Nấu cơm là công việc chẳng hề phức tạp, lặp lại hằng ngày với rất nhiều người. Thế nhưng, xung quanh công việc đó cũng tồn tại chẳng hề ít tranh cãi, ví dụ như việc “Có nên vo gạo trước khi nấu hay không?”.
Lợi ích của việc vo gạo trước khi nấu
Nhiều người cho rằng việc vo gạo làm mất chất dinh dưỡng, nhưng các chuyên gia độc chất học và dinh dưỡng học lại đưa ra những bằng chứng “nổi da gà”. Hóa ra, hành động vo gạo không chỉ đơn thuần là rửa trôi bụi bẩn, mà là cuộc chiến chống lại vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh tật, gồm cả ung thư đang ẩn mình trong từng hạt “ngọc trời”.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Trung tâm Oxy cao áp, Trung tâm nhiệt đới Việt Nga, Bộ Quốc Phòng, cũng cho hay các nhà khoa học cho rằng vẫn nên vo gạo trước khi nấu.
Vì việc vo gạo có thể loại bỏ được các hạt vi nhựa bám trên bề mặt gạo trong quá trình vận chuyển, đóng gói. Vo gạo cũng giúp loại bỏ các loại hạt cát, sỏi, cám, bụi, bẩn có trong gạo nếu có.
“Trong gạo có hàm lượng asen vô cơ rất nhỏ, vo gạo sẽ giúp giảm bớt chất này. Ngoài ra, việc vo gạo trước khi nấu cũng sẽ giúp cho hạt gạo khi nấu chín mềm và đỡ bị dính hơn”, bác sĩ Hoàng nói.
Nghiên cứu từ Evangeline Mantzioris (Đại học Nam Úc) chỉ ra rằng, gạo hiện nay đối mặt với hai “sát thủ” thầm lặng là vi nhựa và asen. Việc vo gạo đúng cách có thể loại bỏ tới 20 – 40% lượng vi nhựa (từ bao bì đóng gói) và đặc biệt là tẩy sạch đến 90% lượng asen dễ hấp thụ. Trong khi asen là một loại kim loại nặng gây ung thư tích tụ trong quá trình cây lúa sinh trưởng. Nếu bạn không vo gạo, nghĩa là bạn đang nạp trực tiếp lượng độc chất này vào cơ thể mỗi ngày. Vì vậy cần phải vo gạo trước khi nấu.
Đồng ý với quan điểm này, nhà độc chất học Tan Dunci (Đài Loan, Trung Quốc) khẳng định vo gạo là cần thiết, nhất là nếu gạo không phải tự trồng, không biết rõ nguồn gốc hay để lâu. Tuy nhiên, việc vo gạo thế nào cho đúng cũng cần bàn luận cẩn thận. Phó giáo sư Leung Ka-sing thuộc Khoa Khoa học Thực phẩm và Dinh dưỡng của Đại học Bách khoa Hồng Kông (Trung Quốc) cũng cảnh báo, rất nhiều người vo gạo sai cách mỗi ngày mà không hề hay biết.
Sai lầm khi vo gạo
Nếu bạn hay người thân trong gia đình đang mắc những sai lầm dưới đây khi vo gạo, cần thay đổi càng nhanh càng tốt:
Dùng lòng nồi cơm điện để vo gạo
Sai lầm này cực kỳ phổ biến vì sự tiện lợi. Tuy nhiên, Phó giáo sư Leung Ka-sing (Đại học Bách khoa Hồng Kông, Trung Quốc) cảnh báo, khi vo gạo, các hạt gạo sẽ chà xát vào trong lòng nồi cơm, phá hỏng lớp phủ chống dính bên trong. Từ đó, có thể tạo ra Teflon và các hợp chất khác có hại cho sức khỏe.
Cùng với đó, khi kim loại dưới lớp chống dính bị lộ ra ngoài và tiếp xúc với không khí dẫn đến oxy hóa sẽ tạo thành chất axit perfluorooctanoic (PFOA). Chất này có thể tồn tại trong cơ thể con người tới 3 năm, không chỉ ảnh hưởng tới tuyến giáp mà còn dẫn đến mãn kinh sớm ở phụ nữ, tăng lượng cholesterol xấu trong cơ thể, thậm chí ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch. Ủy ban Cố vấn Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ cũng đã phân loại PFOA là chất có thể gây ung thư.
