Hồi tháng 1, Zhang từ chức giáo sư bậc một (associate professor) tại Đại học Yale, Mỹ, để gia nhập Khoa Khoa học Sự sống và Y học thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc tại Hợp Phì, An Huy.
Chỉ một tháng sau, công trình nghiên cứu mà anh là tác giả chính được công bố trên tạp chí danh giá Nature, đánh dấu bước đột phá về công nghệ phân tích và hình ảnh hiển vi điện tử độ phân giải cao.
Nghiên cứu này được giới chuyên môn đánh giá là “chìa khóa” để hiểu về sự sống, phát triển các công nghệ chẩn đoán, điều trị mới và cải thiện quản lý sức khỏe con người.
Với Zhang Kai, việc trở về Trung Quốc là lựa chọn tất yếu để thực hiện tham vọng xây dựng ngân hàng dữ liệu cấu trúc tế bào siêu quy mô với độ chính xác chưa từng có.
“Tại Mỹ, một học giả người Hoa gần như không thể đảm nhận vai trò dẫn dắt dự án này”, Zhang chia sẻ với tờ China Science Daily hôm 26/3.
Hành trình của Zhang Kai bắt đầu từ hơn 20 năm trước tại một vùng nông thôn nghèo ở tỉnh Thiểm Tây. Năm 2004, anh trúng tuyển Học viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân (HIT), rồi học cao học tại Viện Vật lý sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), nơi anh bén duyên với kính hiển vi điện tử siêu lạnh (cryo-EM).
Cryo-EM là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh cho phép nhà nghiên cứu quan sát cấu trúc của các đại phân tử sinh học. Khác với những phương pháp sinh học truyền thống chủ yếu dựa vào thí nghiệm, cryo-EM là sự kết hợp hữu cơ giữa thí nghiệm, lý thuyết và tính toán.
Ngay từ khi còn trẻ, Zhang đã nuôi tham vọng “viễn tưởng” là có thể nhìn thấy trực tiếp cấu trúc nguyên tử của các phức hợp chuỗi hô hấp bên trong ti thể – vốn được coi là “nhà máy năng lượng” của tế bào.
Sau khi nhận bằng tiến sĩ tại CAS năm 2013, Zhang làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử thuộc Hội đồng Nghiên cứu y khoa ở Cambridge (Anh). Năm 2019, anh bắt đầu vị trí giáo sư bậc một tại Đại học Yale, sau đó liên tục công bố nhiều công trình trên các tạp chí khoa học hàng đầu thế giới như Science, Nature và Cell.
Năm 2024, Zhang cùng cộng sự công bố một nghiên cứu được các phản biện đánh giá là “công trình tiên phong” trên Nature.
Trước đây, việc nghiên cứu protein thường phải trải qua quá trình tinh chế từ ti thể, sau đó mới quan sát qua kính hiển vi. Tuy nhiên, trong cơ thể sống, protein luôn vận động và tương tác không ngừng. Việc quan sát tĩnh không thể phản ánh đúng trạng thái thực của chúng.
Zhang và các đồng nghiệp đã tìm ra cách quan sát protein ngay khi chúng đang “vận động” trong cơ thể.
“Nếu trước đây việc này giống như chụp ảnh có sắp đặt trong studio, thì nay chúng ta đã có thể chụp ảnh khoảnh khắc”, Zhu Jiapeng, cộng sự của Zhang tại Đại học Y dược Trung Quốc Nam Kinh, ví von.
Việc ghi lại những hình ảnh tự nhiên này giúp dữ liệu về protein chân thực và chính xác hơn, phục vụ đắc lực cho các phân tích khoa học sau này.
Trong bài báo mới nhất xuất bản hồi tháng 2, Zhang cũng đã bác bỏ “giả thuyết lắp ráp tế bào chất” vốn tồn tại hơn một thập kỷ qua. Nghiên cứu của anh chỉ ra rằng các vi ống đóng góp tới 97% hiệu quả lắp ráp, trong khi các protein kết nối chỉ đóng vai trò thứ yếu.
Việc Zhang Kai rời Yale khi đang ở độ chín của sự nghiệp khiến nhiều người bất ngờ. Sự trở về của anh tiếp nối làn sóng dịch chuyển của nhiều nhà khoa học từ phương Tây về châu Á trong khoảng hai năm gần đây.
Chính sách miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông được Chính phủ quy định cụ thể tại Nghị định số 271/2026/NĐ-CP ngày 3.7.2026.
