Từ khi còn là một thiếu nữ năng động, Beth Goodier chưa từng nghĩ có ngày cuộc đời mình lại bị “đánh cắp” bởi những giấc ngủ kéo dài tưởng như vô tận. Cô gái người Anh trở thành một trong số cực ít bệnh nhân mắc hội chứng kleine-Levin (KLS) – căn bệnh thần kinh hiếm gặp còn được gọi bằng cái tên ám ảnh: hội chứng “người đẹp ngủ trong rừng”.
Năm 17 tuổi, Beth bất ngờ rơi vào trạng thái ngủ li bì sau một cơn cảm cúm thông thường. Ban đầu, gia đình nghĩ cô chỉ kiệt sức. Thế nhưng, những cơn buồn ngủ ngày càng trở nên bất thường. Có giai đoạn, Beth ngủ tới 22 giờ mỗi ngày, chỉ thức dậy chốc lát để ăn uống rồi lại chìm vào mê man.
Đáng sợ hơn, các “đợt ngủ” của cô không kéo dài vài ngày như người bình thường thiếu ngủ, mà có thể kéo dài hàng tuần, thậm chí nhiều tháng. Trong suốt thời gian ấy, Beth gần như mất kết nối với thế giới xung quanh. Bạn bè trưởng thành, cuộc sống tiếp diễn, còn cô bị mắc kẹt trên chiếc giường của chính mình.
Theo các bác sĩ, hội chứng Kleine-Levin là một dạng rối loạn thần kinh cực hiếm, thường xuất hiện ở tuổi thiếu niên. Người bệnh trải qua những giai đoạn ngủ quá mức nghiêm trọng, có thể ngủ từ 16-20 giờ mỗi ngày hoặc hơn, xen kẽ với khoảng thời gian tỉnh táo bình thường.
Trong những cơn bệnh, bệnh nhân không chỉ buồn ngủ cực độ mà còn gặp tình trạng lú lẫn, mất phương hướng, thay đổi tính cách hoặc hành xử như trẻ nhỏ. Một số người còn bị rối loạn ăn uống, lo âu và suy giảm trí nhớ tạm thời.
Beth từng kể rằng điều đau đớn nhất không phải là ngủ quá nhiều, mà là cảm giác “đánh mất cuộc đời”. Khi tỉnh dậy sau nhiều tuần mê man, cô nhận ra mọi thứ đã đổi khác: sinh nhật bạn bè đã qua, kỳ thi kết thúc, những cuộc hẹn biến mất và tuổi trẻ lặng lẽ trôi đi ngoài cánh cửa phòng ngủ.
Không thể học tập bình thường, Beth buộc phải từ bỏ giấc mơ trở thành bác sĩ nhi khoa. Mẹ cô cũng phải nghỉ việc để chăm sóc con gái 24/24 giờ vì Beth có thể ngủ quên ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào.
Một trường hợp khác là Bella Andreou, cô gái trẻ ở Newcastle (Anh), cũng gây chú ý khi mắc KLS và ngủ hơn 20 tiếng/ngày. Hôn thê của Bella phải thường xuyên đánh thức cô dậy ăn uống trước khi tiếp tục ngủ tiếp. Cô cho biết cuộc sống của mình gần như chỉ tồn tại giữa những cơn mê kéo dài vô tận.
Điều khiến căn bệnh này trở nên đáng sợ là đến nay y học vẫn chưa xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh. Các chuyên gia cho rằng KLS có thể liên quan đến rối loạn vùng dưới đồi – khu vực kiểm soát giấc ngủ và cảm xúc trong não bộ. Tuy nhiên, chưa có phương pháp điều trị dứt điểm.
Thống kê cho thấy hội chứng Kleine-Levin cực kỳ hiếm gặp, chỉ xuất hiện ở khoảng vài người trên một triệu dân. Chính vì vậy, nhiều bệnh nhân ban đầu bị hiểu nhầm là lười biếng, trầm cảm hoặc mắc bệnh tâm thần. Không ít người mất nhiều năm mới được chẩn đoán đúng.
