“Tôi từ chức, nhưng không bỏ cuộc”, Thủ tướng Latvia Evika Silina, người lãnh đạo chính phủ từ năm 2023, tuyên bố trên truyền hình hôm nay.
Chính phủ của bà Silina sẽ tiếp tục điều hành cho đến khi người kế nhiệm tuyên thệ nhậm chức. Tổng thống Edgars Rinkevics, người có nhiệm vụ lựa chọn lãnh đạo chính phủ, sẽ gặp tất cả đảng phái trong quốc hội vào ngày 15/5.
Thủ tướng Silina tuần trước cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Andris Spruds với lý do “đánh mất niềm tin” của bà và công chúng sau vụ hai máy bay không người lái (UAV) Ukraine bay lạc vào Latvia, rơi trúng các bể chứa dầu của nước này và gây ra hỏa hoạn.
Đám cháy tại các bể dầu không gây thiệt hại về người và nhanh chóng được khống chế, nhưng đã gây ra phẫn nộ ở Latvia, khi quân đội không thể phát hiện và ứng phó UAV xâm nhập vùng trời.
Bà Silina quy trách nhiệm cho ông Spruds vì không phát triển các hệ thống chống UAV đủ nhanh. Đáp lại, đảng Progressives của ông Spruds ngày 13/5 rút lại sự ủng hộ dành cho chính phủ liên minh của Thủ tướng Silina, khiến bà mất thế đa số trong quốc hội và đối mặt nguy cơ bị bỏ phiếu bất tín nhiệm.
Thủ tướng Silina lên nắm quyền và trở thành lãnh đạo chính phủ liên minh sau khi người tiền nhiệm Krisjanis Karins, cũng thuộc đảng trung hữu New Unity, từ chức hồi tháng 8/2023.
Trong cuộc khảo sát dư luận tháng trước, Progressives đứng thứ hai toàn quốc với tỷ lệ ủng hộ 6,9%, vượt qua New Unity, đảng đứng thứ 6 với 5,9% tỷ lệ ủng hộ. Đảng đối lập Latvia First dẫn đầu cuộc thăm dò với 8,9% tỷ lệ ủng hộ. Kết quả khảo sát cũng cho thấy 26,1% cử tri chưa quyết định và 16,2% nói rằng họ không có ý định đi bỏ phiếu trong cuộc bầu cử tháng 10.
Một số UAV Nga và Ukraine đã rơi xuống ba nước vùng Baltic gồm Estonia, Latvia và Litva, kể từ khi xung đột bùng phát hồi tháng 2/2022.
Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiga giải thích rằng UAV bay lạc vào Latvia do “biện pháp tác chiến điện tử của Nga”. Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 13/5 cho biết Ukraine sẽ cử các chuyên gia sang Latvia để hỗ trợ bảo vệ không phận nước này.
Ngày 8-4, Đài CNN đưa tin: Dữ liệu vận tải biển đang cho thấy ít hoạt động di chuyển qua eo biển Hormuz, hơn sáu giờ sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt được thỏa thuận ngừng bắn.
"Thỏa thuận ngừng bắn là bước đi cần thiết đầu tiên, nhưng không có nghĩa là hoạt động vận tải thương mại sẽ lập tức trở lại bình thường trên các tuyến hàng hải quốc tế tại eo biển Hormuz" - ông Charlie Brown, cố vấn cấp cao chuyên theo dõi "đội tàu bóng tối" tại Tổ chức ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân (UANI) và là cựu sĩ quan Hải quân Mỹ, nhận định.
Ông Brown nói: "Các chủ tàu vẫn đang chờ hướng dẫn có thẩm quyền từ các kênh an ninh hàng hải, quốc gia treo cờ tàu, và đặc biệt là các công ty bảo hiểm rủi ro chiến tranh trước khi đưa tàu quay lại eo biển".
"Tín hiệu thực sự cần theo dõi là 'những bên tiên phong' - các tàu đầu tiên sẵn sàng thử nghiệm tuyến đường này. Nếu những chuyến quá cảnh đó diễn ra an toàn, niềm tin sẽ nhanh chóng được xây dựng, và nhóm đông hơn đang trong trạng thái chờ đợi sẽ nhanh chóng nối bước" - ông Brown bình luận.
