Cơ quan tình báo quốc phòng Ukraine (HUR) cho biết lực lượng Nga đã tiến hành một cuộc tập kích hỗn hợp kéo dài nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự và trọng yếu của Ukraine vào trưa, chiều 13.5.
Theo Kyiv Independent, còi báo động không kích đầu tiên vang lên vào khoảng 11:00 sáng 13.5 (giờ địa phương) tại một số khu vực của Ukraine. Sau đó, giới chức ở miền trung, miền tây và miền nam Ukraine báo cáo đã ghi nhận các vụ nổ tại khu dân cư, có thương vong và hoạt động của lực lượng phòng không.
Hệ thống cảnh giới của Ukraine phát tín hiệu có khoảng 200 máy bay không người lái (UAV) hoạt động trong không phận Ukraine. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói rằng Nga có thể đã phóng hơn 800 UAV trong đợt tấn công tối 12.5 và ngày 13.5.
Kênh quan sát chiến sự “Monitor” ở Ukraine đã công bố đồ họa cho thấy các nhóm UAV tầm xa tiến vào không phận Ukraine từ phía Belarus. Một nhóm UAV khác tiến vào Ukraine từ biển Đen và hướng về phía tây đến các tỉnh Ivano-Frankivsk, Chernivtsi và Ternopil.
Tại tỉnh Rivne ở phía tây Ukraine, giới chức thông báo một cuộc tấn công bằng UAV của Nga đã đánh trúng một tòa nhà dân cư, khiến 3 người thiệt mạng và 4 người khác bị thương, theo lời Thống đốc Rivne Oleksandr Koval. Các tỉnh Odessa, Cherkasy cũng ghi nhận thương vong.
Giới chức Ukraine thời gian qua đánh giá lực lượng Nga đang gia tăng tần suất các đợt tấn công UAV vào ban ngày, so với trước đây thường chỉ tập kích vào ban đêm và rạng sáng.
Cũng trong ngày 13.5, Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine thông báo đã tấn công các cơ sở năng lượng trên lãnh thổ Nga, bao gồm kho cảng dầu Tamanneftegas ở tỉnh Krasnodar và nhà máy khí đốt ở tỉnh Astrakhan. Các cuộc tấn công đã gây ra hỏa hoạn tại các bể chứa. Một nhà máy lọc dầu ở tỉnh Yaroslavl, nằm ở phía đông bắc Moscow, cũng bị tấn công.
Trong tuyên bố ngày 13.5, Bộ Quốc phòng Nga nói rằng các lực lượng nước này đã gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng năng lượng và giao thông vận tải được quân đội Ukraine sử dụng, các khu vực lắp ráp, lưu trữ và phóng UAV, các khu vực triển khai tạm thời của các lực lượng vũ trang Ukraine tại 147 địa điểm. Moscow cũng tuyên bố đánh chặn 572 UAV Ukraine.
Nga và Ukraine không bình luận về tuyên bố của đối thủ. Hai bên cũng phủ nhận tấn công dân thường và hạ tầng dân sự.
Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 13.5 tuyên bố rằng Moscow sẽ tiếp tục hiện đại hóa lực lượng hạt nhân chiến lược và phát triển các hệ thống tên lửa mà ông cho rằng có khả năng vượt qua tất cả các hệ thống phòng thủ hiện tại và tương lai.
Trước đó, ông Putin ngày 12.5 thông báo về vụ thử nghiệm tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Sarmat, với tầm bắn hơn 35.000 km. Tổng thống Nga khẳng định “đây là tên lửa mạnh nhất thế giới, có thể xuyên thủng mọi hệ thống phòng thủ hiện tại và tương lai” và dự kiến được đưa vào biên chế cuối năm nay.
AFP ngày 13.5 dẫn báo cáo từ Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), có trụ sở tại Mỹ, cho thấy nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga vào Liên minh châu Âu (EU) đã chạm mức cao nhất trong quý 1/2026, mức cao nhất trong cùng kỳ kể từ khi xung đột Nga – Ukraine bùng phát đầu năm 2022.
