Nghề kho rim loại cá bống cát danh tiếng ở hồ Lắk (xã Liên Sơn Lắk, tỉnh Đắk Lắk) lặng lẽ tồn tại qua năm tháng, gắn với nhịp sống của dân chài và sự bền bỉ của những người phụ nữ quyết giữ nghề. Để có một hũ cá bống kho rim vàng ruộm, giòn rụm, không chỉ cần nguyên liệu là loài cá bống cát đặc sản từ lòng hồ mà còn là những đêm thức trắng, những buổi chợ sớm lạnh sương và đôi tay tài hoa của người chế biến.
Theo chân vợ chồng anh Trần Đoàn (nguyên cán bộ Đài truyền hình Đắk Lắk) xuống bến cá từ lúc tinh mơ, tôi mới hiểu vì sao món ăn này lại trở thành đặc sản hiếm có và đáng quý đến vậy.
Chưa đến 3 giờ sáng, tiếng gọi khẽ của anh Trần Đoàn kéo tôi ra khỏi giấc ngủ. Không khí cao nguyên về đêm se lạnh, màn đêm vẫn đặc quánh. “Đi giờ này mới thấy hết chuyện làm được một hũ cá bống cát kho rim nó phải bắt đầu từ lúc nào”, anh Đoàn nói. Con đường dẫn xuống bến cá hồ Lắk chỉ le lói ánh đèn xe máy. Khi chúng tôi đến nơi, mặt hồ vẫn còn chìm trong bóng tối, chỉ thấp thoáng ánh đèn pin từ những chiếc thuyền nhỏ đang lần lượt cập bến. Những người đàn ông và phụ nữ lặng lẽ trút từng rổ cá lên bờ.
Tiếng nước vỗ nhẹ, và cả những câu chào hỏi ngắn ngủi tạo nên một thứ âm thanh rất riêng của bến cá. Không có cảnh ồn ào trả giá như ở chợ lớn, mọi giao dịch diễn ra nhanh gọn, dứt khoát. “Đêm ni được có hơn 2 ký cá bống thôi”, một người đàn ông vừa nhấc rổ cá vừa nói, giọng có phần tiếc nuối. Đã hơn 20 năm người đàn ông này gắn với hồ Lắk để làm nghề đánh bắt cá bống cát. Anh kể, cách đây chục năm, mỗi chuyến đi có thể thu về vài chục ký cá bống cát. “Giờ thì hiếm lắm. Được vài ký là vui rồi. Có hôm đi cả đêm mà chưa được nổi 1 ký”, anh lắc đầu.
Trong ánh đèn pin, những con cá bống cát nhỏ, thân ánh bạc, vẫn còn nhảy lách tách, nhiều con bụng căng trứng. Chị Huỳnh Thị Thu Hồng (vợ anh Trần Đoàn, làm nghề rim cá bống) nhanh tay lựa từng mẻ cá. Chị không mua ồ ạt mà cúi xuống nhặt từng con, quan sát kỹ độ tươi, độ chắc. “Cá bống phải rất tươi, nhiều con còn sống, thân cứng, không bị trầy xước thì rim mới ngon”, chị Hồng vừa lựa cá vừa giải thích. Tôi hỏi sao không lấy luôn cả mớ cá cho nhanh, chị cười: “Làm món này mà ẩu là mất uy tín liền. Khách ăn quen rồi, chỉ cần dùng cá không tươi là họ biết ngay”.
Những rổ cá bống nhỏ bé, tưởng chừng bình thường nhưng lại là “vàng” của cả hồ Lắk lúc này. Người bán hiểu giá trị, người mua cũng hiểu. Không có mặc cả nhiều, bởi ai cũng biết cá ngày càng hiếm. Một cụ bà bán cá đứng cạnh góp chuyện: “Hồi trước bắt cá bống rất dễ, giờ cá ít lắm chú ơi. Thôi thì kiếm được đồng nào hay đồng nớ”.
