Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) hôm nay tuyên bố đã sử dụng “hệ thống phòng không hải quân tiên tiến” để bắn hạ một tiêm kích F-35 Mỹ trên bầu trời miền trung nước này. IRGC thêm rằng máy bay thuộc biên chế phi đoàn đồn trú tại căn cứ không quân Lakenheath ở Anh, nhấn mạnh nó đã bị vỡ vụn nên chưa thể xác định số phận người lái.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran cùng ngày công bố hình ảnh các mảnh vỡ được cho là của tiêm kích Mỹ bị bắn rơi, gồm một phần đầu cánh chính với dải đèn định vị ban đêm và cánh đuôi đứng có phù hiệu Lực lượng Không quân Mỹ ở châu Âu (USAFE).
David Cenciotti, tổng biên tập chuyên trang hàng không quân sự Aviationist, nhận định đây thực chất là mảnh vỡ của tiêm kích hạng nặng F-15E, không phải chiến đấu cơ tàng hình F-35. “Vạch màu đỏ trên cánh đuôi đứng là dấu hiệu nhận diện của Phi đoàn Tiêm kích số 494, đơn vị F-15E đồn trú tại căn cứ Lakenheath ở Anh và đã triển khai tới Jordan cho chiến dịch tấn công Iran”, ông cho hay.
Các hình ảnh khác cho thấy cụm thiết bị tác chiến điện tử kỹ thuật số (DEWS) thường được bố trí ở chót đuôi tiêm kích F-15E, cũng như hố sâu được cho là nơi máy bay lao xuống đất.
Cenciotti chỉ ra rằng chưa có dấu hiệu nào cho thấy những hình ảnh này đã được chỉnh sửa hoặc tạo bằng AI. Ông cũng bác bỏ ý kiến cho rằng đây là hiện trường tiêm kích F-15E Mỹ rơi do bị Kuwait bắn nhầm hồi đầu tháng 3, do địa hình trong ảnh không trùng khớp với bất kỳ khu vực nào ở Kuwait.
IRGC trước đó cũng tuyên bố bắn hạ một tiêm kích Mỹ trên không phận đảo Qeshm ở miền nam Iran, kèm theo video từ cảm biến hồng ngoại đang bám bắt một máy bay liên tục cơ động và thả mồi bẫy, nhưng không có cảnh máy bay trúng đạn hay bị rơi.
Cenciottin cho rằng đây dường như là chiến đấu cơ F-15, nhưng chưa rõ có liên quan đến những mảnh vỡ được công bố hay không.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, chưa đưa ra bình luận về hình ảnh các mảnh vỡ, nhưng khẳng định “tất cả chiến đấu cơ Mỹ đã được kiểm đếm”.
Nếu được xác nhận, đây sẽ là máy bay có người lái đầu tiên của Mỹ bị bắn rơi trên vùng trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát.
CENTCOM hôm 19/3 thông báo một tiêm kích tàng hình F-35A Mỹ phải hạ cánh khẩn cấp sau khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu trên bầu trời Iran, nhưng không nêu nguyên nhân cụ thể.
IRGC sau đó công bố video cảm biến hồng ngoại đang bám bắt chiếc F-35A, trước khi tên lửa phòng không phát nổ ở khoảng cách gần và khiến nó bị hư hại. Tạp chí Air & Space Forces của Mỹ hôm 22/3 dẫn nguồn thạo tin cho biết sự việc đã khiến máy bay hỏng nặng và khó lòng trở lại hoạt động trong tương lai gần, phi công cũng bị thương do trúng mảnh văng.
Tiêm kích đa năng F-15E Strike Eagle được Mỹ phát triển vào thập niên 1980, dựa trên thiết kế chiến đấu cơ hai chỗ ngồi F-15B. Mỗi chiếc có giá xuất xưởng khoảng 31 triệu USD vào thời điểm năm 1998, tương đương gần 62 triệu USD hiện nay, chưa kèm theo vũ khí.
