Nấu cơm là công việc chẳng hề phức tạp, lặp lại hằng ngày với rất nhiều người. Thế nhưng, xung quanh công việc đó cũng tồn tại chẳng hề ít tranh cãi, ví dụ như việc “Có nên vo gạo trước khi nấu hay không?”.
Lợi ích của việc vo gạo trước khi nấu
Nhiều người cho rằng việc vo gạo làm mất chất dinh dưỡng, nhưng các chuyên gia độc chất học và dinh dưỡng học lại đưa ra những bằng chứng “nổi da gà”. Hóa ra, hành động vo gạo không chỉ đơn thuần là rửa trôi bụi bẩn, mà là cuộc chiến chống lại vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh tật, gồm cả ung thư đang ẩn mình trong từng hạt “ngọc trời”.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm Oxy cao áp, Trung tâm nhiệt đới Việt Nga, Bộ Quốc Phòng, cũng cho hay các nhà khoa học cho rằng vẫn nên vo gạo trước khi nấu.
Vì việc vo gạo có thể loại bỏ được các hạt vi nhựa bám trên bề mặt gạo trong quá trình vận chuyển, đóng gói. Vo gạo cũng giúp loại bỏ các loại hạt cát, sỏi, cám, bụi, bẩn có trong gạo nếu có.
“Trong gạo có hàm lượng asen vô cơ rất nhỏ, vo gạo sẽ giúp giảm bớt chất này. Ngoài ra, việc vo gạo trước khi nấu cũng sẽ giúp cho hạt gạo khi nấu chín mềm và đỡ bị dính hơn”, bác sĩ Hoàng nói.
Nghiên cứu từ Evangeline Mantzioris (Đại học Nam Úc) chỉ ra rằng, gạo hiện nay đối mặt với hai “sát thủ” thầm lặng là vi nhựa và asen. Việc vo gạo đúng cách có thể loại bỏ tới 20 – 40% lượng vi nhựa (từ bao bì đóng gói) và đặc biệt là tẩy sạch đến 90% lượng asen dễ hấp thụ. Trong khi asen là một loại kim loại nặng gây ung thư tích tụ trong quá trình cây lúa sinh trưởng. Nếu bạn không vo gạo, nghĩa là bạn đang nạp trực tiếp lượng độc chất này vào cơ thể mỗi ngày. Vì vậy cần phải vo gạo trước khi nấu.
Đồng ý với quan điểm này, nhà độc chất học Tan Dunci (Đài Loan, Trung Quốc) khẳng định vo gạo là cần thiết, nhất là nếu gạo không phải tự trồng, không biết rõ nguồn gốc hay để lâu. Tuy nhiên, việc vo gạo thế nào cho đúng cũng cần bàn luận cẩn thận. Phó giáo sư Leung Ka-sing thuộc Khoa Khoa học Thực phẩm và Dinh dưỡng của Đại học Bách khoa Hồng Kông (Trung Quốc) cũng cảnh báo, rất nhiều người vo gạo sai cách mỗi ngày mà không hề hay biết.
Sai lầm khi vo gạo
Nếu bạn hay người thân trong gia đình đang mắc những sai lầm dưới đây khi vo gạo, cần thay đổi càng nhanh càng tốt:
Dùng lòng nồi cơm điện để vo gạo
Sai lầm này cực kỳ phổ biến vì sự tiện lợi. Tuy nhiên, Phó giáo sư Leung Ka-sing (Đại học Bách khoa Hồng Kông, Trung Quốc) cảnh báo, khi vo gạo, các hạt gạo sẽ chà xát vào trong lòng nồi cơm, phá hỏng lớp phủ chống dính bên trong. Từ đó, có thể tạo ra Teflon và các hợp chất khác có hại cho sức khỏe.
Cùng với đó, khi kim loại dưới lớp chống dính bị lộ ra ngoài và tiếp xúc với không khí dẫn đến oxy hóa sẽ tạo thành chất axit perfluorooctanoic (PFOA). Chất này có thể tồn tại trong cơ thể con người tới 3 năm, không chỉ ảnh hưởng tới tuyến giáp mà còn dẫn đến mãn kinh sớm ở phụ nữ, tăng lượng cholesterol xấu trong cơ thể, thậm chí ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch. Ủy ban Cố vấn Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ cũng đã phân loại PFOA là chất có thể gây ung thư.