Khi mặt trời còn chưa ló dạng, chị Hồng đã gom được vài ký cá có thể chế biến món cá bống rim giòn ngon nhất. “Thành quả của bả là cả những đêm thức khuya, dậy sớm như ri. Và chừng ấy cá sẽ trở thành những hũ đặc sản mà nhiều người chờ đợi”, anh Đoàn chỉ vào rổ cá vợ vừa mua, cho biết.
Rời bến cá khi trời vừa hửng sáng, chúng tôi trở về nhà chị Hồng. Công đoạn tiếp theo bắt đầu ngay lập tức. Những con cá bống được đổ ra chậu, rửa sạch nhiều lần để loại bỏ hết bùn cát. Công việc tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn. “Cá nhỏ, làm không kỹ là còn mùi tanh ngay”, chị Hồng nói.
Sau khi rửa sạch, cá được để ráo rồi bắt đầu ướp gia vị. Không có công thức nào được viết ra giấy. Mọi thứ nằm trong kinh nghiệm của người làm nghề. “Muối, đường, nước mắm, ớt, tiêu… phải cân bằng. Nhiều hay ít một chút là vị khác liền”, chị Hồng chia sẻ.
Cá được ướp vài giờ cho thấm. Trong lúc chờ đợi, chị tranh thủ dọn dẹp, chuẩn bị bếp. Đến khi mọi thứ sẵn sàng, chảo cá được đặt lên bếp. Lửa rim cá không được lớn. Chị Hồng chỉnh bếp nhỏ, giữ lửa liu riu. Từng phút trôi qua, mùi thơm của gia vị quyện với cá lan tỏa khắp gian bếp. Chị Hồng không rời chảo, tay cầm đũa đảo đều, mắt quan sát màu sắc từng mẻ cá. “Từ lúc này phải đứng canh liên tục. Lơ là chút là cháy hoặc không giòn đúng chuẩn”, chị nói.
Tôi nhìn đồng hồ, đã hơn một tiếng trôi qua. Chảo cá dần chuyển sang màu vàng ươm. Âm thanh xèo xèo nhỏ dần, thay vào đó là mùi thơm đậm đà, hấp dẫn đến khó tả. “Cá bống kho rim ngon là phải giòn, nhưng không quá khô. Gia vị phải thấm tận bên trong”, chị Hồng giải thích. Công đoạn kho rim kéo dài một khoảng thời gian nữa. Đến khi cá đạt độ giòn mong muốn, chị mới tắt bếp. Nhưng vẫn chưa xong. Chị Hồng còn cẩn thận sàng lọc những con cá bị gãy và gia vị bị lắng lại dưới đáy chảo để mẻ cá đều, sạch sẽ tinh tươm mới cho vào hũ. “Như vậy nhìn hũ cá mới hấp dẫn được”, chị Hồng nói.
Tôi nếm thử vài con cá, lớp ngoài giòn rụm, bên trong vẫn giữ được vị ngọt béo tự nhiên. Không khó hiểu khi món ăn này khiến nhiều người “ăn là ghiền”. Nhưng phía sau hương vị ấy là cả một hành trình vất vả. “Đêm nào cũng vậy, phải dậy từ trước 3 giờ sáng. Có hôm cá ít, làm không đủ bán. Khách đặt mà không có cũng buồn”, chị Hồng kể.
Không chỉ khách trong nước, nhiều kiều bào xa quê cũng đặt mua. Có người chờ cả tháng mới có hàng. “Mình làm không nhiều được vì cá hiếm, nhưng vẫn cố giữ nghề, để ai thích thì còn có mà ăn”, chị Hồng nói, ánh mắt thoáng chút trăn trở.
Rời nhà chị Hồng khi nắng đã lên cao, tôi vẫn còn vương vấn mùi thơm của cá bống rim trứ danh hồ Lắk. Một món ăn giản dị nhưng chứa đựng cả câu chuyện về con người, về thiên nhiên và về sự bền bỉ. Ở hồ Lắk, cá bống không còn nhiều như trước. Nghề rim cá cũng chỉ còn vài người theo đuổi. Nhưng chính sự hiếm hoi ấy lại làm nên giá trị đặc biệt.
