Bộ GD-ĐT đang lấy ý kiến đóng góp đối với dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau ĐH. Thông tư này sẽ thay thế Thông tư số 23 về Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ thạc sĩ và Thông tư số 18 về Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ (cùng năm 2021).
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là cho phép sinh viên ĐH có kết quả học tập đạt loại khá hoặc tương đương trở lên được đăng ký học trước một số học phần chương trình thạc sĩ với số tín chỉ được công nhận, chuyển đổi không vượt quá 40% tổng số tín chỉ (thông tư cũ chỉ cho phép học trước 15 tín chỉ, khoảng 25%).
Sinh viên đã tích lũy được tối thiểu 70% khối lượng học tập của chương trình ĐH và có điểm trung bình chung tích lũy đạt loại giỏi hoặc tương đương trở lên và học viên đã tích lũy tối thiểu 40% khối lượng học tập của chương trình thạc sĩ, được đăng ký học trước một số học phần chương trình đào tạo tiến sĩ với số tín chỉ được công nhận, chuyển đổi không vượt quá 25% tổng số tín chỉ (thông tư cũ không có quy định này).
Đối tượng học tiến sĩ còn được áp dụng với sinh viên tốt nghiệp loại khá và đáp ứng yêu cầu bổ sung về công trình nghiên cứu khoa học hoặc kinh nghiệm công tác đáp ứng yêu cầu của chương trình đào tạo.
Chia sẻ về những điểm mới trong đào tạo sau ĐH nêu tại dự thảo, PGS-TS Phan Hồng Hải, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, nhận định: “Các đề xuất này sẽ góp phần tạo cơ hội liên thông trong học tập giữa các bậc đào tạo, giúp người học có định hướng rõ ràng hơn về lộ trình học tập và có sự chuẩn bị tốt hơn cho từng bậc học tiếp theo. Đồng thời, đây cũng là cơ chế giúp các cơ sở giáo dục ĐH phát hiện, chọn lọc và bồi dưỡng sớm những người học có năng lực, có định hướng nghiên cứu khoa học và học lên trình độ cao. Sinh viên có năng lực học tập tốt sẽ được tiếp cận sớm với học phần trình độ sau ĐH, rút ngắn thời gian học tập”.
PGS-TS Đinh Thị Thu Hồng, Trưởng ban Đào tạo ĐH Kinh tế TP.HCM (UEH), cũng cho rằng việc mở rộng đối tượng dự tuyển nghiên cứu sinh cho thấy định hướng tăng tính liên thông, linh hoạt giữa các trình độ đào tạo, đồng thời tạo cơ hội phát hiện và bồi dưỡng người học có năng lực nghiên cứu từ sớm thay vì chờ hoàn thành chương trình ĐH và được cấp bằng tốt nghiệp.
“Trong bối cảnh hiện nay, nhiều sinh viên đã sớm tham gia nghiên cứu ở các lĩnh vực ngay từ bậc ĐH, việc mở rộng sẽ tạo điều kiện để người học phát triển liên tục, hạn chế gián đoạn quá trình học tập và nghiên cứu”, PGS-TS Hồng cho hay.
Trong khi đó, tiến sĩ Võ Văn Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Văn Lang, nhận định những điểm này thể hiện cách tiếp cận gần hơn với nhiều ĐH quốc tế hiện nay, nơi năng lực nghiên cứu được xem trọng hơn là việc bắt buộc phải đi theo lộ trình từ ĐH lên thạc sĩ đến tiến sĩ như trước kia.
“Nếu triển khai tốt, đây có thể là thay đổi lớn nhất của đào tạo sau ĐH trong nhiều năm qua. Không chỉ là thay đổi quy chế tuyển sinh hay quy trình đào tạo, mà thay đổi cả mục tiêu và sứ mệnh đào tạo. Nó giúp các trường phát hiện sinh viên giỏi từ năm 2 – 3 để đưa vào nhóm nghiên cứu, cho học trước tín chỉ, tham gia đề tài, hỗ trợ công bố…”, ông Tuấn chia sẻ.
Theo PGS-TS Đinh Thị Thu Hồng, việc mở rộng đối tượng dự tuyển nghiên cứu sinh chắc chắn sẽ làm tăng nguồn ứng viên đầu vào. Trước đây, phần lớn nghiên cứu sinh đến từ đội ngũ giảng viên, nghiên cứu viên hoặc người đi làm quay lại học nên quy mô còn hạn chế. Bà Hồng dự đoán nếu quy chế mới được thông qua, nhu cầu học trước các học phần sau ĐH và nhu cầu học tiếp lên thạc sĩ, tiến sĩ của sinh viên tốt nghiệp từ UEH dự kiến sẽ gia tăng.
