Tại bãi đất bụi bặm cách Bắc Kinh một giờ lái xe, dòng xe cộ liên tục ra vào tấp nập để sạc pin. Đây chỉ là một mắt xích trong mạng lưới xe tải điện đang mở rộng nhanh chóng ở Trung Quốc.
Mảng xe điện dân dụng của Trung Quốc đã nổi tiếng từ lâu, nhưng lĩnh vực xe tải điện mới tăng tốc trong thời gian gần đây. Theo các chuyên gia, hệ thống hạ tầng sạc và đổi pin phủ rộng khiến lợi thế chi phí đang nghiêng hẳn về xe tải điện, đánh dấu sự “thay da đổi thịt” với ngành vận tải Trung Quốc và có thể coi là “đòn chí tử” với xe tải chạy bằng diesel truyền thống.
“2025 là năm đột phá đối với xe điện hạng nặng tại Trung Quốc. Khi hạ tầng sẵn sàng, xe điện sẽ trở thành lựa chọn kinh tế nhất cho đa số hoạt động giao hàng và vận tải”, Lauri Myllyvirta, đồng sáng lập Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí sạch (CREA), chuyên gia về tiêu thụ năng lượng Trung Quốc, nêu quan điểm.
Quá trình thay thế xe tải chạy bằng diesel ở Trung Quốc đang tăng tốc trong những năm gần đây.
Theo dữ liệu từ Commercial Vehicle World, công ty cung cấp thông tin thị trường có trụ sở tại Bắc Kinh, các mẫu xe điện chiếm 29% tổng doanh số xe tải nội địa tại Trung Quốc vào năm ngoái, tăng mạnh so với mức 14% năm 2024. Tỷ lệ thâm nhập thị trường năm 2021 chỉ ở mức chưa đến 1%.
Các nhà sản xuất dự báo thị phần xe tải điện sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, có khả năng chiếm phần lớn doanh số bán hàng trong vài năm tới.
Wang, tài xế xe tải 43 tuổi, cho biết công việc đã thay đổi khá nhiều kể từ khi chuyển sang sử dụng xe điện. “Điều khiển rất nhẹ nhàng. Xe cũ của tôi có hơn 10 số, vận hành rất cồng kềnh. Với xe điện, bạn chẳng phải làm gì cả, tất cả đều tự động”, anh nói khi cắm cáp sạc tại trạm ở quận Mật Vân, Bắc Kinh.
Khi được hỏi tại sao các công ty vận tải có xu hướng chuyển sang dùng xe tải điện nhiều hơn, anh cho rằng nguyên nhân bắt nguồn từ sự hỗ trợ trong chính sách quốc gia và kinh tế thị trường. “Đó là quy luật đào thải. Với chi phí vận chuyển và mọi thứ đi kèm hiện nay, ai cũng cố gắng để kiếm được nhiều tiền hơn. Loại xe này có chi phí vận hành thấp hơn”, Wang nói.
Zhang, một tài xế khác ở trạm sạc, cho hay đã chuyển từ xe tải chạy bằng khí tự nhiên sang xe điện được hai tháng. Công việc của ông chủ yếu là chở cát và đá trên quãng đường ngắn quanh Bắc Kinh. Zhang lưu ý rằng xe tải điện chưa phù hợp với hành trình dài.
Mẫu xe mà Zhang đang lái có tầm hoạt động tối đa khoảng 240-250 km. “Động cơ khá mạnh, tăng tốc nhanh. Tất cả tập trung vào tốc độ, nhưng phạm vi di chuyển vẫn còn hạn chế”, ông nói.
Khi quá trình chuyển đổi xe tải điện trong nước đang tăng tốc, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng bắt đầu nghĩ nhiều hơn đến thị trường nước ngoài.
“Tương tự xe dân dụng, các nhà sản xuất xe tải hạng nặng Trung Quốc đang coi xuất khẩu là chiến lược tất yếu, do cạnh tranh ngày càng tăng và thị trường nội địa dần bão hòa”, Christopher Doleman, nhà phân tích tại Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), nhận định.
Những bất ổn gần đây trên thị trường năng lượng toàn cầu do xung đột Trung Đông cũng là chất xúc tác tiềm năng cho xu hướng này. “Nhu cầu về xe tải hạng nặng chạy điện có khả năng sẽ cao hơn, khi các hãng vận hành cố gắng giảm thiểu rủi ro từ sự biến động của giá dầu diesel”, ông nói.
