Khi ông Joe Biden nhậm chức vào tháng 1/2021, giá xăng trung bình tại Mỹ là 2,42 USD/gallon (khoảng 3,8 lít). Nhưng đến tháng 6/2022, sau khi chiến sự Ukraine nổ ra, giá xăng vọt lên mức 5,02 USD/gallon, mức cao chưa từng có.
Đây là lý do Tổng thống Donald Trump thường xuyên chế nhạo chính sách điều hành kinh tế của ông Biden. Trong giai đoạn tranh cử, ông Trump đã dẫn các số liệu cho thấy giá xăng trung bình trong cả nhiệm kỳ thứ nhất của mình là 2,57 USD/gallon và cam kết sẽ kéo giảm giá xăng cũng như lạm phát ở Mỹ trong nhiệm kỳ hai.
Tuy nhiên, Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA) ngày 21/5 cho biết giá xăng trung bình tại nước này đã lên 4,55 USD/gallon, tăng đáng kể so với trước khi chiến sự với Iran bùng phát cuối tháng 2. Nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz tiếp diễn trong mùa hè, giá xăng được dự báo có thể vượt mốc kỷ lục 5,02 USD.
Mốc 5,02 USD không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là vấn đề nhạy cảm với Tổng thống Trump, người đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2024 với những tuyên bố mạnh mẽ về tăng trưởng kinh tế và hạ nhiệt lạm phát, chi phí sinh hoạt.
“Mọi nhân viên Nhà Trắng đều đang rất lo ngại về diễn biến lợi suất trái phiếu và giá xăng”, Politico dẫn nguồn thạo tin cho biết. Giá xăng nếu vượt mốc 5 USD có thể tạo ra làn sóng tin tức tiêu cực đúng vào giai đoạn cao điểm đảng Cộng hòa vận động cho bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
Trong thời bình, Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu. Sau khi chiến sự với Mỹ – Israel bùng phát, Iran đã chặn phần lớn hoạt động vận tải trên tuyến đường thủy trọng yếu này, chỉ cho phương tiện của các nước “thân thiện” đi qua. Mỹ cũng tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran để đáp trả.
Việc tàu thuyền bị mắc kẹt ở Hormuz gây tác động lớn đến thị trường năng lượng thế giới. Mỹ dù chủ động được nguồn cung cũng không tránh khỏi bị ảnh hưởng.
“Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa đến hết tháng 6, giá xăng tại Mỹ nhiều khả năng sẽ lập mức cao kỷ lục mới vào dịp Quốc khánh 4/7”, theo Patrick de Haan, chuyên gia phân tích thị trường dầu mỏ của GasBuddy.
Ông Haan cho biết việc Mỹ đẩy mạnh xuất khẩu nhiên liệu cũng sẽ khiến giá xăng trong nước tăng theo, đồng thời lưu ý tồn kho xăng tại nước này trong tháng 5 đã giảm xuống mức thấp nhất so với cùng kỳ suốt 12 năm qua.
Đợt cao điểm đi lại mùa hè bắt đầu từ cuối tuần này dự kiến đẩy giá xăng tại Mỹ lên cao hơn nữa. “Áp lực sẽ còn lớn hơn nhiều khi bước vào cao điểm mùa du lịch hè”, ông Haan nói. “Nhu cầu tiêu thụ tăng không chỉ ở Mỹ mà còn tại các thị trường nước ngoài”.
Áp lực từ giá xăng cũng đang lan sang toàn bộ nền kinh tế Mỹ. Lợi suất trái phiếu chính phủ tăng mạnh trong những tuần gần đây khiến chi phí vay mua nhà, mua xe và sử dụng thẻ tín dụng leo thang. Điều này làm gia tăng lo ngại rằng người tiêu dùng Mỹ sẽ tiếp tục chịu sức ép tài chính trong nhiều tháng tới.
“Không thể xem nhẹ khả năng giá xăng tại Mỹ tăng lên 5 USD một gallon”, các nhà phân tích tại ngân hàng đầu tư JP Morgan bình luận hồi đầu tháng 5.
Kịch bản này được cho là có thể tạo thêm bất lợi cho đảng Cộng hòa khi mùa bầu cử đến gần. Cử tri Mỹ tháng 11 sẽ bỏ phiếu bầu lại toàn bộ Hạ viện và khoảng 1/3 số ghế Thượng viện, hai cơ quan đảng Cộng hòa đều đang chiếm thế đa số sít sao. Nếu đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát một trong hai cơ quan này, Tổng thống Trump sẽ gặp cản trở đáng kể trong việc thực thi chương trình nghị sự của mình.
