Shing Tung Yau (Khâu Thành Đồng) sinh năm 1949, là một trong những nhà toán học đương đại có ảnh hưởng nhất thế giới. Ông là người gốc Hoa đầu tiên giành giải Fields vào năm 1982, khi mới 33 tuổi.
Yau được ghi nhận vì những đóng góp cho phương trình vi phân đạo hàm riêng, giả thuyết Calabi trong hình học đại số, giả thuyết khối lượng dương của lý thuyết tương đối rộng, các phương trình Monge-Ampère thực và phức.
Ảnh hưởng từ công trình của Yau còn thể hiện trong lĩnh vực hình học lồi, hình học đại số, hình học đếm, đối xứng gương, thuyết tương đối rộng và lý thuyết dây. Nghiên cứu của ông cũng chạm đến toán học ứng dụng, kỹ thuật và phân tích số.
Yau là người con thứ 5 trong gia đình có 8 anh, chị em. Khi ông mới vài tháng tuổi, cả gia đình chuyển đến Hong Kong. Là nhà kinh tế học và triết gia, cha ông giảng dạy tại một trường cao đẳng, sau này thuộc Đại học Trung văn Hong Kong (CUHK).
“Gia đình chúng tôi rất nghèo, ban đầu gần như chết đói”, ông Yau nói trong cuộc phỏng vấn với tờ Discover Magazine năm 2010. Họ sống trong một ngôi nhà ở ngoại ô, không có điện hay nước sinh hoạt. Yau thường xuyên trốn học, cầm đầu một nhóm lang thang khắp nơi, nhưng vẫn làm đủ bài tập mà cha giao ở nhà.
Dù khó khăn, cha của Yau luôn duy trì một nhóm sinh viên đến nhà để bàn luận về triết học và văn học. Ông cũng khuyến khích con quan tâm đến triết, toán, dạy các bài thơ và văn dài, nên khi mới 10-11 tuổi, Yau đã dần quen với lối suy luận trừu tượng.
Biến cố tới vào năm ông 14 tuổi, khi cha qua đời. Kinh tế kiệt quệ, mẹ ông phải làm hàng đan, móc để bán. Yau bắt đầu đọc và trân trọng những cuốn sách cha để lại, chú tâm học hành hơn. Ông vừa đi học, vừa làm gia sư để phụ giúp gia đình.
Sau khi tốt nghiệp trung học năm 1965, ông học cử nhân toán tại Đại học Trung văn Hong Kong. Ông có sức học vượt trội, có thể làm bài thi của nhiều môn mà không cần đến lớp. Stephen Salaff, một giảng viên ở trường, đề nghị ông đến Đại học California, Berkeley (Mỹ) làm tiến sĩ vì thấy tiềm năng to lớn của học trò.
Salaff liên hệ với một phó giáo sư, thuyết phục trường miễn, giảm yêu cầu đầu vào. Ông cũng tìm cách để Yau được nhận một trong hai suất học bổng từ Tập đoàn International Business Machines (IBM) để thực hiện nghiên cứu.
“Nếu không có sự giúp đỡ của ông ấy, tôi sẽ không trở thành nhà toán học như bây giờ”, ông Yau nói.
Năm 1969, Yau phải vay bạn bè để mua vé máy bay sang San Francisco, nhận học bổng 300 USD mỗi tháng nhưng gửi một nửa về cho gia đình.
Ông đăng ký nhiều lớp học cùng lúc và bắt đầu quan tâm đến hình học. Trong đó, một khóa về phương trình vi phân riêng phần phi tuyến do Charles Bradfield Morrey Jr. giảng dạy được ông đánh giá rất xuất sắc.
Vì không đủ tiền về nhà, Yau đã dành cả kỳ nghỉ Giáng sinh trong thư viện, vùi đầu vào các bài báo nghiên cứu và chuyên khảo, đặc biệt là Tạp chí Hình học Vi phân và các bài báo của John Milnor về lý thuyết nhóm hình học.
“Tôi thấy hình học rất thanh lịch và đẹp đẽ. Tôi rất hào hứng với việc không gian có thể có độ cong và làm thế nào để nắm bắt được chúng”, ông Yau nói sau khi nhận Huân chương Khoa học quốc gia Mỹ năm 1997.
Từ năm thứ hai, Yau dành phần lớn thời gian nghiên cứu về đa tạp phức, đặc biệt say mê với giả thuyết Calabi. Chỉ sau hai năm, ông bảo vệ thành công luận án tiến sĩ, đồng thời có ba bài báo được xuất bản.