Han Wen, người sáng lập công ty khởi nghiệp xe tải điện Windrose Technology, cũng cho rằng chiến sự Trung Đông đã thúc đẩy nhu cầu về xe tải điện.
Thành lập năm 2022 và có trụ sở tại Bỉ, Windrose đang tìm cách tận dụng chuỗi cung ứng xe điện tiên tiến của Trung Quốc để khẳng định vị thế trên thị trường xe tải điện đường dài toàn cầu và cạnh tranh trực tiếp với tập đoàn Tesla của Mỹ.
“Đối với xe tải, phạm vi hoạt động là hạn chế lớn nhất”, Han nói. Ông lưu ý rằng xe tải của Windrose có thể chạy khoảng 700 km sau một lần sạc đầy và công ty muốn nâng con số này lên 1.000 km vào năm 2030.
Windrose đang tìm cách đẩy mạnh sản xuất sau khi được cấp phép lưu hành tại châu Âu, Trung Quốc, Mỹ và Nam Mỹ.
“Chúng tôi sẽ chế tạo khoảng 1.000 xe tải trong năm nay. Không còn nghi ngờ gì nữa, xe điện là sự lựa chọn ưu việt về mặt kinh tế. Tôi nghĩ chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa xóa sổ xe tải chạy dầu diesel”, Han nói, cho hay mục tiêu tiếp theo là 10.000 chiếc vào năm tới và 100.000 xe vào năm 2030.
Reuters ngày 20.5 dẫn thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) nêu rằng dịch Ebola bùng phát ở CHDC Congo có thể đã bắt đầu từ nhiều tuần trước và dự kiến tiếp tục lan rộng. Giới chức y tế tại CHDC Congo đã xác nhận những trường hợp tử vong đầu tiên hồi cuối tháng 4.
Tính đến ngày 19.5, đã có ít nhất 136 ca tử vong do bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo. Giới chức y tế nước này cho hay có 543 ca nghi nhiễm và 32 trường hợp đã xác nhận nhiễm Ebola. Nước láng giềng Uganda cũng xác nhận 2 trường hợp nhiễm bệnh.
WHO ngày 17.5 đã tuyên bố đợt bùng phát Ebola ở CHDC Congo và Uganda là tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây lo ngại quốc tế (PHEIC).
Trong đợt bùng phát mới này, những ca nghi nhiễm Ebola đầu tiên được ghi nhận ngày 24.4 tại thành phố Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri ở đông bắc CHDC Congo. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) châu Phi, bệnh nhân đầu tiên là một nhân viên y tế, người đã xuất hiện các triệu chứng xuất huyết nghiêm trọng giống sốt xuất huyết.
Bộ trưởng Y tế CHDC Congo Samuel Roger Kamba cho biết bệnh nhân tử vong ngày 24.4, trong khi CDC châu Phi lại thông báo người này tử vong ngày 27.4 sau khi xuất huyết nghiêm trọng.
Quá trình xét nghiệm các bệnh nhân ban đầu cho kết quả âm tính với chủng vi rút Zaire, chủng phổ biến gây dịch Ebola ở CHDC Congo.
Đến ngày 5.5, WHO tiếp tục ghi nhận hàng loạt cảnh báo về một đợt bùng phát bệnh chưa rõ nguồn gốc tại thị trấn Mongbwalu, tỉnh Ituri. Giới chức cho rằng thi thể của bệnh nhân đầu tiên được đưa đến Mongbwalu có thể là nguồn lây.
Sau quá trình điều tra dịch tễ, Bộ Y tế CHDC Congo ngày 15.5 chính thức tuyên bố đợt bùng phát dịch Ebola lần thứ 17 tại nước này. Ngoài ra, giới chức Uganda cũng thông tin về 2 ca nhiễm, là những người vừa trở về từ CHDC Congo.
WHO hôm 16.5 đã xác nhận đợt bùng phát Ebola tại CHDC Congo và Uganda bắt nguồn từ chủng virus hiếm mang tên Bundibugyo.