Lộ trình thực hiện miễn phí sách giáo khoa cho học sinh được quy định tại điều 9 của nghị định trên. Cụ thể:
Đến thời điểm này (ngày 8.7.2026), đã có 4 địa phương đầu tiên trên cả nước thông tin sẽ miễn phí sách giáo khoa phổ thông cho học sinh từ năm học 2026-2027, sớm hơn quy định tại nghị định. Đó là xã Hòa Vang (thành phố Đà Nẵng); tỉnh Quảng Ninh; TP.HCM; tỉnh Cà Mau.
Tại xã Hòa Vang (Đà Nẵng), từ năm học 2026-2027, khoảng 7.000 học sinh các cấp trên địa bàn xã Hòa Vang sẽ được mượn miễn phí sách giáo khoa, đáp ứng 100% nhu cầu của học sinh trên địa bàn. Trước đó, trong năm học 2025-2026, xã đã cho mượn miễn phí sách giáo khoa cho hơn 1.200 học sinh, dưới hình thức “Tủ sách dùng chung”, nhằm huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích tinh thần tiết kiệm, chống lãng phí.
Tỉnh Quảng Ninh, từ năm học 2026-2027, cho mượn sách giáo khoa miễn phí với học sinh phổ thông và học viên giáo dục thường xuyên cấp THPT đang theo học tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh. Năm học 2026-2027, toàn tỉnh có 229 cơ sở giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên với trên 293.000 học sinh, học viên được mượn sách giáo khoa miễn phí.
Từ năm học 2026-2027, TP.HCM sẽ miễn phí cho mượn sách giáo khoa đối với học sinh lớp 1, lớp 6 và lớp 10. Riêng học sinh có hoàn cảnh khó khăn và học sinh là người dân tộc thiểu số sẽ được cấp miễn phí sách giáo khoa. Sau đó, vào các năm học sau, thành phố sẽ mở rộng theo lộ trình để bao phủ tất cả mượn sách giáo khoa miễn phí cho các khối lớp vào năm 2029.
Tại Cà Mau, dự kiến, từ năm học 2026-2027 sẽ có khoảng 157.670 học sinh tiểu học được miễn phí sách giáo khoa trước. Sau đó, mở rộng sang THCS từ năm học 2027 - 2028 và tiếp tục áp dụng cho THPT từ năm học 2028 - 2029, để đảm bảo từ năm học 2029 - 2030 sẽ miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh.
Bộ trưởng Bộ Y tế vừa ký quyết định số 1966 bổ nhiệm GS-TS-BS Trần Diệp Tuấn, Bí thư Đảng ủy Trường ĐH Y dược TP.HCM, giữ chức Hiệu trưởng Trường ĐH Y dược TP.HCM. Thời gian giữ chức vụ hiệu trưởng kể từ ngày 1.7 đến thời điểm đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định.
GS-TS-BS Trần Diệp Tuấn sinh năm 1967, quê Kiên Giang. Ông được biết đến là một trong những chuyên gia đầu ngành về nhi khoa và giáo dục y khoa của Việt Nam. Ông tốt nghiệp bác sĩ y khoa chuyên ngành nhi năm 1989, ông tiếp tục hoàn thành bác sĩ chuyên khoa I Nhi khoa năm 1997. Năm 2003, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ tại ĐH Tokyo (Nhật Bản) và năm 2005 hoàn thành chương trình nghiên cứu sau tiến sĩ về thần kinh học tại ĐH Michigan (Mỹ). Ông được công nhận chức danh phó giáo sư năm 2009 và giáo sư ngành y học chuyên ngành nhi khoa năm 2020. Ông thành thạo cả tiếng Anh, tiếng Nhật, tiếng Trung trong hoạt động chuyên môn.
Từ năm 1989 đến nay, ông Tuấn trải qua nhiều vị trí làm việc tại Trường ĐH Y dược TPHCM, từ giảng viên, Phó hiệu trưởng, Hiệu trưởng, Chủ tịch Hội đồng trường đến Bí thư Đảng ủy. Trước khi được bổ nhiệm trở lại vị trí Hiệu trưởng Trường ĐH Y dược TP.HCM, ông là Bí thư Đảng ủy trường.
Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, GS-TS-BS Trần Diệp Tuấn đã công bố hơn 120 bài báo khoa học, trong đó có 72 bài trên các tạp chí quốc tế uy tín; chủ biên và tham gia biên soạn nhiều giáo trình, sách chuyên khảo phục vụ đào tạo y khoa. Ông cũng là tác giả của nhiều công trình nghiên cứu về thần kinh học, nhi khoa, giáo dục y khoa và cải cách đào tạo nhân lực y tế được đăng trên các tạp chí quốc tế như The Lancet Regional Health - Western Pacific, BMJ Global Health, PLoS One...
