Sáng 19/5, chị Vũ Thị Phượng, 47 tuổi, ở ngõ 12 phố Chính Kinh, phường Thanh Xuân bọc kín tóc bằng mũ nilon y tế, đội nón, khoác áo chống nắng, đeo găng tay và khẩu trang để làm việc trong nhà.
“Cả vùng này bụi mù mịt, chỉ cần để đầu trần một lúc là tóc khô cứng, sờ lên mặt thấy toàn sạn cát, mắt cay xè”, chị Phượng nói.
Ngôi nhà của gia đình chị đã bị giải tỏa để phục vụ dự án đường Vành đai 2,5. Chị thuê ngôi nhà ba tầng cách chỗ ở cũ vài bước chân để giữ khách quen dịch vụ giặt là, may vá.
Nhiều nhà trong ngõ 12 đã quây bạt kín mặt tiền hoặc đóng chặt cửa kính, chèn giấy, giẻ, xốp vào những khe hở để chống bụi. Nhà chị Phượng không thể làm vậy vì còn mở cửa kinh doanh. Kết quả là bụi phủ khắp ngóc ngách. Cứ khoảng 30 phút chị lấy giẻ ướt lau mặt bàn, máy móc. “Chỉ cần ra ngoài vài tiếng về bụi lại phủ trắng xóa”, chị nói. Trước sân, 6 chiếc máy giặt, sấy được trùm bạt kín để tránh bụi chui vào động cơ. Thỉnh thoảng, chị lại kiểm tra phòng chập cháy do máy quá nóng.
Dù ở trong nhà và bảo hộ kín mít, mỗi ngày chị Phượng vẫn phải tắm nhiều lần bởi “ngứa không chịu được”. Cả nhà không thể ăn cơm ở phòng khách vì bụi. Việc nấu nướng phải canh những khung giờ công trường nghỉ giải lao, tránh đất cát rơi vào thức ăn.
“Chúng tôi ủng hộ việc giải phóng mặt bằng và cải tạo diện mạo đô thị, song mong cơ quan chức năng có giải pháp giảm thiểu ô nhiễm, tránh để người dân mỏi mòn ngóng mưa cho đỡ bụi”, chị Phượng nói.
Theo thống kê, khoảng 700 hộ dân đoạn đường Ngụy Như Kon Tum – Chính Kinh – Nguyễn Trãi đang chịu tác động kép từ các dự án hạ tầng thuộc phường Thanh Xuân. Bên cạnh việc phá dỡ dứt điểm mặt bằng đường Vành đai 2,5, nhiều tuần qua, một phần đường Nguyễn Trãi hướng đi Hà Đông cũng rào tôn thi công hệ thống cống thoát nước chống ngập, gây bụi bẩn.
Cùng chung cảnh ngộ, chị Thanh Hương, 46 tuổi, ở phố Nguyễn Trãi, đóng chặt cửa suốt hai tuần. Chị bật máy lọc không khí, lau sàn 4-5 lần mỗi ngày. Quần áo phơi trên sân thượng cũng có một lớp bụi mịn bao phủ bên ngoài. “Giũ một cái là có lớp bụi trắng xóa bay ra”, chị Hương nói.
Đại diện tổ dân phố số 14, phường Thanh Xuân cho biết, toàn tổ có hơn 500 hộ, trong đó có 61 gia đình thuộc diện giải tỏa dự án Vành đai 2,5. Người dân đồng thuận với chính sách của thành phố, di dời nhanh chóng. Tuy nhiên, quá trình tháo dỡ công trình thiếu biện pháp che chắn, xịt nước chống bụi, gây ô nhiễm nặng.
Hà Nội đang triển khai giải phóng mặt bằng cho 1.428 dự án, mở các tuyến đường vành đai, cầu vượt sông Hồng, khu đô thị mới. Mục tiêu đặt ra là hoàn thành giải phóng mặt bằng trước ngày 30/6 đối với ba cầu vượt sông Hồng (Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát) cùng các đoạn còn lại của Vành đai 2,5.
