Khi ông Joe Biden nhậm chức vào tháng 1/2021, giá xăng trung bình tại Mỹ là 2,42 USD/gallon (khoảng 3,8 lít). Nhưng đến tháng 6/2022, sau khi chiến sự Ukraine nổ ra, giá xăng vọt lên mức 5,02 USD/gallon, mức cao chưa từng có.
Đây là lý do Tổng thống Donald Trump thường xuyên chế nhạo chính sách điều hành kinh tế của ông Biden. Trong giai đoạn tranh cử, ông Trump đã dẫn các số liệu cho thấy giá xăng trung bình trong cả nhiệm kỳ thứ nhất của mình là 2,57 USD/gallon và cam kết sẽ kéo giảm giá xăng cũng như lạm phát ở Mỹ trong nhiệm kỳ hai.
Tuy nhiên, Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA) ngày 21/5 cho biết giá xăng trung bình tại nước này đã lên 4,55 USD/gallon, tăng đáng kể so với trước khi chiến sự với Iran bùng phát cuối tháng 2. Nếu tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz tiếp diễn trong mùa hè, giá xăng được dự báo có thể vượt mốc kỷ lục 5,02 USD.
Mốc 5,02 USD không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là vấn đề nhạy cảm với Tổng thống Trump, người đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2024 với những tuyên bố mạnh mẽ về tăng trưởng kinh tế và hạ nhiệt lạm phát, chi phí sinh hoạt.
“Mọi nhân viên Nhà Trắng đều đang rất lo ngại về diễn biến lợi suất trái phiếu và giá xăng”, Politico dẫn nguồn thạo tin cho biết. Giá xăng nếu vượt mốc 5 USD có thể tạo ra làn sóng tin tức tiêu cực đúng vào giai đoạn cao điểm đảng Cộng hòa vận động cho bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.
Trong thời bình, Hormuz là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu. Sau khi chiến sự với Mỹ – Israel bùng phát, Iran đã chặn phần lớn hoạt động vận tải trên tuyến đường thủy trọng yếu này, chỉ cho phương tiện của các nước “thân thiện” đi qua. Mỹ cũng tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran để đáp trả.
Việc tàu thuyền bị mắc kẹt ở Hormuz gây tác động lớn đến thị trường năng lượng thế giới. Mỹ dù chủ động được nguồn cung cũng không tránh khỏi bị ảnh hưởng.
“Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa đến hết tháng 6, giá xăng tại Mỹ nhiều khả năng sẽ lập mức cao kỷ lục mới vào dịp Quốc khánh 4/7”, theo Patrick de Haan, chuyên gia phân tích thị trường dầu mỏ của GasBuddy.
Ông Haan cho biết việc Mỹ đẩy mạnh xuất khẩu nhiên liệu cũng sẽ khiến giá xăng trong nước tăng theo, đồng thời lưu ý tồn kho xăng tại nước này trong tháng 5 đã giảm xuống mức thấp nhất so với cùng kỳ suốt 12 năm qua.
Đợt cao điểm đi lại mùa hè bắt đầu từ cuối tuần này dự kiến đẩy giá xăng tại Mỹ lên cao hơn nữa. “Áp lực sẽ còn lớn hơn nhiều khi bước vào cao điểm mùa du lịch hè”, ông Haan nói. “Nhu cầu tiêu thụ tăng không chỉ ở Mỹ mà còn tại các thị trường nước ngoài”.
Áp lực từ giá xăng cũng đang lan sang toàn bộ nền kinh tế Mỹ. Lợi suất trái phiếu chính phủ tăng mạnh trong những tuần gần đây khiến chi phí vay mua nhà, mua xe và sử dụng thẻ tín dụng leo thang. Điều này làm gia tăng lo ngại rằng người tiêu dùng Mỹ sẽ tiếp tục chịu sức ép tài chính trong nhiều tháng tới.
