Ngày 8-4, Đài CNN đưa tin: Dữ liệu vận tải biển đang cho thấy ít hoạt động di chuyển qua eo biển Hormuz, hơn sáu giờ sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt được thỏa thuận ngừng bắn.
“Thỏa thuận ngừng bắn là bước đi cần thiết đầu tiên, nhưng không có nghĩa là hoạt động vận tải thương mại sẽ lập tức trở lại bình thường trên các tuyến hàng hải quốc tế tại eo biển Hormuz” – ông Charlie Brown, cố vấn cấp cao chuyên theo dõi “đội tàu bóng tối” tại Tổ chức ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân (UANI) và là cựu sĩ quan Hải quân Mỹ, nhận định.
Ông Brown nói: “Các chủ tàu vẫn đang chờ hướng dẫn có thẩm quyền từ các kênh an ninh hàng hải, quốc gia treo cờ tàu, và đặc biệt là các công ty bảo hiểm rủi ro chiến tranh trước khi đưa tàu quay lại eo biển”.
“Tín hiệu thực sự cần theo dõi là ‘những bên tiên phong’ – các tàu đầu tiên sẵn sàng thử nghiệm tuyến đường này. Nếu những chuyến quá cảnh đó diễn ra an toàn, niềm tin sẽ nhanh chóng được xây dựng, và nhóm đông hơn đang trong trạng thái chờ đợi sẽ nhanh chóng nối bước” – ông Brown bình luận.
Kể từ khi xung đột nổ ra giữa Mỹ, Israel với Iran hôm 28-2, Iran đã tấn công ít nhất 19 tàu gần eo biển Hormuz, tuyến đường nối vịnh Ba Tư với vịnh Oman, theo Đài CNN.
Việc Iran gần như đóng cửa eo biển Hormuz trong gần sáu tuần qua đã làm tắc nghẽn nguồn cung dầu thô ra thế giới và đẩy giá dầu tăng vọt.
Sáng 8-4, Ngoại trưởng Iran cho biết “việc lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz sẽ được bảo đảm thông qua sự phối hợp với các lực lượng vũ trang Iran và có tính đến các hạn chế về kỹ thuật”.
Hãng tin Tasnim của Iran đưa tin Iran và Oman sẽ thu phí các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn 2 tuần.
"Hungary không thuộc về Tamas Sulyok hay Viktor Orban. Đất nước này không thuộc về bất kỳ đảng phái hay hệ thống chính trị nào. Hiến pháp quy định rất rõ rằng tổng thống đại diện cho sự đoàn kết dân tộc và bảo vệ hoạt động dân chủ của nhà nước", Thủ tướng Peter Magyar phát biểu ngày 1/6.
Thủ tướng Hungary không nêu cụ thể bước sửa đổi nào sẽ được triển khai đối với hiến pháp nhằm bãi nhiệm tổng thống.
Tuyên bố được đưa ra sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Magyar và Tổng thống Sulyok tại Phủ Tổng thống. Ông Magyar cho biết Tổng thống vẫn kiên quyết không từ chức, do đó ông sẽ chỉ đạo các nghị sĩ đảng Tisza lập tức khởi động "thủ tục cần thiết" để bãi nhiệm nguyên thủ và quá trình này có thể kéo dài khoảng một tháng.
Ông Magyar và đảng Tisza giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử hồi tháng 4. Với đa số hai phần ba tại quốc hội, liên minh cầm quyền mới có thể thực hiện những thay đổi sâu rộng đối với hệ thống chính trị được ông Orban xây dựng trong 16 năm nắm quyền.
Sau khi đắc cử, ông Magyar nhiều lần kêu gọi Tổng thống Sulyok, người được đảng của ông Orban ủng hộ, từ chức hoặc sẽ bị bãi nhiệm theo các biện pháp hiến pháp. Thủ tướng Hungary từng đặt hạn chót ngày 31/5 để ông Sulyok rời nhiệm sở.
Dù chủ yếu mang tính nghi lễ, tổng thống Hungary có trách nhiệm ký ban hành luật và có quyền chuyển các dự luật được quốc hội thông qua lên tòa án hiến pháp để xem xét. Những người ủng hộ chính phủ mới lo ngại ông Sulyok có thể sử dụng quyền hạn này để cản trở chương trình nghị sự của họ.
Ông Magyar cáo buộc Tổng thống Sulyok không hoàn thành trách nhiệm trong nhiều vấn đề. Điển hình là việc ông từng không lên tiếng khi cựu thủ tướng Viktor Orban đưa ra các phát biểu miệt thị nhằm vào đối thủ chính trị và những người chỉ trích, cũng như khi chính phủ tiền nhiệm thông qua luật cấm các sự kiện của người thuộc cộng đồng LGBTQ+.
"Điều có lợi cho Hungary là thể chế này, tức văn phòng tổng thống, lấy lại được uy tín đã bị xói mòn bởi sự im lặng và thụ động", ông nói.
Trong video đăng trên Facebook ngày 1/6, lãnh đạo nhóm nghị sĩ đảng Fidesz Gergely Gulyas phản đối việc cưỡng ép bãi nhiệm tổng thống. "Nếu đây là con đường mà phe đa số mới của chính phủ lựa chọn, thì có thể khẳng định họ đang lạm dụng quyền lực được trao", ông nói.
Văn phòng Tổng thống Sulyok hôm 29/5 ra tuyên bố cho rằng các lời kêu gọi từ chức của ông Magyar "gây ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động hiến pháp và uy tín của thể chế tổng thống". Tuyên bố cho biết ông Sulyok đã đề nghị Ủy ban Venice, nhóm chuyên gia pháp lý thuộc Hội đồng châu Âu, đánh giá pháp lý về cuộc đối đầu này.