Chỉ thị số 08 của UBND thành phố Hà Nội cho biết đang triển khai đồng loạt nhiều công trình hạ tầng, giao thông quy mô lớn. Tuy nhiên việc thi công thiếu đồng bộ, chưa khoa học cùng công tác hoàn trả mặt bằng chậm trễ đã gây mất mỹ quan, phát tán bụi bẩn, tiếng ồn. Nhiều chủ đầu tư, nhà thầu chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm bảo vệ môi trường, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và du khách.
Để khắc phục, UBND thành phố giao Sở Xây dựng tăng cường giám sát, xử lý nghiêm vi phạm về vệ sinh môi trường và trách nhiệm hoàn trả hạ tầng. Sở Nông nghiệp và Môi trường cập nhật chất lượng không khí, phát cảnh báo tại khu vực tập trung nhiều công trình để chủ động kiểm soát bụi. Công an thành phố tăng cường tuần tra, áp dụng công nghệ để “phạt nguội” phương tiện vận chuyển vật liệu không che chắn. Các đơn vị vệ sinh môi trường tăng cường quét hút, dùng xe chuyên dụng rửa đường và dập bụi vào khung giờ thấp điểm, trước 6h sáng hàng ngày, tránh ùn tắc.
Lãnh đạo Ban Quản lý dự án Đầu tư – Hạ tầng của một phường (đề nghị không nêu tên) tại Hà Nội cho biết đơn vị đang yêu cầu nhà thầu đẩy nhanh tiến độ, xử lý dứt điểm từng hạng mục như che chắn, lắp lưới, bố trí hệ thống phun sương và tưới nước dập bụi. Toàn bộ phương tiện chở vật liệu, đất thải phải rửa sạch bánh, gầm xe trước khi di chuyển ra ngoài, nghiêm cấm làm rơi vãi bùn đất ra đường công cộng.
Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, nguyên Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Môi trường nhận định, nhiều công trình đang bỏ ngỏ công tác bảo vệ môi trường. Ngoài bụi thô, hoạt động đập phá bê tông phát tán lượng lớn bụi mịn PM2.5, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng không khí toàn thành phố và sức khỏe của người dân.
Theo chuyên gia, thành phố có yêu cầu các công trường xây dựng phải áp dụng biện pháp kiểm soát bụi nghiêm ngặt; phế thải che kín; công trình quy mô trên một hecta phải lắp hệ thống giám sát bụi và camera theo dõi. Tuy nhiên, việc triển khai chưa đạt hiệu quả.
“Chúng ta dường như quá cuốn vào tiến độ giải tỏa, vô tình bỏ quên nhiệm vụ bảo vệ môi trường”, ông Tùng nói.
16h chủ nhật, Hoàng Hải, 23 tuổi, đến một spa cách nhà 3 km để thư giãn khi thấy những cơn đau đầu xuất hiện.
Hải là nhân viên marketing của một công ty xuất nhập khẩu ở TP HCM, mức lương 15 triệu đồng mỗi tháng. Sau nửa năm đi làm, anh cho biết thường xuyên phải đối mặt với khối lượng công việc lớn, từ lập hồ sơ đến gặp gỡ khách hàng. Cảm giác sợ ngày chủ nhật kèm triệu chứng đau đầu của Hải bắt đầu xuất cách đây khoảng bốn tháng.
Sự lo âu của anh càng rõ rệt vào những tối chủ nhật. Hải thường kể với bạn bè về sự tiếc nuối khi "chưa kịp nghỉ mà cuối tuần kết thúc" và sáng hôm sau phải quay lại công việc. Áp lực kéo dài khiến giấc ngủ của Hải chập chờn, nhiều đêm chỉ được 2 tiếng.
Những cuộc hẹn với bạn bè cũng thưa dần. Mỗi khi có người rủ ra ngoài, anh thường từ chối vì "chỉ muốn nằm để lấy sức cho tuần mới". Anh dễ cáu gắt và mất động lực làm việc, đặc biệt vào những ngày đầu tuần.