IEEFA cho biết các chuyến hàng khí đốt của Nga qua đường ống đến EU phần lớn đã dừng lại, tuy nhiên các quốc gia vẫn đang tiếp tục mua LNG của Nga thông qua các tàu chở dầu, với những bên mua hàng đầu gồm Pháp, Tây Ban Nha và Bỉ.
Theo báo cáo, EU đã nhập khẩu 6,9 tỉ m3 khí đốt của Nga trong 3 tháng đầu năm nay, tăng 16% so với quý 1/2025 và là mức cao nhất kể từ năm 2022.
Xu hướng này tiếp tục diễn ra trong tháng 4, với lượng nhập khẩu tăng 17% so với cùng kỳ năm ngoái, đại diện IEEFA cho biết.
Sự gia tăng này diễn ra trong bối cảnh các quốc gia trên toàn thế giới đang nỗ lực tìm kiếm nguồn cung năng lượng để thay thế cho các chuyến hàng bị gián đoạn trong thời gian diễn ra chiến sự ở Trung Đông.
EU đã cam kết chấm dứt hoàn toàn việc nhập khẩu khí đốt và dầu mỏ của Nga vào cuối năm 2027. Cũng theo báo cáo, các quốc gia EU ngày càng chuyển hướng sang Mỹ, với lượng LNG nhập khẩu từ Mỹ tăng hơn 3 lần trong giai đoạn từ năm 2021 đến 2025.
Theo Hãng tin AFP, trong tuyên bố được Đài Phát thanh và truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIB) dẫn lại ngày 11-7, Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc Amir Saeid Iravani nói tại New York: "Nếu Mỹ tiếp tục vi phạm các nghĩa vụ theo Bản ghi nhớ Islamabad, Iran sẽ không còn coi mình bị ràng buộc bởi các cam kết theo bản ghi nhớ này".
Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ (MOU) vào giữa tháng 6, thắp lên hy vọng cuộc xung đột khiến hàng ngàn người thiệt mạng và làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu sẽ sớm khép lại.
Hai nước đã bước vào giai đoạn đàm phán trong 60 ngày về các chi tiết để tiến tới đạt thỏa thuận cuối cùng. Tuy nhiên những ngày gần đây, hai bên liên tục tấn công qua lại, làm dấy lên nguy cơ đổ vỡ các cuộc đàm phán.
Sau các cuộc đụng độ này, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn đã chấm dứt, nhưng cho biết các cuộc đàm phán với Iran vẫn sẽ tiếp tục.
Phát biểu trước báo chí ngày 10-7, Đại sứ Iran Amir Saeid Iravani cáo buộc Washington "đã vi phạm nghĩa vụ của mình khi phát động và tiếp tục các cuộc tấn công quân sự quy mô lớn nhằm vào chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Iran".
"Iran vẫn cam kết thực hiện trung thành bản ghi nhớ, với điều kiện Mỹ cũng tuân thủ đầy đủ và nghiêm túc các nghĩa vụ của mình", ông nói thêm.
Theo Hãng tin Reuters, không có vụ tấn công mới nào được ghi nhận trong ngày 10-7 hoặc rạng sáng 11-7.
Trước đó, ít nhất 17 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào 6 thành phố ở Iran trong hai ngày 8 và 9-7, theo người đứng đầu Trung tâm Quan hệ công chúng và thông tin thuộc Bộ Y tế Iran. Ngoài ra có 115 người bị thương.
Ngày 11-7, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã đến Oman để thảo luận về các biện pháp bảo đảm tàu thuyền đi lại an toàn qua eo biển Hormuz, trong bối cảnh Washington tìm kiếm cam kết công khai từ Tehran về việc bảo đảm tàu thuyền quá cảnh tự do và an toàn tại eo biển này.
Một nguồn tin cấp cao từ Iran nói Iran, Mỹ, Qatar và Pakistan đã nhất trí tổ chức một cuộc điện đàm, và các bên trung gian đang nỗ lực sắp xếp để cuộc gọi diễn ra trong ngày 11-7, trong lúc ông Araghchi có mặt tại Oman.
