Viện Nghiên cứu Hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI – Thụy Điển) ngày 25.5 cảnh báo căng thẳng địa chính trị và khủng hoảng ngân sách đang gây nguy hiểm cho các sứ mệnh gìn giữ hòa bình, đặc biệt là những sứ mệnh dưới sự bảo trợ của Liên Hiệp Quốc.
Tính đến cuối năm 2025, chỉ có chưa đến 79.000 nhân viên quốc tế được triển khai trong các hoạt động gìn giữ hòa bình quốc tế, mức thấp nhất trong ít nhất 25 năm, theo AFP dẫn báo cáo của viện.
“Nếu tình hình đó tiếp diễn, chúng ta có thể chứng kiến sự suy yếu nghiêm trọng của việc quản lý xung đột đa phương và sự gần như bị gạt ra ngoài lề của các thể chế như Liên Hiệp Quốc, do sự kết hợp của các yếu tố về tài chính, chính trị và địa chính trị”, Giám đốc chương trình hoạt động hòa bình và quản lý xung đột của SIPRI Jair van der Lijn lo ngại.
“Kết quả có thể là nhiều xung đột hơn, và những xung đột này có thể gây ra những tác động nghiêm trọng hơn nữa đối với người dân khi các quốc gia từ bỏ những chuẩn mực đã được thiết lập từ lâu”, ông dự báo.
Tổng cộng có 58 hoạt động gìn giữ hòa bình được triển khai vào năm 2025, giảm xuống dưới ngưỡng 60 lần đầu tiên kể từ năm 2016.
Gần 3/4 số nhân viên được triển khai đang phục vụ tại năm quốc gia, gồm Cộng hòa Trung Phi, Nam Sudan, Somalia, Cộng hòa Dân chủ Congo và Lebanon.
Các hoạt động do Liên Hiệp Quốc dẫn đầu đang bị suy yếu do khủng hoảng tài chính, khi các nhà tài trợ lớn nhất không thực hiện toàn bộ hoặc một phần cam kết của họ.
Do đó, theo SIPRI, tổng ngân sách cam kết 5,6 tỉ USD đã cam kết đối với ngân sách giai đoạn 2024-2025 đã thiếu hụt 2 tỉ USD.
“Tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, những yêu cầu cứng rắn và các mối đe dọa phủ quyết từ các thành viên thường trực đã làm phức tạp các quyết định về việc gia hạn nhiệm vụ hoạt động”, báo cáo cho biết.
Chẳng hạn như Mỹ đã yêu cầu chấm dứt hoạt động của Lực lượng lâm thời Liên Hiệp Quốc tại Lebanon (UNIFIL), bất chấp việc vi phạm thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon, SIPRI lưu ý.
Hội đồng Bảo an sau đó đã bỏ phiếu gia hạn nhiệm vụ này thêm một lần nữa, đến tháng 12.2026. Tuy nhiên, SIPRI cho rằng sự ủng hộ đối với nguyên tắc quản lý xung đột đa phương vẫn vững chắc.
“Để duy trì quản lý xung đột đa phương, các quốc gia sẽ cần phải làm nhiều hơn là chỉ bày tỏ sự ủng hộ, họ cần phải cung cấp nguồn tài trợ ổn định và tạo đủ không gian chính trị để cho phép các phản ứng đa phương hiệu quả”, chuyên gia nghiên cứu Claudia Pfeifer Cruz của SIPRI cho biết.
Trong thông báo gửi tới các cơ quan đại diện ngoại giao nước ngoài ở Kiev ngày 6/5, Nga cảnh báo sẽ "tấn công trả đũa" nhằm vào thủ đô của Ukraine, "bao gồm các cơ quan đầu não", nếu Ukraine làm gián đoạn hoạt động kỷ niệm Ngày Chiến thắng tại Moskva trong ngày 9/5.
Nga hối thúc các bên "đảm bảo việc sơ tán kịp thời nhân viên phái đoàn ngoại giao và các phái đoàn khác, cũng như công dân, khỏi thành phố Kiev".
Ukraine chưa bình luận về thông báo mới của Nga.
Cảnh báo của Nga được đưa ra sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cùng ngày chỉ trích Nga khước từ các nỗ lực ngừng bắn bằng cách tiếp tục tấn công Ukraine. Ông nói Nga đã vi phạm đề xuất ngừng bắn đơn phương của Ukraine 1.820 lần tính đến trưa ngày 6/5.
Ông Zelensky trước đó đề xuất tạm dừng giao tranh bắt đầu từ nửa đêm 6/5, nhằm đáp lại đề nghị ngừng bắn mà Tổng thống Nga Vladimir Putin đưa ra cho ngày 8-9/5. Tuy nhiên, phía Nga không bình luận hay tuyên bố sẽ tuân thủ lời kêu gọi ngừng bắn của Kiev.
"Hôm nay, hầu như cả ngày, hầu như mỗi giờ, chúng tôi đều nhận được báo cáo về các cuộc tấn công từ nhiều khu vực khác nhau", lãnh đạo Ukraine nói.