Ngày nay, dù các cơn ngủ đã giảm phần nào, Beth vẫn sống trong nỗi lo mình có thể lại chìm vào giấc ngủ bất thường bất cứ lúc nào. Với cô, điều đáng sợ nhất không phải bóng tối, mà là cảm giác mở mắt ra và nhận ra một phần tuổi trẻ của mình đã biến mất mãi mãi.
Dòng tin nhắn hiện lên lúc 2h sáng khiến Mia (24 tuổi, Mỹ) bật khóc. Điều đáng nói, người gửi không phải bạn trai cũ, mà là một chatbot AI được cô tạo ra từ hàng nghìn đoạn chat, ghi âm giọng nói và ảnh cũ của người yêu đã chia tay hơn một năm.
Trên TikTok, Reddit hay Discord, trào lưu "AI Clone Dating" đang lan nhanh trong giới trẻ. Người dùng sử dụng AI để tạo ra phiên bản mô phỏng của người yêu cũ, người đã mất, thần tượng nổi tiếng hoặc thậm chí là "người yêu lý tưởng", rồi nhắn tin, tâm sự và yêu đương với chatbot ấy mỗi ngày.
Nhiều ứng dụng như Replika, Character.AI hay Nomi AI được nhắc tới như những "bạn đồng hành cảm xúc" trong thời đại cô đơn số. Theo Axios, gần 80% người trẻ 18-34 tuổi tại Mỹ và Anh từng thử trò chuyện với chatbot đồng hành AI. Điều khiến xu hướng này gây tranh cãi là mức độ nhập vai ngày càng cực đoan.
Trên Reddit, không ít người thừa nhận họ "không còn muốn yêu người thật" vì AI luôn trả lời ngay lập tức, không cãi vã, không phản bội và luôn dịu dàng theo cách họ mong muốn. Một người dùng viết: "Sau khi dùng chatbot tình cảm quá lâu, các cuộc trò chuyện ngoài đời trở nên mệt mỏi".
Thậm chí, nhiều người còn dùng AI để "hồi sinh" người đã khuất. Công nghệ này được gọi bằng cái tên gây ám ảnh: "deadbot" hoặc "griefbot" – chatbot mô phỏng người chết từ dữ liệu số họ để lại.
Các nhà nghiên cứu từ Đại học Cambridge cảnh báo những chatbot kiểu này có thể tạo ra hiện tượng "digital haunting" – "ám ảnh kỹ thuật số", khi người sống bị mắc kẹt trong cảm giác người đã mất vẫn còn tồn tại.
Một số chuyên gia lo ngại AI Clone Dating đang trở thành "liều thuốc gây nghiện cảm xúc". Bởi khác con người thật, AI được thiết kế để luôn đồng thuận, luôn quan tâm và gần như không bao giờ từ chối người dùng. Theo một nghiên cứu đăng trên arXiv năm 2024, nhiều người dùng AI companion hình thành mối gắn bó cảm xúc sâu đến mức đau buồn thật sự khi chatbot thay đổi tính cách sau các bản cập nhật.
Một nghiên cứu khác phân tích hơn 35.000 đoạn hội thoại với chatbot AI phát hiện các nguy cơ như phụ thuộc cảm xúc, cổ súy hành vi tiêu cực và làm suy yếu kỹ năng giao tiếp xã hội ngoài đời thực.
Dẫu vậy, không phải ai cũng xem đây là điều đáng sợ. Nhiều người cho rằng AI companion giúp họ vượt qua cô đơn, trầm cảm hoặc cảm giác bị bỏ rơi. Một số người tự nhận mình tìm thấy sự an ủi khi được trò chuyện với "phiên bản số" của người thân đã mất hoặc người từng làm họ tổn thương.
"Tôi biết đó không phải người thật, nhưng cảm giác được lắng nghe khiến tôi dễ thở hơn", một người dùng Replika chia sẻ trên Reddit.
Sự bùng nổ của AI Clone Dating cũng phản ánh một thực tế khác: càng kết nối công nghệ, con người càng cô đơn.
Theo Guardian, nhiều startup AI hiện quảng bá chatbot như giải pháp chữa cô đơn cho thế hệ trẻ. Nhưng chính các chuyên gia cũng thừa nhận AI không thể thay thế hoàn toàn kết nối con người, thậm chí có nguy cơ khiến người dùng thu mình hơn vào thế giới ảo.