Tiến sĩ Võ Văn Tuấn cũng đánh giá các đề xuất này góp phần tăng nguồn tuyển cho các chương trình đào tạo tiến sĩ đang gặp khó khăn như hiện nay. Đặc biệt, giúp tạo nguồn nhân lực có trình độ đạt chuẩn học thuật nhanh hơn và chủ động hơn trong bối cảnh nhiều trường ĐH đang chịu áp lực rất lớn từ quy định về đội ngũ giảng viên theo chuẩn cơ sở giáo dục ĐH, chuẩn chương trình đào tạo, kiểm định, công bố khoa học, mở ngành, xác định chỉ tiêu…
PGS-TS Nguyễn Xuân Hoàn, Hiệu trưởng Trường ĐH Công thương TP.HCM, cho rằng mở rộng đầu vào tiến sĩ theo hướng đánh giá năng lực nghiên cứu thực chất thay vì chỉ dựa vào bằng cấp trung gian, sẽ tạo ra nguồn tuyển sinh phong phú hơn, thu hút được nhiều nhân tố trẻ, có tiềm năng nghiên cứu.
“Trong bối cảnh các trường ĐH đang chịu áp lực về chuẩn đội ngũ giảng viên và chuẩn chương trình đào tạo, đặc biệt là yêu cầu tỷ lệ tiến sĩ/giảng viên theo quy định, quy chế mới sẽ giúp các trường chủ động hơn trong việc nuôi dưỡng – phát triển – bổ sung lực lượng giảng viên có trình độ cao đáp ứng các yêu cầu về nâng cao chất lượng đào tạo”, PGS-TS Hoàn nhận định.
Theo tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực ĐH Duy Tân (Đà Nẵng), trong thời gian tới, thay vì bị động chờ tuyển người đã có bằng tiến sĩ từ nơi khác, các trường ĐH có thể tự phát hiện, bồi dưỡng và đào tạo liên tục những nhân tố tiềm năng của chính mình. “Điều này có ý nghĩa thực tiễn rất lớn trong bối cảnh các tiêu chí kiểm định ngày càng đòi hỏi cao về tỷ lệ giảng viên có học vị tiến sĩ và năng lực nghiên cứu. Chu kỳ bổ sung đội ngũ sẽ được rút ngắn đáng kể, đồng thời giảm được khoảng trống thế hệ trong đội ngũ giảng viên”, tiến sĩ Hải chia sẻ.
Mặt khác, tiến sĩ Võ Văn Tuấn nhận định nếu các trường ĐH chỉ xem đây là cơ hội để tăng số lượng tiến sĩ nhằm đáp ứng chuẩn đội ngũ mà không kiểm soát chặt chất lượng đầu vào, đặc biệt là chất lượng nghiên cứu, thì sẽ xuất hiện nhiều nguy cơ như chỉ mang tính hình thức, thương mại hóa đào tạo tiến sĩ, lạm phát công bố khoa học, đào tạo tiến sĩ sẽ trở nên đại trà và từ đó hình thành một thế hệ tiến sĩ đủ bằng cấp nhưng yếu năng lực nghiên cứu thật, mất cân bằng giữa giảng dạy và nghiên cứu, từ đó mất niềm tin xã hội vào bằng tiến sĩ.
“Vì vậy, khâu sàng lọc trong quá trình đào tạo phải cực kỳ nghiêm ngặt. Nếu trường ĐH không có nhóm nghiên cứu mạnh, không có văn hóa nghiên cứu, không có giảng viên hướng dẫn đủ năng lực, chạy theo số lượng để hợp thức chuẩn, thì quy chế càng mở sẽ càng tạo nguy cơ “lạm phát tiến sĩ”. Ngược lại, với các trường có chiến lược phát triển nghiên cứu bài bản thì đây là cơ hội vàng để tăng tốc quốc tế hóa, xây dựng đội ngũ học thuật trẻ, phát triển ĐH nghiên cứu và nâng vị thế trên bảng xếp hạng quốc tế”, tiến sĩ Tuấn khẳng định.