Biến thể này được bổ sung khả năng tiến công mặt đất với độ chính xác cao, thay vì chỉ giới hạn ở năng lực đối không như dòng F-15 nguyên bản, có khả năng thực hiện các nhiệm vụ công kích sâu trong không phận đối phương mà không cần phụ thuộc vào máy bay tác chiến điện tử hoặc tiêm kích hộ tống.
Video do Bộ trưởng Itamar Ben Gvir đăng trên mạng xã hội X hôm nay cho thấy các thành viên của đội tàu nhân đạo hướng đến Gaza bị bắt trói tại cảng Ashdod, cách Tel Aviv khoảng 40 km về phía tây nam.
Trong video với tựa đề "chào mừng đến Israel", ông Ben Gvir bước vào nhà kho nơi các nhà hoạt động bị tạm giữ, vẫy cờ Israel và hét lớn: "Làm tốt lắm. Phải làm như vậy chứ".
Trước đó, các sĩ quan cảnh sát Israel đã đưa các nhà hoạt động của đội tàu xuống đất, buộc họ phải bò bằng cả tay và chân rồi lôi họ trên sàn. Các nhà hoạt động xếp thành hàng bên trong một nhà kho trong tư thế quỳ gối, úp mặt sát sàn với hai tay bị trói sau lưng bằng dây thít.
Ông Ben Gvir cũng dành lời khen "làm tốt lắm" khi đi ngang qua các sĩ quan đang trói một nhà hoạt động nữ.
Video còn cho thấy một nhóm bị ép quỳ trên sàn kim loại tại địa điểm khác, xung quanh là các container và dây kẽm gai, được canh gác bởi các sĩ quan Cảnh sát Biên giới. Ở cuối video, có thể nghe thấy tiếng một người phụ nữ van nài và la hét, trong khi ông Ben Gvir nói trước ống kính: "Đừng bận tâm bởi tiếng la hét của họ".
Đây là những nhà hoạt động thuộc đoàn tàu Global Sumud Flotilla, xuất phát từ Thổ Nhĩ Kỳ tuần trước, dự định vượt Địa Trung Hải đến Dải Gaza để phản đối lệnh phong tỏa mà Israel đang tiến hành với dải đất cũng như thu hút chú ý đến cuộc khủng hoảng nhân đạo tại đây.
Các nhà tổ chức Global Sumud Flotilla cho hay đoàn tàu bị Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) bao vây ở vùng biển cách Gaza khoảng 250 hải lý. Bộ Ngoại giao Israel thông báo trên X rằng các nhà hoạt động này đã được chuyển sang tàu của Israel, cáo buộc họ là "đội tàu khiêu khích".
Ngoại trưởng Israel Gideon Saar đã lên án ông Ben Gvir sau khi video được công bố.
"Ông ấy đã cố tình gây tổn hại cho đất nước chúng ta trong màn thể hiện nhục nhã này và đây không phải lần đầu tiên", ông Saar viết trên X, đồng thời nói thêm rằng Bộ trưởng Ben Gvir "không phải gương mặt đại diện cho Israel".
Trong một tuyên bố phản hồi video, Trung tâm Quyền pháp lý Adalah cáo buộc Israel "đang áp dụng chính sách ngược đãi và hạ nhục các nhà hoạt động". Các luật sư của Adalah đã đến trung tâm giam giữ ở miền nam Israel để gặp những người bị bắt.
Hamas cũng chỉ trích video, gọi hành động của Bộ trưởng Ben Gvir "là biểu hiện suy đồi đạo đức và tàn bạo".
Thủ tướng Italy Giorgia Meloni cho rằng cách Israel đối xử với các nhà hoạt động là "không thể chấp nhận được".
"Không thể dung thứ việc những người này, trong đó có nhiều công dân Italy, bị đối xử như vậy, điều vi phạm phẩm giá con người", bà Meloni cho biết trong một tuyên bố, đề cập đến video do Bộ trưởng Ben Gvir đăng tải, đồng thời yêu cầu Israel xin lỗi. Ông Ben Gvir hiện chưa bình luận về điều này.
