Khu vực thôn Lâm Tây (xã Hà Nha, thành phố Đà Nẵng) sở hữu hệ thống hang đá tự nhiên hiểm trở, lẩn khuất trong những cánh rừng nguyên sinh, thuộc dãy núi Sơn Gà.
Trong kháng chiến chống Mỹ, hang Đá Sập (còn gọi là hang Thương Nghiệp K600) là cứ điểm trú quân, điều trị thương binh và trung chuyển lương thực trọng yếu của nhiều đơn vị chủ lực, bao gồm Đoàn Pháo binh 575 thuộc Mặt trận 44 Quảng Đà.
Con đường dẫn vào hang Đá Sập vẫn hiểm trở như hơn nửa thế kỷ trước. Muốn tiếp cận khu vực này, chúng tôi cùng lực lượng địa phương phải băng qua hơn 1 cây số rừng già, men theo những triền núi dựng đứng, nhiều đoạn chỉ đủ đặt một bàn chân.
Càng tiến sâu, không gian chiến tranh dường như hiện về rõ nét hơn. Những khối đá khổng lồ bị bom đạn đánh sập từ năm 1969 vẫn nằm chồng chất, che kín cửa hang, như chứng nhân lặng lẽ của một trận oanh kích dữ dội từng chôn vùi nhiều cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ bên trong.
Không chỉ là nơi tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, chuyến khảo sát còn đưa lực lượng chức năng đến với một phát hiện đầy bất ngờ.
Cách khu vực hang Đá Sập không xa, một bức tường đá dài khoảng 150 m uốn lượn theo sườn núi vừa được phát hiện. Công trình có chiều cao gần 1 m, nhiều đoạn rộng tới 1,5 m, nối liền các mỏm đá tự nhiên tạo thành một tuyến phòng thủ liên hoàn.
Điều đặc biệt là toàn bộ công trình được xây dựng hoàn toàn thủ công. Những khối đá nặng được xếp chồng khít lên nhau, chèn kín bằng đá nhỏ và đất. Trải qua hơn 50 năm giữa mưa nắng khắc nghiệt của núi rừng, công trình vẫn gần như nguyên vẹn, cho thấy sự kiên cố đáng kinh ngạc.
Cách đó khoảng 200 m, trên một mỏm núi cao, lực lượng chức năng tiếp tục phát hiện một vọng gác bằng đá nhô hẳn ra phía ngoài. Từ vị trí này có thể quan sát toàn bộ các hướng tiếp cận vào thôn Lâm Tây và vùng phụ cận.
Theo nhận định của lực lượng chức năng cùng người dân địa phương, đây chính là hệ thống công sự được bộ đội ta tận dụng địa hình tự nhiên để xây dựng nhằm cảnh giới, bảo vệ an toàn cho căn cứ hậu cần nằm sâu trong núi.
Những phát hiện này góp phần làm sáng tỏ quy mô cũng như tính chất đặc biệt của K600 – một căn cứ không chỉ có chức năng cất giấu hậu cần mà còn được tổ chức phòng thủ rất bài bản.
Đứng giữa những dấu tích vừa được phát lộ, thượng tá Lê Huy Từ, nguyên trợ lý tài chính Đoàn Pháo binh 575 (đơn vị thuộc Mặt trận 44 Quảng Đà), nhớ rõ các hang đá nhỏ chứa được 3 – 5 người, các hang lớn như Đá Sập có thể chứa hàng chục người, làm nơi trú quân, tích trữ lương thực, thực phẩm cung cấp cho đồng bằng và các căn cứ cách mạng phía tây.
Hang Đá Sập một trong những hệ thống hang đá lớn nhất tại khu vực Lâm Tây, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong mạng lưới hậu cần của chiến trường Quảng Đà. Đây không chỉ là nơi cất giữ lương thực, vũ khí, khí tài mà còn là điểm dừng chân sống còn của các đơn vị trước khi hành quân vào vùng chiến sự.