“Rõ ràng mọi người đều cảm thấy sức ép từ giá xăng và tìm cách can thiệp”, một cựu cố vấn năng lượng của Tổng thống Trump mô tả tình hình tại Nhà Trắng. Người này thêm rằng chính quyền liên bang vẫn có một số lựa chọn chính sách có thể triển khai.
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson tuần trước thừa nhận xung đột Iran đã làm suy yếu thông điệp kinh tế của đảng Cộng hòa. Ông cho rằng hầu hết khó khăn kinh tế hiện nay đều liên quan trực tiếp tới eo biển Hormuz và khi vấn đề được giải quyết, “mặt bằng giá xăng và hàng hóa sẽ giảm xuống”.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cũng cho rằng Hormuz là yếu tố then chốt với thị trường năng lượng toàn cầu, thêm rằng tình hình có thể cải thiện trong mùa hè nếu đạt được thỏa thuận với Tehran để mở lại eo biển.
“Dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz sẽ được khôi phục sớm nhất có thể, và chắc chắn trong mùa hè”, ông Wright nói với CNBC.
Trong khi đó, đảng Dân chủ đang tận dụng chủ đề giá xăng để gia tăng sức ép lên Nhà Trắng. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries cáo buộc “cuộc chiến Iran do đảng Cộng hòa lựa chọn” đang đẩy giá nhiên liệu tiến sát mốc cao kỷ lục.
Khả năng đảng Dân chủ giành lại Hạ viện ngày càng cao. Một số nền tảng dự đoán như Kalshi, Polymarket lần lượt đưa ra xác suất cho kịch bản này là 74% và 81%. Khảo sát AP/NORC công bố ngày 20/5 cho thấy tỷ lệ những người ủng hộ đảng Cộng hòa không hài lòng với cách Tổng thống Trump quản lý kinh tế đã tăng lên 37%, cao nhất kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng. Tỷ lệ này với cử tri Mỹ nói chung là 67%.
Khảo sát của New York Times/Siena College cho thấy mức tín nhiệm chung của cử tri với ông Trump giảm còn 37%, thấp nhất trong nhiệm kỳ hai. Trong khi đó, 50% cử tri cho biết họ sẽ bỏ phiếu cho ứng viên Dân chủ tại khu vực của mình nếu bầu cử diễn ra ngay lúc này.
Chiến sự Iran đã bước sang tháng thứ ba và chưa có dấu hiệu sớm kết thúc. Washington và Tehran ngừng bắn rồi nối lại đàm phán từ đầu tháng 4, nhưng hai bên còn khác biệt lớn về các vấn đề then chốt như tương lai chương trình hạt nhân Iran, eo biển Hormuz.
Nhà Trắng bác bỏ thông tin cho rằng chính quyền bị động trước khủng hoảng giá nhiên liệu. Người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers khẳng định họ đã lường trước các biến động ngắn hạn trên thị trường năng lượng và triển khai kế hoạch giảm thiểu tác động.
“Ông Trump sẽ không bao giờ cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân”, bà Rogers nói. “Khi cuộc xung đột kết thúc thành công, giá xăng sẽ giảm trở lại mức thấp nhất trong nhiều năm và thị trường năng lượng toàn cầu sẽ ổn định hơn”.
Trong khi đó, Tổng thống Trump cho biết ông không vội trong đàm phán với Iran. “Bạn biết đấy, ai cũng nghĩ rằng ‘ồ, bầu cử giữa kỳ sắp đến, ông ấy đang vội’. Nhưng tôi không vội”, ông Trump trả lời báo giới ngày 20/5.
AP dẫn thông báo của Hãng Blue Origin cho biết tên lửa New Glenn đã nổ tung trong quá trình thử nghiệm đốt động cơ trước vụ phóng vệ tinh được lên kế hoạch cho tuần sau. Không ai bị thương trong sự cố.
Cũng theo hãng tin này, vào khoảng 21 giờ tối 28.5 (giờ địa phương), nhiều ngôi nhà tại Mũi Canaveral và Cocoa Beach (bang Florida) đồng loạt rung chuyển, khiến người dân đổ lên mạng xã hội để tìm hiểu chuyện gì vừa xảy ra.
Tổ hợp phóng số 36, nơi đặt tên lửa New Glenn, có thể quan sát từ bãi biển gần đấy, và mạng xã hội nhanh chóng xuất hiện những hình ảnh và đoạn clip ghi lại cảnh vụ nổ với quả cầu lửa màu cam.
