Bước sang tuổi 35, tôi nhận ra những cuộc trò chuyện với bạn bè đồng lứa không còn là về hoài bão tuổi trẻ, mà xoay quanh mái nhà và tương lai của con cái.
Nhìn bạn bè xung quanh người đổi nhà mặt đất rộng thênh thang, người mua xe mới, có đôi lúc quay về căn chung cư hai phòng ngủ diện tích vừa vặn của mình, tôi cũng không tránh khỏi những phút giây chạnh lòng.
Nhìn hai đứa con trai nhỏ đang tuổi ăn tuổi lớn cần không gian chạy nhảy, tôi hiểu khát khao về một ngôi nhà đất rộng rãi, có sân vườn là chính đáng nhường nào.
Đôi khi tôi tự hỏi: “Nếu ngày trước mình không dồn hết vốn liếng, tâm sức vào mảnh đất lõi ở TP HCM hay những dãy trọ ở Bình Dương cũ, thì có lẽ bây giờ gia đình mình đã được tận hưởng một tổ ấm mặt đất khang trang, thoải mái hơn rất nhiều rồi”.
Hiện tại, tôi sở hữu 3 dãy trọ tại TP HCM và Bình Dương cũ, mỗi tháng mang về dòng tiền đều đặn 73 triệu đồng. Nhưng để có được “cỗ máy” đó, tôi đang gánh khoản nợ ngân hàng 5 tỷ đồng, mỗi tháng dồn phần lớn thu nhập từ lương để tập trung trả gốc và lãi.
Một cuộc sống nhìn bề ngoài thì có tài sản, nhưng bên trong là sự thắt lưng buộc bụng và áp lực không hề nhỏ. Nhiều người quen khi biết chuyện thường bảo tôi lựa chọn như vậy là tự làm khổ mình.
Họ tính toán rằng biên lợi nhuận từ tiền cho thuê trọ hằng tháng nếu so với giá trị đất hiện tại hay đem gửi tiết kiệm ngân hàng thì thấp hơn nhiều, lại còn phải đau đầu quản lý, lo phòng cháy chữa cháy, lo trống phòng.
Tôi không tranh luận, vì tôi hiểu mỗi người có một định nghĩa khác nhau về sự an toàn và hạnh phúc. Lựa chọn ở chung cư hai phòng ngủ ở tuổi 35 không phải vì tôi không thích nhà đẹp, mà đó là sự “đánh đổi” có chủ đích.
Tôi chọn lùi lại một bước về không gian sống trong ngắn hạn để ưu tiên xây dựng một nền tảng tài chính bền vững. Với tôi, 3 dãy trọ không chỉ là những phòng cho thuê, mà là những “họng pháo dòng tiền” giúp gia đình tôi an tâm trước những biến động của cuộc sống.
Tôi muốn dùng sức lao động của những năm tháng sung sức nhất này để đổi lấy một hệ thống tự vận hành, để vài năm nữa khi bước qua tuổi trung niên, tôi có thể tự do về thời gian, toàn tâm toàn ý bên vợ con mà không bị áp lực cơm áo gạo tiền đè nặng.
Bất động sản dòng tiền có thể không mang lại sự giàu có nhảy vọt sau một đêm, con số phần trăm thu về mỗi tháng nhìn qua có vẻ khiêm tốn, nhưng nó mang lại sự chắc chắn. Giá trị đất vẫn lầm lũi tăng theo thời gian, và tiền thuê phòng cũng sẽ tự điều chỉnh theo lạm phát. Đó là cách tôi chuẩn bị một chiếc nệm êm cho tương lai của các con.
Tôi vẫn đang đi trên con đường mình đã chọn, hằng ngày đi làm công sở, cuối tuần bao quát việc quản lý các dãy trọ. Tôi tự nhủ bản thân phải kiên trì gồng gánh thêm vài năm nữa để dứt điểm các khoản nợ, đưa mọi thứ về quỹ đạo an toàn.
Nhưng tôi lại tự hỏi sự hy sinh trải nghiệm sống của vợ con ở hiện tại để đổi lấy một tương lai chưa tới, liệu có luôn là một nước đi khôn ngoan? Nhìn con lớn lên mỗi ngày trong không gian căn hộ vừa phải, đôi lúc lòng tôi vẫn trĩu nặng một nỗi niềm mơ hồ, không biết hướng đi hiện tại của mình có thực sự đang đúng?