Kể từ khi xung đột nổ ra giữa Mỹ, Israel với Iran hôm 28-2, Iran đã tấn công ít nhất 19 tàu gần eo biển Hormuz, tuyến đường nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman, theo Đài CNN.
Việc Iran gần như đóng cửa eo biển Hormuz trong gần sáu tuần qua đã làm tắc nghẽn nguồn cung dầu thô ra thế giới và đẩy giá dầu tăng vọt.
Sáng 8-4, Ngoại trưởng Iran cho biết "việc lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz sẽ được bảo đảm thông qua sự phối hợp với các lực lượng vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế về kỹ thuật".
Hãng tin Tasnim của Iran đưa tin Iran và Oman sẽ thu phí các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn 2 tuần.
Iran đã đặt câu hỏi về tính nghiêm túc của ngoại giao Mỹ sau các cuộc đụng độ hải quân ở vịnh Ba Tư, và khiến Washington phải chờ đợi phản hồi về đề xuất mới nhất của Mỹ về một thỏa thuận gia hạn lệnh ngừng bắn và khởi động các cuộc đàm phán hòa bình.
Đến khuya 9.5, vẫn chưa có dấu hiệu công khai nào cho thấy Iran sẽ trả lời đề xuất này, mặc dù Tổng thống Mỹ Donald Trump nói dự kiến sẽ nhận được câu trả lời của Iran trong sáng cùng ngày (giờ VN).
Động thái này đánh dấu bước đi mới nhất của Mỹ trong việc công nhận bà Rodríguez là lãnh đạo hợp pháp của Venezuela, sau khi quân đội Mỹ bắt giữ cựu Tổng thống Nicolas Maduro cùng phu nhân Cilia Flores tại Caracas hôm 3.1. Hai người hiện đối mặt các cáo buộc buôn bán ma túy tại Mỹ và họ đã tuyên bố không nhận tội, theo AP ngày 2.4.
Việc dỡ bỏ trừng phạt cho phép bà Rodríguez mở rộng hợp tác với các công ty và nhà đầu tư Mỹ.
Trong phản ứng sau thông báo, bà Rodríguez bày tỏ kỳ vọng quan hệ song phương Mỹ - Venezuela sẽ được cải thiện. "Chúng tôi đánh giá cao quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump như một bước tiến hướng tới bình thường hóa và tăng cường quan hệ giữa hai nước chúng ta", bà viết trên Telegram.
Bà Rodríguez cùng nhiều nhân vật thân cận với ông Maduro từng bị Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt từ năm 2018 với cáo buộc góp phần duy trì quyền lực cho chính quyền của ông Maduro sau cuộc bầu cử gây tranh cãi.
Tuy nhiên, sau khi ông Maduro bị bắt giữ, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã chuyển hướng hợp tác sang bà Rodríguez - người hiện dẫn dắt tiến trình tái thiết đất nước và thúc đẩy mở cửa nền kinh tế giàu dầu mỏ này cho đầu tư quốc tế. Tháng 3, Mỹ cũng công nhận bà là "người đứng đầu nhà nước duy nhất" của Venezuela trong một vụ kiện dân sự tại tòa án liên bang.
Song song đó, Mỹ đã nới lỏng các hạn chế đối với ngành năng lượng Venezuela. Tháng 3, Bộ Tài chính Mỹ cho phép công ty dầu khí nhà nước PDVSA bán trực tiếp dầu ra thị trường toàn cầu, bao gồm các doanh nghiệp Mỹ - một thay đổi đáng kể sau nhiều năm siết chặt.
Tuy nhiên, tình hình pháp lý tại Venezuela vẫn phức tạp. Ông Maduro về mặt pháp lý vẫn được coi là tổng thống theo hệ thống trong nước. Sau khi ông bị bắt, Tòa án tối cao Venezuela tuyên bố tình trạng "vắng mặt tạm thời", cho phép bà Rodríguez nắm quyền trong 90 ngày, có thể gia hạn thêm tối đa 6 tháng với sự phê chuẩn của Quốc hội do đảng cầm quyền kiểm soát.
Thời hạn 90 ngày này dự kiến kết thúc vào ngày 3.4.
