Theo trang tin Astra ngày 16.5, một vụ hỏa hoạn đã bùng phát tại nhà máy Nevinnomyssk Azot ở vùng Stavropol phía nam nước Nga sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV).
Nhà máy này là một trong những cơ sở sản xuất phân bón khoáng và hóa chất lớn nhất của Nga, được sử dụng trong sản xuất thuốc nổ. Ông Andrii Kovalenko, quan chức Hội đồng An ninh và Quốc phòng quốc gia Ukraine, trước đó đã mô tả cơ sở này là “một thành phần quan trọng” của tổ hợp công nghiệp quốc phòng Nga.
Cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh Ukraine tiếp tục chiến dịch tấn công bằng UAV tầm xa nhắm vào những cơ sở hạ tầng quân sự và công nghiệp của Nga, theo trang The Kyiv Independent.
Nhà máy Nevinnomyssk Azot sản xuất tới 1 triệu tấn amoniac và hơn 1 triệu tấn amoni nitrat mỗi năm, những nguyên liệu được sử dụng trong sản xuất thuốc nổ và đạn pháo.
Kênh Telegram Exilenova Plus của Ukraine đăng tải đoạn video được mô tả là cảnh cháy tại nhà máy, đồng thời cho biết thêm rằng người dân địa phương cho biết đã nghe thấy nhiều tiếng nổ trong đêm.
Nhà máy này nằm cách biên giới Ukraine khoảng 250 km, trong tầm hoạt động của UAV tầm xa của Ukraine.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 16.5 cho biết rằng các đơn vị phòng không và tác chiến điện tử đã đánh chặn 138 UAV của Ukraine trong đêm trên 15 khu vực của Nga. Vùng Stavropol không được đề cập trong thông cáo.
Thống đốc vùng Stavropol Krai, ông Vladimir Vladimirov, xác nhận khu vực này đã bị tấn công bằng UAV, đồng thời khẳng định hệ thống phòng không Nga đã “đẩy lùi cuộc tấn công của UAV đối phương”.
Hãng RIA ngày 16.5 dẫn thông cáo của Bộ Quốc phòng Nga cho biết quân đội nước này đã giành quyền kiểm soát các làng Borova và Kutkivka ở tỉnh Kharkiv của Ukraine.
Ukraine chưa lập tức bình luận về thông tin trên. Giới chức Ukraine ngày 16.5 cho hay lực lượng Nga tập kích tại nhiều nơi ở Ukraine khiến ít nhất 3 người thiệt mạng và 63 người bị thương trong vòng 24 giờ trước đó.
Theo Không quân Ukraine, Nga đã phóng 294 UAV trong đêm, 269 chiếc trong số đó đã bị bắn hạ. Có 20 UAV đánh trúng trực tiếp tại 15 địa điểm, trong khi mảnh vỡ rơi xuống được ghi nhận tại 9 địa điểm khác.
Nga chưa bình luận về thông tin trên. Hai bên trước nay luôn bác bỏ cáo buộc tấn công nhằm vào dân thường.
Ngày 16.5, cơ quan chức năng Ukraine cho biết đã hồi hương 528 thi thể mà Nga thông báo có thể thuộc về các binh sĩ Ukraine.
“Các điều tra viên thuộc cơ quan thực thi pháp luật, phối hợp với đại diện từ các viện pháp y, sẽ thực hiện mọi bước cần thiết để xác định danh tính hài cốt được hồi hương”, phía Ukraine cho biết.
Hôm 8.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Nga và Ukraine sẽ ngừng bắn trong ba ngày từ 9-11.5, cũng như việc trao đổi 1.000 tù nhân từ mỗi bên.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky xác nhận rằng việc trao đổi tù nhân hôm 15.5 đánh dấu giai đoạn đầu tiên của cuộc trao đổi mà ông Trump đã công bố.
Điện Kremlin ngày 16.5 thông báo Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ thăm Trung Quốc vào ngày 19 và 20.5, chỉ ít ngày sau chuyến thăm Bắc Kinh của Tổng thống Trump.
Trong chuyến công du sắp tới, Tổng thống Putin sẽ thảo luận với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình về cách “thắt chặt quan hệ đối tác toàn diện và hợp tác chiến lược” giữa Moscow và Bắc Kinh, theo AFP dẫn thông báo từ Điện Kremlin.