Tương tự, tiến sĩ Đinh Thị Thu Hồng khuyến cáo tác động tích cực chỉ thực sự phát huy khi các trường kiểm soát tốt chất lượng học thuật và năng lực nghiên cứu của người học. Nếu mở rộng đầu vào nhưng thiếu chuẩn nghiên cứu, thiếu công bố khoa học thực chất hoặc thiếu đội ngũ hướng dẫn đủ mạnh thì có thể dẫn tới nguy cơ “đại trà hóa” đào tạo tiến sĩ.
Tiến sĩ Võ Thanh Hải cũng nhìn nhận muốn có tiến sĩ thực chất chứ không chỉ tăng số lượng hồ sơ, các trường buộc phải đầu tư mạnh vào môi trường học thuật gồm nhóm nghiên cứu, đề tài khoa học, quỹ hỗ trợ công bố quốc tế, hệ thống kiểm soát đạo văn, quy trình đánh giá luận án minh bạch.
“Kiểm soát chất lượng đầu vào, chuẩn đầu ra và các quy định nghiêm ngặt trong tuyển sinh, tổ chức đào tạo vẫn cần được xem trọng. Chất lượng cuối cùng phụ thuộc rất lớn vào năng lực tổ chức, kiểm định và cam kết của từng cơ sở đào tạo”, PGS-TS Nguyễn Xuân Hoàn khẳng định.
Theo quyết định, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Công Thương chỉ đạo các cơ quan, đơn vị có liên quan thực hiện bàn giao, tiếp nhận nguyên trạng người học, nhân sự, tài chính, tài sản của Trường cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật thương mại vào Trường đại học Điện lực trực thuộc Bộ Công Thương theo quy định.
Quá trình tiếp nhận bảo đảm hoạt động bình thường, quyền, lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, không để xảy ra tiêu cực, thất thoát, lãng phí tài chính, tài sản trong quá trình sáp nhập.
Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Công Thương chịu trách nhiệm về việc Trường đại học Điện lực tiếp tục đào tạo, cấp bằng cho người học đang học tại Trường cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật thương mại theo quy định, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người học.
Trường cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật thương mại (Hà Nội) có tiền thân là Trường chuyên nghiệp trung cấp của Tổng cục Vật tư, được thành lập năm 1961 với nhiệm vụ đào tạo và bồi dưỡng cán bộ ngành vật tư. Đến năm 1965, Trường trung cấp Kỹ thuật thương nghiệp được thành lập trên cơ sở tách từ Trường Thương nghiệp Trung ương.
Ngày 24-11-1990, Bộ Thương nghiệp quyết định hợp nhất Trường trung học Thương nghiệp Sơn Tây và Trường Cán bộ vật tư để thành lập Trường trung học Thương mại Trung ương I, đảm nhiệm đào tạo nhân lực quản lý và nghiệp vụ thương mại cho nhiều tỉnh phía Bắc.
Đến năm 1998, Chính phủ đã nâng cấp Trường trung học Thương mại Trung ương I thành Trường cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật thương mại.
Còn Trường đại học Điện lực có tiền thân là Trường Kỹ nghệ thực hành được thành lập năm 1898.
Trước khi sáp nhập, Trường đại học Điện lực có 32 ngành đào tạo đại học, 10 ngành đào tạo thạc sĩ và 7 ngành đào tạo tiến sĩ, với quy mô hơn 20.000 người học.
Nhà trường đặt mục tiêu đến năm 2035 trở thành trường đại học đa ngành định hướng nghiên cứu ứng dụng và đổi mới sáng tạo, tự chủ bền vững, dẫn đầu ngành công thương trong một số lĩnh vực năng lượng và kỹ thuật công nghiệp hiện đại; chỉ số xếp hạng và năng lực cạnh tranh thuộc nhóm 100 đại học Đông Nam Á.
Chính phủ ban hành Nghị định số 179 quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Theo nghị định, 15 nhóm ngành đào tạo có các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược được hưởng chính sách học bổng gồm: sinh học; sinh học ứng dụng; khoa học vật chất; khoa học trái đất; toán học; thống kê; máy tính; công nghệ thông tin; kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật; kỹ thuật điện, điện tử và viễn thông; kỹ thuật hóa học, vật liệu, luyện kim và môi trường; vật lý kỹ thuật; kỹ thuật địa chất, địa vật lý và trắc địa; kỹ thuật mỏ; xây dựng.
