Nghề kho rim loại cá bống cát danh tiếng ở hồ Lắk (xã Liên Sơn Lắk, tỉnh Đắk Lắk) lặng lẽ tồn tại qua năm tháng, gắn với nhịp sống của dân chài và sự bền bỉ của những người phụ nữ quyết giữ nghề. Để có một hũ cá bống kho rim vàng ruộm, giòn rụm, không chỉ cần nguyên liệu là loài cá bống cát đặc sản từ lòng hồ mà còn là những đêm thức trắng, những buổi chợ sớm lạnh sương và đôi tay tài hoa của người chế biến.
Theo chân vợ chồng anh Trần Đoàn (nguyên cán bộ Đài truyền hình Đắk Lắk) xuống bến cá từ lúc tinh mơ, tôi mới hiểu vì sao món ăn này lại trở thành đặc sản hiếm có và đáng quý đến vậy.
Chưa đến 3 giờ sáng, tiếng gọi khẽ của anh Trần Đoàn kéo tôi ra khỏi giấc ngủ. Không khí cao nguyên về đêm se lạnh, màn đêm vẫn đặc quánh. “Đi giờ này mới thấy hết chuyện làm được một hũ cá bống cát kho rim nó phải bắt đầu từ lúc nào”, anh Đoàn nói. Con đường dẫn xuống bến cá hồ Lắk chỉ le lói ánh đèn xe máy. Khi chúng tôi đến nơi, mặt hồ vẫn còn chìm trong bóng tối, chỉ thấp thoáng ánh đèn pin từ những chiếc thuyền nhỏ đang lần lượt cập bến. Những người đàn ông và phụ nữ lặng lẽ trút từng rổ cá lên bờ.
Tiếng nước vỗ nhẹ, và cả những câu chào hỏi ngắn ngủi tạo nên một thứ âm thanh rất riêng của bến cá. Không có cảnh ồn ào trả giá như ở chợ lớn, mọi giao dịch diễn ra nhanh gọn, dứt khoát. “Đêm ni được có hơn 2 ký cá bống thôi”, một người đàn ông vừa nhấc rổ cá vừa nói, giọng có phần tiếc nuối. Đã hơn 20 năm người đàn ông này gắn với hồ Lắk để làm nghề đánh bắt cá bống cát. Anh kể, cách đây chục năm, mỗi chuyến đi có thể thu về vài chục ký cá bống cát. “Giờ thì hiếm lắm. Được vài ký là vui rồi. Có hôm đi cả đêm mà chưa được nổi 1 ký”, anh lắc đầu.
Trong ánh đèn pin, những con cá bống cát nhỏ, thân ánh bạc, vẫn còn nhảy lách tách, nhiều con bụng căng trứng. Chị Huỳnh Thị Thu Hồng (vợ anh Trần Đoàn, làm nghề rim cá bống) nhanh tay lựa từng mẻ cá. Chị không mua ồ ạt mà cúi xuống nhặt từng con, quan sát kỹ độ tươi, độ chắc. “Cá bống phải rất tươi, nhiều con còn sống, thân cứng, không bị trầy xước thì rim mới ngon”, chị Hồng vừa lựa cá vừa giải thích. Tôi hỏi sao không lấy luôn cả mớ cá cho nhanh, chị cười: “Làm món này mà ẩu là mất uy tín liền. Khách ăn quen rồi, chỉ cần dùng cá không tươi là họ biết ngay”.
Những rổ cá bống nhỏ bé, tưởng chừng bình thường nhưng lại là “vàng” của cả hồ Lắk lúc này. Người bán hiểu giá trị, người mua cũng hiểu. Không có mặc cả nhiều, bởi ai cũng biết cá ngày càng hiếm. Một cụ bà bán cá đứng cạnh góp chuyện: “Hồi trước bắt cá bống rất dễ, giờ cá ít lắm chú ơi. Thôi thì kiếm được đồng nào hay đồng nớ”.
Khi mặt trời còn chưa ló dạng, chị Hồng đã gom được vài ký cá có thể chế biến món cá bống rim giòn ngon nhất. “Thành quả của bả là cả những đêm thức khuya, dậy sớm như ri. Và chừng ấy cá sẽ trở thành những hũ đặc sản mà nhiều người chờ đợi”, anh Đoàn chỉ vào rổ cá vợ vừa mua, cho biết.