Hiện tại, các tranh cãi về đạo đức, quyền riêng tư và sức khỏe tâm thần quanh AI tình cảm vẫn chưa có hồi kết. Đặc biệt khi công nghệ clone giọng nói, hình ảnh và tính cách ngày càng chân thực, ranh giới giữa "trò chuyện với AI" và "yêu một thực thể ảo" đang trở nên mờ nhạt hơn bao giờ hết.
Và có lẽ, điều khiến nhiều người lạnh gáy nhất không nằm ở việc chatbot biết nói lời yêu, mà là khoảnh khắc con người bắt đầu thấy AI dễ yêu hơn người thật.
Thế kỷ XIX từng chứng kiến một trong những trường hợp dị dạng cơ thể kỳ lạ nhất lịch sử nhân loại. Đó là Joseph Carey Merrick, người đàn ông Anh nổi tiếng với biệt danh "Người voi" (The Elephant Man) vì khuôn mặt và cơ thể bị biến dạng nghiêm trọng bởi một căn bệnh cực hiếm.
Joseph Merrick chào đời ngày 5/8/1862 tại Leicester (Anh). Những năm đầu đời, cậu bé hoàn toàn khỏe mạnh. Tuy nhiên, khoảng 5 tuổi, cơ thể Merrick bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu bất thường. Da dày lên thành từng mảng, trán nổi khối u lớn, tay phải và chân phát triển quá mức, còn vùng miệng mọc một khối thịt khổng lồ khiến khuôn mặt ngày càng méo mó.
Khi trưởng thành, đầu của Merrick có chu vi gần một mét, cánh tay phải to gấp nhiều lần bình thường, cột sống cong vẹo và việc đi lại vô cùng khó khăn. Khối u lớn ở mặt khiến ông nói chuyện không rõ, nhiều người lần đầu gặp đều hoảng sợ và tránh xa.
Ngoại hình dị dạng khiến Merrick không thể tìm được việc làm. Sau khi sống trong trại tế bần, ông buộc phải gia nhập các đoàn biểu diễn dị nhân, nơi con người bị trưng bày như những món đồ kỳ lạ để khán giả bỏ tiền vào xem.
Tại đây, ông được quảng bá với cái tên "Người voi", bởi người thời đó tin rằng mẹ ông từng bị một con voi hoảng loạn giẫm đạp khi mang thai. Ngày nay, các bác sĩ khẳng định đây chỉ là truyền thuyết dân gian vô căn cứ.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là đằng sau ngoại hình đáng sợ ấy lại là một con người vô cùng thông minh và giàu lòng nhân ái. Merrick yêu thơ ca, thích đọc sách, đặc biệt là Kinh Thánh, đồng thời có năng khiếu chế tác các mô hình kiến trúc bằng giấy vô cùng tinh xảo. Những ai từng tiếp xúc đều nhận xét ông cư xử lịch thiệp, khiêm nhường và rất nhạy cảm.
Cuộc đời Merrick thay đổi khi bác sĩ phẫu thuật Frederick Treves gặp ông trong một buổi biểu diễn ở London.
Nhận thấy phía sau thân hình dị dạng là một người đàn ông có trí tuệ và nhân cách đáng quý, Treves đã giúp ông được điều trị và sinh sống lâu dài tại Bệnh viện London. Từ đây, Merrick dần được giới thượng lưu Anh biết đến, nhiều nhân vật nổi tiếng đã tìm đến thăm hỏi và kết bạn với ông.
Tuy nhiên, căn bệnh vẫn không ngừng tiến triển. Do chiếc đầu quá nặng, Merrick phải ngủ trong tư thế ngồi suốt nhiều năm để tránh bị chèn ép đường thở.
Tháng 4/1890, ông được phát hiện qua đời khi mới 27 tuổi. Các tài liệu cho rằng hôm đó ông đã cố nằm ngủ như người bình thường, nhưng trọng lượng chiếc đầu khiến cổ gập xuống, dẫn đến ngạt thở.