Tan Dunci nói thêm, vo gạo với nồi cơm điện còn dễ dẫn tới vo không kỹ, thay nước vo chưa đủ nên gạo chưa đủ sạch. Hoặc chưa lau khô kỹ đáy nồi sau khi vo, dẫn tới nguy cơ cháy nổ thiết bị.
Để cơm dẻo hơn hoặc rút ngắn thời gian nấu, nhiều bà nội trợ thường ngâm gạo sau khi vo gạo sạch. Bác sĩ Tan Dunci nhấn mạnh: Trong môi trường trên 12 độ C, đặc biệt là góc bếp nóng ẩm, gạo ngâm là “địa bàn” lý tưởng cho axit Bonklitic phát triển.
Đây là loại độc tố lên men cực nguy hiểm, tấn công trực tiếp vào gan và thận. Kinh khủng hơn, độc tố này không hề bị tiêu diệt bởi nhiệt độ nồi cơm điện. Nếu muốn hạt cơm mềm, chuyên gia khuyên sau khi vo gạo, hãy cho gạo vào bát nước rồi để trong ngăn mát tủ lạnh khoảng 30 phút.
Vo gạo quá kỹ cho đến khi nước trong vắt
Không nên vo gạo qua loa, nhưng cũng đừng vo quá kỹ. Nhiều người kỹ tính thường vo gạo rất nhiều lần cho đến khi nước không còn màu đục mới yên tâm. Đây là sai lầm về dinh dưỡng cực kỳ nghiêm trọng. Theo Tan Dunci, lớp nước đục đó thực chất chứa hàm lượng lớn vitamin nhóm B (B1, B2, B6), khoáng chất và amylose.
Việc chà xát quá mạnh tay khi vo gạo sẽ làm rửa trôi hoàn toàn lớp màng dinh dưỡng này, chỉ còn lại lõi tinh bột rỗng. Ăn cơm thiếu vitamin B1 kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Ông khuyên chỉ nên khuấy nhẹ tay, vo đều khoảng 1-2 lần để trôi bụi bẩn và vi nhựa là đủ.
Cho rằng gạo mọt, ngả vàng vo sạch là ăn được
Nhiều người tiếc của, khi thấy gạo có mọt hoặc ngả vàng vẫn cố mang đi vo gạo thật kỹ rồi nấu vì nghĩ làm sạch kỹ cộng thêm nhiệt độ cao sẽ khử khuẩn. Chuyên gia Leung Ka-sing khẳng định đây là hành động không khác gì “tự sát”.
Gạo ngả vàng là dấu hiệu của sự oxy hóa và nhiễm nấm Aspergillus flavus, sản sinh ra Aflatoxin. Đây là chất gây ung thư gan loại 1 và chỉ bị tiêu diệt ở nhiệt độ… 280 độ C trở lên. Vì vậy, dù bạn có vo gạo sạch đến mấy hay nấu sôi bao lâu, “sát thủ” Aflatoxin vẫn chễm chệ trong bát cơm, âm thầm tàn phá tế bào gan của bạn.
Nằm ở xã An Hảo, huyện Tịnh Biên, tỉnh An Giang (cũ), núi Cấm từ lâu được xem là "nóc nhà miền Tây", nổi tiếng với khung cảnh hùng vĩ, khí hậu mát mẻ và hệ sinh thái đa dạng. Trong lòng ngọn núi ấy, giữa những dòng suối trong vắt len lỏi qua rừng, có một loài cá đặc biệt mà chỉ người bản địa mới thực sự am hiểu – cá chành dục, hay còn được người dân địa phương gọi thân thuộc là "vùn vụt". Với khách phương xa, đây là cái tên lạ lẫm, nhưng với cư dân sống trên núi, cá chành dục là một phần quen thuộc của đời sống, vừa là ký ức, vừa là niềm tự hào về một loài thủy sản đặc hữu chỉ có ở vùng cao An Giang.
Theo người dân địa phương, cá chành dục sinh sống chủ yếu ở những con suối nhỏ, khe nước mát quanh năm trên sườn núi Cấm. Loài cá này di chuyển nhanh đến mức thoắt ẩn thoắt hiện, khiến việc bắt chúng bằng tay gần như bất khả thi.
Các món ăn từ cá chành dục không chỉ là món ăn ngon mà còn là biểu tượng của thiên nhiên hoang sơ và cuộc sống mộc mạc gắn liền với núi rừng An Giang.
Người dân thường phải kiên nhẫn dùng cần câu nhỏ, lưỡi chì tự chế và mồi trùn đất để săn bắt. Ngày trước, cá chành dục xuất hiện nhiều đến mức trẻ con cũng có thể dễ dàng câu được vài con. Nhưng nay, để có đủ cá cho một bữa cơm, người dân phải đi câu suốt vài ngày.