Israel kiểm soát tất cả các điểm đi vào Gaza, nơi đã bị nước này phong tỏa kể từ năm 2007.
Trong xung đột Gaza, châm ngòi bởi cuộc tấn công của Hamas vào Israel hồi tháng 10/2023, vùng lãnh thổ này đã phải chịu tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng thực phẩm, thuốc men và những nhu yếu phẩm khác khi Tel Aviv có những thời điểm dừng hoàn toàn việc cung cấp viện trợ tới khu vực.
Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu ngày 7-8/5, theo lời mời của Tổng thống Philippines, Chủ tịch ASEAN 2026 Ferdinand Romualdez Marcos Jr..
"Đây là chuyến công tác nước ngoài đầu tiên, cũng là lần đầu Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN trên cương vị mới", Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho biết trong cuộc phỏng vấn trước chuyến thăm.
Tại hội nghị, Việt Nam sẽ tập trung vào một số ưu tiên lớn, trước hết là phối hợp chặt chẽ với các nước ASEAN thúc đẩy triển khai hiệu quả những ưu tiên của năm Chủ tịch ASEAN 2026 và Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, hướng tới xây dựng một Cộng đồng ASEAN tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm.
Việt Nam sẽ cùng ASEAN thúc đẩy duy trì môi trường hòa bình, an ninh và ổn định, đề cao thượng tôn luật pháp quốc tế và chủ nghĩa đa phương, tăng cường liên kết nội khối, mở rộng và làm sâu sắc quan hệ với các đối tác, qua đó củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.
Việt Nam cũng sẽ tham gia tích cực vào các nội dung ưu tiên của hội nghị, đặc biệt là vấn đề cấp bách liên quan đến an ninh năng lượng, an ninh lương thực và hỗ trợ công dân. Việt Nam đã chủ động nghiên cứu, chuẩn bị đề xuất, sáng kiến cụ thể, thiết thực nhằm nâng cao năng lực ứng phó chung của ASEAN trước những biến động và thách thức ngày càng phức tạp từ bên ngoài.
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 và các hội nghị liên quan sẽ diễn ra với chủ đề "Cùng chèo lái tương lai chung". Hội nghị mang ý nghĩa đặc biệt khi ASEAN bước vào giai đoạn phát triển mới sau 10 năm xây dựng Cộng đồng ASEAN giai đoạn năm 2015-2025.
Năm 2026 đánh dấu năm đầu tiên ASEAN triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 cùng các Kế hoạch chiến lược trên 4 trụ cột chính trị - an ninh, kinh tế, văn hóa - xã hội và kết nối. Đây sẽ là khuôn khổ định hướng quan trọng nhằm xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường, phát huy vai trò trung tâm trong thúc đẩy hợp tác và giải quyết các vấn đề khu vực.
Hội nghị lần này diễn ra trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới biến động nhanh chóng, phức tạp và khó lường, nhất là diễn biến phức tạp hiện nay ở Trung Đông, đặt ASEAN trước nhiều sức ép lớn về duy trì ổn định, bảo đảm tăng trưởng và hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn.
Những thách thức về cạnh tranh chiến lược, gián đoạn chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và bảo hộ thương mại đang tác động trực tiếp đến ổn định và đời sống người dân trong khu vực.
Hội nghị sẽ là dịp để lãnh đạo 11 quốc gia ASEAN trao đổi toàn diện về tình hình khu vực và quốc tế, thống nhất các định hướng chiến lược và đề ra quyết sách chiến lược, qua đó giúp củng cố đoàn kết, nâng cao năng lực tự cường, tiếp tục khẳng định giá trị chiến lược của ASEAN.
Một số UAV Shahed của Nga có thể đã được trang bị hệ thống tác chiến điện tử (EW) nhằm chế áp UAV đánh chặn của Ukraine và gây nhiễu radar, ông Serhii “Flash” Beskrestnov, cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine, nhận định.