Vào thời điểm ấy, nhiều người cho rằng giải được giả thuyết Calabi là bất khả thi. Nhưng ông tin rằng ngay cả khi không thể, ông vẫn phải hiểu tại sao. Ông theo đuổi bài toán xuyên suốt những năm đầu sự nghiệp, như khi gia nhập Viện Nghiên cứu cao cấp tại Princeton năm 1971, làm giáo sư bậc một ở Đại học New York-Stony Brook năm 1972, lên giáo sư bậc hai ở Stanford,…
Cuối cùng, năm 1976, ông chứng minh thành công giả thuyết Calabi. Bài báo của ông cũng đặt nền móng cho lý thuyết dây 10 năm sau đó, cho thấy hầu hết 10 chiều không gian-thời gian cần thiết cho “lý thuyết vạn vật” có thể được cuộn lại, ẩn khuất trong một không gian mà ngày nay được gọi là Calabi-Yau.
Ba năm sau, ông Yau cùng công sự chứng minh được một kết quả quan trọng khác về thuyết tương đối rộng của Einstein: bất kỳ nghiệm nào của phương trình Einstein đều phải có năng lượng dương.
“Ông ấy là một nhà giải tích hình học với năng lực kỹ thuật phi thường và tầm nhìn sâu sắc. Ông giải quyết được những vấn đề mà tiến độ nghiên cứu đã đình trệ trong nhiều năm”, Louis Nirenberg, nhà toán học người Canada, viết vào năm 1982, khi Yau nhận giải Fields.
Sau giải thưởng này, Yau tới Đại học California-San Diego, rồi tới Harvard vào năm 1987, gắn bó hơn 3 thập kỷ sau đó. Ông được phong chức Giáo sư danh dự William Caspar Graustein về Toán học ở Harvard, trước khi hồi hương, về làm việc tại Đại học Thanh Hoa năm 2022.
Yau cũng đạt nhiều thành tựu trong hình học, tôpô học và vật lý, được vinh danh bằng các giải thưởng như Veblen về Hình học (1981), giải Crafoord của Viện Hàn lâm khoa học Thụy Điển (1994), giải Wolf (2010) và gần đây nhất là giải Shaw (2023).
Ngoài nghiên cứu, ông dốc toàn lực để xây dựng nền toán học Trung Quốc. Ông thường về thăm Trung Quốc trong kỳ nghỉ hè khi còn dạy tại Harvard, giúp đỡ các sinh viên xuất sắc sang Mỹ học tiến sĩ.
Ông cũng góp phần gây quỹ để thành lập loạt viện toán học ở Trung Quốc, như Viện Khoa học Toán học ở CUHK (1993), Trung tâm Toán học Morningside thuộc Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc (1995) và Trung tâm Toán học và Khoa học tại ba đại học lớn, gồm Chiết Giang, Thanh Hoa và Quốc gia Đài Loan.
“Mục tiêu của tôi rất đơn giản, đó là chứng minh rằng Trung Quốc có thể phát triển một môn học cơ bản như toán học”, ông Yau phát biểu vào năm 2015 tại lễ khánh thành Trung tâm Toán và Khoa học Yau-Đại học Thanh Hoa, nơi ông làm giám đốc cho đến nay.
Hiện, ông còn là chủ tịch Học viện Qiuzhen thuộc Thanh Hoa, nơi tập trung đào tạo các nhà toán học trẻ thông qua các chương trình đặc biệt. Ông cũng đang dẫn đầu nhóm 40 nhà toán học Trung Quốc và quốc tế, tham gia vận động để Hong Kong có thể đăng cai Đại hội Toán học quốc tế (ICM), nơi trao giải Fields, vào năm 2030.
"Thời gian gần đây ở một số địa phương đã xảy ra một số vụ bạo lực của học sinh phổ thông với tính chất vi phạm pháp luật ở mức độ phức tạp, nghiêm trọng, ảnh hưởng đến môi trường giáo dục, thể chất, tinh thần học sinh và gây lo lắng, bức xúc trong dư luận xã hội".
Bộ GD-ĐT nhận định nêu trên trong văn bản mới phát đi về tăng cường phòng chống bạo lực học đường. Theo đó, bộ này yêu cầu các sở GD-ĐT tập trung triển khai ngay các nhiệm vụ cấp bách nhằm quản lý học sinh trong dịp nghỉ hè và chủ động phòng ngừa bạo lực học đường cho năm học mới.
Thứ nhất, triển khai tổng rà soát công tác tổ chức thực hiện các quy định, nhiệm vụ, giải pháp về công tác bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện, phòng, chống bạo lực học đường ở các cơ sở giáo dục, đặc biệt là thực hiện các nhiệm vụ trong Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về ngăn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường.
