Sáng 19/5, chị Vũ Thị Phượng, 47 tuổi, ở ngõ 12 phố Chính Kinh, phường Thanh Xuân bọc kín tóc bằng mũ nilon y tế, đội nón, khoác áo chống nắng, đeo găng tay và khẩu trang để làm việc trong nhà.
“Cả vùng này bụi mù mịt, chỉ cần để đầu trần một lúc là tóc khô cứng, sờ lên mặt thấy toàn sạn cát, mắt cay xè”, chị Phượng nói.
Ngôi nhà của gia đình chị đã bị giải tỏa để phục vụ dự án đường Vành đai 2,5. Chị thuê ngôi nhà ba tầng cách chỗ ở cũ vài bước chân để giữ khách quen dịch vụ giặt là, may vá.
Nhiều nhà trong ngõ 12 đã quây bạt kín mặt tiền hoặc đóng chặt cửa kính, chèn giấy, giẻ, xốp vào những khe hở để chống bụi. Nhà chị Phượng không thể làm vậy vì còn mở cửa kinh doanh. Kết quả là bụi phủ khắp ngóc ngách. Cứ khoảng 30 phút chị lấy giẻ ướt lau mặt bàn, máy móc. “Chỉ cần ra ngoài vài tiếng về bụi lại phủ trắng xóa”, chị nói. Trước sân, 6 chiếc máy giặt, sấy được trùm bạt kín để tránh bụi chui vào động cơ. Thỉnh thoảng, chị lại kiểm tra phòng chập cháy do máy quá nóng.
Dù ở trong nhà và bảo hộ kín mít, mỗi ngày chị Phượng vẫn phải tắm nhiều lần bởi “ngứa không chịu được”. Cả nhà không thể ăn cơm ở phòng khách vì bụi. Việc nấu nướng phải canh những khung giờ công trường nghỉ giải lao, tránh đất cát rơi vào thức ăn.
“Chúng tôi ủng hộ việc giải phóng mặt bằng và cải tạo diện mạo đô thị, song mong cơ quan chức năng có giải pháp giảm thiểu ô nhiễm, tránh để người dân mỏi mòn ngóng mưa cho đỡ bụi”, chị Phượng nói.
Theo thống kê, khoảng 700 hộ dân đoạn đường Ngụy Như Kon Tum – Chính Kinh – Nguyễn Trãi đang chịu tác động kép từ các dự án hạ tầng thuộc phường Thanh Xuân. Bên cạnh việc phá dỡ dứt điểm mặt bằng đường Vành đai 2,5, nhiều tuần qua, một phần đường Nguyễn Trãi hướng đi Hà Đông cũng rào tôn thi công hệ thống cống thoát nước chống ngập, gây bụi bẩn.
Cùng chung cảnh ngộ, chị Thanh Hương, 46 tuổi, ở phố Nguyễn Trãi, đóng chặt cửa suốt hai tuần. Chị bật máy lọc không khí, lau sàn 4-5 lần mỗi ngày. Quần áo phơi trên sân thượng cũng có một lớp bụi mịn bao phủ bên ngoài. “Giũ một cái là có lớp bụi trắng xóa bay ra”, chị Hương nói.
Đại diện tổ dân phố số 14, phường Thanh Xuân cho biết, toàn tổ có hơn 500 hộ, trong đó có 61 gia đình thuộc diện giải tỏa dự án Vành đai 2,5. Người dân đồng thuận với chính sách của thành phố, di dời nhanh chóng. Tuy nhiên, quá trình tháo dỡ công trình thiếu biện pháp che chắn, xịt nước chống bụi, gây ô nhiễm nặng.
Hà Nội đang triển khai giải phóng mặt bằng cho 1.428 dự án, mở các tuyến đường vành đai, cầu vượt sông Hồng, khu đô thị mới. Mục tiêu đặt ra là hoàn thành giải phóng mặt bằng trước ngày 30/6 đối với ba cầu vượt sông Hồng (Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát) cùng các đoạn còn lại của Vành đai 2,5.