Những đêm thức trắng của dân chài, những buổi chợ sớm lạnh sương, những giờ đứng bên bếp lửa… tất cả kết tinh trong từng hũ cá nhỏ. Có thể một ngày nào đó cá bống hồ Lắk sẽ còn hiếm hơn nữa. Nhưng chừng nào vẫn còn những người như chị Hồng, hương vị ấy vẫn còn được gìn giữ. Không chỉ là một món ăn, cá bống kho rim hồ Lắk là ký ức, là tình đất, tình người, thứ khiến ai đã trải qua đều khó lòng quên được.
Sáng 15/6, tại trụ sở báo Nhân dân (71 Hàng Trống, Hà Nội), UBND tỉnh Cao Bằng phối hợp với báo Nhân dân và Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức tọa đàm "Báo Việt Nam Độc lập và dòng chảy 101 năm Báo chí cách mạng Việt Nam".
Sự kiện diễn ra nhân kỷ niệm 101 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2026) và hướng tới kỷ niệm 85 năm ngày báo Việt Nam Độc lập ra số đầu tiên (1/8/1941-1/8/2026).
Tọa đàm quy tụ các nhà nghiên cứu, nhà báo lão thành, lãnh đạo các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương nhằm nhìn lại giá trị lịch sử của báo Việt Nam Độc lập, đồng thời trao đổi những bài học, kinh nghiệm đối với nền báo chí cách mạng trong giai đoạn phát triển mới.
Vị trí đặc biệt của Báo Việt Nam Độc lập
Phát biểu khai mạc tọa đàm, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa khẳng định báo Việt Nam Độc lập có vị trí đặc biệt trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam.
Ông nhắc lại, sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc và chọn Cao Bằng làm nơi xây dựng căn cứ địa cách mạng.
Ngày 1/8/1941, tại Pác Bó (Cao Bằng), Người trực tiếp sáng lập và chỉ đạo xuất bản báo Việt Nam Độc lập là một trong những tờ báo cách mạng có ý nghĩa đặc biệt trong giai đoạn chuẩn bị Tổng khởi nghĩa giành chính quyền.
Trong điều kiện hoạt động bí mật giữa núi rừng Việt Bắc, thiếu thốn cả về cơ sở vật chất lẫn phương tiện kỹ thuật, báo Việt Nam Độc lập vẫn thực hiện xuất sắc sứ mệnh tuyên truyền đường lối của Đảng, phổ biến chủ trương của Mặt trận Việt Minh, giác ngộ cách mạng và khơi dậy tinh thần yêu nước trong quần chúng nhân dân.
Theo Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng, tờ báo đã góp phần quan trọng vào việc tập hợp, đoàn kết các tầng lớp nhân dân, tạo nên sức mạnh toàn dân tộc, tiến tới thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 và sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
"Lịch sử của báo Việt Nam Độc lập không chỉ là lịch sử của một tờ báo mà còn là minh chứng sinh động cho vai trò của báo chí trong việc kết nối ý Đảng với lòng dân, chuyển hóa khát vọng độc lập dân tộc thành hành động cách mạng của hàng triệu người dân", ông Lê Hải Hòa nhấn mạnh.
Phát biểu đề dẫn tọa đàm, Tổng Biên tập báo Nhân dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh cho biết sự ra đời của báo Việt Nam Độc lập là một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam.
Theo ông Lê Quốc Minh, ngày 1/8/1941, trong bối cảnh đất nước còn dưới ách thống trị của thực dân Pháp và phát xít Nhật, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trực tiếp sáng lập báo Việt Nam Độc lập, đồng thời tham gia hầu hết các khâu từ viết bài, biên tập, minh họa đến in ấn và phát hành.
Những bài viết trên báo Việt Nam Độc lập được thể hiện bằng ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu, gần gũi với quần chúng nhưng chứa đựng nội dung chính trị sâu sắc. Đây cũng là đặc trưng nổi bật trong phong cách làm báo Hồ Chí Minh - ngắn gọn, súc tích, thiết thực và hướng tới hành động.