Những ngày gần đây, tôi đọc nhiều bài viết của các phụ huynh chia sẻ của phụ huynh về việc học các môn liên kết trong trường công lập. Bản thân tôi cũng là một người có con đang đi học và có cùng trải nghiệm tương tự, đặc biệt là với môn tin học IC3 (chứng chỉ tin học quốc tế), nên muốn kể lại câu chuyện của chính mình, với mong muốn góp thêm một góc nhìn thực tế.
Tôi có ba con, hiện đang học ở ba cấp khác nhau. Con lớn của tôi học lớp 10, trước đây đã từng học môn IC3 từ cấp hai. Con thứ hai của tôi đang học lớp 7, hiện vẫn theo chương trình này. Còn con út lớp 3 cũng bắt đầu làm quen với IC3. Ban đầu, tôi cũng nghĩ việc con được tiếp cận sớm với tin học theo chuẩn quốc tế là điều tích cực. Nhưng khi tìm hiểu kỹ hơn, tôi bắt đầu có nhiều nghi ngại.
Tôi xem qua tài liệu học của các con thì thấy phần lớn là lý thuyết và các bộ câu hỏi trắc nghiệm. Cách học chủ yếu là ghi nhớ đáp án để đi thi. Khi tôi hỏi kỹ hơn về phương pháp giảng dạy, các con cho biết gần như không có hoặc rất ít thực hành, chủ yếu là nghe giảng và học thuộc. Điều này khiến tôi liên tưởng đến kiểu học "mẹo" để vượt qua các kỳ thi, giống như cách nhiều người từng học để thi bằng lái xe trước đây.
Tôi thử hỏi lại các con một số kiến thức đã học. Tùy từng đứa, khả năng tiếp thu khác nhau, nhưng nhìn chung, tôi không thấy hiệu quả rõ rệt. Theo đánh giá cá nhân, việc học IC3 ở độ tuổi này chưa mang lại giá trị tương xứng. Trong khi đó, chương trình tin học chính khóa theo sách giáo khoa, nếu được học bài bản, đã đủ để các con nắm vững nền tảng cần thiết.
>> Cắn răng chi tiền triệu cho con học môn liên kết vì xen giờ học chính khóa
Bản thân tôi làm lập trình viên, nên phần nào hiểu rõ những kiến thức tin học nào thực sự quan trọng và phù hợp với lứa tuổi. Chính vì vậy, tôi khá chắc chắn rằng việc dạy và học IC3 theo cách hiện tại là chưa cần thiết đối với các con mình.
Nhưng vấn đề khiến tôi trăn trở là tính "tự nguyện" của chương trình dạy học liên kết. Tôi được biết, nếu không đăng ký học, các con vẫn phải ở lại lớp, không được về, do lịch học được tổ chức vào giữa buổi chính khóa. Điều đó đặt phụ huynh vào tình thế khó xử: nếu chỉ riêng con mình không học, bé sẽ làm gì trong khi cả lớp tiếp tục chương trình? Việc này vô hình trung tạo ra áp lực phải tham gia, dù phụ huynh có thể chưa thấy thực sự cần thiết.
Chi phí cho các môn học như vậy cũng không hề nhỏ. Khi cân nhắc giữa số tiền bỏ ra và lợi ích thực tế mà các con nhận được, tôi thấy sự chênh lệch khá lớn. Là phụ huynh, ai cũng mong con được học những gì thiết thực, hiệu quả, thay vì chạy theo các chứng chỉ mà giá trị thực tế còn nhiều tranh cãi.
Tôi chia sẻ câu chuyện này không nhằm phủ nhận hoàn toàn ý nghĩa của các chương trình liên kết, mà chỉ mong việc tổ chức và triển khai cần phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của học sinh. Quan trọng nhất, việc học nên giúp các con hiểu và làm được, chứ không chỉ dừng lại ở việc nhớ để vượt qua một kỳ thi.
Tại sao môn Toán ở bậc phổ thông lại hay bị chê? Theo tôi là vì chúng ta bắt học sinh học quá nặng ở bậc học quá thấp, với cách giảng dạy có phần qua loa. Lấy ví dụ như kiến thức tích phân, đạo hàm, đối với một học sinh THPT, tính ứng dụng của nó rất thấp. Trong khi đó, việc giảng dạy của thầy cô trên lớp lại chủ yếu là nhớ công thức rồi áp dụng vào bài tính toán. Vì thế, học sinh có cảm giác mình như một con vẹt, chỉ sao làm vậy.
