Những câu hỏi của nhà trường khiến người mẹ Việt ngạc nhiên. Hiệu trưởng và giáo viên không nói đến chuyện phạt hay dạy lại trẻ mà liên tục đặt câu hỏi về đời sống gia đình như: Bố mẹ có thường cãi nhau trước mặt con không? Gần đây nhà có ai mới chuyển đến sống cùng không? Cô giáo nói trẻ không đi vệ sinh đúng chỗ có thể là biểu hiện của bất ổn tâm lý.
Không khí cuộc họp thêm căng thẳng khi giáo viên hỏi về sự vắng mặt của bố. Chị Ngọc cho biết mình ở nhà chăm sóc con toàn thời gian để chồng tập trung làm việc, lo kinh tế gia đình. Tuy nhiên, nhà trường không chấp nhận lý do này. Việc nuôi dạy con không thể dồn lên vai một người. Trong giáo dục Bỉ, sự hiện diện của người bố là rất quan trọng với sự phát triển của trẻ. Người bố không được phép vắng mặt nếu không có lý do đặc biệt. Chồng chị Ngọc được yêu cầu tham gia đón con và xem văn nghệ ở trường.
“Tôi hơi sốc vì tư duy giáo dục này rất khác ở Việt Nam”, chị Ngọc, 33 tuổi, quê Hà Nội, kể về những ngày đầu cho con đi học mẫu giáo ở xứ người.
Chia sẻ của chị Ngọc nhận được đồng cảm của nhiều phụ huynh Việt ở Bỉ. Một người mẹ có con 24 tháng tuổi nói thấy thương khi con phải tự ăn, không được giáo viên hỗ trợ. Đến bữa, nếu con từ chối ăn, giáo viên chỉ hỏi lại một, hai lần rồi dọn khay sau khoảng 30-40 phút, để đứa trẻ chịu đói.
Trường mẫu giáo ở Bỉ chỉ lên thực đơn và giờ ăn, còn đứa trẻ được quyền quyết định ăn bao nhiêu hoặc có ăn hay không. Các giáo viên giải thích đây là cách để trẻ cảm nhận cơn đói, hiểu giá trị của việc ăn và học cách lắng nghe nhu cầu của cơ thể.
Bé được gần hai tuổi, chị Ngọc thêm một lần bất ngờ khi trường thông báo các con sẽ tham gia lớp học bơi bắt buộc. Con chị vốn hay ốm vặt, thể trạng yếu nên chị không yên tâm để con xuống nước từ quá sớm.
Chồng chị nói đây là điều bình thường ở Bỉ. Trẻ được khuyến khích vận động và làm quen với nước từ rất sớm. Việc rèn thể chất tại trường học được coi trọng ngang với giờ học trên lớp. Ngoài học bơi, trẻ từ 3 tuổi còn phải tham gia trượt tuyết với mức phí 1.200 USD. Phụ huynh nào không đủ điều kiện có thể đóng trả góp.
Những “cú sốc” như của chị Ngọc khi cho con đi học ở Bỉ từng được phản ánh trong nghiên cứu của Désirée Baolian Qin về “Nghịch âm văn hóa” (Cultural Dissonance) phác họa một bức tranh tâm lý phức tạp bên trong những gia đình gốc Á khi định cư tại phương Tây. Khoảng 70% người nhập cư gốc Á thừa nhận gặp phải áp lực thích nghi văn hóa (acculturative stress) đáng kể trong hai năm đầu định cư. Họ thường cảm thấy hệ thống trường học phương Tây quá khác biệt, dẫn đến cảm giác lo lắng, căng thẳng.
Joke Otter van Zuijlen, Hiệu trưởng SmartKids International ở phường An Khánh, TP HCM, người có 30 năm kinh nghiệm giáo dục ở châu Âu, cho rằng cú sốc này bắt nguồn từ khác biệt trong cách nuôi dạy trẻ và vai trò của gia đình.