Tổng Biên tập báo Nhân dân nêu rõ, hành trình của báo Việt Nam Độc lập để lại nhiều bài học còn nguyên giá trị đối với báo chí hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh thông tin ngày càng gay gắt, đó là sự kiên định tôn chỉ, mục đích; tinh thần trách nhiệm trong định hướng dư luận xã hội; khả năng tạo ra những sản phẩm báo chí dễ tiếp cận, gần gũi với công chúng,...
Di sản quý báu của nền báo chí cách mạng Việt Nam
Tại tọa đàm, các đại biểu tập trung thảo luận 5 nhóm nội dung trọng tâm. Trong đó, nhiều ý kiến đi sâu phân tích bối cảnh ra đời, vai trò và những đóng góp lịch sử của báo Việt Nam Độc lập đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam.
Các đại biểu cũng trao đổi về việc bảo tồn và phát huy giá trị của tờ báo gắn với Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó; phát huy vai trò của báo chí trong đồng hành cùng phát triển địa phương, truyền thông chính sách; những yêu cầu đặt ra đối với báo chí địa phương trong giai đoạn chuyển đổi số và sắp xếp tổ chức bộ máy hiện nay.
Phát biểu bế mạc tọa đàm, Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng Phan Thăng An khẳng định báo Việt Nam Độc lập là di sản quý báu của nền báo chí cách mạng Việt Nam và là niềm tự hào của quê hương cội nguồn cách mạng Cao Bằng.
Ông Phan Thăng An nhìn nhận, trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của truyền thông đa nền tảng, báo chí càng phải giữ vững bản lĩnh chính trị, thực hiện tốt vai trò định hướng dư luận, lan tỏa khát vọng phát triển đất nước, góp phần củng cố niềm tin xã hội và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng cho biết địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan báo chí, các nhà khoa học và tổ chức chuyên môn để nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị của báo Việt Nam Độc lập, biến di sản báo chí cách mạng thành nguồn lực phục vụ giáo dục truyền thống, phát triển văn hóa, du lịch và khơi dậy khát vọng phát triển quê hương, đất nước.
Ngày 30.4, Công an phường Hội An Tây (thành phố Đà Nẵng) cho biết, đang củng cố hồ sơ, xử lý nghi phạm Trần Phôn (19 tuổi, trú thành phố Huế) về hành vi cướp giật tài sản.
Trước đó, lúc 17 giờ ngày 29.4, bà L.T.B.L (41 tuổi, trú phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng) đến trình báo việc bị cướp giật túi xách. Theo đó, khoảng 22 giờ ngày 25.4, khi bà L. chạy xe đạp điện trên đường Thích Quảng Đức (phường Hội An Tây) thì bị một nam thanh niên chạy xe máy áp sát từ phía sau, giật túi xách để trong giỏ xe rồi tẩu thoát. Bên trong túi xách có khoảng 25 triệu đồng và 1 điện thoại iPhone 12 Pro Max.
Xác định nghi phạm hoạt động liều lĩnh, Công an phường Hội An Tây đã khẩn trương triển khai truy vết, rà soát và tăng cường tuần tra, kiểm soát địa bàn.
Đến 20 giờ 40 cùng ngày (29.4), tại khu vực ngã ba Lý Thái Tổ - Lý Thường Kiệt (phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng), lực lượng công an phát hiện một thanh niên có đặc điểm trùng khớp, đang có biểu hiện theo dõi, áp sát 2 nữ du khách nước ngoài nên đã khống chế, bắt giữ.
Tại cơ quan công an, Trần Phôn khai nhận vào khu vực phố cổ Hội An xin việc nhưng không có tiền tiêu xài nên nảy sinh ý định cướp giật.
Qua xác minh, nghi phạm không có nơi ở ổn định, thường ngủ tại các quán cà phê, lợi dụng đêm tối và đường vắng để gây án.
Ngoài ra, Phôn còn khai trước đó (khoảng 20 giờ ngày 27.4) đã cướp giật túi xách của người nước ngoài tại phường Hội An Đông, rồi đến cánh đồng trống thuộc phường Hội An Tây, lấy tiền và điện thoại, vứt lại túi xách. Công an đã thu hồi túi xách cùng nhiều giấy tờ, vật dụng cá nhân để trả lại cho bị hại.
