Bước sang tuổi 35, tôi nhận ra những cuộc trò chuyện với bạn bè đồng lứa không còn là về hoài bão tuổi trẻ, mà xoay quanh mái nhà và tương lai của con cái.
Nhìn bạn bè xung quanh người đổi nhà mặt đất rộng thênh thang, người mua xe mới, có đôi lúc quay về căn chung cư hai phòng ngủ diện tích vừa vặn của mình, tôi cũng không tránh khỏi những phút giây chạnh lòng.
Nhìn hai đứa con trai nhỏ đang tuổi ăn tuổi lớn cần không gian chạy nhảy, tôi hiểu khát khao về một ngôi nhà đất rộng rãi, có sân vườn là chính đáng nhường nào.
Đôi khi tôi tự hỏi: “Nếu ngày trước mình không dồn hết vốn liếng, tâm sức vào mảnh đất lõi ở TP HCM hay những dãy trọ ở Bình Dương cũ, thì có lẽ bây giờ gia đình mình đã được tận hưởng một tổ ấm mặt đất khang trang, thoải mái hơn rất nhiều rồi”.
Hiện tại, tôi sở hữu 3 dãy trọ tại TP HCM và Bình Dương cũ, mỗi tháng mang về dòng tiền đều đặn 73 triệu đồng. Nhưng để có được “cỗ máy” đó, tôi đang gánh khoản nợ ngân hàng 5 tỷ đồng, mỗi tháng dồn phần lớn thu nhập từ lương để tập trung trả gốc và lãi.
Một cuộc sống nhìn bề ngoài thì có tài sản, nhưng bên trong là sự thắt lưng buộc bụng và áp lực không hề nhỏ. Nhiều người quen khi biết chuyện thường bảo tôi lựa chọn như vậy là tự làm khổ mình.
Họ tính toán rằng biên lợi nhuận từ tiền cho thuê trọ hằng tháng nếu so với giá trị đất hiện tại hay đem gửi tiết kiệm ngân hàng thì thấp hơn nhiều, lại còn phải đau đầu quản lý, lo phòng cháy chữa cháy, lo trống phòng.
Tôi không tranh luận, vì tôi hiểu mỗi người có một định nghĩa khác nhau về sự an toàn và hạnh phúc. Lựa chọn ở chung cư hai phòng ngủ ở tuổi 35 không phải vì tôi không thích nhà đẹp, mà đó là sự “đánh đổi” có chủ đích.
Tôi chọn lùi lại một bước về không gian sống trong ngắn hạn để ưu tiên xây dựng một nền tảng tài chính bền vững. Với tôi, 3 dãy trọ không chỉ là những phòng cho thuê, mà là những “họng pháo dòng tiền” giúp gia đình tôi an tâm trước những biến động của cuộc sống.
Tôi muốn dùng sức lao động của những năm tháng sung sức nhất này để đổi lấy một hệ thống tự vận hành, để vài năm nữa khi bước qua tuổi trung niên, tôi có thể tự do về thời gian, toàn tâm toàn ý bên vợ con mà không bị áp lực cơm áo gạo tiền đè nặng.
Bất động sản dòng tiền có thể không mang lại sự giàu có nhảy vọt sau một đêm, con số phần trăm thu về mỗi tháng nhìn qua có vẻ khiêm tốn, nhưng nó mang lại sự chắc chắn. Giá trị đất vẫn lầm lũi tăng theo thời gian, và tiền thuê phòng cũng sẽ tự điều chỉnh theo lạm phát. Đó là cách tôi chuẩn bị một chiếc nệm êm cho tương lai của các con.
Tôi vẫn đang đi trên con đường mình đã chọn, hằng ngày đi làm công sở, cuối tuần bao quát việc quản lý các dãy trọ. Tôi tự nhủ bản thân phải kiên trì gồng gánh thêm vài năm nữa để dứt điểm các khoản nợ, đưa mọi thứ về quỹ đạo an toàn.
Nhưng tôi lại tự hỏi sự hy sinh trải nghiệm sống của vợ con ở hiện tại để đổi lấy một tương lai chưa tới, liệu có luôn là một nước đi khôn ngoan? Nhìn con lớn lên mỗi ngày trong không gian căn hộ vừa phải, đôi lúc lòng tôi vẫn trĩu nặng một nỗi niềm mơ hồ, không biết hướng đi hiện tại của mình có thực sự đang đúng?
Gần đây, mạng xã hội liên tục xuất hiện các video quảng cáo những sản phẩm "kỳ lạ", trong đó, tôi thấy gây chú ý nhất, "thao túng" nhiều người nhất khi giá gas tăng cao là loại "bếp gas chạy bằng hơi nước".
Không ít người tin đây là sản phẩm thật rồi bình luận, đặt hàng. Nhưng thực tế, bằng cảm quan thông thường cũng dễ nhận thấy toàn bộ hình ảnh trong các video này đều do AI tạo ra. Người đăng tải "rải" link quảng cáo tiếp thị các sản phẩm khác để dụ người xem nhấp vào.