Theo ông Beskrestnov, có cơ sở để nghi ngờ rằng một số UAV Shahed được lắp 2 loại hệ thống EW: một loại dùng để chế áp UAV đánh chặn của Ukraine và một loại khác dùng để gây nhiễu các trạm radar của Kiev. "Lá chắn vô hình" này có thể giúp Nga gây nhiễu và ngăn chặn hiệu quả UAV đánh chặn của đối thủ.
Quan chức Ukraine nhấn mạnh rằng thông tin này hiện vẫn chưa được xác nhận hoàn toàn, song tình hình đã được theo dõi chặt chẽ.
Trong thời gian qua, Nga tiếp tục nâng cấp các UAV của mình. Trước đó, ông Beskrestnov cho biết UAV Shahed đã bắt đầu thực hiện các động tác cơ động né tránh khi UAV đánh chặn của Ukraine tiếp cận.
Những dấu hiệu đầu tiên về giải pháp kỹ thuật cho phép UAV né đánh chặn đã xuất hiện trong thời gian qua.
Các UAV Gerbera của Nga cũng đã được trang bị các loại ăng-ten hiện đại hơn, điều có thể cho thấy quy mô sản xuất các hệ thống liên quan đang được mở rộng.
Ukraine cũng đang đáp trả bằng công nghệ: các UAV đánh chặn P1-SUN nội địa lần đầu tiên đã bắn hạ các UAV Gerbera phiên bản mới của Nga mang theo UAV FPV bên trong để giúp chúng tấn công sâu vào lãnh thổ đối phương.
Những chiếc UAV tấn công tầm xa, chi phí thấp được Nga gọi là Geran (Shahed), đã trở thành gây ra thách thức không nhỏ với Ukraine trong nhiều năm qua. Mỗi tháng, Nga phóng hàng nghìn chiếc, với thiết kế được cải tiến về hệ thống điều hướng, động cơ và đầu đạn lớn hơn.
Mặc dù Ukraine tuyên bố đã bắn hạ phần lớn các UAV Geran và các loại UAV tầm xa khác, nhưng những chiếc lọt qua đã gây ra thiệt hại cho cơ sở hạ tầng quân sự, thành phố và các cơ sở năng lượng.
Để đối phó với Shahed, Ukraine đã sáng tạo ra phương án tung các UAV đánh chặn giá rẻ, chỉ vài nghìn USD, so với giá hàng trăm nghìn USD, thậm chí triệu USD của mỗi quả tên lửa đánh chặn.
Tuy nhiên, đây là một cuộc chiến "mèo vờn chuột" đúng nghĩa khi các bên liên tục cải tiến vũ khí, gây khó khăn cho đối thủ.
Taras Tymochko, chuyên gia công nghệ tại Come Back Alive, cho biết chiếc UAV đánh chặn đầu tiên phá hủy một chiếc Geran vào đầu năm 2025 đã không còn hiệu quả sau 4 tháng. Nga đã tăng tốc độ của Shahed từ 170km/h lên hơn 200km/h, buộc các UAV đánh chặn phải được nâng cấp để đạt tốc độ 300km/h.
Một trong những thách thức lớn là việc Nga sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong các phương pháp tiếp cận và kế hoạch bay mới, khiến Ukraine khó theo kịp. Ngoài ra, Moscow còn sử dụng "mạng lưới", trong đó một nhóm UAV hoạt động như các bộ phát tín hiệu cho nhau trong các lưới trải rộng hơn 120km, cho phép chúng vô hiệu hóa hệ thống gây nhiễu định vị của Ukraine.
Vì vậy, Ukraine cũng đang nỗ lực không ngừng cập nhật công nghệ mới và xem xét các cải tiến liên tục của Nga để có thể tìm được phương án phù hợp đối phó với đối thủ có tiềm lực áp đảo.