Tại các trường mẫu giáo châu Âu, trẻ 18 tháng tuổi đã phải ăn được thức ăn thô, tự cầm thìa ngồi ăn thay vì chờ người lớn giúp. Trong khi đó, nhiều cha mẹ Việt vẫn giữ thói quen đút cháo, bế con tận lớp, thậm chí, không muốn trẻ đi chân trần trên cỏ.
Chuyên gia cho rằng điều kiện sống và sự hỗ trợ từ bên ngoài tạo nên sự khác biệt này. Tại Việt Nam, nhiều gia đình khá giả thường thuê bảo mẫu để chăm sóc trẻ. Ở Hà Lan, chi phí thuê người giúp việc có thể lên đến 5.000 USD mỗi tháng, ngay cả những gia đình thu nhập cao cũng hiếm khi có người giúp việc. Trẻ em từ 18 tháng đã phải tự chủ sinh hoạt cá nhân như đeo ba lô, đi giày hay rửa tay.
Dù có sự khác biệt rõ rệt, bà Joke cho rằng không nên lý tưởng hóa bất kỳ phương pháp nào bởi giáo dục luôn gắn liền với đặc thù văn hóa. Văn hóa châu Á coi gia đình là trung tâm, đề cao sự gắn kết, tình cảm giữa các thế hệ nên trẻ thường nhận được sự chăm sóc tỉ mỉ từ ông bà, cha mẹ. Trong khi đó, phương Tây ưu tiên tính cá nhân và sự độc lập.
“Chính sự giao thoa giữa các hệ giá trị này khiến phụ huynh dễ gặp áp lực khi tiếp cận hệ thống giáo dục mới”, bà nói.
Chị Ngô Thị Bắc, 40 tuổi, sống tại Melbourne, Australia, có con gái ba tuổi chuẩn bị vào mẫu giáo. Chị đã lường trước sự khác biệt này khi nhiều lần chứng kiến cảnh những đứa trẻ hàng xóm chạy nhảy ngoài trời lạnh chỉ với chiếc quần đùi và áo thun cộc tay. Da thịt chúng đỏ ửng vì lạnh, vục tay vào vũng nước, lấm lem trong đất cát. Trong khi đó, mỗi lần trời trở lạnh, con gái chị được mẹ “bọc” kín mít với đủ lớp áo len, khăn quàng và mũ trùm đầu.
Chị nhận ra con mình rồi cũng phải bước vào môi trường đề cao tính tự lập như trẻ khác. Để con dễ thích nghi khi vào mẫu giáo, vợ chồng chị bắt đầu rèn nếp sinh hoạt cho con. Khi 11 tháng tuổi, bé đã được tập tự xúc ăn. Mỗi tuần, vợ chồng chị đưa con đến các khu vui chơi công cộng gần nhà, chỉ cách khu dân cư khoảng 5 phút đi bộ. Mạng lưới này dày đặc ở Australia, được thiết kế lồng ghép yếu tố học tập với bảng chữ cái, con số và tên loài vật gắn trên thiết bị vui chơi.
“Tiếp xúc và học qua các hoạt động vui chơi từ sớm, con sẽ không bị sốc hay khóc nhiều khi bắt đầu đi mẫu giáo”, chị nói.
Bà Joke Otter van Zuijlen cho rằng rào cản lớn nhất của phụ huynh Việt khi ra nước ngoài không phải là ngôn ngữ mà là sự khép kín. Việc nhà trường mời họp hay đặt câu hỏi về đời tư thực chất là để tìm giải pháp hỗ trợ trẻ. Phụ huynh nên chủ động chia sẻ thói quen sinh hoạt và bối cảnh văn hóa của gia đình, thay vì giữ tâm lý phòng thủ. Sự trao đổi trực tiếp giúp giảm hiểu lầm và giúp giáo viên hiểu đúng hoàn cảnh để hỗ trợ trẻ tốt hơn.