Trong bài phát biểu buổi tối, ông Zelensky tuyên bố Ukraine sẽ "đáp trả tương xứng" đối với các hành vi vi phạm của Nga và sẽ quyết định các bước tiếp theo phù hợp.
Tháp tùng Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chuyến thăm Trung Quốc, Jensen Huang, CEO công ty Nvidia, hôm 15/5 đã ghé thăm quán mì Fang Zhuang Chang. Quán sau đó đón nhận cơn sốt kinh doanh. Khách tới đây phải xếp hàng chờ ít nhất nửa tiếng, theo Jiang Panpan, quản lý quán.
Quán đã mở bán suất ăn mang tên "Chiến thần áo da", bao gồm bát mì giá 38 tệ (6 USD) và cốc sữa chua giá 7 tệ (1 USD) mà ông Huang đã ăn. Jensen Huang thường được người dân Trung Quốc gọi là "Chiến thần áo da" vì luôn xuất hiện trước công chúng trong chiếc áo khoác da màu đen.
Mì sốt tương đen kiểu Bắc Kinh là món ăn phổ biến ở thủ đô Trung Quốc, thường ăn kèm với nước sốt thịt lợn băm và một số loại rau giòn.
Sự xuất hiện của Jensen Huang trên đường phố Bắc Kinh thu hút sự chú ý lớn, video trên mạng liên quan tới ông thu hút hơn 200 triệu lượt xem.
Hôm 15/5, vì quán đông khách nên Jensen Huang và những người tháp tùng đứng ăn ngoài cửa. Ông còn trò chuyện với những thực khách khác, hỏi họ rằng: "Các bạn đã ăn ở đây bao giờ chưa", trước khi nếm món ăn và cất lời khen "ngon lắm".
Trong khi ông ăn mì, một số người dân đã mời ông thử douzhi, món sữa đậu nành lên men đặc trưng của Bắc Kinh. Douzhi thường không được ưa chuộng vì vị chua nồng như bị thiu do quá trình lên men gây ra. Ông Huang nhấp một ngụm nhưng lập tức cau mày hỏi: "Đây là cái gì thế?".
Người dùng mạng Trung Quốc tỏ ra thích thú trước biểu cảm nhăn mặt của ông. Sau khi ăn mì, ông còn ghé thăm cửa hàng Mixue, gọi một cốc trà đào chưa tới 10 tệ (1,5 USD). Doanh số bán hàng loại nước này cũng tăng vọt tại Trung Quốc.
"Oman nên biết Bộ Tài chính Mỹ sẽ mạnh tay nhắm vào bất kỳ bên nào tạo điều kiện cho hoạt động thu phí quá cảnh ở eo biển Hormuz, dù là trực tiếp hay gián tiếp, và mọi đối tác sẵn sàng tham gia sẽ bị trừng phạt", Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết trong bài đăng trên mạng xã hội hôm 28/5.
Ông cảnh báo Washington sẽ "không dung thứ" cho nỗ lực nhằm áp đặt hệ thống thu phí quá cảnh ở eo biển Hormuz, đề cập đề xuất của Iran trong khuôn khổ thỏa thuận tiềm năng với Mỹ.
Trong cuộc họp báo ở Nhà Trắng sau đó, Bộ trưởng Bessent thông báo đã trao đổi với Đại sứ Oman và được đảm bảo rằng "không có kế hoạch thu phí quá cảnh" tại eo biển Hormuz.
"Tôi nói với ông ấy rằng đó là điều bất khả thi. Ông ấy không muốn mạo hiểm để khiến các cá nhân và tổ chức tài chính ở Oman bị trừng phạt", Bộ trưởng Tài chính Mỹ cho hay.
Lời đe dọa được đưa ra vài giờ sau khi Bộ Tài chính Mỹ áp đặt trừng phạt với Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA), tổ chức được Iran thành lập nhằm giám sát eo biển Hormuz.
Bộ Tài chính Mỹ cáo buộc PGSA là nỗ lực mới của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) nhằm kiếm tiền bằng cách "tống tiền tàu thuyền" đi qua khu vực, cảnh báo những ai hợp tác với PGSA đều đối diện nguy cơ bị Washington trừng phạt.
Oman, quốc gia nổi tiếng với lập trường trung lập, chưa từng tuyên bố muốn cùng Iran kiểm soát eo biển Hormuz. Mỹ và Oman là những đồng minh thân thiết với quan hệ bền chặt đã kéo dài hơn 200 năm.
Trong thời bình, eo biển Hormuz là nơi tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu. Eo biển nằm dưới sự chia sẻ quản lý của Iran và Oman, không thuộc nhóm vùng biển quốc tế và tàu thuyền được đi qua miễn phí.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 27/5 dọa "thổi bay Oman" khi được hỏi về một thỏa thuận ngắn hạn cho phép nước này và Iran kiểm soát eo biển Hormuz. Một số người cho rằng Tổng thống Trump đã nói nhầm "Oman" với "Iran", song tài khoản X của Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó nhanh chóng đăng video ghi lại phát biểu của ông, dường như nhằm tái khẳng định thông điệp.