Rời bến cá khi trời vừa hửng sáng, chúng tôi trở về nhà chị Hồng. Công đoạn tiếp theo bắt đầu ngay lập tức. Những con cá bống được đổ ra chậu, rửa sạch nhiều lần để loại bỏ hết bùn cát. Công việc tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn. “Cá nhỏ, làm không kỹ là còn mùi tanh ngay”, chị Hồng nói.
Sau khi rửa sạch, cá được để ráo rồi bắt đầu ướp gia vị. Không có công thức nào được viết ra giấy. Mọi thứ nằm trong kinh nghiệm của người làm nghề. “Muối, đường, nước mắm, ớt, tiêu… phải cân bằng. Nhiều hay ít một chút là vị khác liền”, chị Hồng chia sẻ.
Cá được ướp vài giờ cho thấm. Trong lúc chờ đợi, chị tranh thủ dọn dẹp, chuẩn bị bếp. Đến khi mọi thứ sẵn sàng, chảo cá được đặt lên bếp. Lửa rim cá không được lớn. Chị Hồng chỉnh bếp nhỏ, giữ lửa liu riu. Từng phút trôi qua, mùi thơm của gia vị quyện với cá lan tỏa khắp gian bếp. Chị Hồng không rời chảo, tay cầm đũa đảo đều, mắt quan sát màu sắc từng mẻ cá. “Từ lúc này phải đứng canh liên tục. Lơ là chút là cháy hoặc không giòn đúng chuẩn”, chị nói.
Tôi nhìn đồng hồ, đã hơn một tiếng trôi qua. Chảo cá dần chuyển sang màu vàng ươm. Âm thanh xèo xèo nhỏ dần, thay vào đó là mùi thơm đậm đà, hấp dẫn đến khó tả. “Cá bống kho rim ngon là phải giòn, nhưng không quá khô. Gia vị phải thấm tận bên trong”, chị Hồng giải thích. Công đoạn kho rim kéo dài một khoảng thời gian nữa. Đến khi cá đạt độ giòn mong muốn, chị mới tắt bếp. Nhưng vẫn chưa xong. Chị Hồng còn cẩn thận sàng lọc những con cá bị gãy và gia vị bị lắng lại dưới đáy chảo để mẻ cá đều, sạch sẽ tinh tươm mới cho vào hũ. “Như vậy nhìn hũ cá mới hấp dẫn được”, chị Hồng nói.
Tôi nếm thử vài con cá, lớp ngoài giòn rụm, bên trong vẫn giữ được vị ngọt béo tự nhiên. Không khó hiểu khi món ăn này khiến nhiều người “ăn là ghiền”. Nhưng phía sau hương vị ấy là cả một hành trình vất vả. “Đêm nào cũng vậy, phải dậy từ trước 3 giờ sáng. Có hôm cá ít, làm không đủ bán. Khách đặt mà không có cũng buồn”, chị Hồng kể.
Không chỉ khách trong nước, nhiều kiều bào xa quê cũng đặt mua. Có người chờ cả tháng mới có hàng. “Mình làm không nhiều được vì cá hiếm, nhưng vẫn cố giữ nghề, để ai thích thì còn có mà ăn”, chị Hồng nói, ánh mắt thoáng chút trăn trở.
Rời nhà chị Hồng khi nắng đã lên cao, tôi vẫn còn vương vấn mùi thơm của cá bống rim trứ danh hồ Lắk. Một món ăn giản dị nhưng chứa đựng cả câu chuyện về con người, về thiên nhiên và về sự bền bỉ. Ở hồ Lắk, cá bống không còn nhiều như trước. Nghề rim cá cũng chỉ còn vài người theo đuổi. Nhưng chính sự hiếm hoi ấy lại làm nên giá trị đặc biệt.
Những đêm thức trắng của dân chài, những buổi chợ sớm lạnh sương, những giờ đứng bên bếp lửa… tất cả kết tinh trong từng hũ cá nhỏ. Có thể một ngày nào đó cá bống hồ Lắk sẽ còn hiếm hơn nữa. Nhưng chừng nào vẫn còn những người như chị Hồng, hương vị ấy vẫn còn được gìn giữ. Không chỉ là một món ăn, cá bống kho rim hồ Lắk là ký ức, là tình đất, tình người, thứ khiến ai đã trải qua đều khó lòng quên được.