Chuyên gia khuyên bố mẹ cần điều chỉnh cách nhìn về việc học. Thay vì đặt nặng ghi nhớ sớm như màu sắc hay toán học, nên để trẻ học qua trải nghiệm hằng ngày, kể cả việc chơi với cát, nước hay bùn đất. Những hoạt động này giúp trẻ phát triển vận động, tăng sự tự tin và dễ thích nghi hơn với môi trường mới.
“Nên để trẻ học cách đối mặt với những bất tiện nhỏ từ sớm, bởi đó chính là nền tảng của khả năng thích ứng linh hoạt trong một thế giới không ngừng biến đổi”, bà nói.
Ẩn mình giữa dãy Himalaya hùng vĩ, ngôi làng Malana từ lâu đã được biết đến như một trong những cộng đồng bí ẩn và đặc biệt nhất thế giới. Nơi đây không chỉ thu hút du khách bởi cảnh sắc núi rừng hoang sơ, mà còn bởi những quy tắc kỳ lạ: người ngoài không được chạm vào người dân, và ngay cả việc mua bán cũng phải thực hiện theo cách "đặt tiền xuống đất".
Đầu tháng 6/2026, một đoạn video ghi lại trải nghiệm của nữ du khách Ấn Độ Tushika Agarwal tại Malana bất ngờ lan truyền mạnh trên mạng xã hội, thu hút gần 20 triệu lượt xem chỉ trong thời gian ngắn.
Điều đáng nói trong video, thay vì đưa tiền trực tiếp cho người bán, cô đặt tiền xuống mặt đất trước cửa hàng. Sau đó, chủ tiệm nhặt tiền lên và khi trả lại tiền thừa, họ cũng đặt xuống một bề mặt để khách tự lấy. Toàn bộ quá trình giao dịch diễn ra mà không có bất kỳ sự tiếp xúc trực tiếp nào giữa hai bên.
Hình thức mua bán này khiến nhiều người xem vừa tò mò vừa khó hiểu, đồng thời đặt ra câu hỏi về những quy tắc đặc biệt đang được duy trì trong ngôi làng biệt lập này.
Tushika cho biết cô cũng không được phép bước vào bên trong cửa hàng và phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của địa phương. Theo cô, Malana là một trong số ít cộng đồng tại Ấn Độ vẫn giữ được lối sống tách biệt, bảo tồn mạnh mẽ bản sắc, tín ngưỡng và các tập tục đã tồn tại hàng trăm năm.
Malana nằm trong thung lũng Parvati thuộc bang Himachal Pradesh, Ấn Độ, ở độ cao khoảng 2.650m so với mực nước biển. Bao quanh là những dãy núi cao, rừng rậm nguyên sinh và các hẻm núi sâu, ngôi làng gần như bị cô lập với thế giới bên ngoài trong nhiều thế kỷ.
Chính sự biệt lập về địa lý này đã giúp Malana bảo tồn gần như nguyên vẹn những phong tục cổ xưa, tạo nên một cộng đồng mang bản sắc riêng biệt, khác xa với phần còn lại của Ấn Độ hiện đại.
Không có trung tâm thương mại, không có khách sạn sang trọng hay các điểm du lịch hiện đại, Malana vẫn giữ nguyên hình ảnh của một ngôi làng truyền thống với những ngôi nhà đá cổ, đường đi nhỏ hẹp và nhịp sống chậm rãi.
Điểm đặc biệt nhất khiến Malana nổi tiếng chính là "luật không chạm". Theo quy định truyền thống, người ngoài tuyệt đối không được chạm vào cư dân địa phương, nhà cửa, đền thờ hoặc bất kỳ vật thể linh thiêng nào trong làng.
Trong đời sống tinh thần của người dân, vị thần Jamlu Devta được xem là đấng bảo hộ tối cao, người đặt ra luật lệ và bảo vệ cộng đồng. Mọi đền thờ, vật phẩm nghi lễ và khu vực linh thiêng đều được coi là thuộc quyền quản lý thiêng liêng của vị thần này.