Cũng theo thông báo này, hai nhà lãnh đạo sẽ “trao đổi quan điểm về các vấn đề quốc tế và khu vực quan trọng” và ký một tuyên bố chung khi kết thúc cuộc hội đàm.
Vụ nổ xảy ra lúc 21h ngày 29/6 tại chung cư trên tuyến phố nằm dọc biên giới với Pháp, khiến cặp vợ chồng khoảng 50-60 tuổi bị thương nặng và thiếu niên 13 tuổi, được cho là có quan hệ với hai người này, bị thương nhẹ. Cặp vợ chồng hiện trong tình trạng nguy kịch.
Lực lượng ứng phó khẩn cấp cũng điều trị cho 4 người bị sốc tâm lý và bị thương nhẹ do mảnh kính cửa sổ vỡ vì sức ép vụ nổ.
Phóng viên AFP ghi nhận cảnh sát hiện diện dày đặc tại hiện trường, khu vực đã bị phong tỏa và một trực thăng liên tục quần thảo phía trên. Thiết bị nổ được cho là có chứa bu lông và mảnh kim loại nhằm tăng sát thương.
Giới chức Monaco chưa công bố danh tính các nạn nhân, song một nguồn tin am hiểu cuộc điều tra cho biết một trong những người bị thương là tài phiệt Ukraine Vadym Yermolaiev.
Quốc vụ khanh Monaco Christophe Mirmand ban đầu nói rằng sự việc dường như là "một vụ tấn công", nhưng sau đó bỏ cụm từ này và mô tả đây là "vụ nổ có chủ đích". "Theo hiểu biết của tôi, đây là lần đầu trong lịch sử xảy ra hành vi như vậy tại Công quốc Monaco", ông cho hay.
Thân vương Albert II gọi sự việc là "tội ác ghê tởm" và "cú sốc đối với toàn thể cộng đồng Monaco".
Một trợ lý của Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nunez cho biết nghi phạm đã bỏ trốn và cảnh sát đang truy tìm. Theo công tố viên Monaco Stephane Thibault, nghi phạm để lại chiếc túi hoặc gói đồ ở sảnh tòa nhà trước khi rời đi.
Chưa rõ vì sao tòa nhà này trở thành mục tiêu tấn công.
Yermolaiev, nhà tài phiệt cư trú tại Monaco, nằm trong danh sách trừng phạt của Ukraine từ tháng 12/2023, dường như liên quan đến hoạt động kinh doanh đồ uống có cồn của ông tại bán đảo Crimea do Nga kiểm soát.
Hệ thống đường sắt Trung Quốc vừa lập thêm một kỷ lục mới trong dịp Xuân Vận (2.2 - 13.3) vừa qua, khi phục vụ 538 triệu lượt khách. Theo tờ China Daily, so với cùng kỳ năm ngoái, số lượt khách tăng 4,8%, còn hàng hóa tăng 2,1% (tương đương 424 triệu tấn), cũng là kỷ lục mới.
Theo số liệu của Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc, các tuyến đường sắt trên toàn quốc vận hành trung bình 12.861 chuyến tàu chở khách mỗi ngày, với mức cao điểm là 14.037 chuyến/ngày. Đáng chú ý, theo Tân Hoa xã, việc đi lại giữa các thành phố lớn trở nên dễ dàng hơn nhiều, khi 97% các thành phố có hơn nửa triệu dân tại Trung Quốc đều có kết nối đường sắt cao tốc (từ 200 km/giờ).
Quá trình phát triển khoảng 2 thập niên của đường sắt cao tốc Trung Quốc gây nhiều chú ý cả về tốc độ, tổng chiều dài cũng như việc từng bước làm chủ công nghệ. Theo nghiên cứu Công nghiệp đường sắt Trung Quốc đăng trên chuyên san MDPI, Trung Quốc đã bắt kịp công nghệ đường sắt cao tốc nhờ tập trung vào việc mở rộng phạm vi các cơ hội công nghệ, trước khi từng bước tiến sâu hơn. Nghiên cứu do các chuyên gia tại Đại học Công nghệ Hoa Trung (Trung Quốc), Đại học Công nghệ và Kinh doanh Vũ Hán (Trung Quốc) và Trường Quản lý ESSCA (Pháp) thực hiện. Theo đó, do nhu cầu cấp thiết về phát triển kinh tế và xu hướng phát triển công nghệ đường sắt cao tốc, Trung Quốc đã chọn phương án nhập khẩu, tiếp thu và ứng dụng công nghệ tiên tiến nước ngoài, thay vì tự phát triển, để nhanh chóng nâng cao năng lực công nghệ. Năm 2004, chính phủ Trung Quốc đã xây dựng Kế hoạch Mạng lưới đường sắt trung và dài hạn, đề xuất kế hoạch xây dựng 12.000 km đường sắt cao tốc trước năm 2020.