Tan Dunci nói thêm, vo gạo với nồi cơm điện còn dễ dẫn tới vo không kỹ, thay nước vo chưa đủ nên gạo chưa đủ sạch. Hoặc chưa lau khô kỹ đáy nồi sau khi vo, dẫn tới nguy cơ cháy nổ thiết bị.
Ngâm gạo ở nhiệt độ phòng, ngâm qua đêm
Để cơm dẻo hơn hoặc rút ngắn thời gian nấu, nhiều bà nội trợ thường ngâm gạo sau khi vo gạo sạch. Bác sĩ Tan Dunci nhấn mạnh: Trong môi trường trên 12 độ C, đặc biệt là góc bếp nóng ẩm, gạo ngâm là “địa bàn” lý tưởng cho axit Bonklitic phát triển.
Đây là loại độc tố lên men cực nguy hiểm, tấn công trực tiếp vào gan và thận. Kinh khủng hơn, độc tố này không hề bị tiêu diệt bởi nhiệt độ nồi cơm điện. Nếu muốn hạt cơm mềm, chuyên gia khuyên sau khi vo gạo, hãy cho gạo vào bát nước rồi để trong ngăn mát tủ lạnh khoảng 30 phút.
Không nên vo gạo qua loa, nhưng cũng đừng vo quá kỹ. Nhiều người kỹ tính thường vo gạo rất nhiều lần cho đến khi nước không còn màu đục mới yên tâm. Đây là sai lầm về dinh dưỡng cực kỳ nghiêm trọng. Theo Tan Dunci, lớp nước đục đó thực chất chứa hàm lượng lớn vitamin nhóm B (B1, B2, B6), khoáng chất và amylose.
Việc chà xát quá mạnh tay khi vo gạo sẽ làm rửa trôi hoàn toàn lớp màng dinh dưỡng này, chỉ còn lại lõi tinh bột rỗng. Ăn cơm thiếu vitamin B1 kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Ông khuyên chỉ nên khuấy nhẹ tay, vo đều khoảng 1-2 lần để trôi bụi bẩn và vi nhựa là đủ.
Cho rằng gạo mọt, ngả vàng vo sạch là ăn được
Nhiều người tiếc của, khi thấy gạo có mọt hoặc ngả vàng vẫn cố mang đi vo gạo thật kỹ rồi nấu vì nghĩ làm sạch kỹ cộng thêm nhiệt độ cao sẽ khử khuẩn. Chuyên gia Leung Ka-sing khẳng định đây là hành động không khác gì “tự sát”.
Gạo ngả vàng là dấu hiệu của sự oxy hóa và nhiễm nấm Aspergillus flavus, sản sinh ra Aflatoxin. Đây là chất gây ung thư gan loại 1 và chỉ bị tiêu diệt ở nhiệt độ… 280 độ C trở lên. Vì vậy, dù bạn có vo gạo sạch đến mấy hay nấu sôi bao lâu, “sát thủ” Aflatoxin vẫn chễm chệ trong bát cơm, âm thầm tàn phá tế bào gan của bạn.
Gần 20 năm làm lãnh đạo trong một ngân hàng ở Quy Nhơn nhưng bà Hường không có khái niệm "hết giờ làm việc". Một ngày làm việc của bà chỉ khép lại vào sáng sớm hôm sau khi mọi điểm giao dịch mở cửa an toàn và hệ thống ATM không báo lỗi.
Vì thế, nghỉ hưu với bà giống như bước vào tuần trăng mật. "Cảm giác của tôi những ngày đầu là thở phào vì đã hạ cánh an toàn", người phụ nữ 65 tuổi nói.
Tuy nhiên, sự thoải mái chỉ kéo dài khoảng hai tháng. Khi các chuyến du lịch thưa dần, cựu giám đốc loay hoay thích nghi với nhịp sống mới. Quen có cấp dưới hỗ trợ, nay bà phải tự học cách gõ phím, in tài liệu. Lương hưu chỉ bằng một phần mười thời đương chức khiến bà phải học lại cách chi tiêu. Hụt hẫng lớn nhất là cảm giác "bỗng dưng thành người vô dụng".