Người dân tin rằng sự tiếp xúc của người ngoài có thể làm "mất đi sự thanh khiết" trong không gian tôn giáo và ảnh hưởng đến nghi lễ truyền thống. Vì vậy, quy định không chạm không chỉ là một tập tục xã hội, mà còn là nguyên tắc gắn liền với tín ngưỡng và bản sắc cộng đồng.
Không chỉ dừng lại ở việc không tiếp xúc với người dân, các quy định tại Malana còn mở rộng đến nhiều khía cạnh khác trong đời sống.
Du khách bị cấm chạm vào nhà ở, tường công trình, đền thờ, hiện vật tôn giáo và các khu vực được đánh dấu linh thiêng. Một số nơi còn có biển cảnh báo rõ ràng hoặc người dân trực tiếp nhắc nhở để tránh vi phạm.
Điều này khiến trải nghiệm du lịch tại Malana trở nên đặc biệt: mỗi hành động đều phải được cân nhắc kỹ lưỡng, từ việc đứng ở đâu, đi theo lối nào, cho đến cách quan sát và tương tác với môi trường xung quanh.
Dù lượng khách du lịch ngày càng tăng trong những năm gần đây, cộng đồng địa phương vẫn duy trì nghiêm ngặt các quy tắc truyền thống như một phần không thể tách rời của đời sống văn hóa.
Khác với nhiều điểm du lịch dễ tiếp cận bằng ô tô, hành trình đến Malana đòi hỏi sự kiên nhẫn và thể lực. Du khách chỉ có thể di chuyển đến điểm dừng gần làng, sau đó tiếp tục đi bộ khoảng 4 km đường núi để vào khu dân cư.
Con đường dẫn vào làng uốn lượn giữa thung lũng Parvati, với cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ: rừng thông nguyên sinh, vách đá dựng đứng và những dòng suối chảy sâu dưới thung lũng. Đây cũng là một trong những lý do khiến Malana vẫn giữ được sự biệt lập tương đối cho đến ngày nay.
Mặc dù nổi tiếng với những quy định nghiêm ngặt, Malana không hoàn toàn đóng cửa với du khách. Xung quanh khu vực làng có một số nhà nghỉ nhỏ và homestay đơn giản, phục vụ những người muốn ở lại qua đêm.
Các quán ăn địa phương cũng cung cấp những món ăn truyền thống với thực đơn không quá đa dạng nhưng đủ để phục vụ nhu cầu cơ bản của khách du lịch. Tuy nhiên, trải nghiệm tại đây không hướng đến sự tiện nghi mà thiên về khám phá văn hóa và thiên nhiên.
Đến Malana, điều quan trọng nhất không phải là "check-in" hay chụp ảnh, mà là sự tôn trọng tuyệt đối đối với văn hóa địa phương. Du khách được yêu cầu đi theo lối chỉ dẫn, tuân thủ biển báo, xin phép trước khi chụp ảnh và tránh xâm nhập khu vực cấm.
Trải nghiệm tại đây vì thế mang đến một góc nhìn khác về du lịch: không chỉ là khám phá địa điểm mới, mà còn là sự học cách quan sát, lắng nghe và điều chỉnh hành vi để hòa hợp với cộng đồng bản địa.
Malana không chỉ là một ngôi làng trên bản đồ du lịch Ấn Độ, mà còn là minh chứng sống động cho việc một cộng đồng có thể gìn giữ bản sắc văn hóa của mình qua hàng thế kỷ, bất chấp sự thay đổi của thế giới bên ngoài.
Tọa lạc ngay tại trung tâm của Bắc Kinh trong suốt 600 năm qua, Tử Cấm Thành luôn được xem là hoàng cung của Trung Quốc từ triều Minh cho tới cuối nhà Thanh. Không chỉ có giới hoàng tộc, đây cũng là nơi sinh hoạt của rất nhiều phi tần và người hầu sẵn sàng phản bội và hãm hại nhau để tranh giành ảnh hưởng. Các số liệu cho thấy đã có tới hàng ngàn người bị giết hại trong lịch sử đẫm máu của Tử Cấm Thành.