"Còn quá sớm để biết nguyên nhân nhưng chúng tôi đã bắt tay vào cuộc điều tra", tỉ phú Bezos thông báo trên X, thêm rằng đó quả là ngày khó khăn cho Blue Origin.
Trước đó, tên lửa New Glenn đã tạm ngưng phóng sau khi đưa một vệ tinh vào nhầm quỹ đạo hồi tháng 4 vì trục trặc động cơ.
Vụ phóng hồi tháng 4 cũng đánh dấu lần phóng thứ 3 của tên lửa đẩy được Blue Origin kỳ vọng sẽ đưa các tàu đổ bộ của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA) lên mặt trăng. Trong số này có cả tàu đổ bộ sẽ đưa các phi hành gia đặt chân lên bề mặt vệ tinh tự nhiên của trái đất.
Trước khi xảy ra những sự cố gần đây, Blue Origin đi đúng tiến độ hướng đến mục tiêu phóng thử nguyên mẫu tàu đổ bộ mặt trăng vào mùa thu năm nay.
Hồi đầu tuần, NASA đã ký với Blue Origin hợp đồng trị giá hàng trăm triệu USD để phóng bộ đôi xe tự hành trên mặt trăng trong vài năm tới, theo một phần của chương trình Artemis.
Giám đốc NASA Jared Isaacman hứa hẹn sẽ cung cấp thông tin về bất kỳ ảnh hưởng nào xảy ra cho chương trình Artemis, bao gồm căn cứ trên mặt trăng, theo sau trục trặc xảy ra cho tên lửa của Blue Origin.
Trong cuộc phỏng vấn được WSJ công bố ngày 1/7, Phó thủ tướng Cuba Oscar Perez-Oliva nói rằng các biện pháp siết trừng phạt của Mỹ đang khiến Cuba ngày càng bị cô lập, nhiều nhà đầu tư nước ngoài rút khỏi đảo quốc. Tuy nhiên, ông cho rằng Washington đã sai lầm khi nhận định sức ép kinh tế có thể khuất phục được Havana.
"Chính phủ Mỹ muốn đẩy Cuba vào tình trạng phụ thuộc kinh tế cưỡng ép, gây tổn hại đến quan hệ với các đối tác từ những quốc gia khác. Những người điều hành nước Mỹ luôn sai, vì họ đánh giá thấp sự kiên cường của chúng tôi", Phó thủ tướng Cuba nói.
Kể từ đầu năm, chính quyền Tổng thống Donald Trump áp đặt phong tỏa xuất khẩu dầu đến Cuba, sau đó mở rộng các lệnh trừng phạt nhằm vào doanh nghiệp tại Cuba. Trong bối cảnh nền kinh tế chịu thách thức nghiêm trọng nhất trong nhiều thập niên, chính phủ Cuba hồi tháng 6 công bố gói 176 biện pháp cải cách nhằm thu hút đầu tư nước ngoài, mở rộng khu vực kinh tế tư nhân.
Theo kế hoạch, Cuba sẽ xóa quy định giới hạn doanh nghiệp chỉ được sử dụng tối đa 100 lao động, cho phép doanh nhân sở hữu nhiều công ty, dỡ bỏ kiểm soát giá, cho phép ngân hàng tư nhân hoạt động và từng bước tư nhân hóa hoặc hợp tác công - tư đối với một số doanh nghiệp nhà nước, kể cả với nhà đầu tư là người Cuba ở nước ngoài.
Ông Perez-Oliva khẳng định đây là những cải cách "thực chất và được nghiên cứu kỹ lưỡng", nhằm bảo vệ các thành quả của cuộc cách mạng năm 1959 chứ không phải "tung hỏa mù". Theo ông, nhiều chính sách sẽ bắt đầu được triển khai trong vòng 30-60 ngày và Cuba không cần sửa đổi hiến pháp.
Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez ngày 1/7 cho biết các cuộc đối thoại cấp cao giữa Washington và Havana chưa đạt tiến triển do chính phủ Mỹ đang duy trì các biện pháp trừng phạt, đưa ra những tuyên bố đe dọa chủ quyền và độc lập của Cuba.
Ông Rodriguez cũng thông báo Cuba sẽ đưa vấn đề cấm vận của Mỹ ra phiên họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ngày 7/7. Theo ông, Havana sẽ nêu cáo buộc Washington tiến hành "phong tỏa kinh tế, thương mại và tài chính", coi đây là hành động đe dọa hòa bình, an ninh khu vực và vi phạm luật pháp quốc tế, theo báo Granma, cơ quan ngôn luận của đảng Cộng sản Cuba.