Ông Từ nhớ lại những ngày bộ đội trên núi thiếu đói, ông được giao nhiệm vụ đến phát tiền cho các đơn vị quản lý thu mua ngô, khoai, sắn của nông dân.
Sáng 25.4.1969, ông cùng hàng trăm người gồm bộ đội, quân y và dân sự đang tập trung đông đúc tại các hang trong núi Sơn Gà. Khoảng 10 giờ, khói bếp nấu ăn của anh em vô tình bay lên, bị máy bay trinh sát OV-10 Bronco của Mỹ phát hiện.
Chỉ vài phút sau, một biên đội máy bay phản lực F4, có thể đang đóng tại sân bay Đà Nẵng hoặc trên tàu sân bay của Hạm đội 7 đóng ngoài biển Đông được gọi đến, quần thảo khắp dãy núi Sơn Gà. Từng cặp máy bay thay nhau trút bom, tiếng nổ chát chúa vang trời, suốt từ 11 giờ đến khoảng 13 giờ.
Trong trận mưa bom, ông Từ và một chiến sĩ quân y ngồi trong hang đá cách hang Đá Sập khoảng 500 m về hướng đông để tránh trú. Đến cuối trận, quả bom nặng khoảng 250 kg đâm trúng nóc hang nhưng may mắn đập ngang vào hòn đá, bẹp ngòi và không phát nổ.
“Khoảnh khắc đó, chúng tôi thoát chết trong gang tấc, nhưng xung quanh nhiều hang đá đã sập”, ông Từ kể.
Sau loạt oanh tạc, hàng loạt hang đá bị san phẳng, những tảng khổng lồ đổ sập bít kín mọi lối ra vào. Dù nghe thấy tiếng kêu cứu yếu ớt phát ra từ bên trong, các chiến sĩ không cách nào tiếp cận được, nhiều bộ đội hy sinh, riêng Đoàn Pháo binh 575 có nhiều chiến sĩ nằm lại hang Đá Sập.
Những ngày sau đó, ông Từ cùng nhiều đồng đội lại đến hiện trường, nhưng bị những khối đá lớn nằm chồng lên nhau bịt kín đường vào. Do bị đối phương phát hiện, bộ đội không chọn tập kết lương thực trong các hang đá ở Hà Nha mà tìm địa điểm mới.
Đại tá Trần Hữu Ích, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự thành phố Đà Nẵng, K600 không phải là một hang đơn lẻ mà nằm trong cả một quần thể hang động quy mô lớn.
Để phục vụ công tác quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy quân sự thành phố đã tổ chức thu thập tài liệu, gặp gỡ nhiều nhân chứng lịch sử, đồng thời tiến hành hội thảo khoa học nhằm xác minh toàn bộ dữ liệu liên quan trước khi triển khai tìm kiếm. Bên trong hang Đá Sập hiện vẫn còn lưu giữ rất nhiều dấu tích chiến tranh.
Đại tá Trần Hữu Ích cho hay qua từng lớp đất đá được bóc tách, lực lượng tìm kiếm phát hiện hàng loạt di vật sinh hoạt và chiến đấu như dép cao su, dép rọ, áo mưa, vải dù, dây thông tin, lon cá hộp, bàn chải đánh răng cùng nhiều loại đạn AK, đạn cối, đạn pháo…
Bộ Xây dựng vừa có quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong đó mạng lưới đường bộ cao tốc được quy hoạch 46 tuyến, tổng chiều dài khoảng 10.105km.
Cụ thể, trục dọc Bắc - Nam gồm tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ cửa khẩu Hữu Nghị (xã Đồng Đăng, tỉnh Lạng Sơn) đến Đất Mũi (tỉnh Cà Mau) chiều dài khoảng 2.160km, quy mô 4-12 làn xe; tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Tây từ phường An Tường (tỉnh Tuyên Quang) đến xã Châu Thành (tỉnh An Giang), chiều dài khoảng 1.250km, quy mô 4-6 làn xe.