"Ngày đi làm có xe đưa đón, mọi người chờ mình chỉ đạo. Nay về nhà thì chồng con chỉ đạo mình", bà nói.
Khủng hoảng bản sắc
Việt Nam hiện có hơn 14 triệu người từ 60 tuổi trở lên, dự báo tăng lên gần 18 triệu vào năm 2030. Mỗi năm, hàng trăm nghìn người bước qua cánh cửa mà bà Hường trải qua.
Những người từng giữ vị trí quản lý thường dễ rơi vào khủng hoảng hơn khi rời nhiệm sở. Bà Hường kể có một người quen là lãnh đạo sở từng "thét ra lửa" nhưng suy sụp tinh thần đến mức phải điều trị y tế khi về hưu. Có những giám đốc ngày ngày quay về cơ quan cũ, xin được tiếp tục làm việc không lương. Một số khác thậm chí mất trắng số vốn tích cóp cả đời vì đầu tư sai lầm, mà nguyên nhân sâu xa vì họ muốn chứng minh mình "vẫn còn giá trị".
Tiến sĩ Katrina Phillips, giảng viên Tâm lý học tại Đại học RMIT Việt Nam, cho biết đây là biểu hiện của "khủng hoảng bản sắc" sau nghỉ hưu. Suốt nhiều năm, con người thường đồng nhất giá trị bản thân với nghề nghiệp, chức danh hay vai trò xã hội. Khi nghỉ hưu, nhiều người mất điểm tựa để định nghĩa chính mình. Câu hỏi "Nếu không còn là giám đốc, bác sĩ hay giáo viên thì tôi là ai?" trở thành nỗi băn khoăn của không ít người.
"Điều này đặc biệt rõ ở Việt Nam, nơi nhiều người gắn bó với một cơ quan suốt hàng chục năm và xem công việc là thước đo giá trị bản thân", tiến sĩ Phillips nói.
PGS Cù Chí Lợi, nguyên Viện trưởng một viện nghiên cứu tại Hà Nội, cho biết từng trao quyết định nghỉ hưu cho không ít người. "Có người rất khó khăn khi tiếp nhận, không muốn nhìn hay nghe đọc quyết định", ông kể.
Từ trải nghiệm này, ông quyết định "dọn đường" trước cho chính mình. Đến tuổi nghỉ theo quy định từ 5 năm trước, ông Lợi được cơ quan mời ở lại làm chuyên gia cao cấp. Khoảng thời gian chuyển tiếp giúp ông giảm dần khối lượng công việc, từ từ thích nghi với nhịp sống mới.
Ông cũng chuyển ra ngoại ô sinh sống, dành thời gian chăm sóc 300 m2 đất vườn, trồng hoa và học đàn guitar - niềm đam mê từng phải gác lại thời trai trẻ.
Theo TS Phillips, điều khiến nhiều người nghỉ hưu chật vật không chỉ là mất công việc, còn là mất những mối quan hệ. Duy trì nhịp sinh hoạt và các kết nối xã hội vì thế trở thành một trong những "liều thuốc" quan trọng cho giai đoạn này.
Bà Phạm Thị Ngọc Cầm, ở phường Láng, Hà Nội, dù tham gia dạy học và bơi lội nhưng vẫn hay mất ngủ, tủi thân. Con gái bà đã chủ động thiết lập hồ sơ hẹn hò trên mạng xã hội cho mẹ. Nhờ sự kết nối này, bà Cầm quen ông Lưu Bách Chế, nguyên cán bộ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Cả hai cùng đi bơi, ăn sáng và trò chuyện vài lần mỗi tuần, giúp sức khỏe tinh thần được cải thiện rõ rệt.