Ngoại trưởng Cuba cho rằng các biện pháp siết chặt cấm vận, đặc biệt là phong tỏa năng lượng, đang gây hậu quả nhân đạo nghiêm trọng. Các biện pháp này đã dẫn đến tình trạng mất điện kéo dài tại Cuba, khiến hàng triệu người thiếu nước sạch, bệnh viện chỉ có thể tiếp nhận ca cấp cứu, hoạt động du lịch suy giảm mạnh và nền kinh tế gần như đình trệ.
Dù vậy, ông Rodriguez khẳng định Cuba vẫn sẵn sàng đối thoại với Mỹ trên cơ sở bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau và không can thiệp vào công việc nội bộ. Ông đồng thời tuyên bố Havana sẽ tiếp tục bảo vệ chủ quyền và "chiến đấu đến cùng" nếu phải đối mặt với các hành động gây sức ép từ bên ngoài.
Cát Diệu Trọng, 44 tuổi, nông dân huyện Dương, tỉnh Thiểm Tây, ngày 2/5 lái xe chở 4 tấn táo đến huyện Hàm Phong, tỉnh Hồ Bắc để bán hàng. Khi đang bán, anh bị đột quỵ và được đưa vào bệnh viện y học cổ truyền huyện Hàm Phong để cấp cứu.
Cát đã vượt qua nguy hiểm nhưng phải nằm viện để điều trị thêm và phục hồi chức năng. Vợ anh, chị Lương Lệ Lệ, khi hay tin đã lập tức đến chăm sóc chồng nhưng vì không biết lái xe, chị đành để lại xe tải chở đầy táo trong bệnh viện.
Là lao động chính trong nhà, Cát phải nuôi cha mẹ già đau yếu và hai con nhỏ đang tuổi ăn học. Biết được hoàn cảnh khó khăn của anh, bệnh viện đã phát động nhân viên cùng giúp anh bán táo.
Nhân viên bệnh viện đã lái xe táo ra trước cổng, dựng quầy để bán cho người dân. Mỗi cân táo được bán giá 5 tệ (0,6 USD) nhưng có nhiều người trả thêm để ủng hộ. Có nhân viên bệnh viện đã mua tới 500 tệ tiền táo, người khác thì mang đồ ăn cho chị Lương và động viên chị giữ gìn sức khỏe.
Nỗ lực "giải cứu" xe táo của bệnh viện Hàm Phong nhanh chóng được chia sẻ trên mạng xã hội. Trong vòng 19 tiếng, toàn bộ 4 tấn táo đã được bán hết, giúp gia đình anh Cát thu về 34.000 tệ (5.000 USD).
"Tôi vô cùng biết ơn người dân Hàm Phong. Tiền vốn số táo này là hơn 20.000 tệ, nếu táo bị hỏng, tôi không biết gia đình sẽ xoay sở ra sao", anh Cát nói trên giường bệnh hôm 6/5.
Lương bày tỏ cảm kích trước những y bác sĩ đã cứu mạng chồng mình, cũng như những người tốt bụng đã giúp gia đình chị vượt qua khó khăn. "Tôi không có người thân ở Hàm Phong nhưng mọi người đối xử với tôi như người nhà. Tôi sẽ không bao giờ quên tấm lòng của mọi người", chị nói.
Để đáp lại ân tình của huyện Hàm Phong, chính quyền huyện Dương, quê anh Cát, thông báo bắt đầu từ 7/5, người dân mang hộ khẩu thành phố Ân Thi, nơi quản lý huyện Hàm Phong, sẽ được miễn phí vé vào cửa các khu du lịch của huyện trong vòng một năm.
Các điểm tham quan được áp dụng gồm lăng mộ Thái Luân, thái giám thời Đông Hán (25-220) là người phát minh ra giấy ở Trung Quốc, cùng khu rừng bảo tồn loài cò quăm có mào quý hiếm.
Huyện Hàm Phong sau đó đáp lại bằng chính sách tương tự dành cho người dân huyện Dương. Một trong những điểm du lịch nổi tiếng nhất của Hàm Phong là thành cổ Thổ Ti Đường Nhai, di sản thế giới được UNESCO công nhận.
"Tôi đã rất xúc động khi đọc câu chuyện này. Bệnh viện và chính quyền ở Hồ Bắc đã làm rất tốt khi lan tỏa sáng kiến này tới toàn huyện. Cảm ơn tấm lòng yêu thương của các bạn", một người dùng mạng Trung Quốc bày tỏ.