Chỉ thị số 08 của UBND thành phố Hà Nội cho biết đang triển khai đồng loạt nhiều công trình hạ tầng, giao thông quy mô lớn. Tuy nhiên việc thi công thiếu đồng bộ, chưa khoa học cùng công tác hoàn trả mặt bằng chậm trễ đã gây mất mỹ quan, phát tán bụi bẩn, tiếng ồn. Nhiều chủ đầu tư, nhà thầu chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm bảo vệ môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và du khách.
Để khắc phục, UBND thành phố giao Sở Xây dựng tăng cường giám sát, xử lý nghiêm vi phạm về vệ sinh môi trường và trách nhiệm hoàn trả hạ tầng. Sở Nông nghiệp và Môi trường cập nhật chất lượng không khí, phát cảnh báo tại khu vực tập trung nhiều công trình để chủ động kiểm soát bụi. Công an thành phố tăng cường tuần tra, áp dụng công nghệ để “phạt nguội” phương tiện vận chuyển vật liệu không che chắn. Các đơn vị vệ sinh môi trường tăng cường quét hút, dùng xe chuyên dụng rửa đường và dập bụi vào khung giờ thấp điểm, trước 6h sáng hàng ngày, tránh ùn tắc.
Lãnh đạo Ban Quản lý dự án Đầu tư – Hạ tầng của một phường (đề nghị không nêu tên) tại Hà Nội cho biết đơn vị đang yêu cầu nhà thầu đẩy nhanh tiến độ, xử lý dứt điểm từng hạng mục như che chắn, lắp lưới, bố trí hệ thống phun sương và tưới nước dập bụi. Toàn bộ phương tiện chở vật liệu, đất thải phải rửa sạch bánh, gầm xe trước khi di chuyển ra ngoài, nghiêm cấm làm rơi vãi bùn đất ra đường công cộng.
Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Môi trường nhận định, nhiều công trình đang bỏ ngỏ công tác bảo vệ môi trường. Ngoài bụi thô, hoạt động đập phá bê tông phát tán lượng lớn bụi mịn PM2.5, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí toàn thành phố và sức khỏe của người dân.
Theo chuyên gia, thành phố có yêu cầu các công trường xây dựng phải áp dụng biện pháp kiểm soát bụi nghiêm ngặt; phế thải che kín; công trình quy mô trên một hecta phải lắp hệ thống giám sát bụi và camera theo dõi. Tuy nhiên, việc triển khai chưa đạt hiệu quả.
“Chúng ta dường như quá cuốn vào tiến độ giải tỏa, vô tình bỏ quên nhiệm vụ bảo vệ môi trường”, ông Tùng nói.
Tiến sĩ Victor Yalom qua đời ngày 26/2, hưởng thọ 66 tuổi. Cuối tháng 6, gia đình xác nhận ông qua đời do tự tử sau thời gian điều trị trầm cảm và tình trạng trở nặng trong năm cuối đời.
Victor là người duy nhất trong bốn người con nối nghiệp bác sĩ tâm thần nổi tiếng thế giới Irvin D. Yalom Cái chết của ông nhận nhiều quan tâm từ dư luận. Dưới các bài đăng, độc giả đặt câu hỏi về hiệu quả của ngành tâm lý học khi người thực hành không thể tự điều trị cho chính mình.
Các chuyên gia nhận định sự nghi ngờ này xuất phát từ việc hiểu lầm rằng người có chuyên môn về sức khỏe tinh thần sẽ miễn nhiễm với bệnh tật. Thực tế, nhà trị liệu mắc trầm cảm cũng tương tự bác sĩ ung bướu mắc ung thư hay bác sĩ chỉnh hình bị gãy chân. Chuyên môn giúp người hành nghề nhận diện triệu chứng và tìm kiếm hỗ trợ, nhưng không làm cảm giác đau đớn biến mất.
