Một vụ việc đau lòng xảy ra tại Trung Quốc đang khiến dư luận lo ngại về mức độ nguy hiểm của thực phẩm tưởng chừng an toàn khi được bảo quản trong tủ lạnh. Chỉ từ một bữa ăn đơn giản, một người đàn ông 67 tuổi đã rơi vào tình trạng nguy kịch và không qua khỏi do nhiễm khuẩn nghiêm trọng.
Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Bắc Kinh, Trung Quốc, nạn nhân là một người đàn ông giấu tên 67 tuổi.
Trước khi xảy ra sự việc, ông đã ăn một chiếc bánh cuộn được cất trong tủ lạnh tại nhà. Không lâu sau bữa ăn, ông bắt đầu xuất hiện các triệu chứng bất thường như sốt, đau bụng và mệt mỏi rõ rệt.
Ban đầu, gia đình cho rằng đây chỉ là rối loạn tiêu hóa thông thường nên theo dõi tại nhà. Tuy nhiên, tình trạng của ông nhanh chóng trở nên nghiêm trọng hơn trong thời gian ngắn. Khi phát hiện dấu hiệu nguy hiểm, người thân lập tức đưa ông đến bệnh viện cấp cứu, nhưng lúc này bệnh đã tiến triển quá nặng. Dù các bác sĩ đã nỗ lực cứu chữa nhưng người đàn ông này không thể qua khỏi.
Điều đáng chú ý sau khi tiến hành xét nghiệm và phân tích, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị nhiễm vi khuẩn Listeria monocytogenes. Đây là một loại vi khuẩn có khả năng gây bệnh nặng, thường xuất hiện trong môi trường tự nhiên như đất, nước thải, bùn, cũng như trong các loại thực phẩm bị ôi thiu hoặc bảo quản không đúng cách.
Theo thông tin được đăng tải trên QQ News, Trung Quốc, vi khuẩn này cũng có thể tồn tại trong nhiều loại thực phẩm quen thuộc như sữa chưa tiệt trùng, phô mai, kem, bánh ngọt, thịt chế biến sẵn hoặc đồ ăn để lâu trong tủ lạnh.
Điều đáng lo ngại là Listeria monocytogenes không dễ bị tiêu diệt trong điều kiện lạnh. Ngay cả khi thực phẩm được bảo quản trong tủ lạnh ở nhiệt độ từ 0–4°C, vi khuẩn vẫn có thể sinh sôi. Đặc biệt, chúng còn có khả năng tồn tại trong thời gian rất dài, thậm chí lên tới nhiều tháng hoặc cả năm trong điều kiện nhiệt độ âm sâu, như -20°C.
Theo cảnh báo từ CDC Bắc Kinh, Listeria monocytogenes là một trong số ít vi khuẩn có thể phát triển ngay trong môi trường lạnh – điều vốn được xem là “an toàn” để bảo quản thực phẩm. Đây chính là yếu tố khiến nó trở nên đặc biệt nguy hiểm, vì người dùng thường chủ quan cho rằng thực phẩm trong tủ lạnh luôn sạch và an toàn.
Khi xâm nhập vào cơ thể người qua đường ăn uống, vi khuẩn có thể gây ngộ độc thực phẩm với các triệu chứng ban đầu giống cảm cúm hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, bệnh có thể tiến triển nhanh và nghiêm trọng hơn khi vi khuẩn lan vào máu hoặc hệ thần kinh.
Khi đó, người bệnh có thể đối mặt với tình trạng nhiễm trùng huyết, viêm màng não, tổn thương não bộ và hệ thần kinh trung ương. Đây là những biến chứng có nguy cơ tử vong cao, đặc biệt ở các nhóm dễ tổn thương như người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và những người có hệ miễn dịch suy yếu (ví dụ bệnh nhân ung thư đang hóa trị hoặc xạ trị).
Tại Mỹ, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) cũng xếp Listeria monocytogenes vào nhóm nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các ca ngộ độc thực phẩm, cho thấy mức độ nguy hiểm không thể xem nhẹ của loại vi khuẩn này.
