Ngày 4-4, ông Trần Thuận – giám đốc Trung tâm Y tế Krông Búk (Đắk Lắk) – cho biết đang theo dõi, xử lý ổ dịch quai bị tại Trường Tiểu học Phạm Hồng Thái (xã Cư Pơng).
Theo ghi nhận ban đầu, trong ngày 3-4, ngành y tế phát hiện 9 trường hợp mắc bệnh, chủ yếu là học sinh, xuất hiện rải rác tại 5 lớp từ khối 1 đến khối 3. Các học sinh mắc quai bị sinh sống tại các buôn Tlan, Kđoh và Ea Klok.
Các trường hợp mắc bệnh có triệu chứng điển hình như sốt, sưng đau vùng mang tai, khó nhai nuốt và mệt mỏi.
Hiện chưa ghi nhận ca biến chứng nặng, song theo ngành y tế, nguy cơ lây lan khá cao do môi trường học đường có mật độ tiếp xúc lớn.
Ngay sau khi phát hiện ổ dịch tại trường, Trung tâm Y tế Krông Búk đã đẩy mạnh tuyên truyền để người dân nâng cao ý thức phòng bệnh.
Đến sáng 4-4, toàn bộ khuôn viên trường đã được lực lượng của trung tâm phun khử khuẩn. Trung tâm cũng đã phối hợp với nhà trường vệ sinh lớp học, đồ dùng, bàn ghế nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm.
Ngành y tế địa phương cũng phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương điều tra, giám sát, xử lý ổ dịch, đồng thời khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh, đặc biệt là tiêm vắc xin và thực hiện vệ sinh cá nhân để ngăn nguy cơ bùng phát dịch trong thời gian tới.
Giám đốc Trung tâm Y tế Krông Búk cho hay từ đầu năm 2026 đến nay, riêng xã Cư Pơng đã ghi nhận 17 trường hợp nghi mắc quai bị.
Nhiều người khi thấy đường huyết cao thường mắc sai lầm là cắt bỏ hoàn toàn tinh bột như cơm, mì vì cho rằng đó là thủ phạm. Tuy nhiên, bác sĩ chuyên khoa giảm cân và chuyển hóa Hsiao Chieh-chien đã chứng minh điều ngược lại qua một ca lâm sàng, bệnh nhân giảm được 10 kg trong 4 tháng, thu nhỏ 10 cm vòng eo và đưa chỉ số đường huyết từ mức nguy hiểm về mức hoàn hảo chỉ trong 4 tháng mà vẫn ăn cơm trắng đều đặn.
Phân tích về trường hợp này, bác sĩ Hsiao cho hay nữ bệnh nhân trên đã chọn cách loại bỏ đường tinh luyện và thực phẩm siêu chế biến, thay vào đó là thực phẩm tự nhiên. Cô sử dụng các nguồn tinh bột nguyên bản như cơm trắng làm nhiên liệu chất lượng cao cho cơ thể, kết hợp cùng các bài tập aerobic và tập luyện kháng lực (resistance training) theo nguyên tắc ăn nhiều hơn vào ngày tập luyện và giảm bớt vào ngày nghỉ.
Theo bác sĩ Hsiao, chìa khóa nằm ở phương pháp "xoay vòng tinh bột" (carbohydrate cycling), tức là điều chỉnh lượng ăn tùy theo mức độ vận động trong ngày. Khi tập luyện cường độ cao hoặc tập tạ, các khối cơ giống như một miếng bọt biển đang khô hạn và khát năng lượng.
Lúc này, lượng cơm trắng nạp vào sẽ được cơ bắp hấp thụ trực tiếp và chuyển hóa thành nguồn năng lượng mạnh mẽ, ngăn chặn tình trạng đường dư thừa trong máu gây ra các vấn đề sức khỏe, từ đó giúp ổn định đường huyết hiệu quả.
Ông cho hay cơ bắp chính là "cỗ máy" tiêu thụ đường lớn nhất của cơ thể. Khi khối lượng cơ bắp tăng lên, khả năng hấp thụ tinh bột của cơ thể cũng tự nhiên tăng theo, đồng thời độ nhạy insulin được cải thiện đáng kể. Nhờ áp dụng phương pháp này, nữ bệnh nhân không chỉ đạt được các chỉ số hình thể lý tưởng mà chỉ số đường huyết trung bình (HbA1c) cũng giảm từ 9,7% xuống còn 5,8%. Trước đây, cô không thể nhấc nổi đứa trẻ 18 kg nhưng giờ có thể vừa bế trẻ nặng 31 kg vừa đi bộ.
Thực tế, giới y khoa hiện đại ngày càng chú trọng hơn vào "chất lượng tinh bột". Thay vì cực đoan cắt giảm tinh bột về mức bằng không, bác sĩ khuyên quan tâm hơn đến nguồn gốc thực phẩm, ưu tiên các loại tinh bột tự nhiên và kết hợp với việc rèn luyện cơ bắp định kỳ. Cách làm này sẽ giúp cơ thể nâng cấp từ "chế độ tích trữ" sang "chế độ đốt cháy hiệu quả", giúp những người đang giảm cân không còn phải đối mặt với nỗi sợ hãi mỗi khi nhìn thấy bát cơm trắng.
Ngày 24-4, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế thông tin về việc siết chặt quản lý an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố để bảo vệ sức khỏe từ bữa ăn hằng ngày.