“Không thể xem nhẹ khả năng giá xăng tại Mỹ tăng lên 5 USD một gallon”, các nhà phân tích tại ngân hàng đầu tư JP Morgan bình luận hồi đầu tháng 5.
Kịch bản này được cho là có thể tạo thêm bất lợi cho đảng Cộng hòa khi mùa bầu cử đến gần. Cử tri Mỹ tháng 11 sẽ bỏ phiếu bầu lại toàn bộ Hạ viện và khoảng 1/3 số ghế Thượng viện, hai cơ quan đảng Cộng hòa đều đang chiếm thế đa số sít sao. Nếu đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát một trong hai cơ quan này, Tổng thống Trump sẽ gặp cản trở đáng kể trong việc thực thi chương trình nghị sự của mình.
“Rõ ràng mọi người đều cảm thấy sức ép từ giá xăng và tìm cách can thiệp”, một cựu cố vấn năng lượng của Tổng thống Trump mô tả tình hình tại Nhà Trắng. Người này thêm rằng chính quyền liên bang vẫn có một số lựa chọn chính sách có thể triển khai.
Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson tuần trước thừa nhận xung đột Iran đã làm suy yếu thông điệp kinh tế của đảng Cộng hòa. Ông cho rằng hầu hết khó khăn kinh tế hiện nay đều liên quan trực tiếp tới eo biển Hormuz và khi vấn đề được giải quyết, “mặt bằng giá xăng và hàng hóa sẽ giảm xuống”.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cũng cho rằng Hormuz là yếu tố then chốt với thị trường năng lượng toàn cầu, thêm rằng tình hình có thể cải thiện trong mùa hè nếu đạt được thỏa thuận với Tehran để mở lại eo biển.
“Dòng chảy năng lượng qua eo biển Hormuz sẽ được khôi phục sớm nhất có thể, và chắc chắn trong mùa hè”, ông Wright nói với CNBC.
Trong khi đó, đảng Dân chủ đang tận dụng chủ đề giá xăng để gia tăng sức ép lên Nhà Trắng. Lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries cáo buộc “cuộc chiến Iran do đảng Cộng hòa lựa chọn” đang đẩy giá nhiên liệu tiến sát mốc cao kỷ lục.
Khả năng đảng Dân chủ giành lại Hạ viện ngày càng cao. Một số nền tảng dự đoán như Kalshi, Polymarket lần lượt đưa ra xác suất cho kịch bản này là 74% và 81%. Khảo sát AP/NORC công bố ngày 20/5 cho thấy tỷ lệ những người ủng hộ đảng Cộng hòa không hài lòng với cách Tổng thống Trump quản lý kinh tế đã tăng lên 37%, cao nhất kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng. Tỷ lệ này với cử tri Mỹ nói chung là 67%.
Khảo sát của New York Times/Siena College cho thấy mức tín nhiệm chung của cử tri với ông Trump giảm còn 37%, thấp nhất trong nhiệm kỳ hai. Trong khi đó, 50% cử tri cho biết họ sẽ bỏ phiếu cho ứng viên Dân chủ tại khu vực của mình nếu bầu cử diễn ra ngay lúc này.
Chiến sự Iran đã bước sang tháng thứ ba và chưa có dấu hiệu sớm kết thúc. Washington và Tehran ngừng bắn rồi nối lại đàm phán từ đầu tháng 4, nhưng hai bên còn khác biệt lớn về các vấn đề then chốt như tương lai chương trình hạt nhân Iran, eo biển Hormuz.
Nhà Trắng bác bỏ thông tin cho rằng chính quyền bị động trước khủng hoảng giá nhiên liệu. Người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers khẳng định họ đã lường trước các biến động ngắn hạn trên thị trường năng lượng và triển khai kế hoạch giảm thiểu tác động.
“Ông Trump sẽ không bao giờ cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân”, bà Rogers nói. “Khi cuộc xung đột kết thúc thành công, giá xăng sẽ giảm trở lại mức thấp nhất trong nhiều năm và thị trường năng lượng toàn cầu sẽ ổn định hơn”.