AP dẫn tuyên bố từ Trung tâm Phân tích Bệnh truyền nhiễm Toàn cầu MRC, có trụ sở tại London (Anh), ngày 20.5 cảnh báo quy mô thực tế của dịch Ebola có thể nghiêm trọng hơn nhiều so với các thống kê hiện tại. Theo ước tính của tổ chức này, số ca nhiễm thực tế có thể đã vượt mốc 1.000 trường hợp, đồng thời nhấn mạnh “quy mô thực sự của đợt bùng phát vẫn chưa thể xác định rõ”.
Hiện chưa có bất kỳ loại vắc xin nào được phê duyệt dành riêng cho việc phòng ngừa chủng Bundibugyo, cũng như chưa có thuốc đặc hiệu điều trị Ebola chủng này.
Tiến sĩ Gabriel Nsakala, chuyên gia về y tế công tại CHDC Congo và từng tham gia công tác ứng phó các đợt bùng phát Ebola trước đây, nói với AP rằng CHDC Congo đã có nhiều kinh nghiệm xử lý dịch Ebola, thế nhưng việc một chủng vi rút hiếm như Bundibugyo là nguyên nhân lây bệnh khiến công tác ứng phó càng thêm phức tạp.
Vấn đề tài chính cũng là một thách thức cho nỗ lực chống dịch, trong bối cảnh các chương trình y tế toàn cầu bị cắt giảm ngân sách. Tổng giám đốc WHO Tedros Ghebreyesus hôm 19.5 thông báo đã phê duyệt sử dụng 3,4 triệu USD từ quỹ dự phòng khẩn cấp để hỗ trợ chống dịch. CDC châu Phi cũng đã huy động 2 triệu USD hỗ trợ phòng chống dịch.
Mặc dù diễn biến chống dịch phức tạp và WHO đã ra tuyên bố PHEIC hôm 17.5, cơ quan này cũng khuyến cáo các nước không nên đóng cửa biên giới, vì mức báo động hiện nay không nguy cấp như thời đại dịch Covid-19.
Theo Hãng tin AFP, ngày 22-4, tỉ phú tiền điện tử Justin Sun đệ đơn kiện Công ty World Liberty Financial - do các con trai của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Donald Jr. và Eric Trump sáng lập.
Trong hồ sơ gửi tòa án liên bang tại San Francisco (bang California, Mỹ), tỉ phú gốc Trung Quốc này cho biết đã mua số tiền điện tử WLFI trị giá 45 triệu USD - loại tiền điện tử do World Liberty Financial ra mắt vào tháng 10-2024.
Để ghi nhận khoản đầu tư của ông Sun vào thời điểm WLFI còn ít được chú ý, các giám đốc công ty đã bổ nhiệm ông làm cố vấn và tặng thêm 1 tỉ token WLFI.
Doanh số bán ra sau đó tăng tốc. Đến tháng 3-2025, World Liberty Financial thông báo đã bán được số tiền điện tử trị giá 550 triệu USD.
Ông Sun cũng mua vài triệu USD đồng $TRUMP - đồng tiền ảo do ông Donald Trump tung ra thị trường chỉ vài giờ trước lễ nhậm chức tổng thống nhiệm kỳ hai vào tháng 1-2025.
Vị tỉ phú này còn được mời tham dự tiệc tại Washington vào tháng 5-2025 dành cho 220 cổ đông lớn nhất của $TRUMP.
Đồng WLFI ra mắt thị trường giao dịch ngày 1-9-2025 và hiện đã được niêm yết công khai, nhưng giá đã giảm mạnh từ 0,46 USD xuống còn 0,08 USD/đồng.
Ông Sun khẳng định tài sản của ông tại World Liberty Financial bị công ty đơn phương đóng băng, khiến ông không thể bán lại bất kỳ tài sản nào.
Theo ông, các giám đốc điều hành còn đe dọa sẽ phá hủy toàn bộ tài sản nếu ông khởi kiện. Ông đang yêu cầu hủy lệnh đóng băng và bồi thường thiệt hại.
Ông Sun là người sáng lập nền tảng tiền điện tử TRON, từng gây chú ý toàn cầu vào tháng 11-2024 khi chi 6,2 triệu USD mua một tác phẩm nghệ thuật - một quả chuối dán băng keo lên tường - rồi ăn luôn quả chuối đó.
Ngày 22-4, ông Eric Trump - con trai Tổng thống Trump và đồng sáng lập World Liberty Financial - viết trên mạng xã hội rằng thứ duy nhất buồn cười hơn vụ kiện này là việc bỏ ra 6 triệu USD cho một quả chuối dán tường.