Điều đáng nói không chỉ là sự xuất hiện của nội dung giả, mà là việc nhiều người dễ dàng hùa theo, lan truyền những thứ đi ngược nguyên lý cơ bản, dù có thể mục đ1ch ban đầu của người làm video chỉ là để đùa vui.
Phải chăng vì công nghệ AI ngày càng tinh vi, hay vì chúng ta đang quá dễ dãi khi tiếp nhận thông tin trên mạng?
"Đọc những câu chuyện cử nhân đại học chọn chạy xe ôm công nghệ hay shipper như một nghề chính, nhiều người xem đó là sự linh hoạt của thời đại mới, miễn kiếm được tiền là được. Nhưng cá nhân tôi vẫn thấy rất tiếc, nhất là với những người đã được đầu tư ăn học đầy đủ rồi cuối cùng lại cất tấm bằng vào đáy tủ để chạy xe toàn thời gian.
Tôi không có ý coi thường nghề xe ôm hay shipper. Ngược lại, tôi rất nể những người coi đó là công việc tạm thời để vượt qua khó khăn hoặc tranh thủ kiếm thêm thu nhập ngoài giờ. Bản thân tôi trong giai đoạn khó khăn nhất cũng từng nghĩ đến chuyện đi giao hàng để kiếm sống. Nhưng nếu xem đây là một nghề chính thì lại là chuyện khác.
Đợt dịch Covid-19 đầu tiên, tôi từng mất việc. Khi đó áp lực tài chính rất lớn, tương lai mù mịt, tôi cũng nghĩ nếu bí quá thì đi chạy xe công nghệ. Nhưng sau cùng tôi tự hỏi: nếu mình buông xuôi luôn thì bao nhiêu năm ăn học, bao nhiêu kinh nghiệm tích lũy trước đó sẽ đi về đâu?
Vì vậy tôi vẫn tiếp tục bám nghề, chấp nhận nhảy việc vài nơi trong suốt hai năm tiếp theo. Có lúc thu nhập thấp hơn trước, có lúc công việc không như ý, nhưng tôi nghĩ nếu mình kiên trì học thêm kỹ năng, tích lũy kinh nghiệm thì cơ hội vẫn còn. Và thực tế sau đó tôi tìm được công việc tốt hơn với mức thu nhập cao hơn trước. Nghĩ lại, nếu ngày đó tôi chọn công việc dễ làm ngay trước mắt rồi gắn luôn với nó, có lẽ giờ cuộc sống đã rất khác.
>> Cử nhân quản trị kinh doanh làm shipper sau ba tháng thất nghiệp
Nhiều bạn trẻ hiện nay dường như bỏ cuộc quá sớm. Vừa ra trường thấy lương thấp, công việc áp lực, thiếu kinh nghiệm là họ chuyển hẳn sang chạy xe công nghệ toàn thời gian. Trong khi thực tế, chuyện lương thấp ở giai đoạn đầu gần như ai cũng từng trải qua.
Thực tế, nhiều người suốt bốn năm đại học nhưng lại không tranh thủ thực tập, không tích lũy kinh nghiệm, để đến lúc tốt nghiệp thì hồ sơ gần như trắng tay. Sau đó thay vì tiếp tục học thêm kỹ năng, nhảy việc để nâng năng lực hay kiên trì bám nghề, họ lại chọn công việc chân tay dễ tiếp cận nhất để có tiền ngay. Theo tôi, đó là điều rất đáng tiếc.
Nói thẳng ra, chạy xe ôm công nghệ là công việc không đòi hỏi trình độ học vấn. Nhiều người không có điều kiện học hành vẫn làm tốt công việc này. Vậy thì nếu xác định gắn bó lâu dài với nghề đó, tại sao không đi làm từ sau phổ thông mà phải thêm bốn năm đại học rồi cuối cùng lại bỏ ngang chuyên môn đã học? Bốn năm đại học không chỉ là tiền học phí. Đó còn là tiền bạc, công sức và hy sinh của cha mẹ. Với nhiều gia đình, đó là cả một sự đánh đổi rất lớn.
Tôi cũng không nghĩ chạy xe công nghệ là lựa chọn bền vững nếu coi đó là nghề chính lâu dài. Công nghệ thay đổi rất nhanh. Vài năm nữa, khi giao hàng tự động, robot hay taxi tự lái phát triển hơn, các nền tảng thay đổi chính sách hoặc siết thu nhập, rất nhiều người có thể rơi vào cảnh chông chênh. Lúc đó tuổi không còn trẻ, nghề nghiệp chuyên môn cũng không có nền tảng vững để quay lại thì bạn sẽ làm thế nào?
Tất nhiên, mỗi người có hoàn cảnh riêng và không ai có quyền áp đặt người khác phải sống thế nào? Nhưng tôi vẫn tin rằng, nếu đã có cơ hội học hành tử tế, chúng ta nên cố gắng tận dụng tấm bằng và quãng thời gian tuổi trẻ để xây dựng một nghề nghiệp có chiều sâu, thay vì quá nhanh chóng từ bỏ chỉ vì khó khăn ban đầu. Kiếm tiền trước mắt rất quan trọng. Nhưng năng lực nghề nghiệp và giá trị tích lũy cho tương lai còn quan trọng hơn nhiều".