Trong khi đó, Tổng thống Trump cho biết ông không vội trong đàm phán với Iran. “Bạn biết đấy, ai cũng nghĩ rằng ‘ồ, bầu cử giữa kỳ sắp đến, ông ấy đang vội’. Nhưng tôi không vội”, ông Trump trả lời báo giới ngày 20/5.
Ông Ronald dela Rosa là Giám đốc Cảnh sát quốc gia Philippines khi ông Duterte còn tại nhiệm và triển khai chiến dịch chống ma túy trong giai đoạn 2016 - 2022. Các công tố viên cho rằng hàng chục ngàn người đã thiệt mạng trong chiến dịch gây tranh cãi này, theo đài Al-Jazeera.
Ông dela Rosa bị cáo buộc phải chịu trách nhiệm cho nhiều trường hợp thiệt mạng trong giai đoạn tháng 7.2016 đến tháng 4.2018. Ông Rodrigo Duterte bị cảnh sát Philippines bắt vào tháng 3.2025 và bị áp giải sang trụ sở ICC tại The Hague (Hà Lan). Hồi tháng 4, các thẩm phán xác nhận cáo buộc việc sát hại các nghi phạm là tội ác chống lại loài người, mở đường cho việc xét xử.
ICC cáo buộc ông dela Rosa là "đồng phạm gián tiếp gây tội ác chống lại loài người". Lệnh bắt thượng nghị sĩ Philippines này được tòa án ban bố vào ngày 6.11.2025 nhưng bị niêm phong từ đó.
Mới đây, sau khi một số chính trị gia và truyền thông Philippines loan tải, ICC ngày 11.5 đã chính thức xác nhận.
Đây là lần đầu tiên ông xuất hiện tại một phiên họp Thượng viện từ tháng 11.2025. Ông tái xuất để bỏ lá phiếu quyết định giúp ông Alan Peter Cayetano, đồng minh của ông Duterte, trở thành Chủ tịch Thượng viện ngày 11.5. Khi đến nơi, ông dela Rosa phát hiện các đặc vụ Cục Điều tra quốc gia đã chờ sẵn nên bỏ chạy vào tòa nhà qua lối hành lang phụ.
Ngay lập tức, ông Cayetano ra lệnh đóng cửa Thượng viện và nói chỉ tuân thủ lệnh bắt do tòa án Philippines đưa ra. "Thượng nghị sĩ Bato sẽ hưởng sự bảo vệ của luật pháp và Thượng viện theo các quy định và luật của Philippines", thượng nghị sĩ Cayetano tuyên bố.
Ngay trước khi được Thượng viện bảo vệ, các luật sư của ông dela Rosa đã gửi kiến nghị lên Tòa án Tối cao Philippines kêu gọi ngăn chặn việc bắt giữ, chuyển giao hoặc dẫn độ vị thượng nghị sĩ cho tòa án nước ngoài.
Bộ trưởng Nội vụ Jonvic Remulla cho biết việc bắt giữ bắt buộc phải thông qua Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vì Philippines đã rút khỏi ICC vào năm 2019.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt hôm qua gây tò mò khi thông báo trên mạng xã hội X rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ "cập nhật thông tin quan trọng" về xung đột Iran trong bài phát biểu giờ vàng trước toàn quốc vào lúc 21h ngày 1/4 (8h ngày 2/4 giờ Hà Nội).
Bà Leavitt không cung cấp thêm thông tin về bài phát biểu của ông Trump, khiến dư luận thế giới càng quan tâm hơn, trong bối cảnh chiến sự Iran sắp bước sang tuần thứ 6. Một số báo Mỹ đưa ra dự đoán rằng ông Trump sẽ thông báo phát động chiến dịch tấn công trên bộ vào Iran, những người khác lại tin rằng Tổng thống sẽ tuyên bố chiến thắng và rút quân.