Theo các nghiên cứu của Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA), khoảng 60-80% nhà trị liệu từng trải qua các rối loạn tâm lý trong sự nghiệp. Khái niệm "Wounded Healer" (Người chữa lành bị tổn thương) được giới chuyên môn công nhận rộng rãi. Nhiều người lựa chọn ngành tâm lý học chính vì mong muốn thấu hiểu và tự chữa lành những tổn thương từ chính quá khứ của bản thân. Kiến thức chuyên môn giúp họ nhận diện triệu chứng sớm và tìm kiếm sự hỗ trợ, nhưng không làm họ miễn nhiễm với những đau đớn hay áp lực tâm lý từ công việc.
Dù có kiến thức chuyên môn, các nhà trị liệu vẫn đối mặt với áp lực tâm lý cao do hiện tượng "sang chấn gián tiếp" (vicarious trauma) khi phải liên tục tiếp nhận, lắng nghe và chia sẻ nỗi đau với thân chủ trong thời gian dài.
Trước khi qua đời, tiến sĩ Victor Yalom từng công khai việc chống chọi với chứng trầm cảm hơn 30 năm qua. Trong thời gian này, ông vẫn làm việc, sáng lập nền tảng Psychotherapy.net, sản xuất hơn 100 video giảng dạy và đào tạo nhiều nhà trị liệu toàn cầu.
Người em trai Ben Yalom cho biết ông sống và làm việc suốt 30 năm qua dù mắc bệnh. Nhiều đồng nghiệp cho rằng không nên đánh giá cuộc đời của ông chỉ dựa trên kết quả cuối cùng. Các bài giảng, nền tảng đào tạo và các bệnh nhân từng được Victor giúp đỡ là dấu ấn của ông đối với ngành tâm lý học.
Cái chết của Victor Yalom cho thấy tâm lý trị liệu không làm chuyên gia trở nên miễn nhiễm trước đau khổ, nhưng đã giúp ông duy trì cuộc sống và tạo ra giá trị trong 30 năm.
Ông François Le Texier, quản lý một khách sạn ở vùng Haute Savoie (Pháp), bất ngờ nhận hàng loạt bình luận công kích trên Facebook cá nhân sau trận đấu giữa Argentina và Ai Cập tại vòng 16 đội World Cup 2026. Nhiều tài khoản được cho là cổ động viên của tuyển Ai Cập nhầm ông với trọng tài điều khiển trận đấu là François Letexier.
Cơn thịnh nộ bắt nguồn từ những quyết định của trọng tài François Letexier. Phút 58, ông từ chối bàn thắng nâng tỷ số lên 2-0 của Ai Cập sau khi tham khảo VAR do lỗi phạm lỗi trước đó. Đến thời gian bù giờ, trọng tài tiếp tục không cho Ai Cập hưởng phạt đền sau một tình huống va chạm trong vòng cấm. Ngay sau đó, Argentina phản công ghi bàn ấn định chiến thắng 3-2, loại Ai Cập khỏi giải đấu.
Sau trận đấu, tài khoản mạng xã hội của quản lý khách sạn François Le Texier bị nhắm mục tiêu. "Cảm giác như cả một quốc gia đang đổ dồn vào tấn công tôi", ông chia sẻ với tờ Le Parisien (Pháp).
Bà Sophie Le Texier (mẹ của ông chủ khách sạn) cho biết con trai đã nhận được hàng nghìn cuộc gọi qua Facebook Messenger với nội dung chửi mắng, nhục mạ. Trang cá nhân của François Le Texier nhận tới 18.000 bình luận công kích trong vòng 4 tiếng sau khi trận đấu Argentina - Ai Cập kết thúc.
Sophie đã đăng bài đính chính, khẳng định con trai không phải trọng tài François Letexier. "Và kể cả có đúng là trọng tài, cậu ấy cũng không đáng phải chịu sự căm ghét dữ dội này", bà Sophie nói với phóng viên tờ Le Parisien.
Bất chấp việc gia đình đã lên tiếng, bài đính chính của bà Sophie vẫn có hơn 6.000 lượt chia sẻ kèm những bình luận chỉ trích. Một số tài khoản bình luận bà "nên xấu hổ" vì có con là "trọng tài tham nhũng", đã "hủy hoại giấc mơ của một quốc gia". Họ gọi vị trọng tài là người "không có phẩm giá".