Để được hưởng chế độ học bổng, ngoài việc trúng tuyển vào chương trình đào tạo cử nhân, kỹ sư các ngành thuộc nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược hay chương trình đào tạo tài năng và chương trình đào tạo tài năng về vi mạch bán dẫn trong danh mục được bộ phê duyệt, người học còn phải đáp ứng một trong các điều kiện sau:
- Đạt giải nhất, nhì, ba trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế dành cho học sinh trung học phổ thông theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; thời gian đạt giải không quá 3 năm tính tới thời điểm xét duyệt.
- Tổng điểm môn toán và hai trong các môn vật lý, hóa học, sinh học và tiếng Anh của kỳ thi tốt nghiệp THPT đạt từ 22,50 trở lên theo thang điểm 30 không bao gồm điểm ưu tiên, điểm cộng và thuộc nhóm 30% thí sinh đạt điểm trúng tuyển cao nhất cùng nhóm ngành đào tạo trên phạm vi toàn quốc trong đợt xét tuyển chung của năm tuyển sinh.
Với chương trình đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ, người học được hưởng học bổng khi trúng tuyển vào các ngành thuộc danh mục ngành quy định.
Nghị định cũng quy định rõ điều kiện được duy trì học bổng các trình độ đào tạo từ cử nhân đến tiến sĩ, trong đó yêu cầu bắt buộc không bị kỷ luật từ khiển trách trở lên trong kỳ xét cấp học bổng, đồng thời phải đáp ứng yêu cầu sau:
- Đối với sinh viên chương trình đào tạo cử nhân, kỹ sư, chương trình đào tạo tích hợp: kết quả học tập trung bình tích lũy của các năm học liền trước đạt loại khá trở lên và tích lũy tối thiểu 24 tín chỉ sau năm học đầu tiên, tối thiểu 28 tín chỉ trong một năm học kể từ năm học thứ hai.
- Đối với học viên chương trình đào tạo thạc sĩ, chương trình đào tạo tích hợp: sau năm thứ nhất tích lũy tối thiểu 40% tổng số tín chỉ của chương trình đào tạo, có điểm trung bình tích lũy đạt tối thiểu 3.0/4 và có kết quả nghiên cứu và công bố khoa học theo quy định của cơ sở đào tạo.
- Đối với nghiên cứu sinh chương trình đào tạo tiến sĩ: có kết quả nghiên cứu và công bố khoa học theo quy định của cơ sở đào tạo.
Thời gian hưởng học bổng tối đa đối với mỗi trình độ đào tạo bằng thời gian đào tạo chuẩn của chương trình đào tạo.
Mức học bổng quy định như sau:
Theo nghị định, sinh viên được hưởng học bổng 10 tháng/năm; học viên cao học và nghiên cứu sinh, người học chương trình đào tạo tích hợp trình độ đại học thạc sĩ được hưởng học bổng 12 tháng/năm.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 15-7-2026. Chính sách học bổng quy định tại nghị định được áp dụng cho người học trúng tuyển từ năm 2025 trở đi, thời điểm cấp học bổng tính từ ngày 1-9.
Ngày 24-4, nhiều sinh viên Học viện Nông nghiệp Việt Nam bày tỏ sự lo lắng với điều 10, trong quy định công tác sinh viên vừa được giám đốc học viện ký ban hành hôm 14-4.
Cụ thể, theo điều 10 về công tác giáo dục kỹ năng cho sinh viên, nhà trường đưa ra 3 yêu cầu:
Thứ nhất, sinh viên được giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng nghề nghiệp và kỹ năng mềm.
Thứ hai, sinh viên cần hoàn thành chương trình đào tạo kỹ năng mềm trước khi được xét công nhận tốt nghiệp theo quy định của học viện.
Thứ ba, sinh viên phải đăng ký và tham gia hoạt động ít nhất 1 câu lạc bộ (thuộc hệ thống các câu lạc bộ của học viện) với thời gian tối thiểu 24 tháng trong quá trình học tập tại học viện (áp dụng từ K69 trở đi - sinh viên năm 2).
Văn bản vừa được trường ban hành không nêu rõ nếu sinh viên không tham gia câu lạc bộ đủ 24 tháng sẽ bị kỷ luật ra sao, có đủ điều kiện ra trường không. Tuy nhiên, nhiều sinh viên bày tỏ lo ngại quy định này ngầm hiểu là sinh viên không tham gia đủ câu lạc bộ tối thiểu 24 tháng sẽ không đủ điều kiện tốt nghiệp.