"Tôi thực sự cho rằng có khả năng thế giới sẽ đón nhận tin tốt lành trong vài giờ tới", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với phóng viên tại New Delhi, Ấn Độ hôm nay, khi đề cập thỏa thuận tiềm năng với Iran.
Ông Rubio thêm rằng thỏa thuận đang hình thành sẽ giải quyết những lo ngại của Washington về eo biển Hormuz, eo biển chiến lược bị Iran phong tỏa phần lớn nhằm đáp trả cuộc tấn công của Mỹ và Israel.
"Thỏa thuận này cũng sẽ khởi động tiến trình có thể đưa chúng ta tới mục tiêu mà Tổng thống Mỹ mong muốn, đó là thế giới không còn phải lo sợ hay bất an trước nguy cơ Iran sở hữu vũ khí hạt nhân", Ngoại trưởng Rubio nhấn mạnh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó cho biết thỏa thuận với Iran, trong đó có điều khoản mở lại eo biển Hormuz, "cơ bản đã xong" và đang chờ hoàn tất những bước cuối cùng. "Những khía cạnh, chi tiết cuối cùng của thỏa thuận đang trong quá trình thảo luận và sẽ sớm được công bố", ông cho hay.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran cùng ngày đưa tin theo thỏa thuận sơ bộ có thể sắp được công bố, chiến sự sẽ chấm dứt ở mọi mặt trận, trong đó có Lebanon. Israel, với tư cách đồng minh của Mỹ, được yêu cầu phải ngừng chiến dịch ở Lebanon. Mỹ cũng phải rút lực lượng khỏi khu vực xung quanh Iran.
Cũng theo thỏa thuận tiềm năng, số lượng tàu thuyền được phép đi qua eo biển Hormuz sẽ trở lại mức trước chiến sự trong vòng 30 ngày. Lệnh phong tỏa hải quân đối với Iran phải được dỡ bỏ hoàn toàn trong vòng 30 ngày. Nếu lệnh phong tỏa không được dỡ bỏ, sẽ không có thay đổi nào đối với eo biển Hormuz.
Giai đoạn kéo dài 60 ngày sẽ được thiết lập dành cho các cuộc đàm phán về vấn đề hạt nhân. Một điều khoản khác là một phần tài sản bị đóng băng của Iran phải được giải phóng trong giai đoạn đầu tiên. Mỹ sẽ cam kết miễn trừ lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran trong thời gian đàm phán, cho phép Tehran bán dầu mà không bị hạn chế.
Tuy nhiên, trái với tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ, Tasnim cho hay Iran chưa chấp nhận điều khoản nào liên quan lĩnh vực hạt nhân ở giai đoạn hiện tại. Một nguồn tin cấp cao Iran nói rằng nước này chưa đồng ý bàn giao kho uranium làm giàu cao và vấn đề hạt nhân không nằm trong thỏa thuận sơ bộ với Mỹ.
"Vấn đề hạt nhân sẽ được giải quyết trong các cuộc đàm phán để đạt thỏa thuận cuối cùng, do đó không nằm trong thỏa thuận hiện tại. Chưa có thỏa thuận nào về vận chuyển kho dự trữ uranium làm giàu cao của Iran ra khỏi đất nước", nguồn tin cho biết.
Theo The Washington Post ngày 24.4, Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố: “Tổng thống Donald Trump đã khẳng định rõ ràng rằng Nga được hoan nghênh tham dự tất cả các cuộc họp G20, trong bối cảnh Mỹ sẽ tập trung tổ chức một hội nghị thượng đỉnh thành công và hiệu quả".
Quan chức chính quyền Mỹ nói rằng hiện chưa gửi lời mời chính thức, thế nhưng Nga là một thành viên G20 và sẽ được mời đến dự những cuộc gặp cấp bộ trưởng và hội nghị thượng đỉnh của những lãnh đạo.
Trả lời phóng viên ngày 23.4, ông Trump nói ông không biết về bất kỳ lời mời nào. “Tôi không biết thông tin ông ấy (Putin) sẽ đến. Thật lòng thì tôi cho rằng ông ấy sẽ không đến”, ông Trump nói, nêu thêm nếu ông Putin thực sự đến thì “sẽ rất hữu ích”, AFP đưa tin.
Giới chức Nga hôm 23.4 nói rằng ông Putin đã được mời tham dự hội nghị thượng đỉnh G20, sẽ được tổ chức ở khu nghỉ dưỡng của ông Trump tại thành phố Miami (bang Florida, Mỹ) vào tháng 12. Tuy nhiên, chưa rõ liệu lãnh đạo Nga có tham dự hay không.
“Nga đã tham gia mọi hội nghị thượng đỉnh ở cấp độ phù hợp. Quyết định hình thức tham gia của chúng tôi sẽ được đưa ra vào thời điểm gần hội nghị”, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết.
Tổng thống Putin đã không tham dự hội nghị thượng đỉnh G20 kể từ năm 2019, một phần do ảnh hưởng từ đại dịch Covid-19 và sau đó là cuộc xung đột Nga - Ukraine.
G20 là diễn đàn liên chính phủ bao gồm đại diện của 19 nền kinh tế lớn nhất thế giới, cùng 2 tổ chức khu vực là Liên minh châu Âu (EU) và Liên minh châu Phi (AU). Hội nghị thượng đỉnh được tổ chức hằng năm là dịp để lãnh đạo trao đổi về những vấn đề cấp bách toàn cầu.