Nhưng khi xuất hiện trên truyền hình, Tổng thống Mỹ không đưa ra bất cứ thông báo gây chấn động nào như vậy. Ông khẳng định cuộc chiến giữa Mỹ - Israel với Iran đang đi đến hồi kết, dù không nêu lộ trình rút quân rõ ràng và cảnh báo sẽ tiếp tục chiến dịch tấn công để đưa nước này "về thời đồ đá", lời đe dọa mà ông cũng đã đưa ra một ngày trước đó.
Tổng thống mô tả chiến dịch tấn công Iran là một "thành công vang dội", đồng thời trấn an những người Mỹ đang lo ngại về cuộc chiến, kêu gọi họ nhìn nhận cuộc xung đột một cách khách quan hơn.
Tổng thống liệt kê thời gian tham chiến của Mỹ trong các cuộc xung đột trước đây nhằm nhắc nhở người dân rằng chiến dịch tấn công Iran mới chỉ bước sang tháng thứ hai. Tuy nhiên, tương tự những gì đã thể hiện trong hơn một tháng qua, ông Trump một lần nữa đưa ra các thông tin mơ hồ và mâu thuẫn, đan xen nỗ lực ngoại giao với lời đe dọa leo thang tấn công Iran.
"Chúng ta sẽ giáng những đòn cực mạnh trong hai đến ba tuần tới", ông nói trong bài phát biểu dài 19 phút. "Nếu không có thỏa thuận nào đạt được, chúng ta sẽ tấn công đồng loạt và thích đáng vào tất cả nhà máy phát điện của họ".
Tổng thống Trump yêu cầu Iran đàm phán để kết thúc chiến sự, chỉ một ngày sau khi gợi ý với các phóng viên tại Nhà Trắng rằng ông không cần Iran đạt được thỏa thuận để chấm dứt xung đột.
Ông coi việc mở lại eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải dầu mỏ quan trọng đối với toàn cầu, là vấn đề của các quốc gia khác, không phải Mỹ. Nhưng trước đó, Tổng thống Mỹ viết trên mạng xã hội rằng sẽ không đồng ý với bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào trừ khi eo biển này được thông suốt. Iran đã chặn các chuyến tàu chở dầu qua đây, khiến giá dầu và khí đốt tự nhiên toàn cầu tăng vọt.
"Chúng tôi sẽ hỗ trợ, nhưng các quốc gia khác nên chủ động bảo vệ nguồn dầu mà họ đang phụ thuộc nặng nề", ông Trump nói.
Tổng thống Mỹ thông báo rằng năng lực khai hỏa tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran đã bị "hạn chế đáng kể" sau hơn một tháng chiến sự. Đây là thông điệp mà Tổng thống từng nhiều lần nhắc đến. Tuy nhiên, thực tế cho thấy Iran vẫn còn một lượng lớn vũ khí trong kho dự trữ và vẫn tiếp tục tập kích Israel ngay sau bài phát biểu của ông Trump.
Theo giới chuyên gia, "cập nhật quan trọng" của Tổng thống Trump về cuộc chiến tại Iran gây thất vọng vì nó giống như một nỗ lực quảng bá muộn màng nhằm lôi kéo sự ủng hộ từ cử tri Mỹ, khi cuộc chiến bắt đầu vượt khỏi khung thời gian 4-5 tuần mà ông vạch ra từ đầu chiến sự.
Phát biểu giờ vàng này không đưa ra bất kỳ câu trả lời mới nào cho vấn đề cử tri Mỹ quan tâm nhất lúc này: Khi nào cuộc chiến sẽ kết thúc. Tổng thống cũng không nêu rõ mục tiêu cuối cùng ông hướng tới khi phát động chiến dịch, như liệu ông có kế hoạch đưa bộ binh vào để tịch thu số uranium làm giàu hay làm suy yếu khả năng kiểm soát eo biển Hormuz của Iran hay không.