Tổng công ty Toa xe đường sắt Trung Quốc (CRRC) đã nhập khẩu 4 công nghệ tàu điện EMU từ các công ty Alstom (Pháp), Kawasaki Heavy Industries (Nhật Bản), Bombardier (Canada) và Siemens (Đức). Chiến lược của CRRC là trực tiếp mua sản phẩm và công nghệ để thúc đẩy mô hình "thiết kế và sản xuất chung", giúp các doanh nghiệp trong nước nắm vững công nghệ tiên tiến.
Nhờ mô hình trên, các công ty đường sắt Trung Quốc gần như đã hoàn toàn tự chủ về nguồn công nghệ, góp phần vào sự hội nhập và đổi mới dựa trên các sản phẩm nhập khẩu. Năm 2008, các bộ ngành liên quan đưa ra kế hoạch phát triển tàu cao tốc phục vụ tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải, trong đó nâng tốc độ EMU từ 250 - 300 km/giờ lên mức 350 km/giờ hoặc cao hơn. Bộ Đường sắt Trung Quốc khi đó điều phối dự án với đội ngũ gồm chuyên gia từ 6 tập đoàn nhà nước, 25 trường đại học, 11 viện nghiên cứu hàng đầu, 51 phòng thí nghiệm và đội ngũ 68 viện sĩ, 500 giáo sư và hơn 10.000 kỹ sư và kỹ thuật viên. Dự án đã sản xuất phiên bản tàu EMU CRH380 với tốc độ lên đến 380 km/giờ, dù một số bộ phận vẫn do Siemens và các công ty nước ngoài khác cung cấp. Quan trọng hơn, các công ty đường sắt trong nước đã đạt được một số đột phá trong các công nghệ then chốt như thân tàu và hệ thống động lực. Họ còn phát triển các phiên bản EMU thích nghi với các yếu tố môi trường khắc nghiệt như đồi núi, cát và nhiệt độ thấp.
Nhiều nguồn công nghệ khác nhau tạo cơ hội phát triển nhanh chóng ngành công nghiệp đường sắt cao tốc Trung Quốc, nhưng cũng dẫn đến sự tồn tại cùng lúc nhiều nền tảng công nghệ và sản phẩm khác nhau. Có đến 17 loại tàu EMU từ 4 nền tảng công nghệ ở Trung Quốc với nhiều mẫu, tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế điều khiển… khác nhau. Để giải quyết, Bộ Đường sắt Trung Quốc vào năm 2012 liên kết các công ty trong nước, trường đại học, đơn vị nghiên cứu khoa học và các lực lượng có lợi thế khác để phát triển một tàu điện tiêu chuẩn chung, có tốc độ 350 km/giờ. Tháng 6.2013, dự án EMU "Tiêu chuẩn Trung Quốc" chính thức triển khai nhằm phát triển công nghệ nội địa. "Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc đã đề xuất tiêu chuẩn đáp ứng nhu cầu trong nước. Năm 2015, chúng tôi đã hoàn thành tàu Phục Hưng, được gọi là tàu tiêu chuẩn Trung Quốc", theo các nhà nghiên cứu.
Năm 2017, tàu điện EMU tiêu chuẩn Trung Quốc chính thức được đặt tên là Phục Hưng CR400 và được đưa vào vận hành thương mại với tốc độ 350 km/giờ trên tuyến đường sắt cao tốc Bắc Kinh - Thượng Hải vào cùng năm. Nâng cao giới hạn hơn nữa, theo China Daily, dự kiến tàu CR450 hoàn tất đánh giá vận hành và hoàn thiện thiết kế trong năm nay, tiến thêm một bước gần hơn đến việc vận hành thương mại sau thử nghiệm trên một đường sắt thực tế đã đạt tốc độ 453 km/giờ.