Tử Cấm Thành có diện tích lên tới 720.000m², quần thể này sở hữu hơn 800 cung điện lớn nhỏ cùng gần 10.000 căn phòng. Mỗi khu vực đều được phân chia chức năng rõ ràng: nơi dành cho hoàng đế thiết triều, nơi xử lý quốc sự và những khu hậu cung dành cho hàng trăm phi tần sinh sống. Thế nhưng điều khiến nhiều người bất ngờ là thiết kế ban đầu của Tử Cấm Thành lại không hề có nhà vệ sinh.
Không chỉ gây choáng ngợp bởi quy mô, Tử Cấm Thành còn là kỳ tích xây dựng khiến giới khảo cổ kinh ngạc suốt nhiều thế kỷ. Trải qua hơn sáu thế kỷ cùng hàng trăm trận động đất lớn nhỏ, Tử Cấm Thành vẫn đứng vững đầy kinh ngạc.
Đặc biệt giữa hàng ngàn mái ngói vàng son của Tử Cấm Thành, vẫn tồn tại một nơi chưa từng được mở ra cho khách tham quan lãnh cung. Đó không chỉ là một góc khuất bị lãng quên, mà còn là biểu tượng cho nỗi cô độc và bi kịch khắc nghiệt nhất chốn hậu cung phong kiến.
Lãnh cung chính là nơi những phi tần thất sủng, cung nữ phạm lỗi hoặc những người không còn được hoàng đế đoái hoài bị đày tới để sống quãng đời còn lại trong cô quạnh.
Không có tiếng nhạc cung đình, không ánh đèn rực rỡ, lãnh cung chỉ còn lại sự im lặng đến đáng sợ. Một khi bước vào nơi này, gần như không còn cơ hội quay lại thế giới bên ngoài. Cả khu chỉ có một lối ra vào duy nhất để đưa cơm nước hằng ngày.
Theo thời gian, sự cô lập kéo dài khiến nhiều người rơi vào tuyệt vọng, trầm cảm, thậm chí phát điên. Chính vì vậy, lãnh cung thường bị đồn đại như một nơi "ma ám" giữa hoàng thành rộng lớn.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là lãnh cung thực chất không phải một địa điểm cố định. Trong hồi ký "Nửa đời trước của tôi", Phổ Nghi tiết lộ rằng bên trong Tử Cấm Thành không hề tồn tại một cung điện mang tên "lãnh cung".
Bất kỳ căn phòng hay khu vực nào dùng để giam giữ phi tần thất sủng đều có thể trở thành lãnh cung.
Ngày nay, dù Tử Cấm Thành đã trở thành điểm tham quan nổi tiếng thế giới, những khu vực từng được xem là lãnh cung vẫn đóng kín.
Một phần vì nhiều nơi đã xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy hiểm và tốn kém chi phí trùng tu. Nhưng sâu xa hơn, đó còn là nơi lưu giữ những ký ức đau thương nhất của hậu cung những số phận từng bị chôn vùi sau bức tường đỏ thẫm của hoàng thành.
Có lẽ vì thế mà lãnh cung vẫn mãi là bí mật u tối nhất trong lịch sử Tử Cấm Thành nơi ánh hào quang quyền lực không bao giờ có thể soi tới.
Bộ Y tế vừa công bố chi tiết danh mục khám sức khỏe miễn phí dành cho người dân, triển khai theo Chỉ thị số 17/CT-TTg ngày 6/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí trên toàn quốc.
Theo Bộ Y tế, việc ban hành hướng dẫn nhằm triển khai đồng bộ Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, Nghị quyết 282 của Chính phủ và Chỉ thị 17 của Thủ tướng Chính phủ về tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Mục tiêu là để mỗi người dân được khám sức khỏe ít nhất một lần mỗi năm theo lộ trình phù hợp, qua đó phát hiện sớm bệnh tật, giảm gánh nặng chi phí y tế và xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý sức khỏe toàn dân.
