Xử lý ổ dịch quai bị tại 1 trường tiểu học ở Đắk Lắk

Làm việc tại một trung tâm hỗ trợ bạo lực gia đình, Lan, 36 tuổi, từng đồng hành với nhiều phụ nữ và trẻ em vượt qua sang chấn. Mười giờ mỗi ngày, chuyên gia ngồi lắng nghe những điều không thể nói với ai khác. Một người phụ nữ với vết bầm chưa kịp tan. Một đứa trẻ không còn dám ngủ một mình. Trường hơn khác đang nghĩ đến chuyện "kết thúc tất cả" vì không thể chịu đựng những đau khổ dày vò.

Trong giai đoạn thiếu nhân sự, Lan tiếp nhận đến 10 ca trị liệu liên tiếp mỗi ngày. Những câu chuyện chất chồng không có lối thoát. Chị bắt đầu sợ đám đông, mất ngủ, thường xuyên gặp ác mộng mang hình ảnh của thân chủ. Lo âu kéo dài suốt hai năm. Người phụ nữ tự áp dụng mọi phương pháp từng hướng dẫn người khác đọc sách, chánh niệm, thiết lập ranh giới cảm xúc nhưng không có gì hiệu quả.

"Càng cố tự chữa, tôi càng thấy bất lực", chị kể.

Những gì chuyên gia tâm lý trải qua được khoa học gọi tên là kiệt sức vì thấu cảm, hay "compassion fatigue". Đây không phải trạng thái tâm lý mơ hồ. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Traumatology chỉ ra hơn 50% chuyên gia làm việc với nạn nhân sang chấn có biểu hiện của kiệt sức thấu cảm ở mức độ trung bình đến nặng. Với những người làm việc trong lĩnh vực bạo lực gia đình hoặc chăm sóc tâm thần cường độ cao, tỷ lệ này còn cao hơn đáng kể.

Theo Bộ Y tế, khoảng 15 triệu người Việt Nam đang mắc các rối loạn tâm thần phổ biến. Trầm cảm cùng chứng lo âu chiếm tỷ lệ cao nhất. Trong khi đó, cả nước chỉ có khoảng 1.000 bác sĩ tâm thần. Tỷ lệ gần một bác sĩ trên 100.000 dân này thấp hơn nhiều so với mức trung bình 3,96 mà Tổ chức Y tế Thế giới ghi nhận năm 2022.

Sự thiếu hụt nhân lực y khoa tuyến trên vô tình đẩy các chuyên gia tâm lý trở thành cửa ngõ tiếp nhận bệnh nhân. Khối lượng công việc khổng lồ dẫn đến hội chứng kiệt sức vì thấu cảm. Báo cáo từ Hiệp hội Tâm lý học Mỹ (APA) chỉ ra thực trạng đáng báo động khi có tới 45% chuyên gia trị liệu từng trải qua các triệu chứng kiệt sức nghề nghiệp, một con số cho thấy nguy cơ đứt gãy của hệ thống phòng vệ tuyến đầu.

"Khoảng trống nhân lực đó dồn gánh nặng xuống tầng chuyên gia tâm lý và tham vấn viên ở tuyến tiếp cận ban đầu. Họ trở thành 'cửa ngõ' đầu tiên mà người dân tìm đến khi gặp khủng hoảng tinh thần, nhưng lại là nhóm ít được bảo vệ nhất trong hệ thống", TS.BS Ngô Thị Thanh Hương, cố vấn cao cấp và đồng sáng lập dự án Safe and Sound thuộc Viện Ứng dụng Công nghệ Y tế, nói.

Áp lực đó còn đi kèm rủi ro chuyên môn. TS Hương chỉ ra rằng nhiều ca ban đầu trông như stress thông thường hoặc kém thích nghi, nhưng thực chất đang ở giai đoạn sớm của rối loạn khí sắc, rối loạn lo âu nặng, thậm chí loạn thần.

"Nếu thiếu kiến thức nền tảng về tâm thần, người làm chuyên môn rất dễ bỏ sót tín hiệu quan trọng hoặc đánh giá thấp mức độ nguy cơ", bà nói. Sai lầm đó không chỉ ảnh hưởng đến thân chủ mà còn tích lũy thành gánh nặng tâm lý ngược chiều lên chính người trị liệu.