Khu vực phía Bắc gồm 15 tuyến, chiều dài khoảng 2.840km, quy mô 4-6 làn xe.
Khu vực miền Trung và Tây Nguyên gồm 14 tuyến, chiều dài khoảng 1.745km, quy mô 4-6 làn xe.
Khu vực phía Nam gồm 10 tuyến, chiều dài khoảng 1.385km, quy mô 4-10 làn xe.
Ngoài ra, quy hoạch vành đai đô thị Hà Nội gồm 3 tuyến, chiều dài gần 430km (không bao gồm các đoạn đi trùng các tuyến cao tốc khác), quy mô 6 làn xe.
Vành đai đô thị TPHCM gồm 2 tuyến, chiều dài khoảng 300km, quy mô 8 làn xe.
Bên cạnh đó, quy hoạch cao tốc cũng bổ sung mới 5 tuyến gồm: Vành đai miền núi phía Bắc dài gần 330km từ cửa khẩu Tà Lùng (Cao Bằng) qua Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Lào Cai đến Sơn La, quy mô 4 làn xe, đầu tư sau năm 2030.
Vành đai trung du phía Bắc được chia làm 3 đoạn với chiều dài khoảng 380km, nối cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn) với Sơn La được đầu tư trước và sau năm 2030, các đoạn còn lại đầu tư sau năm 2030.
Tuyến cao tốc Hà Tĩnh - Cầu Treo dài khoảng 85km được quy hoạch quy mô 4-6 làn xe, đầu tư trước và sau năm 2030.
Tuyến cao tốc Huế - A Lưới dài khoảng 45km được quy hoạch quy mô 4 làn xe, đầu tư sau năm 2030.
Tuyến cao tốc Phan Thiết - Bảo Lộc - Gia Nghĩa - Bu Prăng dài khoảng 140km được quy hoạch quy mô 4 làn xe, trong đó đoạn Phan Thiết - Bảo Lộc - Gia Nghĩa được xác định đầu tư trước và sau năm 2030, đoạn Gia Nghĩa - Bu Prăng đầu tư sau năm 2030,...
Cụ thể, Thủ tướng Chính phủ quyết định bổ nhiệm lại ông Nguyễn Đức Chi, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Tài chính nhiệm kỳ 2025 - 2030, giữ chức Thứ trưởng Bộ Tài chính. Thời hạn bổ nhiệm là 5 năm.
Ông Nguyễn Đức Chi sinh năm 1970; quê quán Hà Nội; trình độ thạc sĩ kinh tế; cao cấp lý luận chính trị.
Ông Chi từng đảm nhiệm các chức vụ: Chánh văn phòng Bộ Tài chính, Phó vụ trưởng Vụ Tài chính các ngân hàng và tổ chức tài chính (Bộ Tài chính), Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC), Tổng giám đốc Kho bạc Nhà nước, Thứ trưởng Bộ Tài chính…
Hiện, ở Bộ Tài chính, ông Nguyễn Đức Chi phụ trách chỉ đạo trực tiếp lĩnh vực quản lý nhà nước về công tác hải quan; chứng khoán và thị trường chứng khoán, thị trường dịch vụ tài chính; công tác quản lý ngân sách nhà nước, gồm cả chi thường xuyên và chi đầu tư thuộc chức năng nhiệm vụ của Vụ Ngân sách nhà nước; công tác tài chính của các định chế tài chính; quản lý hoạt động của các doanh nghiệp thuộc Bộ Tài chính.
Ông Chi là người phát ngôn của Bộ Tài chính, đồng thời trực tiếp phụ trách Cục Hải quan, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Vụ Ngân sách nhà nước, Vụ Các định chế tài chính, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam, Công ty TNHH MTV Mua bán nợ Việt Nam, Công ty TNHH MTV Xổ số điện toán Việt Nam, Tập đoàn Bảo Việt, Ngân hàng phát triển Việt Nam...
