Nghề kho rim loại cá bống cát danh tiếng ở hồ Lắk (xã Liên Sơn Lắk, tỉnh Đắk Lắk) lặng lẽ tồn tại qua năm tháng, gắn với nhịp sống của dân chài và sự bền bỉ của những người phụ nữ quyết giữ nghề. Để có một hũ cá bống kho rim vàng ruộm, giòn rụm, không chỉ cần nguyên liệu là loài cá bống cát đặc sản từ lòng hồ mà còn là những đêm thức trắng, những buổi chợ sớm lạnh sương và đôi tay tài hoa của người chế biến.
Theo chân vợ chồng anh Trần Đoàn (nguyên cán bộ Đài truyền hình Đắk Lắk) xuống bến cá từ lúc tinh mơ, tôi mới hiểu vì sao món ăn này lại trở thành đặc sản hiếm có và đáng quý đến vậy.
Chưa đến 3 giờ sáng, tiếng gọi khẽ của anh Trần Đoàn kéo tôi ra khỏi giấc ngủ. Không khí cao nguyên về đêm se lạnh, màn đêm vẫn đặc quánh. “Đi giờ này mới thấy hết chuyện làm được một hũ cá bống cát kho rim nó phải bắt đầu từ lúc nào”, anh Đoàn nói. Con đường dẫn xuống bến cá hồ Lắk chỉ le lói ánh đèn xe máy. Khi chúng tôi đến nơi, mặt hồ vẫn còn chìm trong bóng tối, chỉ thấp thoáng ánh đèn pin từ những chiếc thuyền nhỏ đang lần lượt cập bến. Những người đàn ông và phụ nữ lặng lẽ trút từng rổ cá lên bờ.
Tiếng nước vỗ nhẹ, và cả những câu chào hỏi ngắn ngủi tạo nên một thứ âm thanh rất riêng của bến cá. Không có cảnh ồn ào trả giá như ở chợ lớn, mọi giao dịch diễn ra nhanh gọn, dứt khoát. “Đêm ni được có hơn 2 ký cá bống thôi”, một người đàn ông vừa nhấc rổ cá vừa nói, giọng có phần tiếc nuối. Đã hơn 20 năm người đàn ông này gắn với hồ Lắk để làm nghề đánh bắt cá bống cát. Anh kể, cách đây chục năm, mỗi chuyến đi có thể thu về vài chục ký cá bống cát. “Giờ thì hiếm lắm. Được vài ký là vui rồi. Có hôm đi cả đêm mà chưa được nổi 1 ký”, anh lắc đầu.
Trong ánh đèn pin, những con cá bống cát nhỏ, thân ánh bạc, vẫn còn nhảy lách tách, nhiều con bụng căng trứng. Chị Huỳnh Thị Thu Hồng (vợ anh Trần Đoàn, làm nghề rim cá bống) nhanh tay lựa từng mẻ cá. Chị không mua ồ ạt mà cúi xuống nhặt từng con, quan sát kỹ độ tươi, độ chắc. “Cá bống phải rất tươi, nhiều con còn sống, thân cứng, không bị trầy xước thì rim mới ngon”, chị Hồng vừa lựa cá vừa giải thích. Tôi hỏi sao không lấy luôn cả mớ cá cho nhanh, chị cười: “Làm món này mà ẩu là mất uy tín liền. Khách ăn quen rồi, chỉ cần dùng cá không tươi là họ biết ngay”.
Những rổ cá bống nhỏ bé, tưởng chừng bình thường nhưng lại là “vàng” của cả hồ Lắk lúc này. Người bán hiểu giá trị, người mua cũng hiểu. Không có mặc cả nhiều, bởi ai cũng biết cá ngày càng hiếm. Một cụ bà bán cá đứng cạnh góp chuyện: “Hồi trước bắt cá bống rất dễ, giờ cá ít lắm chú ơi. Thôi thì kiếm được đồng nào hay đồng nớ”.
Khi mặt trời còn chưa ló dạng, chị Hồng đã gom được vài ký cá có thể chế biến món cá bống rim giòn ngon nhất. “Thành quả của bả là cả những đêm thức khuya, dậy sớm như ri. Và chừng ấy cá sẽ trở thành những hũ đặc sản mà nhiều người chờ đợi”, anh Đoàn chỉ vào rổ cá vợ vừa mua, cho biết.