Theo Cục An toàn thực phẩm, số liệu thống kê năm 2025 ghi nhận cả nước có 84 vụ ngộ độc thực phẩm với 2.301 người mắc. So với năm 2024, số vụ giảm 37,8% và số người mắc giảm 53,4%. Tuy nhiên quý 1-2026 đã xảy ra 36 vụ ngộ độc, tăng 20 vụ so với cùng kỳ năm trước.
Theo đó các vụ ngộ độc gần đây chủ yếu xảy ra tại bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học và thức ăn đường phố, nhất là tại các đô thị lớn, mật độ dân cư cao…
Việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm đối với các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ hoặc trên các sàn thương mại điện tử cũng rất khó khăn, ảnh hướng tới khả năng phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trên diện rộng.
Bên cạnh đó không ít hộ kinh doanh thức ăn đường phố thiếu kiến thức an toàn thực phẩm, điều kiện chế biến chật hẹp, lưu động, tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh. Một số cơ sở vì lợi nhuận vẫn sử dụng nguyên liệu không bảo đảm chất lượng.
Để siết chặt quản lý an toàn thực phẩm trong thời gian tới, Bộ Y tế đang khẩn trương phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp và các bộ ngành liên quan xây dựng Luật An toàn thực phẩm sửa đổi, tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố.
Cụ thể sẽ chuyển mạnh tư duy quản lý an toàn thực phẩm từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm" (từ trang trại đến bàn ăn - kiểm soát nguyên liệu đầu vào, điều kiện sản xuất ban đầu đến sơ chế, sản xuất, phân phối, lưu thông sản phẩm và đến tay người tiêu dùng).
Kiểm soát giới hạn tồn dư các chất (thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, chất kháng sinh, chất kích thích, chất bảo quản…) đối với nguyên liệu thực phẩm. Kiểm soát chặt các điều kiện về sản xuất, sơ chế ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, kiểm soát giết mổ… quy định chặt tại các luật chuyên ngành (chăn nuôi, thú y, thủy sản…).
Quy định cụ thể điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm người trực tiếp kinh doanh thức ăn; địa điểm kinh doanh; dụng cụ ăn uống, chứa đựng thực phẩm; nguyên liệu và phụ gia thực phẩm.
Cùng với đó là xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung toàn quốc để truy xuất nguồn gốc thực phẩm, cảnh báo sớm sản phẩm không an toàn và thu hồi kịp thời.
Nghiên cứu mới công bố trên tạp chí The Journal of Affective Disorders (Hà Lan) cho thấy, caffeine - đặc biệt là từ cà phê - tác động khác nhau lên mỗi người; uống cà phê với lượng vừa phải có thể có lợi cho sức khỏe tinh thần.
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ UK Biobank (Anh), theo dõi thói quen ăn uống của hơn 461.000 người trong trung bình 13,4 năm. Trong thời gian này, ghi nhận 18.220 ca mới rối loạn cảm xúc và 18.547 ca mới rối loạn do căng thẳng.
Khi so sánh với lượng cà phê tiêu thụ, nhóm uống 2 - 3 tách cà phê mỗi ngày (mỗi tách khoảng 240 ml) có nguy cơ thấp nhất mắc các chứng rối loạn nêu trên. Ngược lại, nhóm uống nhiều hơn hoặc ít hơn mức này đều có nguy cơ cao hơn. Mối liên hệ này cũng rõ rệt hơn ở nam giới, theo Health (Mỹ).
Khi được sử dụng ở mức phù hợp với cơ thể, cà phê có thể mang lại một số lợi ích tiềm năng sau đối với tinh thần:
Cà phê giàu chất chống oxy hóa, giúp giảm viêm và có thể giảm mức lo âu. Các polyphenol trong cà phê hỗ trợ sức khỏe não bộ và điều hòa phản ứng với stress.
Caffeine có thể tăng cường hoạt động của dopamine - “hormone tạo cảm giác dễ chịu”, giúp giảm cảm giác lo âu.
Caffeine chặn thụ thể adenosine, tạm thời làm giảm cảm giác mệt mỏi và tăng sự tỉnh táo. Với một số người, điều này giúp họ cảm thấy tập trung và bớt căng thẳng.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng mỗi người phản ứng với caffeine theo cách khác nhau và cà phê không phải là phương pháp điều trị lo âu. Ở liều cao, caffeine vẫn có thể làm lo âu nặng hơn vì làm tăng nhịp tim, huyết áp và kích thích hệ thần kinh. Những người dễ lo âu, tăng huyết áp hoặc rối loạn nhịp tim cần đặc biệt thận trọng.
Một số người nhạy cảm với caffeine có thể thấy bồn chồn, hồi hộp, tim đập nhanh ngay cả khi uống ít. Uống cà phê lúc đói, thiếu ngủ hoặc cơ thể chuyển hóa caffeine chậm cũng làm tăng khả năng xuất hiện các triệu chứng này.
Nếu không chắc cà phê ảnh hưởng thế nào đến mình, hãy theo dõi cảm giác sau khi uống. Nếu thấy tỉnh táo, tập trung và dễ chịu, có thể bạn hợp với cà phê. Ngược lại, nếu thấy run tay, hồi hộp, lo lắng hoặc mất ngủ, cà phê có thể đang ảnh hưởng tiêu cực đến bạn.