"Chúng tôi có nhiệm vụ buộc Iran nhận ra rằng sẽ tốt hơn nếu họ chấp nhận thỏa hiệp. Chúng tôi đang dốc sức cho chiến dịch, nhưng trọng tâm nỗ lực vẫn là tìm kiếm thỏa thuận", Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth phát biểu trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc hôm nay.
Ông bổ sung rằng Washington muốn đạt được thỏa thuận khả thi cùng Tehran, nhưng vẫn sẵn sàng tiếp tục chiến dịch nhằm vào Iran nếu mọi nỗ lực đàm phán thất bại. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ nhấn mạnh kết luận "các mục tiêu quân sự tại Iran đã hoàn tất hay chưa" và thời hạn đàm phán sẽ do Tổng thống Donald Trump toàn quyền quyết định "dựa trên lợi ích của người dân Mỹ".
Lãnh đạo Lầu Năm Góc đánh giá các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột đang diễn ra thực chất, tích cực và ngày càng tiến triển, song không loại trừ khả năng xung đột kéo dài thêm nhiều tuần. Ông nhận định rằng những ngày tới sẽ mang tính quyết định đối với xung đột.
Ông Hegseth từ chối xác nhận hay phủ nhận khả năng Mỹ triển khai bộ binh đến Iran, nói rằng Lầu Năm Góc cần duy trì yếu tố khó đoán trong chiến lược. "Không thể chiến đấu và chiến thắng nếu bạn nói cho đối phương biết mình sẽ làm gì hoặc không làm gì, kể cả việc đưa bộ binh tham chiến", ông nói.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ thông báo nước này đêm 30/3 tiến hành khoảng 200 "đòn tấn công linh hoạt" tại Iran, trong đó các phi công được thông báo mục tiêu mới ngay trên hành trình. Thành phố Isfahan ở miền trung Iran cũng nằm trong danh sách mục tiêu. Một trong những vụ không kích đã được ghi hình, sau đó được Tổng thống Trump chia sẻ trên mạng xã hội.
Nổ lớn tại Iran, nghi kho đạn trúng bom xuyên hầm của Mỹ
Cũng tại cuộc họp báo, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ Dan Caine cho biết Washington đang có rất nhiều phương án quân sự trong xung đột. Ông lưu ý rằng tăng cường lực lượng hiện diện tại Trung Đông không chỉ mở ra khả năng tác chiến trên bộ mà còn có thể tạo sức ép chiến lược.
Tướng Caine cho biết quân đội Mỹ đã tấn công hơn 11.000 mục tiêu kể từ khi chiến sự bùng phát, tập trung vào phá hủy năng lực tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái và chuỗi hậu cần của Iran. Washington cũng tiếp tục nhắm vào hải quân và năng lực rải thủy lôi của Tehran.
Tehran ngày 30/3 đã bác bỏ tuyên bố từ Tổng thống Trump rằng hai bên đang đàm phán và giới chức Iran đã chấp nhận phần lớn nội dung trong bản kế hoạch 15 điểm mà Mỹ gửi qua trung gian Pakistan.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei khẳng định "không có cuộc thương lượng nào với Mỹ" trong một tháng qua. Ông nhấn mạnh Iran đang tập trung toàn bộ nguồn lực để phòng vệ trước các hoạt động quân sự của Mỹ, đồng thời tuyên bố Tehran chưa quên những nỗ lực đàm phán thất bại trước đây với Washington.
Tổng thống Donald Trump hôm 31/3 tuyên bố những quốc gia đang đối mặt tình trạng thiếu nhiên liệu nên "tự đi lấy dầu" tại eo biển Hormuz, khẳng định Mỹ sẽ không hỗ trợ vì Iran đã bị suy yếu đáng kể và phần khó khăn nhất của chiến dịch đã qua.