Đó là chia sẻ của độc giả Su về thực trạng cử nhân đại học chạy xe ôm công nghệ, làm shipper sau khi tốt nghiệp. Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, không ít sinh viên ra trường rơi vào cảnh ra trường không tìm được công việc đúng chuyên ngành hoặc phải chấp nhận mức lương quá thấp. Giữa áp lực mưu sinh ở các thành phố lớn, nhiều người trẻ lựa chọn chạy xe ôm, giao hàng như một nghề chính.
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, mỗi năm vẫn có hàng trăm nghìn người trong độ tuổi lao động có trình độ đại học trở lên rơi vào tình trạng thất nghiệp hoặc làm công việc không đúng chuyên môn đào tạo. Tình trạng cử nhân, sinh viên mới ra trường chạy xe ôm công nghệ hiện là một thực trạng phổ biến. Tỷ lệ sinh viên làm trái ngành lên tới 60%, đồng thời có khoảng 26% tài xế xe ôm công nghệ có trình độ từ cao đẳng trở lên và 12% có bằng đại học.
"Con tôi học cấp một, trường có mở lớp dạy môn Tiếng Anh liên kết, đăng ký tự nguyện. Trong lớp chỉ có con tôi và một bạn nữa không đăng ký. Thế là cứ khi có tiết (thường vào giữa buổi học chính khóa), con tôi và bạn kia được dẫn lên phòng hội đồng ngồi tự học hay chơi thì tùy, không ai quản lý. Nhưng ai ở cái cảnh phải lên phòng hội đồng ngồi thì hiểu tâm trạng của các con thế nào? Không muốn con bị cô lập nên sau một tháng, không ai bảo ai, cả hai nhà chúng tôi vội vàng viết đơn xin tự nguyện cho con học môn liên kết như cả lớp".
Đó là chia sẻ của độc giả Sông Đông xung quanh thực trạng nhiều trường công lập bố trí môn liên kết xen kẽ giờ học chính khóa. Theo phản ánh của phụ huynh, dù học phí đã được miễn và có hỗ trợ ăn trưa, chi phí học tập vẫn nặng ở các khoản liên quan đến chương trình liên kết. Thực tế, nhiều trường đã ký hợp đồng với doanh nghiệp để tổ chức dạy các môn bổ trợ như tiếng Anh nâng cao, tin học quốc tế, trí tuệ nhân tạo, kỹ năng sống... Tuy nhiên, việc triển khai dày đặc các chương trình liên kết như thời gian qua có nguy cơ chồng chéo nội dung giảng dạy, trong khi các môn bổ trợ chưa được kiểm định, đánh giá chất lượng.
Cùng chung bức xúc khi chương trình liên kết được dạy xen kẽ vào giờ học chính khóa, bạn đọc Phạm Ngọc Thạch bình luận:"Khi phụ huynh không đăng ký cho con học môn liên kết thì khi đến tiết, học sinh sẽ cảm thấy mình bị bỏ rơi. Thử nghĩ bé mới lớp 1, cũng muốn vào học chung với các bạn nhưng vì không đăng ký nên sẽ không được vào lớp. Khi đó tâm lý trẻ sẽ bị ảnh hưởng. Rất nhiều phụ huynh không muốn con buồn, bị bỏ lại ở phòng hội đồng, thư viện hoặc lang thang trong trường, nên đành cắn răng đóng tiền triệu cho con học đầy đủ các môn liên kết mỗi tháng dù không thực sự thấy cần thiết".
>> 'Tôi cho con học trường tư để không phát sinh tiền học liên kết'
Ủng hộ đề xuất cấm trường công xếp môn liên kết xen giờ chính khóa, độc giả Minh Giang bày tỏ quan điểm: "Tôi nghĩ việc dạy thêm, dạy kỹ năng sống, và các môn học liên kết khác nên dạy riêng vào ngoài giờ học chính khóa hoặc cuối tuần, để những ai có nhu cầu có thể tự nguyện đăng ký học, chứ không phải theo kiểu ép buộc ngầm như bây giờ. Từ mầm non, tiểu học, trung học đều có các môn liên kết xen kẽ giờ chính khóa, các em không đăng ký học sẽ bị xếp ngồi riêng một góc hoặc mời ra ngoài, khác nào phân biệt đối xử?".
"Kể cả Tiếng Anh liên kết thì cũng không có đánh giá nhận xét gì việc học của con, trong khi chi phí cho môn này chiếm đến 1/3 tổng tiền đóng cho việc đi học hàng tháng của con tôi. Đó là con tôi học trường công và mang tiếng được miễn học phí. Do đó, sau một thời gian tôi cũng không đăng ký cho con học liên kết tiếng Anh nữa. Kết quả, đến giờ học môn liên kết, con lại bị cho ra ngồi hành lang cùng với một số bạn không đăng ký. Trong khi đó, thời gian để các con viết bài, rèn làm bài trên lớp lại không có", bạn đọc Mynguyenftu nói thêm.