Thứ hai, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu các cơ sở giáo dục, chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện về an toàn trong trường học; phân công rõ nhiệm vụ, trách nhiệm đối với giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, cán bộ Đoàn, Đội, nhân viên, học sinh tổ chức triển khai và thực hiện các quy định về bảo đảm an toàn trường học, phòng, chống bạo lực học đường.
Các cơ sở giáo dục phải công khai số điện thoại đường dây nóng của hiệu trưởng, công an xã, phường và bộ phận tư vấn tâm lý tại các vị trí dễ quan sát.
Phát huy tối đa vai trò của giáo viên chủ nhiệm, lực lượng Đoàn - Đội và tổ tư vấn tâm lý học đường để chủ động nắm bắt mâu thuẫn của học sinh ngay từ khi mới phát sinh trên lớp hoặc trên mạng xã hội. Triển khai hòm thư góp ý điện tử hoặc ứng dụng bảo mật để học sinh dễ dàng tố giác hành vi bắt nạt đồng thời bảo vệ học sinh tố giác.
Thứ ba, công tác phối hợp nhà trường - gia đình - địa phương. Bộ GD-ĐT đề nghị thiết lập và duy trì kênh liên lạc thường xuyên, hiệu quả với cha mẹ học sinh để quản lý học sinh ngoài giờ học; thiết lập cơ chế phối hợp, trao đổi trực tiếp, nhanh chóng giữa nhà trường với lực lượng công an tại địa bàn để thống nhất nhận định, đánh giá tình hình kịp thời và ứng phó linh hoạt giải quyết các vấn đề phục vụ công tác phòng ngừa, ngăn chặn, xử lý nghiêm các vi phạm liên quan đến bạo lực học đường.
Thứ tư, tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền và giáo dục pháp luật. Theo đó, tăng cường tuyên truyền, phổ biến sâu rộng các quy định về môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, thân thiện theo Nghị định số 80/2017/NĐ-CP của Thủ tướng Chính phủ và các văn bản chỉ đạo liên quan; tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng tự bảo vệ bản thân, phòng chống bắt nạt, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn và kỹ năng ứng xử trên môi trường mạng cho học sinh;
Hướng dẫn học sinh sử dụng mạng xã hội an toàn, đúng pháp luật; nhận diện và từ chối các hành vi kích động bạo lực trực tuyến; tuyệt đối không quay phim, chụp ảnh, phát tán clip bạo lực lên mạng xã hội.
Thứ năm, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm vi phạm: thành lập các đoàn kiểm tra đột xuất về công tác bảo đảm an toàn trường học, phòng chống bạo lực học đường; xử lý nghiêm minh, kịp thời cá nhân và tập thể vi phạm, thiếu trách nhiệm; phối hợp chặt chẽ với cơ quan công an điều tra, xử lý theo quy định pháp luật, đảm bảo tính răn đe và tính giáo dục; công khai đường dây nóng (hotline) của sở GD-ĐT và các cơ sở giáo dục để tiếp nhận phản ánh về bạo lực học đường hoạt động 24/7.
Bộ GD-ĐT yêu cầu các sở GD-ĐT thực hiện báo cáo định kỳ công tác phòng, chống bạo lực học đường vào tuần cuối của từng quý qua Vụ Học sinh, sinh viên.
Trong bài dự thi gửi Cuộc thi “50 năm Thành phố trong tôi”, Nguyễn Đình Võ Hoàng kể lại hành trình trưởng thành từ ngày rời quê hương miền biển vào TPHCM, như một lời tri ân dành cho thành phố đã cho mình cơ hội lớn lên.
Trước thềm Lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi "50 năm Thành phố trong tôi", nhiều tác phẩm để lại dấu ấn bằng những câu chuyện chân thực về hành trình gắn bó với TPHCM. Mỗi bài viết là một lát cắt khác nhau về thành phố sau 50 năm mang tên Bác.
Trong số đó, bài dự thi của Nguyễn Đình Võ Hoàng, sinh viên năm hai ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, Trường Đại học Giao thông Vận tải TPHCM, gây ấn tượng khi kể lại hành trình trưởng thành của một chàng trai xứ biển, từ những ngày đầu bỡ ngỡ đến khi tìm thấy cơ hội, tình bạn và khát vọng cống hiến tại thành phố này.
Từ chàng trai xứ biển đến hành trình trưởng thành tại TPHCM
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, Võ Hoàng cho biết bản thân luôn yêu thích những sân chơi tìm hiểu về lịch sử, truyền thống và các giá trị của quê hương, đất nước. Với nam sinh, tham gia một cuộc thi không chỉ là dịp thử sức, mà còn là cơ hội để đọc nhiều hơn, tìm hiểu sâu hơn và nhìn lại những câu chuyện ý nghĩa về nơi mình đang sống.