Hải cho rằng tình trạng này đến từ cả yếu tố cá nhân lẫn môi trường làm việc. Anh thừa nhận mình chưa xử lý công việc hiệu quả, khiến nhiều đầu việc tồn đọng rồi dồn sang cuối tuần. Trong khi đó, quản lý thường giao nhiệm vụ lớn vào chiều thứ 6 nhưng yêu cầu phải có báo cáo trong cuộc họp giao ban sáng thứ hai. Điều đó buộc nhân viên gần như phải dùng trọn ngày nghỉ cuối tuần để hoàn thành công việc.
Hiện tượng Hải đang gặp phải được gọi là "Hội chứng sợ ngày chủ nhật " (Sunday Scaries). Tổ chức nghiên cứu giấc ngủ Sleep Foundation (Mỹ) ghi nhận 1/3 người trưởng thành gặp khó khăn khi ngủ vào tối chủ nhật vì hội chứng này. Khảo sát của LinkedIn năm 2025 cũng cho thấy khoảng 80% người lao động từng trải qua cảm giác lo âu trước tuần làm việc mới.
Tại Việt Nam, các bài đăng về chủ đề "ghét thứ hai" hay "sợ chủ nhật" xuất hiện nhiều trên mạng xã hội. Trên TikTok, hashtag #SundayScaries hay #danvanphong thu hút hàng triệu lượt xem.
Thạc sĩ tâm lý học Nguyễn Thế Huy, giảng viên Đại học Ngân hàng TP HCM, giám đốc Công ty TNHH Chăm sóc Sức khỏe Tinh thần Việt cho biết "sợ chủ nhật" không phải hiện tượng lười đi làm mà là một dạng lo âu dự báo. "Nhiều người bắt đầu căng thẳng vì hình dung trước những áp lực sẽ quay trở lại vào đầu tuần", ông Huy nói.
Nguyên nhân cốt lõi là sự quá tải công việc, áp lực KPI, các cuộc họp đầu tuần và văn hóa kết nối liên tục qua các ứng dụng nhắn tin, khiến ranh giới giữa ngày nghỉ và ngày làm việc bị xóa nhòa. Từ đó, cuối tuần không còn là khoảng thời gian nghỉ ngơi, tái tạo năng lượng mà biến thành chuỗi ngày chờ áp lực quay lại.
Trạng thái này phổ biến ở người trẻ tại các đô thị lớn do phải đối mặt với áp lực chi phí sinh hoạt, cạnh tranh nghề nghiệp và nhu cầu khẳng định bản thân.
Nếu kéo dài, hội chứng này dẫn đến kiệt sức nghề nghiệp, tạo ra vòng lặp: lo âu gây mất ngủ, làm việc kém hiệu quả, công việc tồn đọng và tiếp tục tích tụ áp lực cho cuối tuần sau.
Anh Minh Tâm, 35 tuổi, nhân viên truyền thông ở phường Xuân Hòa, TP HCM, thường có tâm trạng căng thẳng vào chiều chủ nhật khi nghĩ tới cuộc họp giao ban. "Chủ nhật chưa kịp bắt đầu thì thứ hai đã tới", anh nói.
Anh dành nửa ngày chủ nhật để ngủ bù và nửa ngày còn lại để xử lý việc. Điện thoại của anh liên tục hiện thông báo nhóm chat công việc. Anh cho biết tuần trước phải ngồi làm việc tại nhà đến 22h ngày chủ nhật. Tình trạng này khiến anh từ chối các cuộc hẹn và gia đình phải chuyển sang gọi điện cho anh vào giữa tuần.
Ở góc độ nhà quản lý, ông Anh Tú, Giám đốc công ty truyền thông iGem, ghi nhận áp lực này ở nhân viên nên đã quyết định thay đổi cách vận hành. Công ty làm việc từ thứ 2 đến sáng thứ 7. Ông Tú quy định không nhắn tin giao việc vào chủ nhật. Với các vấn đề phát sinh, ông trực tiếp xử lý thay vì chuyển cho cấp dưới.