Đài NPR ngày 30/3 dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên tiết lộ về tổn thất tại căn cứ Prince Sultan ở Arab Saudi sau đòn tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) do Iran tiến hành cuối tuần trước. Theo đó, hai máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry đã bị hư hại và hơn 10 quân nhân bị thương, một số ca thuộc diện chấn thương nghiêm trọng.
Quan chức này không đề cập đến phi đội máy bay tiếp dầu đồn trú ở sân bay Prince Sultan, dù thông tin ban đầu cho thấy một số chiếc cũng bị trúng đòn.
Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm, cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, đến nay vẫn chưa lên tiếng về cuộc tấn công.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cùng ngày khẳng định mục tiêu trong đòn tập kích căn cứ Prince Sultan là lực lượng Mỹ đang đồn trú tại đây, chứ không nhằm gửi thông điệp đe dọa Arab Saudi. Ông nhấn mạnh Tehran tôn trọng Riyadh và xem nước này là "quốc gia anh em".
"Hãy nhìn rõ chúng tôi đã làm gì với máy bay chỉ huy trên không của đối phương. Đã đến lúc các nước khu vực xua đuổi lực lượng Mỹ", Ngoại trưởng Iran cho hay.
Wall Street Journal ngày 28/3 dẫn lời các quan chức Mỹ và Arab Saudi giấu tên cho biết máy bay E-3 Sentry nằm trong số phi cơ trúng đòn trong cuộc tập kích của Iran. Reuters dẫn lời các quan chức Mỹ am hiểu vấn đề cho biết ngoài chiếc E-3, đòn tấn công đã khiến 12 binh sĩ Mỹ bị thương và hàng loạt máy bay tiếp dầu bị hư hại.
Hình ảnh hiện trường và ảnh vệ tinh chụp căn cứ Prince Sultan được công bố sau đó cho thấy chiếc E-3G Sentry mang số đuôi 81-0005, thuộc biên chế Không đoàn Chỉ huy trên không số 552 của không quân Mỹ, gần như đã bị phá hủy hoàn toàn.
E-3 Sentry được ví như "máy bay mắt thần" nhờ khả năng phát hiện phi cơ từ khoảng cách hàng trăm km. Đây là mẫu máy bay phát triển từ khung thân phi cơ chở khách Boeing 707, nổi bật với đĩa radar lớn trên lưng.
Không quân Mỹ từng sở hữu lượng lớn máy bay E-3, nhưng chỉ còn 16 chiếc trong biên chế trước khi xung đột bùng phát và không phải phi cơ nào cũng có thể cất cánh vào thời điểm bất kỳ. Tỷ lệ sẵn sàng làm nhiệm vụ trung bình của phi đội E-3 Mỹ trong năm tài chính 2024 là 55,68%, tức là chỉ có khoảng 8-9 máy bay đủ khả năng cất cánh khi có lệnh.
Ngoài thiệt hại về tài chính, với mỗi máy bay E-3G có giá ước tính hơn 500 triệu USD, giới chuyên gia đánh giá sự việc có nguy cơ làm suy giảm năng lực kiểm soát chiến trường của không quân Mỹ.
Chỉ một chiếc E-3 bị loại khỏi vòng chiến cũng khiến phi đội Sentry ngày càng quá tải và giảm độ linh hoạt trong kế hoạch tác chiến.
Số máy bay còn lại sẽ phải làm nhiệm vụ trong thời gian dài hơn và tần suất cao hơn để bù đắp khoảng trống, gây áp lực lớn về mặt sức khỏe và tinh thần đối với quân nhân, cũng như tăng tốc độ hao mòn khí tài và tỷ lệ hỏng hóc. Nếu duy trì tần suất làm nhiệm vụ hiện tại, không quân Mỹ sẽ đối mặt với lỗ hổng phòng thủ, gây nguy cơ để lọt mối đe dọa từ đối phương.
"Mất một chiếc E-3 là diễn biến rất nghiêm trọng, do mẫu máy bay này đóng vai trò quan trọng trong phát hiện các đợt tập kích của đối phương và điều phối hoạt động tác chiến trên nhiều mặt trận", Rogoway nhận xét.