Tổng thống không cung cấp thêm bất kỳ dấu hiệu lạc quan mới nào về tiến trình đàm phán ngoại giao với Iran mà trước đó ông từng khẳng định là đang có tiến triển. Trái lại, việc ông lặp lại lời đe dọa tấn công các nhà máy điện Iran có nguy cơ mở rộng hơn nữa cuộc chiến mà ông vừa thuyết phục công chúng Mỹ ủng hộ.
Theo CNN, các quan chức Nhà Trắng cho biết họ hài lòng với cách Tổng thống Trump truyền tải bài phát biểu khi ông đã thực hiện đúng những mục tiêu mà họ đề ra: Nêu những lý do để Mỹ phát động cuộc chiến và thành công của các hoạt động quân sự đến nay, đồng thời trấn an người dân Mỹ rằng cuộc xung đột đang tiến gần đến hồi kết.
Mặt khác, Tổng thống còn bám sát kịch bản, duy trì bài phát biểu gói gọn trong 20 phút như kế hoạch, dù nội dung không có cập nhật mới nào cho những người đã theo dõi sát sao cuộc xung đột suốt hơn một tháng qua.
Họ hy vọng cách Tổng thống phát biểu, với mức độ trang trọng của một thông điệp quốc gia, sẽ thuyết phục được nhiều người Mỹ tin tưởng ông vào thời điểm mà các cuộc thăm dò liên tục cho thấy công chúng đang dần cạn kiệt kiên nhẫn.
Một số thành viên đảng Dân chủ, trong đó có thượng nghị sĩ Chris Coons, đã bày tỏ không hài lòng về bài phát biểu. "Không có kế hoạch rõ ràng, nội dung lan man, thiếu căn cứ và không nghiêm túc", ông viết.
Giới phân tích cho rằng khả năng bài phát biểu của Tổng thống Trump có thể buộc Iran ngồi vào bàn đàm phán là rất thấp, bởi những gì ông nói không có gì mới đối với họ.
Do đó, giới lãnh đạo Iran có lẽ sẽ tiếp tục duy trì thông điệp cứng rắn giống như trước đây, tập trung vào phòng thủ quân sự và đáp trả, đồng thời tiếp tục tuyên bố không có cuộc đàm phán nào với Mỹ, bởi thực tế, nội dung bài phát biểu từ Tổng thống Trump không đủ sức khiến họ thay đổi lập trường đối với cuộc chiến.
Trita Parsi, Phó chủ tịch điều hành Viện Quincy, trụ sở tại Washington, nhận định những gì Tổng thống Trump đưa ra "về cơ bản là bản tổng hợp tất cả những bài viết ông đã đăng trên mạng xã hội trong 30 ngày qua, gần như theo trình tự thời gian".
"Nhưng chính vì bài phát biểu này dường như không có gì mới, nó đã để lộ ra rằng ông ấy thực sự không có một kế hoạch nào đối với cuộc xung đột", Parsi cho hay.
Seth Moulton, cựu binh thủy quân lục chiến Mỹ, hạ nghị sĩ đảng Dân chủ, đánh giá cách tiếp cận "mơ hồ" của Tổng thống Trump đối với Iran đã đẩy quân đội nước này vào tình thế "nguy hiểm" mà vẫn không đạt được các mục tiêu đã đề ra.
"Bài phát biểu của Tổng thống Trump khá tệ, cho thấy ông ấy mất phương hướng đến nhường nào", Moulton nhận xét.
Nhưng các thành viên Cộng hòa lại ca ngợi diễn văn của ông Trump. "Tài lãnh đạo của Tổng thống, cùng với lòng dũng cảm của những người lính Mỹ, là lý do giúp chúng ta có được giấc ngủ an toàn hơn mỗi đêm", thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham viết trên X.
Nga ngày 30/5 cho biết đã triệu hồi Đại sứ nước này tại Yerevan về Moscow để tham vấn liên quan đến các động thái của Armenia nhằm tăng cường quan hệ với Liên minh châu Âu (EU).