Điều đáng lưu ý là ở giai đoạn đầu, các triệu chứng có thể khá nhẹ và dễ bị nhầm với cảm cúm hoặc ngộ độc thực phẩm thông thường, khiến người bệnh chủ quan và chậm trễ trong điều trị.
Vụ việc của người đàn ông xấu số nói trên không chỉ là một trường hợp cá biệt mà còn là lời cảnh báo về thói quen sử dụng và bảo quản thực phẩm trong nhiều gia đình hiện nay. Tủ lạnh thường được xem là “lá chắn an toàn”, nhưng trên thực tế, nếu không vệ sinh và bảo quản đúng cách, đây có thể trở thành môi trường tiềm ẩn vi khuẩn nguy hiểm.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần chú ý đến việc vệ sinh định kỳ tủ lạnh, sắp xếp thực phẩm khoa học và tránh để thực phẩm quá lâu ngày. Đặc biệt, việc để lẫn thực phẩm sống và chín có thể làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo vi khuẩn.
Ngoài ra, nhiều người có thói quen ăn trực tiếp đồ ăn lấy từ tủ lạnh mà không hâm nóng lại, điều này cũng làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn nếu thực phẩm đã bị ô nhiễm từ trước.
– Bảo quản ở nhiệt độ phòng: Các loại thực phẩm khô như gạo, hạt, cùng rau củ có vỏ dày (khoai lang, khoai tây, bí đỏ…) có thể để ở môi trường khô ráo khoảng 2 tuần mà vẫn giữ chất lượng, miễn là không dính nước.
Bảo quản ngăn mát tủ lạnh
Sữa, bơ và đồ ăn đã nấu chín nên đựng trong hộp kín và dùng sớm trong ngày.
Rau lá đã làm sạch, để khô có thể bảo quản khoảng 5 ngày. Rau nhiều nước như mồng tơi nên dùng trong 3 ngày để giữ vitamin.
Cà chua nên để ngoài nhiệt độ phòng, tránh tủ lạnh vì dễ giảm hương vị và dinh dưỡng.
Trứng có thể bảo quản trong ngăn mát 30–45 ngày nếu không rửa nước; khi đã lấy ra nên dùng ngay.
Trái cây cần tách riêng: táo không để chung vì dễ làm các loại quả khác chín nhanh; chuối không nên để tủ lạnh (nếu có thì bọc cuống).
Bảo quản ngăn đông
Ngăn đông nên duy trì dưới -15°C. Thịt, cá, hải sản nên chia nhỏ từng phần, bảo quản tối đa khoảng 1 tháng để giữ dinh dưỡng. Khi dùng, nên rã đông từ từ trong ngăn mát trước khi chế biến.
Dữ liệu từ chuỗi siêu thị Waitrose cho thấy phong cách nấu ăn "tận dụng mọi bộ phận của con vật" (nose-to-tail) đang giúp các mặt hàng thực phẩm "bị lãng quên" phục hồi mạnh mẽ.
Doanh số bán tim động vật tăng 91%, gan tăng 33% và thận tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái. Trên các nền tảng trực tuyến, lượt tìm kiếm "gan cừu" tăng 54%, "đuôi bò" tăng 76% và "cổ cừu" tăng 28%.
Nguyên nhân chính dẫn đến sự thay đổi này là áp lực chi phí sinh hoạt. Trong bối cảnh giá thực phẩm tăng theo lạm phát, nội tạng vốn ít được ưa chuộng nay trở thành lựa chọn tiết kiệm. Theo dữ liệu năm 2025, giá thịt tại Anh tăng trung bình 15,9%, trong đó thịt bò tăng mạnh nhất ở mức 32,3%.
Nội tạng còn được ưa chuộng nhờ giá trị dinh dưỡng cao. Chuyên gia Emer Lowry của Waitrose phân tích, tim, gan và thận cừu là nguồn cung cấp tự nhiên các vi chất như vitamin B12, sắt, giúp bổ sung năng lượng và hỗ trợ hệ miễn dịch. Đây cũng là nguồn protein dồi dào cho những người muốn đa dạng hóa chế độ ăn uống bằng thực phẩm chất lượng cao.