Thực tế, chúng ta rất thiếu các buổi giảng dạy cho học sinh hiểu tại sao phải học tích phân, nguồn gốc tích phân đến từ đâu, lý do gì mà các nhà Toán học phát triển ra tích phân, ứng dụng của nó vào đời sống thế nào...? Vì rõ ràng là tích phân ra đời từ thế kỷ 17, nhưng ứng dụng của nó trong cuộc sống suốt bao năm qua như thế nào thì chẳng bao giờ thấy ai đề cập.
Lý do mà Toán ở cấp ba bị chê vô dụng, vì nó quá hàn lâm và ít tính ứng dụng trong thực tiễn cho đa số. Phần lớn thầy cô dạy cấp ba đều lo chạy cho kịp giáo án, thậm chí sách giáo khoa Toán cũng chỉ giải thích bằng một đoạn văn bản ngắn ngủn là "dùng để tính diện tích, thể tích", rồi phía dưới là một dãy công thức khó hiểu và bắt học sinh ghi nhớ.
>> Trả giá vì chê học Toán vô dụng
Khi tôi lên đại học, vì học ngành Kinh tế, nên các kiến thức tích phân tôi học ở phổ thông xem như "vứt thẳng ra sọt rác" sau khi ra trường. Sau này, khi đã lớn dần và bắt đầu nghiên cứu sâu hơn kiến thức sách vở để mở mang đầu óc, tôi mới biết được tại sao tích phân lại được phát triển, ứng dụng của nó trong thực tiễn như thế nào, lý do tại sao người ta sáng tạo ra tích phân (để giải bài toán diện tích hình thang cong, ứng dụng vào nghiên cứu khí hậu, xây dựng...)? Từ đó tôi mới hiểu tại sao tích phân lại quan trọng, ứng dụng của nó sau này là gì?
Hồi tháng 3 năm nay, khi giá vàng liên tục lập đỉnh mới, đi đâu tôi cũng nghe bàn chuyện vàng. Trên mạng xã hội, trong các cuộc trò chuyện với bạn bè, đồng nghiệp, ai cũng nói giá vàng còn tăng nữa. Nhiều người dự đoán vàng sẽ sớm lên 200 triệu đồng một lượng, thậm chí có ý kiến cho rằng mức 250 triệu đồng vào cuối năm không phải điều quá xa vời.
Tôi cũng bị cuốn vào những viễn cảnh màu hồng ấy nên quyết định xuống tiền mua 10 lượng vàng giá 185 triệu đồng một lượng. Lúc đó, trong đầu tôi chỉ nghĩ đến viễn cảnh vài tháng sau, giá vàng tiếp tục tăng mạnh và khoản đầu tư của mình sẽ sinh lời lớn. Nhưng thị trường lại khiến tôi trả cái giá quá đắt.
Thay vì tăng lên như kỳ vọng, giá vàng liên tục điều chỉnh giảm. Những nhịp đầu, tôi còn cho rằng chỉ là tạm thời, tự an ủi mình rằng "vàng kiểu gì cũng sẽ tăng trở lại vì chiến sự thế giới còn bất ổn". Thế nhưng càng chờ tôi càng tuyệt vọng. Hôm nay, giá vàng miếng trong nước đã giảm về quanh mức 156,5 triệu đồng một lượng, thấp nhất kể từ đầu năm. Số tiền tôi bỏ ra mua 10 lượng vàng giờ bốc hơi một khoản không hề nhỏ (khoảng 285 triệu đồng).
>> 'Tôi mua vàng tích trữ vì không biết đầu tư gì'
Tôi không dám bán vì sợ phải chấp nhận thua lỗ. Nhưng nếu tiếp tục giữ thì cũng không biết đến bao giờ giá mới quay lại mức mình đã mua? Thế là số vàng ấy nằm yên trong ngăn tủ, còn tôi ngày nào cũng tự dằn vặt mình bằng những câu hỏi.
Tôi từng đọc nhiều cảnh báo rằng không có loại tài sản nào chỉ tăng mà không giảm. Nhưng khi đứng trước cơ hội kiếm tiền, người ta thường dễ tin vào những thông tin củng cố niềm tin của mình hơn là những lời cảnh báo rủi ro. Và tôi đã lao vào thị trường khi mọi người đều đang hưng phấn nhất, để rồi "đu đỉnh".
Khoản lỗ hiện tại chưa phải là dấu chấm hết. Có thể một ngày nào đó giá vàng sẽ quay lại mốc tôi đã mua, thậm chí cao hơn. Nhưng cũng có thể tôi sẽ không bao giờ lấy lại được số tiền đã mất. Liệu tôi có nên tiếp tục kiên nhẫn chờ đợi hay bán cắt lỗ để đầu tư vào thứ khác an toàn hơn?