Công an thành phố Đà Nẵng khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác khi tham gia giao thông, nhất là vào ban đêm hoặc tại các tuyến đường vắng; không để tài sản có giá trị ở vị trí dễ bị cướp giật. Nếu bị cướp giật thì liên hệ công an gần nhất để được hỗ trợ, giải quyết.
Khoảng 1h ngày 1/4, vùng mây đối lưu phát triển và gây mưa đá cho 28 xã phường ở Hà Nội, trong đó có Yên Hòa, Vĩnh Hưng, Gia Lâm, Từ Liêm, Thanh Trì, Yên Nghĩa, Hát Môn, An Khánh... Sau đó vùng mây di chuyển, gây mưa một số phường trung tâm như Thanh Xuân.
Chị Hải Yên ở Đan Phượng cho biết mưa đá hạt nhỏ xuất hiện lúc 2h, duy trì khoảng 5 phút, sau đó chuyển sang mưa lớn.
Tại Cao Bằng, 16h hôm qua, mưa đá trút xuống xã Hà Quảng trong khoảng 15 phút, đến tối thì xuất hiện ở xã Minh Khai, Nam Quang. Hạt mưa đá dày, kích cỡ 1-2 cm, cùng giông lốc đã khiến nhiều mái nhiều nhà dân bị thủng hoặc cuốn bay. Nhà chức trách đang thống kê thiệt hại.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia lúc 4h40 tiếp tục phát tin cảnh báo vùng mây đối lưu đang phát triển ở 28 phường xã Yên Hòa, Vĩnh Hưng, Gia Lâm, Từ Liêm, Thanh Trì, Yên Nghĩa, Hát Môn, An Khánh, Quốc Oai, Hưng Đạo, Phú Cát, Chương Mỹ, Phú Nghĩa, Xuân Mai, Quảng Bị, Trần Phú, Hòa Phú, Bình Minh, Tam Hưng, Dân Hòa, Thường Tín, Hồng Vân, Thượng Phúc, Chương Dương, Phú Xuyên, Ứng Hòa, Mỹ Đức, Hương Sơn.
Trong khoảng từ 30 phút đến 3 giờ tới, vùng mây này gây mưa cho các phường xã nói trên, sau đó sẽ mở rộng sang nội thành Hà Nội. Trong mưa giông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Đây là lần thứ hai Hà Nội cũng như các tỉnh miền Bắc xuất hiện giông lốc, mưa đá. Trước đó ngày 29-30/3, hiện tượng này đã khiến 6 người chết. Trong đó, có các trường hợp bị sét đánh tại Tuyên Quang và Sơn La, cùng nạn nhân tử vong do lật thuyền khi giông lốc trên biển và sông, hồ. Ngoài ra, 9 người bị thương.
Thiên tai cũng làm 13 ngôi nhà sập đổ, hơn 6.500 nhà bị tốc mái, hư hỏng; hàng trăm công trình, trường học, nhà văn hóa bị ảnh hưởng; hàng trăm hecta hoa màu, cây trồng bị thiệt hại.
Miền Bắc đang chuyển từ mùa xuân sang hè, thời tiết thường xuất hiện các hình thái cực đoan như giông lốc, mưa đá, sấm sét. Mưa đá hình thành do sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa khối không khí lạnh và nền nhiệt tăng nhanh ban ngày khiến khí quyển trở nên bất ổn, tạo điều kiện cho các đám mây giông phát triển mạnh. Chỉ trong thời gian ngắn, gió giật có thể tăng cấp, kèm theo mưa đá và lốc xoáy, gây tốc mái nhà, gãy đổ cây cối, ảnh hưởng đến sinh hoạt và sản xuất.
Cơ quan khí tượng khuyến khích người dân theo dõi sát diễn biến thời tiết, hạn chế ra ngoài khi có giông, gia cố nhà cửa và phương tiện để giảm thiểu rủi ro.