Từng là loài cây mọc hoang quen thuộc ở các vùng quê Việt Nam, tầm bóp nay lại trở thành một mặt hàng có giá trị cao tại thị trường châu Âu, khiến nhiều người bất ngờ về loại quả dân dã này.
Theo Tiến sĩ Ngô Đức Phương, cây tầm bóp (còn gọi là thù lù, lồng đèn hay bùm bụp) vốn phân bố rộng rãi ở Việt Nam, thường mọc hoang ven ruộng, bờ vườn và gắn liền với ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ nông thôn. Quả của cây có lớp vỏ mỏng bao bọc bên ngoài, tạo hình như một chiếc đèn lồng nhỏ rất đặc trưng.
Điều thú vị là ở nhiều quốc gia châu Âu, loại quả dân dã này lại được bày bán trong siêu thị với mức giá khá cao. Tại Anh, quả tầm bóp có thể dao động từ khoảng 12,5 đến 20 bảng/kg (tương đương 450.000-700.000 đồng), thậm chí đắt hơn nhiều loại trái cây phổ biến như táo, nho hay dâu tây, và có thời điểm còn vượt cả giá một số loại trái cây nhập khẩu cao cấp.
Khoảng năm 2017, hình ảnh tầm bóp được bày bán trong siêu thị Nhật Bản đã gây chú ý lớn trên mạng xã hội. Tại một siêu thị ở tỉnh Tokushima, một khay tầm bóp 100g được bán với giá khoảng 338 yên (tương đương 70.000 đồng), mức giá này khiến nhiều người bất ngờ khi so với hình ảnh "cây dại không mất tiền mua" ở Việt Nam.
Không chỉ được bán tươi, tại Nhật Bản và một số quốc gia khác, tầm bóp còn được đóng gói cẩn thận dưới dạng sấy khô hoặc chế biến, bày bán như một sản phẩm cao cấp. Người tiêu dùng thường sử dụng loại quả này như thực phẩm hỗ trợ sức khỏe hoặc trong chế độ ăn kiêng.
Không chỉ có giá trị thương mại, tầm bóp còn được xem là một dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền. Theo Đông y, cây có tính mát, vị hơi đắng, lành tính và có thể sử dụng toàn bộ các bộ phận từ thân, lá đến quả. Dược tính của cây được cho là giúp thanh nhiệt, lợi thấp, tiêu đờm, giảm ho, hỗ trợ tiêu viêm và làm mềm các khối cứng trong cơ thể.
Trong thực tế dân gian, rau và quả tầm bóp thường được dùng để hỗ trợ điều trị các chứng ho kéo dài, viêm họng, đờm nhiều. Nhờ khả năng thanh nhiệt, giải độc, loại cây này còn được ứng dụng trong hỗ trợ cải thiện các vấn đề về mụn nhọt và viêm da.
Ở góc nhìn hiện đại, nhiều nghiên cứu quốc tế cũng ghi nhận tiềm năng sinh học của cây tầm bóp. Các công trình tại University of Houston và National Cheng Kung University đã phát hiện trong cây có các hợp chất như physalin và physagulin, được đánh giá có khả năng hỗ trợ tăng cường miễn dịch, kháng viêm và tiềm năng ức chế một số tế bào ung thư, đồng thời hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Về dinh dưỡng, quả tầm bóp chứa nhiều chất xơ, protein, đường tự nhiên, cùng hàm lượng vitamin C dồi dào và các khoáng chất thiết yếu như sắt, kẽm, magie, canxi và phốt pho. Nhờ đó, việc bổ sung loại quả này trong khẩu phần ăn có thể góp phần tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ phòng ngừa tình trạng thiếu vitamin C, vốn có thể dẫn đến bệnh scorbut với các biểu hiện như chảy máu chân răng hay chậm lành vết thương.
Mặc dù quả tầm bóp tố nhưng các chuyên gia y tế cũng khuyến cáo không phải ai cũng nên sử dụng tầm bóp. Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú, người có cơ địa dị ứng với thảo mộc, hoặc từng phản ứng với các loại cây họ cà nên thận trọng khi dùng để đảm bảo an toàn.