Một lần hướng nghiệp mới
Tiến sĩ Giản Tư Trung, Chủ tịch Học viện Quản lý PACE, đánh giá nghỉ hưu không phải là kết thúc sự nghiệp mà là chặng tiếp theo của hành trình "đại hướng nghiệp" trọn đời. Ông nhận thấy khủng hoảng tuổi 60 có nhiều nét tương đồng với khủng hoảng tuổi 18, không ít người lớn tuổi đối mặt với một khoảng trống, không biết phải làm gì và nên sống thế nào khi nghỉ hưu.
Theo ông, khủng hoảng này xuất phát từ việc mất định hướng cho hàng chục năm tiếp theo. "Khi còn lo mưu sinh, nhiều người không có đủ khoảng lặng để tự hỏi: Rốt cuộc mình sống để làm gì?", ông chia sẻ.
Hành trình này đã được ông Phạm Phú Phúc, hơn 70 tuổi, thực hiện từ sớm. Rời vai trò Trưởng cơ quan đại diện Thông tấn xã Việt Nam tại nhiều quốc gia, ông về xã Bắc Đông Quan, tỉnh Hưng Yên làm nông. Ông tự xây nhà, cuốc đất trồng trọt và sinh hoạt đạm bạc. Dù vậy, ông vẫn liên tục cập nhật tin tức, tham gia giảng dạy và bình luận các vấn đề quốc tế cho báo đài.
Giống ông Phúc, bà Thu Hường cũng tìm thấy "sự nghiệp thứ hai" sau những ngày đầu trống trải. Việc cháu nội thứ ba chào đời nhanh chóng cuốn bà vào guồng quay mới. Khu vườn sân thượng nhiều lúc khiến bà bận tối ngày. Sau này bà Hường còn làm admin và thành viên tích cực trong các hội nhóm làm vườn hay phụ nữ trung niên mê du lịch, chụp hình và từ thiện. Gánh nặng cơm áo nhẹ hơn, các mối quan hệ thêm phần sâu sắc.
8 năm nghỉ hưu, bà Hường cho biết đang sống trong giai đoạn cuộc đời viên mãn nhất. "Sau một đời lo toan với nhiều trách nhiệm, tôi đã có thể buông bớt để sống cho mình nhiều hơn", cựu sếp ngân hàng nói.
Chương trình hân hạnh có sự đồng hành của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), Công ty TNHH – Tổng Công ty Tham dò Khai thác Dầu khí (PVEP) và Tổng Công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC).
Với thời lượng dự kiến là 80 phút, "Sáng mãi tên Người" được dàn dựng như một dòng chảy cảm xúc xuyên suốt từ quá khứ đến hiện tại, tái hiện hành trình cách mạng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời khẳng định giá trị trường tồn của tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh trong thời đại hôm nay.
Không chỉ là một chương trình nghệ thuật đơn thuần, "Sáng mãi tên Người" còn mang chiều sâu chính luận, văn hóa và tư tưởng, góp phần tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, khơi dậy tinh thần trách nhiệm, khát vọng cống hiến của các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Theo kịch bản dự kiến, mở đầu chương trình là điểm nhấn dàn dựng đặc biệt "Hành trình ánh sáng". Trong không gian sân khấu chìm trong bóng tối, tiếng sóng biển, tiếng gió và nhịp bước chân vang lên. Một em nhỏ cầm đèn dầu xuất hiện như biểu tượng cho ánh sáng lý tưởng dẫn đường. Từ đó, không gian sân khấu mở dần bằng công nghệ trình chiếu mapping hiện đại, tái hiện các dấu mốc lịch sử gắn với cuộc đời và sự nghiệp của Bác Hồ.
Ngay sau phần mở màn là mashup "Ai yêu Bác Hồ Chí Minh hơn thiếu niên nhi đồng" và "Bác Hồ một tình yêu bao la". Tiết mục được kỳ vọng tạo nên không khí xúc động, gần gũi và thiêng liêng trong đêm nghệ thuật.
Chương trình được thiết kế thành ba phần rõ nét.
Phần I – "Người đi tìm hình của nước" tái hiện hành trình ra đi tìm đường cứu nước của người thanh niên Nguyễn Tất Thành. Những ca khúc giàu cảm xúc như "Từ làng Sen", "Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác", "Dấu chân phía trước", "Khát vọng", "Đường chúng ta đi" sẽ dẫn dắt khán giả đi qua không gian quê hương xứ Nghệ, tình mẫu tử thiêng liêng và khát vọng cứu nước cháy bỏng.