Rời bến cá khi trời vừa hửng sáng, chúng tôi trở về nhà chị Hồng. Công đoạn tiếp theo bắt đầu ngay lập tức. Những con cá bống được đổ ra chậu, rửa sạch nhiều lần để loại bỏ hết bùn cát. Công việc tưởng đơn giản nhưng đòi hỏi sự kiên nhẫn. “Cá nhỏ, làm không kỹ là còn mùi tanh ngay”, chị Hồng nói.
Sau khi rửa sạch, cá được để ráo rồi bắt đầu ướp gia vị. Không có công thức nào được viết ra giấy. Mọi thứ nằm trong kinh nghiệm của người làm nghề. “Muối, đường, nước mắm, ớt, tiêu… phải cân bằng. Nhiều hay ít một chút là vị khác liền”, chị Hồng chia sẻ.
Cá được ướp vài giờ cho thấm. Trong lúc chờ đợi, chị tranh thủ dọn dẹp, chuẩn bị bếp. Đến khi mọi thứ sẵn sàng, chảo cá được đặt lên bếp. Lửa rim cá không được lớn. Chị Hồng chỉnh bếp nhỏ, giữ lửa liu riu. Từng phút trôi qua, mùi thơm của gia vị quyện với cá lan tỏa khắp gian bếp. Chị Hồng không rời chảo, tay cầm đũa đảo đều, mắt quan sát màu sắc từng mẻ cá. “Từ lúc này phải đứng canh liên tục. Lơ là chút là cháy hoặc không giòn đúng chuẩn”, chị nói.
Tôi nhìn đồng hồ, đã hơn một tiếng trôi qua. Chảo cá dần chuyển sang màu vàng ươm. Âm thanh xèo xèo nhỏ dần, thay vào đó là mùi thơm đậm đà, hấp dẫn đến khó tả. “Cá bống kho rim ngon là phải giòn, nhưng không quá khô. Gia vị phải thấm tận bên trong”, chị Hồng giải thích. Công đoạn kho rim kéo dài một khoảng thời gian nữa. Đến khi cá đạt độ giòn mong muốn, chị mới tắt bếp. Nhưng vẫn chưa xong. Chị Hồng còn cẩn thận sàng lọc những con cá bị gãy và gia vị bị lắng lại dưới đáy chảo để mẻ cá đều, sạch sẽ tinh tươm mới cho vào hũ. “Như vậy nhìn hũ cá mới hấp dẫn được”, chị Hồng nói.
Tôi nếm thử vài con cá, lớp ngoài giòn rụm, bên trong vẫn giữ được vị ngọt béo tự nhiên. Không khó hiểu khi món ăn này khiến nhiều người “ăn là ghiền”. Nhưng phía sau hương vị ấy là cả một hành trình vất vả. “Đêm nào cũng vậy, phải dậy từ trước 3 giờ sáng. Có hôm cá ít, làm không đủ bán. Khách đặt mà không có cũng buồn”, chị Hồng kể.
Không chỉ khách trong nước, nhiều kiều bào xa quê cũng đặt mua. Có người chờ cả tháng mới có hàng. “Mình làm không nhiều được vì cá hiếm, nhưng vẫn cố giữ nghề, để ai thích thì còn có mà ăn”, chị Hồng nói, ánh mắt thoáng chút trăn trở.
Rời nhà chị Hồng khi nắng đã lên cao, tôi vẫn còn vương vấn mùi thơm của cá bống rim trứ danh hồ Lắk. Một món ăn giản dị nhưng chứa đựng cả câu chuyện về con người, về thiên nhiên và về sự bền bỉ. Ở hồ Lắk, cá bống không còn nhiều như trước. Nghề rim cá cũng chỉ còn vài người theo đuổi. Nhưng chính sự hiếm hoi ấy lại làm nên giá trị đặc biệt.
Những đêm thức trắng của dân chài, những buổi chợ sớm lạnh sương, những giờ đứng bên bếp lửa… tất cả kết tinh trong từng hũ cá nhỏ. Có thể một ngày nào đó cá bống hồ Lắk sẽ còn hiếm hơn nữa. Nhưng chừng nào vẫn còn những người như chị Hồng, hương vị ấy vẫn còn được gìn giữ. Không chỉ là một món ăn, cá bống kho rim hồ Lắk là ký ức, là tình đất, tình người, thứ khiến ai đã trải qua đều khó lòng quên được.