Liên quan đến vụ việc phát hiện thịt lợn bệnh trong bếp ăn bán trú Trường mầm non Hòa Bình, trao đổi với Thanh Niên trưa 8.4, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Bí thư Đảng ủy xã Văn Lăng (tỉnh Thái Nguyên), xác nhận thông tin tạm đình chỉ công tác đối với bà Nguyễn Thị Minh Khoái, Hiệu trưởng Trường mầm non Hòa Bình.
Theo quyết định ngày 8.4 của UBND xã Văn Lăng, bà Nguyễn Thị Minh Khoái bị tạm đình chỉ công tác trong 15 ngày để phục công tác điều tra, xác minh liên quan đến nguồn gốc số thịt lợn dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi được phát hiện trong bếp ăn bán trú của nhà trường.
Sáng nay 8.4, UBND xã Văn Lăng đã tổ chức họp công bố thông tin liên quan đến vụ việc tại Trường mầm non Hòa Bình đến phụ huynh, người dân và cơ quan truyền thông. Tại cuộc họp, bà Khoái có tham dự và báo cáo chi tiết.
Trước đó, ngày 25.3, anh Đinh Công Long, phụ huynh có con đang học tại Trường mầm non Hòa Bình được giáo viên nhờ mang thịt lợn đi xay. Khi cầm túi thịt, anh Long phát hiện thịt mỡ có màu vàng lạ đã giữ lại một miếng để đem đi xét nghiệm, đồng thời cảnh báo đến nhà trường không cho học sinh ăn số thịt này.
Ngày 26.3, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã có thông báo, mẫu thịt lợn do bà Trịnh Thị Cam (cũng là phụ huynh có con học tại Trường mầm non Hòa Bình) mang đến kiểm nghiệm có 2/6 chỉ tiêu dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi và vi khuẩn E.coli.
Trước kiến nghị của phụ huynh, ngày 2.4, Trường mầm non Hòa Bình gửi mẫu thịt lợn lấy từ ngăn đá tủ lạnh tại trường đi xét nghiệm tại Trung tâm Chẩn đoán và xét nghiệm thú y T.Ư I.
Ngày 3.4, Trung tâm Chẩn đoán và xét nghiệm thú y Thư I có thông báo kết quả xét nghiệm mẫu thịt lợn lấy tại Trường mầm non Hòa Bình dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi.
Chiều 7.4, Phó chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Dương Văn Lượng đã chủ trì cuộc họp với các sở, ngành và lãnh đạo địa phương để chỉ đạo kịp thời chấn chỉnh và xử lý nghiêm minh các sai phạm về an toàn thực phẩm trong vụ việc xảy ra tại Trường mầm non Hòa Bình.
Lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên yêu cầu Công an tỉnh Thái Nguyên chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng khẩn trương điều tra, xác định rõ nguyên nhân và nguồn gốc thịt lợn tại Trường mầm non Hòa Bình, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.
Từ kết quả xét nghiệm mẫu thịt lợn dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi tại Trường mầm non Hòa Bình, Phó chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Dương Văn Lượng đề nghị Đảng ủy xã Văn Lăng thực hiện quy trình kiểm tra dấu hiệu vi phạm của Chi bộ Trường mầm non Hòa Bình, bí thư chi bộ, hiệu trưởng nhà trường, trong đó tập trung xem xét, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan.
Trong vụ việc này, ông Dương Văn Lượng yêu cầu các cơ quan, đơn vị chủ động chỉ đạo kiểm tra, xác minh toàn diện vụ việc, không né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; làm rõ nguyên nhân, nguồn gốc thực phẩm, quy trình cung ứng, chế biến và tổ chức bữa ăn tại các nhà trường, bếp ăn tập thể, không để xảy ra các vụ việc tương tự.
Buổi tiếp xúc cử tri còn được kết nối trực tuyến tới điểm cầu tại các xã, phường: Tây Nam, Long Nguyên, Chánh Phú Hòa, Thới Hòa, Hòa Lợi, Minh Thạnh, Dầu Tiếng, Long Hòa, Thanh An, Trừ Văn Thố và Bàu Bàng (khu vực tỉnh Bình Dương cũ).