Bên cạnh nghiên cứu, GS Tuấn có nhiều đóng góp trong đào tạo nguồn nhân lực y tế. Ông đã hướng dẫn thành công nhiều nghiên cứu sinh tiến sĩ, là thành viên Hội đồng Giáo sư ngành y học nhiều nhiệm kỳ và Hội đồng Giáo sư cơ sở của Trường ĐH Y dược TP.HCM.
Ông từng nhận nhiều giải thưởng khoa học quốc tế như: John J. Bonica Fellow Award của Hiệp hội Nghiên cứu đau quốc tế (IASP), Outstanding Fellow Award của Tổ chức Nghiên cứu Não quốc tế (IBRO) và học bổng nghiên cứu của Viện Sức khỏe quốc gia Hoa Kỳ (NIH) phối hợp với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)...
GS-TS-BS Trần Diệp Tuấn được bổ nhiệm hiệu trưởng sau khi PGS-TS Ngô Quốc Đạt, Phó bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường ĐH Y dược TP.HCM được UBND TP.HCM bổ nhiệm giữ chức Hiệu trưởng Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch từ ngày 1.7.
Ban giám hiệu Trường ĐH Y dược TP.HCM hiện nay gồm: GS-TS-BS Trần Diệp Tuấn làm Hiệu trưởng; các phó hiệu trưởng gồm: PGS-TS Vương Thị Ngọc Lan và PGS-TS Nguyễn Văn Chinh.
Với bậc mầm non, tiểu học và THCS, thành phố sẽ thành lập mô hình trường một cấp đa cơ sở (với một trường chính và các cơ sở, phân hiệu ở gần nhau), trường liên cấp (tiểu học và THCS; tiểu học, THCS và THPT).
Sau khi sắp xếp, mỗi trường mầm non có ít nhất 30 lớp, không quá 35 trẻ/lớp. Số lớp tối thiểu ở trường tiểu học, THCS lần lượt là 40 và 45, sĩ số tối đa 35 và 45 học sinh (ở khu vực nông thôn là 30 và 40).
Nếu là trường liên cấp tiểu học và THCS, số lớp ít nhất là 50.
Thành phố lưu ý sau khi sắp xếp, mỗi xã, phường phải có ít nhất một trường mầm non, tiểu học, THCS; không sáp nhập trường khi khoảng cách và điều kiện đi lại không phù hợp; giảm tối thiểu 50% đầu mối quản lý hành chính nhưng không giảm số lớp, ảnh hưởng cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh, đồng thời tăng số lượng giáo viên trực tiếp giảng dạy.
Cùng đó, thủ đô tạm dừng mở trường mầm non tới THCS. Những dự án đã được phê duyệt hoặc đang thực hiện vẫn tiếp tục triển khai, nhằm bổ sung cơ sở vật chất, phòng học cho các trường chính, phân hiệu sau khi sắp xếp.
Với bậc THPT, 124 trường hiện có được giữ nguyên; tiếp tục rà soát và đầu tư để tăng số lớp, đáp ứng nhu cầu của học sinh.
Ngoài ra, trường PTCS Nguyễn Đình Chiểu sẽ được bổ sung cấp THPT, tổ chức lại theo mô hình trường phổ thông nhiều cấp học có lớp chuyên biệt.
Hiện, Hà Nội có khoảng 2.300 trường mầm non, phổ thông công lập. Theo kế hoạch, việc sắp xếp trường hoàn thành trước ngày 26/7. Công tác nhân sự, bổ nhiệm lãnh đạo, quản lý xong trước 10/8.
Kế hoạch của Hà Nội nằm trong chủ trương sắp xếp trường lớp của cả nước. Trong hướng dẫn gửi các địa phương đầu tháng 7, Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá nhiều trường học có quy mô nhỏ, manh mún, chưa phù hợp với không gian phát triển và quy mô dân số. Cơ quan này cho rằng còn dư địa để tiếp tục sắp xếp, nhằm chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục", nâng cao chất lượng.
Bộ nhấn mạnh việc sắp xếp gắn với tinh gọn đầu mối, giảm biên chế quản lý giáo dục, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy. Ngoài ra, Bộ thí điểm mô hình một trường chính có các phân hiệu, điểm trường; hợp nhất nhiều đầu mối quản lý để hình thành các cơ sở giáo dục quy mô lớn...
Việc sắp xếp phải phù hợp với thực tế địa phương, đảm bảo tính ổn định, hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến dạy và học, tâm lý học sinh, thầy cô và phụ huynh; không sắp xếp trường mầm non với phổ thông, giữa phổ thông với trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, giữa trường chuyên biệt với đại trà.
Hôm 10/7, Chính phủ yêu cầu các địa phương tinh gọn, giảm khoảng 30% trường công; hoàn thành sắp xếp trước 30/8.