Theo lộ trình áp dụng quy chuẩn khí thải được Chính phủ quy định, thời điểm bắt đầu thực hiện kiểm định khí thải xe máy, mô tô tham gia giao thông đường bộ như sau:
Từ 1.7.2027 đối với Hà Nội và TP.HCM.
Từ 1.7.2028 đối với các thành phố còn lại.
Từ 1.7.2030 đối với các tỉnh còn lại. Tùy theo tình hình thực tế, các tỉnh này có thể quy định áp dụng thời hạn sớm hơn.
Quyết định của Chính phủ nêu rõ, xe mô tô sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2008, áp dụng Mức 1 - Giá trị giới hạn tối đa cho phép của khí thải quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.
Xe mô tô sản xuất hoặc nhập khẩu từ năm 2008 đến hết năm 2016, áp dụng Mức 2 - Giá trị giới hạn tối đa cho phép của khí thải quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.
Xe mô tô sản xuất hoặc nhập khẩu từ năm 2017 đến ngày 30.6.2026, áp dụng Mức 3 - Giá trị giới hạn tối đa cho phép của khí thải quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.
Xe mô tô sản xuất hoặc nhập khẩu từ ngày 1.7.2026, áp dụng Mức 4 - Giá trị giới hạn tối đa cho phép của khí thải quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.
Xe gắn máy sản xuất hoặc nhập khẩu trước năm 2016, áp dụng Mức 1 - Giá trị giới hạn tối đa cho phép của khí thải quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.
Xe gắn máy sản xuất hoặc nhập khẩu từ năm 2017 đến ngày 30.6.2027, áp dụng Mức 2 - Giá trị giới hạn tối đa cho phép của khí thải quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.
Xe gắn máy sản xuất hoặc nhập khẩu từ ngày 1.7.2027, áp dụng Mức 4 - Giá trị giới hạn tối đa cho phép của khí thải quy định tại Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.
Từ 1.1.2028, xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông tại Hà Nội và TP.HCM phải đáp ứng quy định về khí thải Mức 2 trở lên. Xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông vào "vùng phát thải thấp" của Hà Nội theo quy định của luật Thủ đô phải đáp ứng quy định về khí thải theo nghị quyết của HĐND TP.Hà Nội.
Theo Thông tư số 92 của Bộ NN-MT, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ bao gồm 4 mức giá trị giới hạn tối đa cho phép đối với từng thông số hydrocacbon (HC), cacbon monoxit (CO) trong khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ.
Giá trị giới hạn tối đa cho phép của các thông số CO, HC trong khí thải xe mô tô, xe gắn máy lắp động cơ cháy cưỡng bức tham gia giao thông đường bộ được quy định trong bảng sau đây:
Chiều 28.5, UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức hội nghị công bố và trao quyết định về công tác tổ chức, cán bộ tại Ban Quản lý dự án đầu tư tây Quảng Ngãi.
Tại hội nghị, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã công bố Quyết định 1439 về việc bổ nhiệm ông Võ Đại Tân giữ chức Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư tây Quảng Ngãi, kể từ ngày 1.5.2026 đến ngày 2.7.2029.
UBND tỉnh Quảng Ngãi bổ nhiệm các ông: Lê Hoàng Vũ, Lưu Văn Lợi và Nguyễn Đình Chương giữ chức Phó giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư tây Quảng Ngãi, kể từ ngày 1.5.2026.
Trao quyết định và tặng hoa chúc mừng, ông Nguyễn Hoàng Giang, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu lãnh đạo Ban quản lý dự án Đầu tư tây Quảng Ngãi khẩn trương bám sát chỉ đạo của Trung ương và của tỉnh để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ được giao; tháo gỡ dứt điểm các khó khăn, vướng mắc ở các dự án, góp phần đẩy mạnh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn.
Đơn vị cần nghiên cứu giải pháp tối ưu trong công tác quản trị, điều hành để nâng cao hiệu quả công việc; phát huy vai trò của cấp ủy, xây dựng khối đoàn kết thống nhất nội bộ, tạo điều kiện để viên chức, người lao động phát huy tối đa năng lực, sở trường công tác.