Sự bùng nổ này còn đi kèm phong cách "nấu ăn kiểu bà ngoại" (Granny cooking) - ưu tiên nguyên liệu đơn giản, tận dụng tối đa thực phẩm tạo ra bữa ăn thịnh soạn với chi phí thấp. Cách tiếp cận này gợi nhớ đến các kỹ thuật truyền thống từng phổ biến tại Anh, được các nhà hàng nổi tiếng như St John ở London tích cực đưa vào thực đơn, hay được tài tử Stanley Tucci quảng bá qua các video nấu ăn trên mạng xã hội.
Trên thực tế, nội tạng động vật từng là một phần quen thuộc trong ẩm thực của người Anh. Tuy nhiên, sự phát triển của nền công nghiệp chế biến thịt và xu hướng chuộng các phần thịt cắt sẵn, tiện lợi đã dần đẩy những nguyên liệu này ra khỏi bàn ăn. Ví dụ, khảo sát Thực phẩm Quốc gia Anh chỉ ra lượng tiêu thụ gan trung bình hàng tuần giảm từ 50 gr một người năm 1974 xuống 5 gr năm 2014.
Khi trở lại, thực phẩm từ nội tạng động vật vẫn đối mặt với rào cản tâm lý của những người có khẩu vị nhạy cảm. Các chuyên gia ẩm thực Anh gợi ý người tiêu dùng kết hợp nội tạng băm nhỏ vào những món quen thuộc như mì Ý sốt Bolognese, thịt viên hoặc bánh mì kẹp để làm quen dần.
Để cải thiện hương vị, Paul Gamble, bếp trưởng sáng tạo tại Waitrose, khuyên người tiêu dùng nên ướp nguyên liệu từ hai tiếng đến qua đêm với hỗn hợp dầu ô liu, nước cốt chanh và thảo mộc. Axit tự nhiên sẽ làm mềm các sợi cơ và tăng độ đậm đà, giúp nội tạng có hương vị "chuẩn nhà hàng" ngay tại gia.
Những câu hỏi của nhà trường khiến người mẹ Việt ngạc nhiên. Hiệu trưởng và giáo viên không nói đến chuyện phạt hay dạy lại trẻ mà liên tục đặt câu hỏi về đời sống gia đình như: Bố mẹ có thường cãi nhau trước mặt con không? Gần đây nhà có ai mới chuyển đến sống cùng không? Cô giáo nói trẻ không đi vệ sinh đúng chỗ có thể là biểu hiện của bất ổn tâm lý.
Không khí cuộc họp thêm căng thẳng khi giáo viên hỏi về sự vắng mặt của bố. Chị Ngọc cho biết mình ở nhà chăm sóc con toàn thời gian để chồng tập trung làm việc, lo kinh tế gia đình. Tuy nhiên, nhà trường không chấp nhận lý do này. Việc nuôi dạy con không thể dồn lên vai một người. Trong giáo dục Bỉ, sự hiện diện của người bố là rất quan trọng với sự phát triển của trẻ. Người bố không được phép vắng mặt nếu không có lý do đặc biệt. Chồng chị Ngọc được yêu cầu tham gia đón con và xem văn nghệ ở trường.
"Tôi hơi sốc vì tư duy giáo dục này rất khác ở Việt Nam", chị Ngọc, 33 tuổi, quê Hà Nội, kể về những ngày đầu cho con đi học mẫu giáo ở xứ người.
Chia sẻ của chị Ngọc nhận được đồng cảm của nhiều phụ huynh Việt ở Bỉ. Một người mẹ có con 24 tháng tuổi nói thấy thương khi con phải tự ăn, không được giáo viên hỗ trợ. Đến bữa, nếu con từ chối ăn, giáo viên chỉ hỏi lại một, hai lần rồi dọn khay sau khoảng 30-40 phút, để đứa trẻ chịu đói.
Trường mẫu giáo ở Bỉ chỉ lên thực đơn và giờ ăn, còn đứa trẻ được quyền quyết định ăn bao nhiêu hoặc có ăn hay không. Các giáo viên giải thích đây là cách để trẻ cảm nhận cơn đói, hiểu giá trị của việc ăn và học cách lắng nghe nhu cầu của cơ thể.