Điểm nhấn của phần này là hoạt cảnh sân khấu hóa hình tượng Nguyễn Tất Thành trước giờ rời Bến Nhà Rồng – khoảnh khắc mang ý nghĩa lịch sử mở đầu cho hành trình tìm đường cứu nước của dân tộc.
Phần II – "Ánh sáng dẫn đường" tập trung khắc họa tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và con đường cách mạng mà Đảng và Nhân dân ta đã lựa chọn. Không gian chương trình sẽ được nối tiếp bằng mashup "Lá cờ Đảng" và "Đảng là cuộc sống của tôi", phóng sự "Cờ Đảng bằng máu trong chốn lao tù" cùng phần giao lưu với cựu tù Phú Quốc Nguyễn Thế Nghĩa.
Các tiết mục "Lời Bác dặn trước lúc đi xa", "Bài ca Hồ Chí Minh" cùng phóng sự "Hồ Chí Minh – nguồn cảm hứng bất tận" sẽ tiếp tục tạo chiều sâu cảm xúc, lan tỏa tinh thần học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
Khép lại chương trình là Phần III – "Việt Nam khắc ghi lời Người", mang tinh thần tươi mới, hiện đại và giàu khát vọng phát triển đất nước. Các tiết mục "Còn gì đẹp hơn", "Yêu nụ cười Việt Nam", "Thịnh vượng Việt Nam sáng ngời", "Đất nước vươn mình" kết hợp hình ảnh đẹp về Việt Nam sẽ truyền tải thông điệp về một Việt Nam hội nhập, phát triển và tiếp tục vững bước trên con đường Bác Hồ đã chọn.
Đêm nghệ thuật dự kiến có sự tham gia của nhiều nghệ sĩ được công chúng yêu mến như NSND Quốc Hưng, NSƯT Tân Nhàn, Anh Thơ, Quang Hà, Nguyễn Trần Trung Quân, Hoàng Bách, Thu Hằng, Nhóm Thiên Thanh, Nhóm Tinh Tú, Câu lạc bộ Sao Tuổi thơ, Dương Đức Hải, Hợp xướng Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam cùng Vũ đoàn Selena.
Một thợ mộc ở thành phố Liêu Dương, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc đã được các bác sĩ cấy ngón tay vào ổ bụng để tái tạo phần bị cưa cắt lìa.
Bệnh nhân là Wang Yongjun, 20 tuổi, bị máy cưa điện cắt lìa ngón tay giữa trong lúc đang làm việc. Ngay lập tức, anh được đưa vào bệnh viện cấp cứu.
Các bác sĩ đã rất lúng túng và tranh luận dữ dội về phương pháp để cứu ngón tay cho nam bệnh nhân.
Sau đó, bác sĩ Huang Xue Song đã cứu ngón tay anh Wang bằng cách nuôi cấy ngón tay đã bị đứt lìa tại ổ bụng.
Bác sĩ Huang cho biết, một đốt đầu ngón của bệnh nhân đã đứt khỏi khớp nối, còn mô và cơ đốt thứ hai giập nát. Ông nói: "Chúng tôi phải nhanh chóng quyết định và để anh ta khỏi mất ngón tay, chúng tôi phải nuôi ngón tay mới trong ổ bụng".
Các bác sĩ quyết định mổ và gắn ngón tay Wang vào ổ bụng với hy vọng thịt và da mới sẽ tái tạo quanh đốt xương ngón tay. Bác sĩ Huang cho rằng kỹ thuật này là cách để phục hồi sự lưu thông máu đến phần ngón tay bị thương tự tái tạo. Nhờ đó cơ thể bệnh nhân sẽ tự tái tạo phần bị tổn thương.
Ca phẫu thuật cấy ghép đã thành công và ngón tay của Wang vẫn nối với phần da bụng. Sau đó, các bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật tách ngón tay gắn trên bụng và Wang sẽ có ngón tay mới sau khi được ghép lại với bàn tay.