Theo phản ánh của người dân sinh sống trong khu dân cư ấp Mới 2, xã Mỹ Hạnh (tỉnh Tây Ninh) và khu vực lân cận, trong khoảng 2 năm qua họ phải sống trong cảnh "cửa đóng then cài" suốt ngày đêm vì mùi hôi thối phát tán từ nhà xưởng của Công ty TNHH Nguyên liệu thức ăn chăn nuôi Tiến Đạt (Công ty Tiến Đạt, nằm trong cụm công nghiệp Hoàng Gia).
Theo phản ánh, mùi hôi bao trùm đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, sinh hoạt sức khỏe của người dân, nhất là người già và trẻ nhỏ.
"Sáng có mùi, trưa và chiều có mùi, tối cũng có mùi, người dân muốn ra đường tập thể dục cũng không thở nổi. Con nít, người lớn ở đây bệnh đường hô hấp liên miên. Bản thân tôi đang bị bệnh, về nhà muốn nghỉ ngơi mà ngửi cái mùi này là chịu không nổi, chỉ mong các cấp chính quyền giải quyết dứt điểm cho dân nhờ", chị Nguyễn Ngọc Mai Sương (36 tuổi, ngụ khu F7, ấp Mới 2) bức xúc nói.
Ngụ cùng ấp Mới 2, bà Phan Thị Hương (54 tuổi), cho biết tình trạng ô nhiễm này đã kéo dài ròng rã suốt gần 2 năm qua. Dù người dân đã nhiều lần gửi đơn cầu cứu khắp nơi nhưng ô nhiễm vẫn triền miên. "Chúng tôi đã phải chịu đựng hai năm trời rồi. Ở đây toàn người già với con nít, cuộc sống bị đảo lộn hoàn toàn", bà Hương nói.
Liên quan đến phản ánh của người dân, trước đó, cơ quan chức năng đã vào cuộc kiểm tra và phát hiện nhiều sai phạm tại Công ty Tiến Đạt.
Cụ thể, trong văn bản (số 3270) trả lời phản ánh của người dân, Chủ tịch UBND xã Mỹ Hạnh Trần Anh Hương, cho hay qua kiểm tra thực tế, Công ty Tiến Đạt chưa có hồ sơ môi trường được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Hệ thống xử lý khí thải lò hơi dù có lắp đặt nhưng bể dập nước vẫn bỏ lửng, chưa hoàn thiện; công ty cũng không có khu vực lưu giữ chất thải nguy hại và chưa ký hợp đồng thu gom chất thải theo quy định. Ngoài ra, Công ty Tiến Đạt đã tự ý dựng lên một nhà xưởng kiên cố để sản xuất khi không có giấy phép xây dựng.
Chủ tịch UBND xã Mỹ Hạnh đã ban hành 2 quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty Tiến Đạt gồm: Quyết định số 2662/QĐ-UBND ngày 15.9.2025 về hành vi vi phạm trật tự xây dựng với số tiền 130 triệu đồng và Quyết định số 2977/QĐ-XPHC ngày 20.3.2026 về vi phạm môi trường với số tiền 65 triệu đồng. Chủ tịch UBND xã Mỹ Hạnh cũng đã áp dụng hình phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động 4,5 tháng, buộc di dời dự án đến địa điểm phù hợp.
Tuy nhiên, theo ghi nhận của PV Báo Thanh Niên đến ngày 22.5, tại khu dân cư ấp Mới 2 nằm sát vách với khu vực sản xuất của Công ty Tiến Đạt, mùi hôi thối vẫn bao trùm.
Hiện, hàng trăm hộ dân ấp Mới 2, xã Mỹ Hạnh, tỉnh Tây Ninh đang trông chờ một biện pháp xử lý quyết liệt hơn từ UBND xã Mỹ Hạnh để tình trạng ô nhiễm được xử lý triệt để, không làm tổn hại đến sức khỏe, lợi ích của người dân.