Bé được gần hai tuổi, chị Ngọc thêm một lần bất ngờ khi trường thông báo các con sẽ tham gia lớp học bơi bắt buộc. Con chị vốn hay ốm vặt, thể trạng yếu nên chị không yên tâm để con xuống nước từ quá sớm.
Chồng chị nói đây là điều bình thường ở Bỉ. Trẻ được khuyến khích vận động và làm quen với nước từ rất sớm. Việc rèn thể chất tại trường học được coi trọng ngang với giờ học trên lớp. Ngoài học bơi, trẻ từ 3 tuổi còn phải tham gia trượt tuyết với mức phí 1.200 USD. Phụ huynh nào không đủ điều kiện có thể đóng trả góp.
Những "cú sốc" như của chị Ngọc khi cho con đi học ở Bỉ từng được phản ánh trong nghiên cứu của Désirée Baolian Qin về "Nghịch âm văn hóa" (Cultural Dissonance) phác họa một bức tranh tâm lý phức tạp bên trong những gia đình gốc Á khi định cư tại phương Tây. Khoảng 70% người nhập cư gốc Á thừa nhận gặp phải áp lực thích nghi văn hóa (acculturative stress) đáng kể trong hai năm đầu định cư. Họ thường cảm thấy hệ thống trường học phương Tây quá khác biệt, dẫn đến cảm giác lo lắng, căng thẳng.
Joke Otter van Zuijlen, Hiệu trưởng SmartKids International ở phường An Khánh, TP HCM, người có 30 năm kinh nghiệm giáo dục ở châu Âu, cho rằng cú sốc này bắt nguồn từ khác biệt trong cách nuôi dạy trẻ và vai trò của gia đình.
Tại các trường mẫu giáo châu Âu, trẻ 18 tháng tuổi đã phải ăn được thức ăn thô, tự cầm thìa ngồi ăn thay vì chờ người lớn giúp. Trong khi đó, nhiều cha mẹ Việt vẫn giữ thói quen đút cháo, bế con tận lớp, thậm chí, không muốn trẻ đi chân trần trên cỏ.
Chuyên gia cho rằng điều kiện sống và sự hỗ trợ từ bên ngoài tạo nên sự khác biệt này. Tại Việt Nam, nhiều gia đình khá giả thường thuê bảo mẫu để chăm sóc trẻ. Ở Hà Lan, chi phí thuê người giúp việc có thể lên đến 5.000 USD mỗi tháng, ngay cả những gia đình thu nhập cao cũng hiếm khi có người giúp việc. Trẻ em từ 18 tháng đã phải tự chủ sinh hoạt cá nhân như đeo ba lô, đi giày hay rửa tay.
Dù có sự khác biệt rõ rệt, bà Joke cho rằng không nên lý tưởng hóa bất kỳ phương pháp nào bởi giáo dục luôn gắn liền với đặc thù văn hóa. Văn hóa châu Á coi gia đình là trung tâm, đề cao sự gắn kết, tình cảm giữa các thế hệ nên trẻ thường nhận được sự chăm sóc tỉ mỉ từ ông bà, cha mẹ. Trong khi đó, phương Tây ưu tiên tính cá nhân và sự độc lập.
"Chính sự giao thoa giữa các hệ giá trị này khiến phụ huynh dễ gặp áp lực khi tiếp cận hệ thống giáo dục mới", bà nói.
Chị Ngô Thị Bắc, 40 tuổi, sống tại Melbourne, Australia, có con gái ba tuổi chuẩn bị vào mẫu giáo. Chị đã lường trước sự khác biệt này khi nhiều lần chứng kiến cảnh những đứa trẻ hàng xóm chạy nhảy ngoài trời lạnh chỉ với chiếc quần đùi và áo thun cộc tay. Da thịt chúng đỏ ửng vì lạnh, vục tay vào vũng nước, lấm lem trong đất cát. Trong khi đó, mỗi lần trời trở lạnh, con gái chị được mẹ "bọc" kín mít với đủ lớp áo len, khăn quàng và mũ trùm đầu.
