rất cứng rắn. Vali Nasr, nhà sử học người Iran kiêm giáo sư về nghiên cứu Trung Đông tại Đại học Johns Hopkins, cho biết trong khi các lãnh đạo trước đây của Tehran tỏ ra kiềm chế hơn, "ban lãnh đạo mới lại tin rằng sự nhẫn nhịn là lý do khiến Iran rơi vào vòng chiến sự".
Reza, một giám đốc công ty 48 tuổi, cho hay ông và vợ đã quyết định đi lánh nạn ở phía bắc đất nước và chờ làn sóng căng thẳng mới nhất này thực sự qua đi. Ông lo ngại Mỹ có thể tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự như Tổng thống Trump từng nhiều lần đe dọa.
"Công việc trì trệ, các doanh nghiệp bị tê liệt vì giá cả biến động, cảm giác như cuộc sống của chúng tôi đang bị tạm dừng vậy", Reza nói.
Bên cạnh những lo ngại về an toàn trong trường hợp hai bên nối lại xung đột toàn diện, nhiều người Iran cũng sợ nếu tình trạng lấp lửng hiện tại kéo dài, nền kinh tế vốn kiệt quệ của nước này sẽ sụp đổ. Họ nói khi lệnh phong tỏa đường biển đối với các cảng biển của Iran tiếp diễn, cuộc sống sẽ còn khó khăn hơn nữa.
Trong bài đăng thông báo hủy kế hoạch không kích, ông Trump tuyên bố lệnh phong tỏa cảng biển Iran vẫn "tiếp tục có hiệu lực" cho đến khi hai bên đạt được thỏa thuận.
Mahasti, cư dân 65 tuổi ở Tehran làm việc trong ngành y tế, cho biết điều đó cũng tồi tệ chẳng kém gì bom rơi, bởi vì gián đoạn thương mại và việc cắt giảm nguồn thu từ dầu mỏ của Iran đang từng bước bào mòn cuộc sống của người dân.
"Cuộc sống của chúng tôi càng ngày càng khó khăn hơn. Không phải chiến tranh, thì cũng là lệnh trừng phạt hoặc phong tỏa. Lúc nào cũng có vấn đề gì đó", bà nói.
Trong bài phát biểu tại lễ tưởng niệm cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei mới đây, Tổng thống Masoud Pezeshkian thừa nhận không thể tiếp diễn tình trạng hiện tại.
"Chúng ta phải thoát khỏi tình trạng không chiến tranh, không hòa bình này. Chiến tranh chắc chắn không mang lại lợi ích cho đất nước", ông nói, tuy nhiên thêm rằng những cuộc tấn công của đối thủ không thể khiến Iran đầu hàng.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Baghaei tái khẳng định lập trường cứng rắn của Iran về xung đột, khẳng định nước này "không thỏa hiệp đối với những gì họ đã xác định là lằn ranh đỏ của mình".
Bình luận về những hành động và tuyên bố gần đây của Mỹ, Kimberly Halkett, nhà phân tích của Al Jazeera, cho rằng ông Trump có vẻ như đang sử dụng áp lực quân sự và ngôn từ cứng rắn nhằm cố gắng ép Iran hướng tới một thỏa thuận.
"Điều có thể thấy rõ là Tổng thống Mỹ tiếp tục sử dụng các bài đăng trên Truth Social để kết hợp những lời đe dọa công khai với điều mà ông tin rằng vẫn có thể đạt được, đó là ngoại giao bằng sức ép quân sự", Halkett nói.
Abas Aslani, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Trung Đông, nhận định chính quyền ông Trump "muốn leo thang nhằm tạo lợi thế trên bàn đàm phán để buộc Tehran chấp nhận những nhượng bộ mà họ từng khước từ".
Trong khi đó, Tehran lại quan tâm đến việc "khôi phục khả năng răn đe" để chống lại các cuộc tấn công tiếp theo nhắm vào đất nước.
"Đối với Iran, điều này cũng rất quan trọng vì phản ứng trước đó đối với các cuộc tấn công của Mỹ là chưa đủ để đảm bảo rằng họ sẽ không ném bom Iran một lần nữa. Đó là lý do họ có thể đang leo thang để buộc đối phương phải hạ nhiệt tình hình", Aslani nói.