Một vấn đề khác là sự thiếu thống nhất ngôn ngữ chuyên môn giữa tâm lý học và tâm thần học, làm giảm hiệu quả phối hợp ở các ca cần kết hợp trị liệu tâm lý và dùng thuốc. ThS.BS Nguyễn Văn Công, Viện trưởng Viện Ứng dụng Công nghệ Y tế, cho rằng xu hướng đào tạo hiện nay cần dịch chuyển mạnh hơn theo hướng thực hành, tăng phân tích ca bệnh và phối hợp đa chuyên khoa, nhằm thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn lâm sàng. Ông cho rằng người làm tâm lý tuyến đầu không chỉ cần kiến thức nền mà còn phải biết khi nào cần chuyển tuyến và cách phối hợp với bác sĩ tâm thần trong từng tình huống cụ thể.

Nhưng tất cả giải pháp hệ thống đó đều có một điều kiện tiên quyết là bản thân người làm nghề phải còn đủ sức để ở lại. Chị Lan cuối cùng đã tìm đến một đồng nghiệp để được trị liệu. Ngày đầu tiên ngồi ở vị trí của người cần được hỗ trợ, chị bật khóc. Không phải vì đau, mà vì nhẹ nhõm khi được tháo bỏ "chiếc mặt nạ" của người luôn phải mạnh mẽ.

Sau thời gian nghỉ ngơi, thiết lập lại ranh giới công việc và tiếp tục trị liệu, chị dần lấy lại thăng bằng để trở về với nghề. Với Lan, bài học không nằm ở kỹ thuật hay lý thuyết nào.

"Người làm công tác hỗ trợ tâm lý chỉ có thể đi đường dài cùng người khác khi biết chăm sóc chính sức khỏe tinh thần của mình", chuyên gia tâm sự.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 17/6, Bệnh viện Đa khoa Tây Ninh cho biết, đang điều trị cho 3 bệnh nhân bị ngộ độc sau khi ăn nấm mọc tự nhiên.

Một ngày trước, bệnh viện tiếp nhận 3 người trong cùng một gia đình với các triệu chứng nôn ói, đau bụng, tiêu chảy sau bữa ăn tối có sử dụng nấm mọc tự nhiên hái sau nhà.

Theo người nhà, ngày 15/6, gia đình hái khoảng 100g nấm mọc tự nhiên có dạng trụ tròn, màu nâu sẫm để chế biến thức ăn do nhầm tưởng là nấm mối mọc sau mưa.

Tuy nhiên, khoảng 3 giờ sau bữa tối, cả 3 người đều xuất hiện các triệu chứng nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, kèm đau đầu, hoa mắt, chóng mặt nên được đưa đến bệnh viện cấp cứu.

Theo Bệnh viện Đa khoa Tây Ninh, các bệnh nhân nhập viện trong tình trạng tỉnh táo, tiếp xúc tốt. Việc các triệu chứng tiêu hóa xuất hiện sớm dưới 6 giờ sau khi ăn, thường có tiên lượng tốt hơn các trường hợp ngộ độc nấm có biểu hiện muộn.

Dù vậy, các bệnh nhân vẫn đang được theo dõi và điều trị chặt chẽ do một số loại nấm độc có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến gan, thận hoặc hệ thần kinh.

Thống kê từ đầu năm đến nay, Bệnh viện Đa khoa Tây Ninh ghi nhận 8 trường hợp rối loạn tiêu hóa liên quan đến ăn nấm. Đáng chú ý, số ca bệnh tăng rõ rệt từ đầu mùa mưa và tập trung nhiều trong tháng 5, tháng 6.

Các bác sĩ khuyến cáo người dân không nên tự ý hái và sử dụng các loại nấm mọc tự nhiên nếu không xác định chính xác loài, bởi nhiều loại nấm độc có hình dạng rất giống nấm ăn được.

Tin Gốc: Dân Trí

Đây là một trong nội dung đáng chú ý tại dự thảo Thông tư hướng dẫn chính sách khuyến khích, khen thưởng, hỗ trợ tập thể, cá nhân làm tốt công tác dân số mà Bộ Y tế đang lấy ý kiến trước khi ban hành. Dự thảo ra đời trong bối cảnh tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam vẫn ở mức cao, dù cơ quan chức năng đã nhiều năm nỗ lực kiểm soát.

Tỷ số giới tính khi sinh là con số so sánh lượng bé trai so với mỗi 100 bé gái được sinh ra trong một khoảng thời gian nhất định, dùng để xác định xem việc sinh nở có đang diễn ra theo đúng quy luật cân bằng tự nhiên hay không.