"Tôi nhận ra rằng những câu chuyện về thành phố không chỉ nằm trong những sự kiện lớn, mà còn nằm trong hành trình trưởng thành của từng con người. Vì vậy, đến với cuộc thi lần này, tôi muốn một lần nữa kể lại câu chuyện của mình - một người trẻ từ vùng biển miền Trung đến TPHCM học tập, trải nghiệm và từng bước tìm thấy sự trưởng thành của bản thân trong thành phố này", Hoàng chia sẻ.
Trong bài viết, Hoàng đưa người đọc trở về Núi Thành (nay thuộc TP Đà Nẵng), nơi tuổi thơ gắn với tiếng sóng biển và sự kiên nhẫn của những người dân miền biển. Năm 2024, cậu rời quê, mang theo chiếc vali, nhiều kỳ vọng và cả nỗi lo của một người trẻ lần đầu sống xa nhà.
Những ngày đầu giữa thành phố đông đúc, Hoàng từng cảm thấy mình nhỏ bé giữa môi trường có quá nhiều người giỏi và nhiều cơ hội. Tuy nhiên, thay vì chùn bước, nam sinh lựa chọn thử sức qua các hoạt động Đoàn - Hội, các cuộc thi học thuật và chương trình tình nguyện.
“Tôi tin rằng một thành phố không chỉ được tạo nên bởi những tòa nhà hay những con đường, mà còn bởi những con người đang lớn lên cùng nó”, Hoàng nói.
Trong bài dự thi, Hoàng cũng trải lòng về những lần chưa đạt kết quả tốt. Năm nhất đại học, Hoàng dừng chân ở Top 10 cuộc thi về logistics năm 2025 và Top 10 The cuộc thi về CEO tương lai 2025.
Điều nam sinh nhớ nhất là đêm sau cuộc thi về logistics mùa đầu tiên.
“Tôi ngồi trên sân thượng nhà trọ và nhìn xuống những con đường vẫn sáng đèn của TPHCM. Xe vẫn chạy, hàng quán vẫn mở, thành phố vẫn tiếp tục nhịp sống của mình. Tôi nhận ra thành phố không dừng lại vì một lần thất bại của mình, nhưng chính điều đó cũng nhắc tôi rằng bản thân không được phép dừng lại”, Hoàng nhớ lại.
Khoảnh khắc ấy sau này được đưa vào bài dự thi như một trong những ký ức đáng nhớ nhất của tuổi trẻ.
“Tôi hiểu rằng TPHCM không hứa mọi thứ sẽ dễ dàng, nhưng thành phố luôn cho những người trẻ cơ hội để bắt đầu lại nếu họ đủ cố gắng”, nam sinh trải lòng.
Chính suy nghĩ ấy đã thôi thúc Hoàng tiếp tục trở lại về logistics ấy vào năm 2026. Những ngày làm việc đến khuya cùng đồng đội, những lần tranh luận để hoàn thiện ý tưởng và nỗ lực không ngừng đã trở thành dấu mốc đáng nhớ trên hành trình trưởng thành của cậu.
"Món quà thành phố dành cho người trẻ là cảm giác không đơn độc"
Không chỉ viết về học tập hay những cuộc thi, Hoàng còn dành nhiều trang viết để kể về những người bạn, thầy cô và môi trường Đoàn - Hội đã đồng hành cùng mình trong suốt những năm học đại học.
Theo nam sinh, khi mới đến TPHCM, cậu từng nghĩ đây là một thành phố vội vã và có phần xa lạ. Thế nhưng, càng sống lâu, Hoàng càng nhận ra phía sau nhịp sống hối hả ấy là rất nhiều sự tử tế.
“Thông qua các hoạt động Đoàn - Hội, các chiến dịch tình nguyện và nhiều hoạt động dành cho sinh viên, tôi gặp được những người bạn, những anh chị, thầy cô luôn sẵn sàng hỗ trợ và đồng hành cùng mình”, Hoàng chia sẻ.
Nam sinh cho rằng điều khiến cậu gắn bó với TPHCM không chỉ là cơ hội học tập hay phát triển bản thân, mà còn là cảm giác được thuộc về một cộng đồng.
“Có lẽ món quà lớn nhất thành phố dành cho những người trẻ xa quê không chỉ là cơ hội mà là cảm giác mình không đơn độc. TPHCM đã cho tôi những người đồng đội, và những môi trường để tôi được thử sức, được sai, được sửa và trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình", Hoàng bày tỏ.