Chị nhận ra con mình rồi cũng phải bước vào môi trường đề cao tính tự lập như trẻ khác. Để con dễ thích nghi khi vào mẫu giáo, vợ chồng chị bắt đầu rèn nếp sinh hoạt cho con. Khi 11 tháng tuổi, bé đã được tập tự xúc ăn. Mỗi tuần, vợ chồng chị đưa con đến các khu vui chơi công cộng gần nhà, chỉ cách khu dân cư khoảng 5 phút đi bộ. Mạng lưới này dày đặc ở Australia, được thiết kế lồng ghép yếu tố học tập với bảng chữ cái, con số và tên loài vật gắn trên thiết bị vui chơi.
"Tiếp xúc và học qua các hoạt động vui chơi từ sớm, con sẽ không bị sốc hay khóc nhiều khi bắt đầu đi mẫu giáo", chị nói.
Bà Joke Otter van Zuijlen cho rằng rào cản lớn nhất của phụ huynh Việt khi ra nước ngoài không phải là ngôn ngữ mà là sự khép kín. Việc nhà trường mời họp hay đặt câu hỏi về đời tư thực chất là để tìm giải pháp hỗ trợ trẻ. Phụ huynh nên chủ động chia sẻ thói quen sinh hoạt và bối cảnh văn hóa của gia đình, thay vì giữ tâm lý phòng thủ. Sự trao đổi trực tiếp giúp giảm hiểu lầm và giúp giáo viên hiểu đúng hoàn cảnh để hỗ trợ trẻ tốt hơn.
Chuyên gia khuyên bố mẹ cần điều chỉnh cách nhìn về việc học. Thay vì đặt nặng ghi nhớ sớm như màu sắc hay toán học, nên để trẻ học qua trải nghiệm hằng ngày, kể cả việc chơi với cát, nước hay bùn đất. Những hoạt động này giúp trẻ phát triển vận động, tăng sự tự tin và dễ thích nghi hơn với môi trường mới.
"Nên để trẻ học cách đối mặt với những bất tiện nhỏ từ sớm, bởi đó chính là nền tảng của khả năng thích ứng linh hoạt trong một thế giới không ngừng biến đổi", bà nói.
"Bây giờ tôi mà quay về thì dang dở", Phương Nhi, 31 tuổi, sống tại bang Illinois, Mỹ nói.
Năm 2004, bà Tô Thị Hồng (mẹ Nhi) ở phường Phú Định, TP HCM được chị ruột bảo lãnh sang Mỹ định cư theo diện F4 (chị em ruột bảo lãnh nhau). Hồ sơ cho phép chồng và các con dưới 21 tuổi độc thân đi kèm. Lúc đó, gia đình có 6 thành viên, gồm vợ chồng bà Hồng và bốn người con, trong đó Phương Nhi là con út.
Sau 15 năm chờ đợi, năm 2019 hồ sơ của bà Hồng được duyệt nhưng ba người con đã quá tuổi đi kèm. Vợ chồng bà và Phương Nhi, 24 tuổi (được tính dưới 21 tuổi nhờ Đạo luật CSPA) đủ điều kiện định cư.
Để đưa ba người con còn lại sang Mỹ, vợ chồng bà Hồng nộp hồ sơ diện F2B (con trên 21 tuổi chưa kết hôn của thường trú nhân). Họ dự kiến chờ 5 năm, nhưng đến nay hồ sơ vẫn chưa hoàn tất.
Tại Mỹ, vợ chồng bà Hồng không biết tiếng Anh để giao tiếp, không nghề nghiệp và thu nhập. Họ phụ thuộc hoàn toàn vào tiền từ Việt Nam gửi sang.
Ban đầu, bà Hồng thích không khí trong lành, yên tĩnh của nước Mỹ, nhưng sự hào hứng dần phai. Hàng ngày, bà đi bộ một vòng công viên rồi về nấu ăn, cuối tuần chờ con chở đi siêu thị châu Á. Chồng bà, ông Minh, nhiều lần học lái xe nhưng đều bỏ dở vì sợ tốc độ cao trên cao tốc. Không có bằng lái, ông ví mình như "người mất chân". Nơi họ sống thưa dân và hiếm người Việt.