Theo dự thảo, các địa phương được chủ động chọn hình thức hỗ trợ phù hợp với mục tiêu dân số và điều kiện thực tế, dành cho những gia đình sinh hai con gái nuôi con khỏe, dạy con ngoan, học giỏi. Chính sách có thể gồm miễn, giảm học phí, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh, hỗ trợ sữa học đường, giúp phụ nữ phát triển kinh tế, đồng thời tôn vinh các gia đình tiêu biểu. Trẻ em gái thuộc hộ nghèo, cận nghèo, vùng dân tộc thiểu số, miền núi, bãi ngang, ven biển, hải đảo và xã biên giới nằm trong nhóm ưu tiên.

Bên cạnh chính sách cho cá nhân, Bộ Y tế đề xuất khen thưởng những xã có 100% thôn, tổ dân phố đưa nội dung không lựa chọn giới tính thai nhi, không trọng nam hơn nữ vào hương ước, quy ước. Các cơ sở y tế và cơ sở cung cấp dịch vụ liên quan tham gia đầy đủ hoạt động truyền thông, tập huấn và không vi phạm quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi cũng được xem xét khen thưởng bằng tiền hoặc hiện vật.

Bộ Y tế nhận định nhiều mô hình khuyến khích tại địa phương thời gian qua đã bước đầu làm thay đổi nhận thức về bình đẳng giới. Tây Ninh đưa tiêu chí kiểm soát mất cân bằng giới tính vào hương ước, quy ước, khen thưởng 240 ấp năm 2023 và 208 ấp năm 2024 với tổng kinh phí hơn 1,3 tỷ đồng. Hưng Yên biểu dương hơn 100 gia đình sinh con gái chăm ngoan, học giỏi. Hải Phòng tuyên dương các gia đình sinh con gái thành đạt, mỗi gia đình 5 triệu đồng. Khánh Hòa và Sơn La lồng ghép nội dung này vào phong trào xây dựng gia đình hạnh phúc và các chương trình dân số hàng năm.

Dù vậy, việc cân bằng giới tính khi sinh vẫn chuyển biến chậm. Kết quả điều tra biến động dân số cho thấy tỷ số này ở mức 110,5 bé trai trên 100 bé gái năm 2009, tăng lên 111,5 năm 2019 và đạt 111,4 năm 2024, cao hơn hẳn mức cân bằng tự nhiên khoảng 106. Tình trạng lệch giới tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Bắc, đặc biệt vùng đồng bằng sông Hồng, nơi nhiều địa phương ghi nhận tỷ số tới 118. Ngược lại, phần lớn tỉnh phía Nam duy trì mức gần cân bằng, dao động 105-108.

Cơ quan thống kê dự báo nếu xu hướng này kéo dài, Việt Nam có thể dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15-49 vào năm 2034 và 1,8 triệu người vào năm 2059. Giới chuyên gia lo ngại thực trạng này phá vỡ cấu trúc gia đình, khiến nam giới khó tìm bạn đời, kéo theo hệ lụy kết hôn muộn hoặc sống độc thân suốt đời.

Bác sĩ Mai Xuân Phương, nguyên Phó vụ trưởng Truyền thông - Giáo dục thuộc Tổng cục Dân số (nay là Cục Dân số), cho rằng tâm lý chuộng con trai vẫn phổ biến, trong khi mức sinh đã giảm còn 1,91 con mỗi phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế 2,1 con. Khi mỗi gia đình chỉ sinh một hoặc hai con, nhu cầu lựa chọn giới tính thai nhi càng tăng. Theo ông, quan niệm cần con trai nối dõi, thờ cúng tổ tiên cộng với việc dễ tiếp cận các kỹ thuật chẩn đoán giới tính trước sinh là nguyên nhân chính khiến mất cân bằng kéo dài.

Để giảm lệch giới bền vững, ông Phương cho rằng Việt Nam cần kiềng ba chân là khung pháp lý nghiêm minh, hệ thống giám sát y tế chặt chẽ và chiến dịch truyền thông đủ mạnh để xã hội thay đổi cách nhìn về giá trị của trẻ em gái. Trên thực tế, Luật Dân số quy định bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi sẽ bị tước chứng chỉ hành nghề.

Bộ Y tế khẳng định việc khen thưởng, hỗ trợ các gia đình sinh con gái không nhằm khuyến khích sinh con theo giới tính, mà hướng tới xóa bỏ định kiến "trọng nam khinh nữ", nâng cao vị thế trẻ em gái và đưa tỷ số giới tính khi sinh về dưới 109 vào năm 2030. Đây cũng là một phần trong nhóm chính sách mới nhằm duy trì mức sinh thay thế, nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với quá trình già hóa.

Tin Gốc: Vnexpress