Nhà bán hàng trực tuyến hàng đầu Thái Lan Pimradaporn "Pimrypie" Benjawattanapat tối 28/4 dẫn dắt phiên livestream sôi động, chào bán sản phẩm tới 31 triệu người theo dõi trên TikTok và Facebook.
Ngoài nhiều mặt hàng từ nước mắm đến nước hoa, Pimrypie chào bán sầu riêng Monthong loại tuyển, giá thấp nhất 100 baht (3 USD) một quả, thấp hơn nhiều so với mặt bằng thị trường. Quả cỡ lớn (jumbo) được bán với giá 480 baht, trong khi giá thị trường thường là 700-800 baht.
"Tôi kêu gọi người Thái cùng nhau giữ lấy trái tim cuối cùng của quốc gia, loại trái vẫn còn mang lại thu nhập cho chúng ta: sầu riêng. Đừng để niềm tự hào này héo úa trong vườn", Pimrypie nói trên phiên livestream kéo dài 4 tiếng.
Phiên livestream thu hút lượt xem cùng lúc cao nhất là 800.000 trên các nền tảng. Riêng trên Facebook, gần 8 triệu người đã xem livestream của Pimrypie, với gần hai triệu bình luận.
Theo Pimrypie, cô chấp nhận lỗ 10 triệu baht (307.000 USD) để tổ chức chiến dịch "giải cứu" sầu riêng nhằm giúp nông dân Thái Lan giải phóng nguồn cung dư thừa 30% khi nhu cầu suy yếu. "Tôi trực tiếp đến Chanthaburi, mua trọn vườn, tự gánh lỗ".
Tuy nhiên, phiên livestream của cô vấp phải làn sóng chỉ trích, cho rằng cô làm méo mó giá thị trường. Trả lời truyền thông Thái Lan, Pimrypie cho biết cô chưa từng thực hiện một chiến dịch nông sản quy mô lớn như vậy, và đã chịu sức ép từ cả những người chỉ trích lẫn các nhà cung cấp.
Một số vườn tăng giá, số khác hạ giá lúc thị trường xáo động, nên Pimrypie quyết định mua trọn vườn. Streamer này chưa công bố tổng đơn hàng có được sau phiên livestream, nhưng Bangkok Post ước tính số đơn có thể vượt 200.000.
Chiến dịch giải cứu của Pimrypie còn bị chỉ trích vì sự xuất hiện của Bộ trưởng Thương mại Suphajee Suthumpun trong một video quảng bá cùng cô. Bộ trưởng Suphajee sau đó phủ nhận liên quan, nói rằng bộ không tổ chức hay bảo chứng cho các chiến dịch bán hàng cụ thể, mà chỉ giám sát tiêu chuẩn.
Sầu riêng là một trong những mặt hàng nông sản giá trị nhất của Thái Lan. Năm 2025, Thái Lan xuất khẩu hơn 979.000 tấn sầu riêng, trị giá 4,37 tỷ USD.
Cuộc tranh cãi liên quan đến phiên livestream của Pimrypie xuất hiện trong lúc sản lượng sầu riêng mùa này dự kiến tăng 33% lên 2,1 triệu tấn, với vụ thu hoạch đạt đỉnh trong tháng này, song nhu cầu nhập khẩu của các nước giảm. Nông dân trồng sầu riêng ở Thái Lan cũng bị ảnh hưởng bởi chiến sự Trung Đông.
Krit Silapachai, nghị sĩ đảng Nhân dân tại Rayong, trong phiên họp quốc hội ngày 29/4 cảnh báo tình trạng thu hoạch non và suy giảm chất lượng, đồng thời chỉ trích chiến dịch bán sầu riêng 100 baht của Pimrypie vì làm dấy nguy cơ gây xáo trộn thị trường.
Pai Leeke, nghị sĩ đảng Klatham tại Kamphaeng Phet, đặt câu hỏi liệu mức giá 100 baht có phản ánh đúng thực tế hay không và cảnh báo điều này có thể khiến người tiêu dùng hiểu sai. Ông kêu gọi chính phủ cải thiện quản lý nông nghiệp, bình ổn giá và thúc đẩy cải cách dài hạn.