Chuyên gia Thế Huy nhận định để vượt qua tình trạng này là gọi tên đúng nỗi sợ. Nhiều người tưởng mình "sợ chủ nhật" nhưng thực chất là lo về khối lượng công việc, áp lực KPI, các cuộc họp đầu tuần. Để giảm áp lực, người lao động nên chuẩn bị nhẹ nhàng cho tuần mới, ví dụ dành 15 đến 20 phút để ghi lại danh mục công việc cần xử lý vào thứ hai giúp não bộ lấy lại cảm giác kiểm soát, từ đó giảm lo âu. "Kỹ năng ngắt kết nối chính là công cụ bảo vệ sức khỏe tinh thần", ông Huy nói.
Về phía người sử dụng lao động, chuyên gia tâm lý cho rằng ban lãnh đạo không nên coi hội chứng này là vấn đề cảm xúc cá nhân. Nếu tình trạng căng thẳng đầu tuần xảy ra, đó là tín hiệu cảnh báo về bất cập trong phân bổ việc làm, văn hóa giao tiếp ngoài giờ hoặc phong cách quản lý. Người quản lý cần chủ động quan sát các dấu hiệu kiệt sức của nhân sự, bởi sức khỏe tinh thần ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất và khả năng giữ chân lao động.
"Việc giảm tải áp lực trước tuần mới đòi hỏi nỗ lực từ cả hai phía", ông Huy nói.
Sáng 28/3, không khí tại thôn Đại Phan Gia, huyện Tuy Khê, tỉnh An Huy trở nên náo nhiệt. Dẫn đầu đoàn rước dâu, bên cạnh những chiếc xe hạng sang như Land Rover, Mercedes, là sự xuất hiện của 9 chiếc xe bồn hút bể phốt màu vàng.
Toàn bộ dàn xe chuyên dụng đều được rửa sạch sẽ, kết hoa tươi ở mũi xe và dán chữ Hỷ. Trên thân xe căng tấm băng rôn đỏ với dòng chữ: "Đồng nghiệp chúc Vua hầm cầu Haonan tân hôn vui vẻ".
Chú rể Pan Haonan, 30 tuổi, làm nghề dịch vụ hút bể phốt và xử lý vệ sinh môi trường. Nửa tháng trước ngày trọng đại, anh nảy ra ý tưởng lên mạng kêu gọi đồng nghiệp mang xe chuyên dụng đến rước dâu. Bất ngờ, có tới hơn 50 chủ xe hưởng ứng. Vì đường làng nhỏ hẹp, anh chỉ dám chốt danh sách 9 chiếc. Đoàn xe từ các tỉnh Sơn Đông, Hồ Bắc và TP Hợp Phì đã tề tựu về An Huy ngay trước ngày cưới.
Tuy nhiên, đằng sau màn rước dâu rình rang là cả một câu chuyện vượt lên định kiến. Gia đình cô dâu Li Yaqing ban đầu không mấy thiện cảm với công việc của con rể tương lai. Thậm chí, khi biết chị gái yêu một thợ dọn vệ sinh, em trai của Yaqing đã khóc ròng suốt một giờ vì thấy xấu hổ.
Bỏ ngoài tai mọi lời dị nghị, Yaqing vẫn giữ vững quyết định. Cô gái trẻ từ bỏ công việc giáo viên ổn định, chuyển về phụ giúp gia đình chồng tương lai. Thỉnh thoảng, người ta vẫn thấy cô ngồi trên cabin, theo người yêu rong ruổi trên các tuyến đường thu gom chất thải.
"Lao động chân tay, kiếm tiền trong sạch là điều tôi coi trọng nhất. Khi anh ấy đề xuất dùng xe hút bể phốt làm xe cưới, tôi đồng ý ngay vì thấy điều đó mang nét lãng mạn riêng", Yaqing chia sẻ.
Thực tế, công việc mang tiếng "kém sang" này lại đem đến nguồn thu nhập đáng mơ ước. Bản thân Haonan từng tốt nghiệp chuyên ngành biên đạo điện ảnh tại Thành Đô. Sau 6 năm gò bó với công việc văn phòng, năm 2023, anh quyết định về quê nối nghiệp gia đình - những người đã bám trụ với nghề vệ sinh môi trường suốt 20 năm.