Nhìn thoáng qua, cá chành dục khá giống cá lóc con, thân nhỏ và thon dài, nhưng nếu quan sát kỹ sẽ thấy những chi tiết đặc trưng như phần vây bụng và vây lưng ánh sắc đỏ hoặc cam rực rỡ. Cá trưởng thành có thể đạt kích thước bằng nửa cổ tay, được xem là kích thước hiếm vì phần lớn cá chành dục chỉ nhỏ bằng ngón tay. Cũng chính vì vẻ ngoài bắt mắt, một số người dân còn giữ lại để nuôi làm cá cảnh, coi như "báu vật" của núi Cấm.
Không chỉ có vẻ đẹp lạ, thịt cá chành dục cũng đặc biệt nhờ vị ngọt thanh, chắc và thơm. Nó được đánh giá là loại cá suối ngon bậc nhất vùng Tây Nam Bộ. Dù nướng, kho hay nấu canh chua đều giữ trọn vị đậm đà tự nhiên. Người dân địa phương ví rằng, "nếu cá da trơn có cá bông lau ngon nhất, thì cá suối có cá chành dục đứng đầu". Chính vì thế, dẫu không phổ biến, cá chành dục vẫn được xem là "đặc sản thượng đỉnh" của núi Cấm – món ăn mà không phải ai cũng có cơ hội được nếm thử.
Ngày nay, cá chành dục đã trở nên khan hiếm. Dù không được nuôi đại trà hay bày bán ở chợ, cá chành dục vẫn được xem là "đặc sản thượng hạng", món ăn dùng để đãi khách quý hơn là để trao đổi mua bán.
Giá của loại cá này hiện dao động từ 400.000 đến 500.000 đồng/kg, tương đương nhiều loại hải sản cao cấp. Tuy nhiên, số lượng cực ít khiến cá chành dục gần như vắng bóng trên thị trường. Nhiều du khách khi lên núi Cấm từng thử vận may mang cần câu đi tìm, nhưng phần lớn đều trở về tay trắng.
Cá chành dục không chỉ nổi tiếng bởi độ ngon mà còn vì tính "gan lì". Người đi câu kể rằng, dù đã mắc câu nhưng nếu rơi xuống nước, chúng vẫn có thể quay lại đớp mồi thêm lần nữa. Đặc tính này khiến người dân ví loài cá nhỏ bé ấy như "chiến binh suối núi", kiên cường và khó khuất phục.
Hiện nay, do môi trường sống bị thu hẹp và nguồn nước thay đổi, cá chành dục ngày càng hiếm. Một số người dân đã thử nuôi trong bể hoặc ao nhỏ nhằm bảo tồn nhưng kết quả chưa khả quan. Loài cá này chỉ thích nghi trong môi trường nước suối tự nhiên, trong, mát và có dòng chảy liên tục.
Đối với người dân An Hảo, cá chành dục không chỉ là món ăn ngon mà còn là biểu tượng của núi Cấm – nơi thiên nhiên hào phóng nhưng cũng đầy bí ẩn. Từ đỉnh núi Cấm nhìn xuống, những con suối uốn lượn như dải lụa bạc giữa màu xanh đại ngàn. Dưới làn nước trong veo ấy, cá chành dục vẫn bơi lội, lẩn khuất đâu đó giữa đá và rêu. Chúng lặng lẽ tồn tại như chứng nhân của thiên nhiên, của sự giao hòa giữa con người và núi rừng.
Jack Tanbini, 30 tuổi, ở thành phố Dundee vừa nhận thêm án phạt 15 tháng tù do đột nhập và đe dọa cư dân tại một căn hộ vào tháng 11/2024.
Theo hồ sơ từ tòa án, camera an ninh ghi lại cảnh Tanbini cùng đồng phạm tên Hards phá cửa, lấy đi nhiều đồ đạc. Cả hai yêu cầu nạn nhân ném tiền ra ngoài cửa sổ, nếu không sẽ ném bom xăng.
Với phán quyết mới này cộng với các bản án trước đó, Tanbini phải ngồi tù ít nhất đến cuối năm 2029.
Cuộc sống của Tanbini thay đổi từ năm 2014. Khi đó, thanh niên 18 tuổi dùng một bảng tiền boa khi làm giao hàng để mua vé số cào và trúng 100.000 bảng (gần 135.000 USD). Sau khi nhận thưởng, Tanbini dự định tặng tiền cho mẹ, đi du lịch và tiết kiệm.