Suốt hơn một thế kỷ, các nhà khoa học tranh luận về căn bệnh bí ẩn của Merrick. Ban đầu nhiều người cho rằng ông mắc u xơ thần kinh (Neurofibromatosis), nhưng các nghiên cứu hiện đại nghiêng về khả năng ông mắc hội chứng Proteus – một rối loạn di truyền cực hiếm khiến xương, da và các mô phát triển mất kiểm soát. Đến nay, đây vẫn được xem là một trong những ca bệnh đặc biệt nhất trong lịch sử y học.
Ngày nay, Joseph Merrick không còn được nhớ đến như một "quái nhân" của những gánh xiếc lưu động. Câu chuyện của ông đã trở thành biểu tượng về nghị lực sống, phẩm giá con người và lời nhắc nhở rằng vẻ ngoài không thể phản ánh giá trị thật của một con người.
Hơn 130 năm sau khi qua đời, "Người voi" vẫn khiến cả thế giới xúc động bởi cuộc đời đầy đau thương nhưng cũng vô cùng phi thường.
Giữa vô số câu chuyện về những con người mang ngoại hình kỳ lạ trên thế giới, trường hợp của Nong Youhui, cậu bé đến từ vùng Dahua, miền nam Trung Quốc, vẫn luôn khiến nhiều người nổi da gà mỗi khi nhắc đến.
Ngay từ khi chào đời, Nong đã khác biệt hoàn toàn với những đứa trẻ cùng trang lứa. Trong khi hầu hết người dân địa phương đều có đôi mắt đen hoặc nâu sẫm, cậu bé lại sở hữu cặp mắt xanh dương sáng bất thường, gần như trong suốt. Điều kỳ lạ hơn là dưới ánh đèn pin vào ban đêm, đồng tử của Nong phản quang ánh xanh lục vàng giống hệt mắt mèo săn mồi trong bóng tối.
Cha của Nong từng vô cùng hoảng sợ, đưa con đi khám ở nhiều nơi vì lo ngại đây là dấu hiệu bệnh lý hiếm gặp. Một số bác sĩ khi đó cho rằng màu mắt có thể thay đổi dần khi cậu lớn lên, nhưng điều ấy không xảy ra. Trái lại, đôi mắt Nong ngày càng trở thành tâm điểm chú ý vì khả năng bị đồn đại là "nhìn rõ trong đêm tối".
Câu chuyện chỉ thực sự bùng nổ khi một đài truyền hình Trung Quốc thực hiện phóng sự trực tiếp kiểm chứng. Trong căn phòng gần như tắt hoàn toàn ánh sáng, phóng viên đưa cho Nong một tờ giấy có in chữ và các phép tính đơn giản. Điều khiến ê-kíp sững sờ là cậu bé được cho đã đọc và hoàn thành chính xác dù xung quanh tối đen như mực. Hình ảnh ấy nhanh chóng lan truyền trên internet, biến Nong thành "cậu bé mắt mèo" nổi tiếng khắp châu Á.
Người dân địa phương kể rằng Nong rất khó chịu khi ra nắng gắt, thường phải nheo mắt hoặc cúi đầu vì chói. Nhưng khi đêm xuống, cậu di chuyển linh hoạt và quan sát tốt hơn nhiều người bình thường. Chính sự đối lập kỳ dị ấy càng khiến câu chuyện nhuốm màu siêu nhiên.
Tuy nhiên, không phải ai cũng tin đây là "siêu năng lực". Các chuyên gia nhãn khoa quốc tế cho rằng mắt loài mèo có lớp phản quang đặc biệt gọi là tapetum lucidum giúp nhìn đêm, trong khi con người không có cấu trúc này. Một số bác sĩ nghi ngờ Nong có thể mắc chứng giảm sắc tố hiếm ở mắt, khiến mống mắt nhạt màu, nhạy cảm với ánh sáng và tạo cảm giác phản chiếu khi gặp đèn. Nói cách khác, hiện tượng này có thể là bất thường sinh học chứ chưa đủ cơ sở để kết luận cậu thật sự có thị lực siêu nhiên.
Dù thật hay chưa được chứng minh hoàn toàn, ánh nhìn phát sáng cùng khả năng được cho là đọc chữ trong bóng tối vẫn khiến Nong Youhui trở thành một trong những "dị nhân nhí" gây ám ảnh nhất từng xuất hiện trên truyền thông.