Hiện tại, công ty của gia đình anh vận hành 3 xe chuyên dụng cùng 6 công nhân. Lợi nhuận từ nghề giúp họ mua được nhà sang, tậu xe Mercedes và Audi để đi lại. Nhờ tư duy của một người làm truyền thông, Haonan còn quay video công việc hàng ngày đăng lên mạng, thu hút hơn 60.000 người theo dõi.
"Công việc này rất vất vả, nhưng nếu trụ lại được, mức lương 10.000 tệ (khoảng 35 triệu đồng) mỗi tháng ở các thành phố nhỏ là chuyện rất bình thường", chú rể Haonan tiết lộ.
Đó cũng là lý do đám cưới của Haonan quy tụ rất nhiều người thành đạt trong nghề. Trong dàn xe đi rước dâu hôm đó, có chiếc Land Rover của Zhang Guozheng, 36 tuổi, người đang điều hành một doanh nghiệp kiểm tra đường ống tại Hàng Châu, hay chiếc Maserati của Yu Baoguang - giám đốc sở hữu hơn 20 xe hút bể phốt tại Hợp Phì. Đám cưới tình cờ trở thành ngày hội giao lưu của những người làm nghề giữ gìn môi trường.
Ngày 31-5, tại công viên Lưu Hữu Phước (phường Ninh Kiều, TP Cần Thơ), Thành Đoàn Cần Thơ phối hợp với các đơn vị tổ chức lễ ra quân Chiến dịch thanh niên tình nguyện hè, với hơn 2.000 thanh niên Cần Thơ tham dự.
Ông Trần Văn Huyến - Phó bí thư Thành ủy Cần Thơ - ghi nhận và biểu dương tinh thần xung kích, tình nguyện của tuổi trẻ thành phố trong thời gian qua.
Dịp này ông Huyến đề nghị các cấp Đoàn, Hội, Đội cần đổi mới mạnh mẽ phương thức tổ chức hoạt động tình nguyện theo hướng thiết thực, hiệu quả, bền vững.
Cần thực hiện hiệu quả phương châm "3 liên kết" - liên kết lực lượng, liên kết địa bàn, liên kết cộng đồng để giải quyết được những vấn đề cấp thiết, bảo đảm người dân thụ hưởng và cùng tham gia duy trì kết quả sau chiến dịch.
Phấn đấu trồng mới ít nhất 100.000 cây xanh tạo cảnh quan. Ngoài ra thanh niên phải là lực lượng đi đầu trong tiếp cận công nghệ mới, ứng dụng khoa học - công nghệ vào mọi lĩnh vực của đời sống.
"Hãy để mỗi công trình, phần việc thanh niên thành câu chuyện truyền cảm hứng lan tỏa thông điệp sống xanh, sống đẹp. Đặc biệt, công tác chăm lo cho thanh thiếu nhi cũng cần được triển khai mạnh mẽ hơn nữa góp phần xây dựng nguồn lực trẻ cho Cần Thơ trong tương lai", ông Huyến nhắn nhủ.
Chiến dịch tình nguyện hè năm 2026 được triển khai với nhiều đội hình chuyên môn như: Mùa hè xanh, Hoa phượng đỏ, Kỳ nghỉ hồng, Hành quân xanh, Tiếp sức mùa thi, Thầy thuốc trẻ tình nguyện, Bình dân học vụ số…
Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí (PVFCCo - Phú Mỹ) tiếp tục đồng hành triển khai giai đoạn 2 dự án "PHUMY Innovation - Không gian số cho em". Chương trình trao tặng các phòng học vi tính hiện đại trị giá 4 tỉ đồng cho 23 trường học trên địa bàn thành phố và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục.
Trong khuôn khổ chương trình, ban tổ chức đã tiếp nhận nhiều nguồn lực đồng hành từ các cơ quan, doanh nghiệp nhằm hỗ trợ triển khai các hoạt động an sinh xã hội, chuyển đổi số với tổng nguồn lực trên 10 tỉ đồng.