Từ năm 2026, người dân sẽ từng bước được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời. Việc khám sức khỏe định kỳ sẽ được triển khai phù hợp với từng nhóm tuổi và đối tượng đặc thù.
Đối với trẻ em dưới 6 tuổi, nội dung khám sức khỏe định kỳ thực hiện theo Quyết định 1284 của Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành ngày 7/5/2026 về hướng dẫn chuyên môn khám sức khỏe cho trẻ nhỏ.
Nhóm từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi
Với nhóm từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi, việc khám sức khỏe được thực hiện theo mẫu giấy khám sức khỏe quy định tại Thông tư 32/2023 của Bộ Y tế. Người dân trong độ tuổi này sẽ được khám đầy đủ các chuyên khoa lâm sàng. Các xét nghiệm cận lâm sàng chỉ thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ hoặc theo nhu cầu tự nguyện chi trả của người dân, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hay khả năng hỗ trợ của địa phương.
Người từ đủ 18 tuổi trở lên
Đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, Bộ Y tế yêu cầu thực hiện đầy đủ khám lâm sàng và các xét nghiệm cơ bản. Danh mục xét nghiệm gồm công thức máu với các chỉ số hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu; xét nghiệm sinh hóa máu gồm đường huyết, urê, creatinin, men gan ASAT và ALAT; xét nghiệm nước tiểu kiểm tra đường và protein; đồng thời chụp X-quang tim phổi thẳng.
Ngoài các danh mục cơ bản, các địa phương có thể bổ sung thêm xét nghiệm tùy theo khả năng hỗ trợ kinh phí hoặc nhu cầu tự nguyện chi trả của người dân và doanh nghiệp.
Bộ Y tế cũng đặc biệt lưu ý trong quá trình khai thác tiền sử bệnh, khám lâm sàng hoặc chẩn đoán hình ảnh, nếu phát hiện dấu hiệu nghi ngờ lao phổi, u phổi hoặc bệnh lý khác, cơ sở y tế cần chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu để chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời hoặc chuyển tuyến phù hợp.
Đối với lao động nữ, danh mục khám chuyên khoa phụ sản sẽ thực hiện theo quy định tại phụ lục ban hành kèm Thông tư 32/2023 của Bộ Y tế.
Ngoài khám sức khỏe cho người dân nói chung, Bộ Y tế tiếp tục yêu cầu thực hiện khám định kỳ theo quy định riêng đối với các nhóm đặc thù như cán bộ, học sinh, người lái xe ô tô, nhân viên hàng không, người điều khiển phương tiện đường sắt, thuyền viên và lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý.
Cụ thể, đối tượng là cán bộ thực hiện theo Quyết định số 1266/QĐ-BYT ngày 21/3/2020 của Bộ trưởng Bộ Y tế về việc ban hành quy định tiêu chuẩn phân loại sức khỏe cán bộ và mẫu phiếu khám sức khỏe cán bộ
Đối tượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an quản lý thực hiện theo quy định của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an.
Đối với học sinh trong trường học thực hiện theo Thông tư liên tịch số 13/2016/TTLT-BYT-BGDĐT ngày 12/5/2016 của Bộ trưởng Bộ Y tế và Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Bộ Y tế cũng yêu cầu các đơn vị phân nhóm đối tượng ưu tiên và sắp xếp lịch khám đảm bảo phù hợp, tránh quá tải và thuận tiện cho người dân. Tổ chức khám theo nội dung chuyên môn như trên phù hợp đối với từng nhóm đối tượng để đánh giá tình trạng sức khỏe hoặc phân loại sức khỏe; phát hiện sớm nguy cơ mắc bệnh và người mắc bệnh theo nhóm đối tượng; tư vấn phòng bệnh, điều trị hoặc chuyển cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp theo quy định.
Trong quá trình thực hiện, nếu khó khăn, vướng mắc về chuyên môn, nội dung khám sức khoẻ cho người dân, Bộ Y tế đề nghị các đơn vị gửi phản ánh về Cục Quản lý Khám, chữa bệnh để được xem xét, hướng dẫn.