Armenia từ lâu có quan hệ kinh tế, ngoại giao và an ninh chặt chẽ với Nga, nhưng trong những năm gần đây chính phủ nước này ngày có xu hướng tăng cường quan hệ với phương Tây. Quốc gia vùng Kavkaz đã tổ chức Hội nghị thượng đỉnh Armenia - EU hồi đầu tháng 5, sự kiện được liên minh mô tả là một “bước nhảy vọt” trong quan hệ song phương.
Moscow cho rằng việc Armenia xích lại gần EU có thể làm suy yếu tư cách thành viên của nước này trong một khối kinh tế do Nga dẫn dắt.
“Đại sứ Nga tại Cộng hòa Armenia, ông S. Kopyrkin, đã được triệu hồi về Moscow để tham vấn về các bước đi của giới lãnh đạo Armenia trong việc xích lại gần Liên minh châu Âu, điều làm suy giảm hợp tác trong Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU)", Bộ Ngoại giao Nga cho biết trong một tuyên bố.
EAEU là thị trường chung gồm Nga, Belarus, Kazakhstan, Kyrgyzstan và Armenia. Moscow trước đây nhiều lần nhấn mạnh rằng Armenia không thể đồng thời là thành viên của cả EU và EAEU. Moscow cho rằng việc gia nhập EU sẽ không tương thích với tư cách thành viên của Armenia trong Liên minh Kinh tế Á-Âu.
Tuyên bố của Nga được đưa ra sau khi Tổng thống Vladimir Putin cảnh báo Armenia về điều mà ông gọi là “kịch bản Ukraine”. Ông Putin cho rằng căng thẳng giữa Nga và Ukraine bắt đầu sau khi Kiev tìm cách xích lại gần phương Tây, bao gồm Liên minh châu Âu và NATO.
Ngoài ra, ông Putin cũng kêu gọi Armenia nhanh chóng tổ chức trưng cầu dân ý để người dân quyết định liệu nước này muốn tiếp tục ở lại khối do Nga dẫn dắt hay thúc đẩy tiến trình gia nhập EU.
Ngoài ra, các nhà lãnh đạo EAEU cảnh báo kế hoạch xin quy chế ứng cử viên EU của Armenia có thể tạo ra “những rủi ro đáng kể” đối với an ninh kinh tế của khối, đồng thời yêu cầu các quan chức chuẩn bị báo cáo về “những hậu quả có thể xảy ra” nếu kịch bản đình chỉ tư cách thành viên EAEU của Armenia diễn ra.
Nga cũng cảnh báo có thể ngừng cung cấp khí đốt giá rẻ cho Armenia và cấm nhập khẩu rượu brandy, trái cây và rau quả từ nước này. Theo ông Putin, những biện pháp đó có thể khiến Armenia mất ít nhất 14% GDP.
Quan hệ giữa Nga và Armenia có dấu hiệu xa cách sau vụ việc Azerbaijan, một quốc gia Liên Xô cũ khác, giành lại Karabakh. Đây là lãnh thổ được cộng đồng quốc tế công nhận là của Azerbaijan nhưng từng có phần lớn dân số là người gốc Armenia, lực lượng kiểm soát khu vực từ những năm 1990. Cuộc chiến năm 2023 kết thúc khiến phần lớn cư dân, chủ yếu là người gốc Armenia, phải di tản.
Năm 2024, Yerevan đã đình chỉ tư cách thành viên trong tổ chức an ninh CSTO do Nga dẫn đầu, với lý do các thành viên của tổ chức này đã không thực hiện nghĩa vụ phòng thủ tập thể khi Armenia bị Azerbaijan gây sức ép.
Mặc dù chưa chính thức nộp đơn xin gia nhập EU, chính phủ của Thủ tướng Nikol Pashinyan đã tuyên bố ý định theo đuổi mục tiêu này. Mặt khác, ông Pashinyan cho biết Armenia chưa có kế hoạch rời Liên minh Kinh tế Á-Âu và việc là thành viên của khối này không mâu thuẫn với nguyện vọng gia nhập EU.