Cách đây bốn năm, người chị đứng đơn bảo lãnh qua đời vì ung thư khiến động lực ở lại Mỹ của vợ chồng bà Hồng không còn như trước. Cứ khoảng 6 tháng, họ lại mua vé bay về Việt Nam. Việc rời Mỹ nhiều tháng khiến ông bà bị ngắt quãng chuỗi cư trú liên tục, không đủ điều kiện thi lấy quốc tịch.
Về phần Phương Nhi, sau khi bỏ dở chương trình thạc sĩ tại Việt Nam cô học lại bằng đại học chuyên ngành marketing trong hai năm để tìm việc. Sau giờ làm, cô chỉ xem phim, đọc truyện để lấp đầy khoảng trống.
Ba anh chị của Nhi ở lại Việt Nam hơn 20 năm qua không dám yêu đương, kết hôn vì sợ ảnh hưởng đến việc xét duyệt hồ sơ định cư.
Nhớ Việt Nam, Phương Nhi muốn về nước. Nhưng cuối năm 2022, luật sư thông báo hồ sơ của ba anh chị em đã bước vào giai đoạn xử lý tại Trung tâm Thị thực Quốc gia (NVC). Cô tiếp tục ở lại Mỹ chờ đợi.
Tình cảnh của gia đình Nhi không hiếm gặp trên các hội nhóm của những người chuẩn bị di cư Mỹ. Dữ liệu năm 2025 của Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) ghi nhận khoảng 2,4 triệu đơn I-130 (công dân hoặc thường trú nhân Mỹ bảo lãnh người thân sang định cư) đang chờ xét duyệt.
Nghiên cứu của Viện Cato (Mỹ) chỉ ra thời gian chờ trung bình cho các diện bảo lãnh gia đình tăng từ 4 năm 3 tháng (năm 1991) lên 8 năm 1 tháng (năm 2018). Trong đó, diện F4 có thời gian chờ lâu nhất, trung bình 14 năm 7 tháng. Chờ đợi khiến nhiều người bỏ lỡ các cột mốc quan trọng cuộc đời như học hành, kết hôn, sinh con, chăm sóc cha mẹ.
Ông José Latour, Luật sư trưởng của Văn phòng Luật di trú LatourLaw, trụ sở ở TP HCM, cho biết nhóm hồ sơ toàn cầu diện F4 hiện mới giải quyết đến các đơn nộp trước năm 2008.
"Trong nền văn hóa coi trọng gia đình như Việt Nam, sự chậm trễ này tạo ra áp lực lớn", luật sư nói. Trong 33 năm hỗ trợ các gia đình chuẩn bị hồ sơ định cư Mỹ, ông từng chứng kiến nhiều người phải hoãn việc học của con, hoãn nghỉ hưu, đám cưới hay lễ tốt nghiệp. "Họ không biết mình nên chờ đợi cơ hội định cư hay từ bỏ để ổn định cuộc sống tại quê nhà", ông José Latour nói.
Ông dẫn chứng trường hợp một người cha nộp hồ sơ diện F4, luôn giữ tâm thế sẵn sàng lên máy bay nên dừng mọi kế hoạch đầu tư dài hạn tại Việt Nam với hy vọng các con được sang Mỹ học tập. Khi con ông đã tốt nghiệp đại học, đi làm và quá 21 tuổi khi người cha được cấp thị thực và không còn đủ điều kiện đi cùng. Người con này rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan giữa việc chờ khiếu nại để giữ cơ hội định cư Mỹ hay kết hôn ở Việt Nam để ổn định cuộc sống và chấp nhận từ bỏ quyền lợi di trú.
Từ thực tế trên, đại diện LatourLaw khuyên các gia đình nên chủ động chuẩn bị kế hoạch học tập, nghề nghiệp và tài chính theo kịch bản thời gian chờ kéo dài, thay vì phụ thuộc vào mốc xét duyệt của cơ quan di trú.
Ông José Latour tin rằng Mỹ sẽ sớm quay lại truyền thống đón nhận người nhập cư hợp pháp và quy trình xử lý hồ sơ bảo lãnh gia đình sẽ hiệu quả hơn trong vài năm tới.