Phát biểu nhận nhiệm vụ, ông Võ Đại Tân cảm ơn lãnh đạo tỉnh đã tin tưởng giao phó trọng trách mới; cam kết sẽ phát huy tinh thần trách nhiệm, giữ gìn đoàn kết nội bộ, phấn đấu cùng tập thể lãnh đạo Ban quản lý và toàn thể viên chức, người lao động hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao.
Chiều 16.4, tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn TP.HCM, Sở Xây dựng TP.HCM thông tin việc cấm xe máy qua cầu vượt 550 và các giải pháp chấn chỉnh tình trạng mất an toàn giao thông tại khu vực gần trạm thu phí Lái Thiêu trên quốc lộ 13.
Theo ông Nguyễn Kiên Giang, Phó trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng TP.HCM), trước đây xe máy chỉ được phép lưu thông qua cầu vượt 550 trên đường ĐT743 (phường Bình Hòa giáp phường Dĩ An) trong 2 khung giờ cao điểm là từ 6 - 8 giờ và 16 giờ 30 - 18 giờ 30.
Tuy nhiên, qua theo dõi thực tế, khu vực này đã xảy ra nhiều vụ va chạm giữa xe mô tô và ô tô, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Ngày 20.3.2026, các đơn vị chức năng đã phối hợp kiểm tra hiện trường, nghiên cứu và đề xuất phương án cấm xe máy lưu thông trên cầu vượt.
Đến ngày 6.4.2026, Tập đoàn Becamex chính thức triển khai cấm hoàn toàn xe máy qua cầu vượt 550 nhằm đảm bảo an toàn.
Dù vậy, theo ghi nhận, sau khi áp dụng quy định mới, vẫn còn nhiều người dân giữ thói quen cũ, điều khiển xe máy lên cầu vượt.
Những ngày đầu, lực lượng chức năng chủ yếu nhắc nhở, hướng dẫn. Tuy nhiên, thời gian gần đây đã bắt đầu xử phạt các trường hợp vi phạm.
Sở Xây dựng TP.HCM đã giao Trung tâm Quản lý giao thông và hạ tầng kỹ thuật theo dõi sát tình hình tại khu vực cầu vượt 550, từ đó đề xuất các phương án điều chỉnh tổ chức giao thông phù hợp trong thời gian tới.
Trả lời báo chí về tình trạng giao thông lộn xộn, mất an toàn đã tồn tại nhiều năm khu vực quanh trạm thu phí Lái Thiêu trên quốc lộ 13. Ông Giang cho biết hiện khu vực trạm thu phí Lái Thiêu do Tập đoàn Becamex quản lý, nằm ngay giao lộ đường vào cầu Phú Long - quốc lộ 13.
Tình trạng ùn tắc thường xuyên xảy ra do giao lộ này đang bị đóng, buộc các phương tiện từ cầu Phú Long muốn rẽ trái vào quốc lộ 13 phải rẽ phải và quay đầu tại giao lộ quốc lộ 13 - Vĩnh Phú 42, cách đó khoảng 200 m.
Để hạn chế xung đột giao thông, cơ quan chức năng đã lắp đặt biển cấm rẽ trái và quay đầu từ 6 - 22 giờ. Theo quy định, xe 2 bánh muốn quay đầu phải rẽ vào đường Vĩnh Phú 42 và chờ đèn tín hiệu. Tuy nhiên, nhiều người vẫn không chấp hành, tự ý quay đầu xe, gây mất an toàn giao thông.
Trước thực trạng này, ngày 14.1, Sở Xây dựng đã chủ trì cuộc họp với Công an TP.HCM, UBND phường Bình Hòa và phường Lái Thiêu, thống nhất phương án mở lại giao lộ đường vào cầu Phú Long - quốc lộ 13; đồng thời yêu cầu Tập đoàn Becamex di dời trạm thu phí đến vị trí phù hợp hơn.
Theo kế hoạch, việc mở lại giao lộ dự kiến được triển khai trong tháng 5.2026. Hiện Tập đoàn Becamex đang xây dựng và trình cấp có thẩm quyền phương án di dời trạm thu phí.
Trong thời gian chờ triển khai các giải pháp hạ tầng, Sở Xây dựng TP.HCM sẽ đề nghị lực lượng công an tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm tại khu vực giao lộ quốc lộ 13 - Vĩnh Phú 42 và cầu Phú Long - quốc lộ 13, nhằm đảm bảo trật tự và an toàn giao thông.