N.T.M., sinh viên năm 2 Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cho rằng nếu bắt buộc sinh viên phải tham gia ít nhất 1 câu lạc bộ tối thiểu trong 24 tháng mới được xét tốt nghiệp là không hợp lý.
Theo nam sinh này, việc tham gia các hoạt động ngoại khóa hay câu lạc bộ nên dựa trên tinh thần tự nguyện, đam mê và nhu cầu thực tế của mỗi sinh viên. Việc ép buộc tham gia dễ dẫn đến tình trạng tham gia cho có, để đối phó với quy định... gây lãng phí thời gian và giảm ý nghĩa của các câu lạc bộ.
Thay vì bắt buộc, nam sinh đề xuất nhà trường nên điều chỉnh theo hướng khuyến khích sinh viên tham gia câu lạc bộ bằng cách cộng điểm rèn luyện hoặc tạo ra nhiều sân chơi, nếu sinh viên thực sự có nhu cầu có thể tham gia.
Một sinh viên khác cho rằng trường không nên áp dụng quy định cứng nhắc cho tất cả các sinh viên.
"Đồng ý rằng việc tham gia câu lạc bộ có thể giúp rèn luyện bản thân và phát triển kỹ năng, nhưng không phải ai cũng cần. Có những sinh viên tận dụng thời gian đó để đi làm thêm, tự va chạm xã hội, tự kiếm tiền để trang trải cuộc sống", sinh viên bày tỏ, mong trường xem xét lại quy định một cách hợp lý.
Trước sự lo lắng của sinh viên, tối 24-4, ông Nguyễn Ngọc Tuynh - Bí thư Đoàn Học viện Nông nghiệp Việt Nam - cho biết nhà trường đã nhận được một số ý kiến của sinh viên về điều 10 trong quy định vừa ban hành, trong đó có thông tin thảo luận trên môi trường mạng xã hội.
Theo ông Tuynh, quy định sinh viên tham gia hoạt động tại các câu lạc bộ của học viện là một nội dung thuộc chủ trương đổi mới đào tạo, nhằm tăng cường phát triển toàn diện cho người học, bao gồm kỹ năng mềm, năng lực nghiên cứu khoa học, tinh thần khởi nghiệp, kỹ năng làm việc nhóm và năng lực thích ứng với thị trường lao động.
Thời gian sinh hoạt câu lạc bộ được thiết kế linh hoạt, phù hợp với lịch học của sinh viên, thông thường từ 1 buổi (thời gian mỗi buổi 2 - 3 giờ)/tuần hoặc tháng, tùy thuộc đặc điểm hoạt động của từng câu lạc bộ, việc tham gia câu lạc bộ sẽ không ảnh hưởng nhiều đến kế hoạch học tập và sinh hoạt cá nhân của sinh viên.
"Học viện và Đoàn Thanh niên Học viện luôn tôn trọng và khuyến khích sinh viên tham gia góp ý, phản biện đối với các chủ trương, quy định liên quan đến người học.
Khi tham gia trao đổi thông tin trên môi trường mạng, đề nghị sinh viên bảo đảm tính chính xác, khách quan; không đăng tải, chia sẻ các thông tin sai sự thật, chưa được kiểm chứng hoặc có nội dung vi phạm quy định của pháp luật, ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức, cá nhân.
Để các ý kiến được tiếp nhận, xem xét và giải đáp một cách đầy đủ, chính thức, Học viện khuyến khích sinh viên gửi phản ánh, kiến nghị thông qua các kênh chính thống của Học viện và Đoàn Thanh niên Học viện", ông Tuynh thông tin trên Facebook chính thức của học viện.
Theo ông Tuynh, việc tham gia câu lạc bộ nhằm phát triển kỹ năng và được ghi nhận trong đánh giá điểm rèn luyện, trong công tác thi đua, khen thưởng, phát triển Đảng trong sinh viên và không làm phát sinh áp lực không cần thiết đối với các hoạt động bình thường của sinh viên.
Hiện nhà trường chưa thông tin cụ thể về việc sinh viên không tham gia hoạt động câu lạc bộ 24 tháng sẽ ảnh hưởng đến điều kiện tốt nghiệp của sinh viên hay không.
Thời gian tới học viện dự kiến tổ chức đối thoại cùng sinh viên để lấy ý kiến.