Đài NPR ngày 30/3 dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên tiết lộ về tổn thất tại căn cứ Prince Sultan ở Arab Saudi sau đòn tập kích bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) do Iran tiến hành cuối tuần trước. Theo đó, hai máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry đã bị hư hại và hơn 10 quân nhân bị thương, một số ca thuộc diện chấn thương nghiêm trọng.
Quan chức này không đề cập đến phi đội máy bay tiếp dầu đồn trú ở sân bay Prince Sultan, dù thông tin ban đầu cho thấy một số chiếc cũng bị trúng đòn.
Lầu Năm Góc và Bộ tư lệnh Trung tâm, cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, đến nay vẫn chưa lên tiếng về cuộc tấn công.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cùng ngày khẳng định mục tiêu trong đòn tập kích căn cứ Prince Sultan là lực lượng Mỹ đang đồn trú tại đây, chứ không nhằm gửi thông điệp đe dọa Arab Saudi. Ông nhấn mạnh Tehran tôn trọng Riyadh và xem nước này là "quốc gia anh em".
"Hãy nhìn rõ chúng tôi đã làm gì với máy bay chỉ huy trên không của đối phương. Đã đến lúc các nước khu vực xua đuổi lực lượng Mỹ", Ngoại trưởng Iran cho hay.
Wall Street Journal ngày 28/3 dẫn lời các quan chức Mỹ và Arab Saudi giấu tên cho biết máy bay E-3 Sentry nằm trong số phi cơ trúng đòn trong cuộc tập kích của Iran. Reuters dẫn lời các quan chức Mỹ am hiểu vấn đề cho biết ngoài chiếc E-3, đòn tấn công đã khiến 12 binh sĩ Mỹ bị thương và hàng loạt máy bay tiếp dầu bị hư hại.
Hình ảnh hiện trường và ảnh vệ tinh chụp căn cứ Prince Sultan được công bố sau đó cho thấy chiếc E-3G Sentry mang số đuôi 81-0005, thuộc biên chế Không đoàn Chỉ huy trên không số 552 của không quân Mỹ, gần như đã bị phá hủy hoàn toàn.
E-3 Sentry được ví như "máy bay mắt thần" nhờ khả năng phát hiện phi cơ từ khoảng cách hàng trăm km. Đây là mẫu máy bay phát triển từ khung thân phi cơ chở khách Boeing 707, nổi bật với đĩa radar lớn trên lưng.
Không quân Mỹ từng sở hữu lượng lớn máy bay E-3, nhưng chỉ còn 16 chiếc trong biên chế trước khi xung đột bùng phát và không phải phi cơ nào cũng có thể cất cánh vào thời điểm bất kỳ. Tỷ lệ sẵn sàng làm nhiệm vụ trung bình của phi đội E-3 Mỹ trong năm tài chính 2024 là 55,68%, tức là chỉ có khoảng 8-9 máy bay đủ khả năng cất cánh khi có lệnh.
Ngoài thiệt hại về tài chính, với mỗi máy bay E-3G có giá ước tính hơn 500 triệu USD, giới chuyên gia đánh giá sự việc có nguy cơ làm suy giảm năng lực kiểm soát chiến trường của không quân Mỹ.
Chỉ một chiếc E-3 bị loại khỏi vòng chiến cũng khiến phi đội Sentry ngày càng quá tải và giảm độ linh hoạt trong kế hoạch tác chiến.
Số máy bay còn lại sẽ phải làm nhiệm vụ trong thời gian dài hơn và tần suất cao hơn để bù đắp khoảng trống, gây áp lực lớn về mặt sức khỏe và tinh thần đối với quân nhân, cũng như tăng tốc độ hao mòn khí tài và tỷ lệ hỏng hóc. Nếu duy trì tần suất làm nhiệm vụ hiện tại, không quân Mỹ sẽ đối mặt với lỗ hổng phòng thủ, gây nguy cơ để lọt mối đe dọa từ đối phương.
"Mất một chiếc E-3 là diễn biến rất nghiêm trọng, do mẫu máy bay này đóng vai trò quan trọng trong phát hiện các đợt tập kích của đối phương và điều phối hoạt động tác chiến trên nhiều mặt trận", Rogoway nhận xét.