Khép lại bài dự thi, chàng trai 20 tuổi gửi lời cảm ơn đến thành phố đã trở thành một phần thanh xuân của mình.
"Cảm ơn TPHCM vì đã cho những người trẻ như tôi một nơi để bắt đầu, để thử thách bản thân và để trưởng thành. Tôi không biết tương lai mình sẽ ở lại hay rời đi, nhưng tôi chắc chắn rằng dù ở đâu, TPHCM vẫn sẽ là một phần thanh xuân rất đặc biệt trong cuộc đời tôi”, Hoàng chia sẻ.
Lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi "50 năm Thành phố trong tôi 1976 - 2026" sẽ diễn ra:
Thời gian: 8h00 - 10h30, thứ Năm, ngày 9/7/2026.
Địa điểm: Hội trường Beethoven, Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng (215 Điện Biên Phủ, phường Gia Định, Thành phố Hồ Chí Minh).
Sáng nay (25.6), Trường ĐH Bách khoa TP.HCM thông báo mở cổng tuyển sinh đợt bổ sung để thí sinh đăng ký xét tuyển ĐH năm 2026.
Theo đó, từ 10 giờ hôm nay (25.6) đến 17 giờ ngày 14.7, Trường ĐH Bách khoa TP.HCM mở cổng tuyển sinh đợt bổ sung để thí sinh nộp hồ sơ minh chứng xét tuyển ĐH tại địa chỉ: https://mybk.hcmut.edu.vn/tuyensinh.
Việc nộp minh chứng này áp dụng cho các đối tượng xét tuyển của phương thức xét tuyển tổng hợp gồm:
Trường hợp thí sinh thuộc các nhóm đối tượng kể trên chưa đăng tải các chứng chỉ (như chứng chỉ ngoại ngữ, SAT...) lên hệ thống tuyển sinh của Bộ GD-ĐT trước 17 giờ ngày 20.6, có thể thực hiện khai báo thông tin các chứng chỉ tại cổng tuyển sinh của trường để Hội đồng tuyển sinh Trường ĐH Bách khoa xem xét và quyết định.
Đối với các thí sinh cần điều chỉnh thông tin trong hồ sơ xét tuyển đã khai báo trước đó (như đối tượng xét tuyển, điểm học bạ THPT...), thí sinh cần phải thực hiện ngay trong đợt bổ sung này.
Đối với các thí sinh không có sai sót trong hồ sơ xét tuyển đã khai báo, lưu ý không cần thực hiện điều chỉnh, bổ sung. Trước đó, Trường ĐH Bách khoa TP.HCM mở cổng để thí sinh nộp hồ sơ minh chứng xét tuyển, kết thúc trước 17 giờ ngày 20.6.
Thí sinh đăng ký xét tuyển vào Trường ĐH Bách khoa TP.HCM lưu ý thực hiện đăng ký dự tuyển theo các bước.
Khai báo hồ sơ xét tuyển bổ sung trên Cổng đăng ký tuyển sinh của Trường ĐH Bách khoa TP.HCM
Thời gian đợt chính thức trước 17 giờ ngày 20.6 và đợt bổ sung trước 17 giờ ngày 14.7. Thí sinh truy cập Cổng đăng ký tuyển sinh tại mybk.hcmut.edu.vn/tuyensinh để khai báo thông tin xét tuyển:
Đăng ký nguyện vọng xét tuyển trên Cổng tuyển sinh của Bộ GD-ĐT
Khi Cổng tuyển sinh của Bộ GD-ĐT mở, trước 17 giờ ngày 14.7, thí sinh thực hiện đăng ký, điều chỉnh và bổ sung nguyện vọng xét tuyển trên Cổng tuyển sinh của Bộ GD-ĐT theo kế hoạch tuyển sinh chung. Thí sinh được điều chỉnh nguyện vọng không giới hạn số lần trong thời gian quy định.
Nộp lệ phí xét tuyển
Từ 15.7 đến 17 giờ ngày 21.7, thí sinh nộp lệ phí xét tuyển theo số lượng nguyện vọng bằng hình thức trực tuyến theo hướng dẫn của Bộ GD-ĐT.
Năm 2026, Trường ĐH Bách khoa TP.HCM áp dụng một phương thức xét tuyển tổng hợp, cùng với phương thức xét tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển. Theo công thức tính điểm xét tuyển năm nay, ngoài thành phần điểm học lực và điểm ưu tiên, trường còn tính điểm cộng với những thành tích đặc biệt trong suốt 3 năm THPT của thí sinh.