Tuy nhiên, thanh niên này không làm việc trong 5 năm tiếp theo và tiêu gần hết số tiền thưởng vào các hoạt động cá nhân.
Năm 2019, cảnh sát bắt giữ Tanbini khi phát hiện anh tàng trữ lượng cần sa trị giá 100.000 bảng. Kiểm tra tài khoản ngân hàng của anh, số tiền trúng số chỉ còn lại khoảng 2.000 bảng. Đồng thời, Tanbini bị cáo buộc lái xe đi sai làn đường, lao lên vỉa hè và vượt xe buýt.
Tòa án Dundee sau đó tuyên phạt Tanbini tội tàng trữ chất cấm và lái xe nguy hiểm, cấm lái xe trong 21 tháng.
Năm 2022, cảnh sát tiếp tục bắt giữ Tanbini với các tội danh tương tự. Đến năm 2025, tòa án tuyên phạt thanh niên này 5 năm 5 tháng tù do buôn bán và tàng trữ lượng cocaine trị giá 150.000 bảng.
Ngày 1/5, khi mở cửa quán nướng trở lại Shao Sanhu thấy hơn 60 nhóm khách đã xếp hàng chờ đợi. Nhiều người từ Tây An, Trùng Khánh, Hàng Châu tìm đến thưởng thức đồ nướng và hỏi thăm sức khỏe của anh.
Ngày 18/4, Shao treo tấm biển "Gia đình có việc, tôi cần nghỉ một tuần" trước cửa quán. Khách hàng không biết rằng anh đóng cửa để đến thành phố Hợp Phì hiến tế bào gốc cứu một bé gái ba tuổi mắc bệnh bạch cầu. Nhưng quá trình này kéo dài 13 ngày. Ca hiến tặng thành công vào ngày 27/4.
Khi thông tin được lan truyền, lượng khách đổ về quán tăng đột biến. Hiện tại, anh Shao kê 50 bàn vẫn không đủ chỗ. Do quá tải, quán phải hoạt động từ 8h30 đến 2h sáng hôm sau. Biết quán thiếu nhân sự, khách hàng vẫn kiên nhẫn chờ đợi. Hiệp hội Ẩm thực, Hội Chữ thập đỏ và Đội cứu hộ Blue Sky địa phương đã cử đầu bếp, tình nguyện viên đến phụ giúp anh. Để tránh làm phiền hàng xóm, anh lên kế hoạch chuyển sang mặt bằng rộng hơn gần đó.
Một thực khách di chuyển 7 tiếng từ miền Tây Nam đến quán, cho biết một người sẵn lòng hiến tế bào gốc chắc chắn là người kinh doanh đáng tin cậy. Trong đám đông, một bé gái đưa kẹo mút và gọi vang "chú anh hùng", khiến Shao xúc động. "Hành động của tôi có thể lan tỏa năng lượng tích cực đến trẻ em, điều đó giá trị hơn tất cả", anh chia sẻ.
Shao đăng ký tham gia Ngân hàng Tủy xương Trung Quốc từ năm 2019. Đến tháng 9/2025, anh nhận thông báo tương thích tủy bước đầu với một bệnh nhân. Sau khi qua kỳ kiểm tra sức khỏe đầu năm 2026, anh duy trì kinh doanh và chờ ngày hiến tặng.
Nói về sức khỏe sau ca phẫu thuật, chủ quán cho biết bản thân đã phục hồi, chỉ bị hạ đường huyết nhẹ. Tối 5/5, ông Wang Qingwu, Bí thư Thành ủy Túc Châu, đã đến thăm quán và biểu dương hành động của Shao.
Shao cho biết anh không có ý định trở thành người nổi tiếng trên mạng xã hội, chỉ mong cộng đồng quan tâm hơn đến bệnh nhân bạch cầu. "Tôi chỉ làm một việc nhỏ. Hiến tế bào gốc là quy trình an toàn, tôi hy vọng sẽ có thêm nhiều người cùng tham gia", anh nói.
Tính đến cuối tháng 4/2026, chương trình hiến tặng tế bào gốc tại Trung Quốc có gần 3,8 triệu tình nguyện viên đăng ký, với hơn 22.000 ca hiến tặng thành công. Kể từ ca hiến tặng không cùng huyết thống đầu tiên năm 1996, số lượng này đã vượt mốc 10.000 vào năm 2020 và vẫn tiếp tục tăng.