Tổ đại biểu số 2 Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM có đại biểu Nguyễn Phạm Duy Trang, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội.
Đại biểu Trung tướng Tào Đức Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông quân đội; Linh mục Nguyễn Văn Riễn, Phó chủ tịch, Tổng thư ký Trung ương Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Đoàn kết Công giáo Việt Nam TP.HCM.
Nhiều ý kiến kiến nghị của cử tri tại buổi tiếp xúc đề nghị Quốc hội và cơ quan chức năng có giải pháp bình ổn giá các mặt hàng thiết yếu, tăng cường các giải pháp ngăn chặn tình trạng lừa đảo trên không gian mạng.
Cử tri cũng kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét điều chỉnh, bổ sung chính sách cho phép hộ nghèo, hộ khó khăn được ghi nợ khi chuyển mục đích sử dụng đất để xây dựng nhà ở.
Đồng thời tiếp tục đẩy mạnh liên thông cơ sở dữ liệu nhằm tạo thuận lợi trong giải quyết thủ tục hành chính, các kiến nghị khác liên quan lĩnh vực thuế, giáo dục, bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế…
Trước đó, sáng cùng ngày, Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM (tổ đại biểu số 2) tiếp xúc cử tri tại phường Tân Uyên và kết nối tới các xã, phường: Bình Cơ, An Long, Phú Giáo, Phước Hòa, Phước Thành, Bắc Tân Uyên, Thường Tân (khu vực thành phố Tân Uyên, huyện Bắc Tân Uyên, tỉnh Bình Dương cũ).
Ngày 2.6, Công an phường Bình Trị Đông cùng các đơn vị nghiệp vụ Công an TP.HCM phong tỏa hiện trường, điều tra làm rõ vụ cháy xưởng mút xốp trên đường Hương Lộ 2.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 16 giờ cùng ngày, người dân phát hiện cháy tại xưởng mút xốp trong con hẻm ở đường Hương Lộ 2, phường Bình Trị Đông, TP.HCM.
Lúc này, người dân xung quanh và các công nhân đang làm việc tại xưởng cùng nhau dập lửa. Tuy nhiên, do bên trong chứa nhiều vật liệu dễ cháy, ngọn lửa nhanh chóng lan rộng khiến việc chữa cháy tại chỗ bất thành.
Một công nhân kể lại: “Lửa cháy nhanh quá, chúng tôi không xử lý kịp. Dù đã huy động thêm bình chữa cháy từ nhà dân lân cận nhưng vẫn không ăn thua”.
Do hiện trường vụ cháy xưởng mút xốp nằm sát các dãy nhà trọ và nhà dân, nguy cơ cháy lan là rất cao. Nhận tin báo, Đội Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ khu vực 9 và khu vực 20 đã điều động khoảng 10 xe chuyên dụng cùng hàng chục cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường triển khai khống chế hỏa hoạn.
Lực lượng chức năng đã chia thành nhiều hướng, dùng vòi rồng phun nước để cô lập đám cháy, đồng thời hỗ trợ người dân di dời tài sản ra khu vực an toàn.
Ghi nhận tại hiện trường, đám cháy tỏa khói đen bốc cao, khiến nhiều người sống xung quanh đây nháo nhào chạy ra đường để tránh bị ngạt khói. Đường Hương Lộ 2 và các hẻm lân cận vụ cháy được phong tỏa để phục vụ chữa cháy.
Ngoài ra, một người đàn ông bị thương ở chân do bỏng từ vụ cháy nhưng vẫn đi lại được và tỉnh táo, được người dân hỗ trợ băng bó rồi chở vào bệnh viện kiểm tra y tế.
Chiều tối cùng ngày, trao đổi với chúng tôi, một lãnh đạo UBND phường Bình Trị Đông xác nhận có vụ cháy xưởng mút xốp trên địa bàn, hiện đám cháy đã được khống chế hoàn toàn. Cơ quan công an đang tiến hành khám nghiệm hiện trường để làm rõ nguyên nhân cũng như thống kê thiệt hại tài sản do vụ cháy xưởng mút xốp này.
