Đây là một trong nội dung đáng chú ý tại dự thảo Thông tư hướng dẫn chính sách khuyến khích, khen thưởng, hỗ trợ tập thể, cá nhân làm tốt công tác dân số mà Bộ Y tế đang lấy ý kiến trước khi ban hành. Dự thảo ra đời trong bối cảnh tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam vẫn ở mức cao, dù cơ quan chức năng đã nhiều năm nỗ lực kiểm soát.
Tỷ số giới tính khi sinh là con số so sánh lượng bé trai so với mỗi 100 bé gái được sinh ra trong một khoảng thời gian nhất định, dùng để xác định xem việc sinh nở có đang diễn ra theo đúng quy luật cân bằng tự nhiên hay không.
Theo dự thảo, các địa phương được chủ động chọn hình thức hỗ trợ phù hợp với mục tiêu dân số và điều kiện thực tế, dành cho những gia đình sinh hai con gái nuôi con khỏe, dạy con ngoan, học giỏi. Chính sách có thể gồm miễn, giảm học phí, hỗ trợ mua bảo hiểm y tế học sinh, hỗ trợ sữa học đường, giúp phụ nữ phát triển kinh tế, đồng thời tôn vinh các gia đình tiêu biểu. Trẻ em gái thuộc hộ nghèo, cận nghèo, vùng dân tộc thiểu số, miền núi, bãi ngang, ven biển, hải đảo và xã biên giới nằm trong nhóm ưu tiên.
Bên cạnh chính sách cho cá nhân, Bộ Y tế đề xuất khen thưởng những xã có 100% thôn, tổ dân phố đưa nội dung không lựa chọn giới tính thai nhi, không trọng nam hơn nữ vào hương ước, quy ước. Các cơ sở y tế và cơ sở cung cấp dịch vụ liên quan tham gia đầy đủ hoạt động truyền thông, tập huấn và không vi phạm quy định cấm lựa chọn giới tính thai nhi cũng được xem xét khen thưởng bằng tiền hoặc hiện vật.
Bộ Y tế nhận định nhiều mô hình khuyến khích tại địa phương thời gian qua đã bước đầu làm thay đổi nhận thức về bình đẳng giới. Tây Ninh đưa tiêu chí kiểm soát mất cân bằng giới tính vào hương ước, quy ước, khen thưởng 240 ấp năm 2023 và 208 ấp năm 2024 với tổng kinh phí hơn 1,3 tỷ đồng. Hưng Yên biểu dương hơn 100 gia đình sinh con gái chăm ngoan, học giỏi. Hải Phòng tuyên dương các gia đình sinh con gái thành đạt, mỗi gia đình 5 triệu đồng. Khánh Hòa và Sơn La lồng ghép nội dung này vào phong trào xây dựng gia đình hạnh phúc và các chương trình dân số hàng năm.
Dù vậy, việc cân bằng giới tính khi sinh vẫn chuyển biến chậm. Kết quả điều tra biến động dân số cho thấy tỷ số này ở mức 110,5 bé trai trên 100 bé gái năm 2009, tăng lên 111,5 năm 2019 và đạt 111,4 năm 2024, cao hơn hẳn mức cân bằng tự nhiên khoảng 106. Tình trạng lệch giới tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Bắc, đặc biệt vùng đồng bằng sông Hồng, nơi nhiều địa phương ghi nhận tỷ số tới 118. Ngược lại, phần lớn tỉnh phía Nam duy trì mức gần cân bằng, dao động 105-108.
Cơ quan thống kê dự báo nếu xu hướng này kéo dài, Việt Nam có thể dư thừa khoảng 1,5 triệu nam giới trong độ tuổi 15-49 vào năm 2034 và 1,8 triệu người vào năm 2059. Giới chuyên gia lo ngại thực trạng này phá vỡ cấu trúc gia đình, khiến nam giới khó tìm bạn đời, kéo theo hệ lụy kết hôn muộn hoặc sống độc thân suốt đời.
Bác sĩ Mai Xuân Phương, nguyên Phó vụ trưởng Truyền thông – Giáo dục thuộc Tổng cục Dân số (nay là Cục Dân số), cho rằng tâm lý chuộng con trai vẫn phổ biến, trong khi mức sinh đã giảm còn 1,91 con mỗi phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế 2,1 con. Khi mỗi gia đình chỉ sinh một hoặc hai con, nhu cầu lựa chọn giới tính thai nhi càng tăng. Theo ông, quan niệm cần con trai nối dõi, thờ cúng tổ tiên cộng với việc dễ tiếp cận các kỹ thuật chẩn đoán giới tính trước sinh là nguyên nhân chính khiến mất cân bằng kéo dài.
Để giảm lệch giới bền vững, ông Phương cho rằng Việt Nam cần kiềng ba chân là khung pháp lý nghiêm minh, hệ thống giám sát y tế chặt chẽ và chiến dịch truyền thông đủ mạnh để xã hội thay đổi cách nhìn về giá trị của trẻ em gái. Trên thực tế, Luật Dân số quy định bác sĩ tiết lộ giới tính thai nhi sẽ bị tước chứng chỉ hành nghề.
Bộ Y tế khẳng định việc khen thưởng, hỗ trợ các gia đình sinh con gái không nhằm khuyến khích sinh con theo giới tính, mà hướng tới xóa bỏ định kiến “trọng nam khinh nữ”, nâng cao vị thế trẻ em gái và đưa tỷ số giới tính khi sinh về dưới 109 vào năm 2030. Đây cũng là một phần trong nhóm chính sách mới nhằm duy trì mức sinh thay thế, nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với quá trình già hóa.
Theo báo South China Morning Post ngày 14-4, một người đàn ông 32 tuổi tại Trung Quốc đi khám vì đau bụng và bàng hoàng phát hiện chiếc nhiệt kế thủy ngân ông đã vô tình nuốt phải từ 20 năm trước vẫn còn trong cơ thể.
Bệnh nhân họ Wang, sống tại thành phố Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang (miền đông nam Trung Quốc), đến điều trị tại cơ sở Long Cương thuộc Bệnh viện trực thuộc số 1 của Đại học Y Ôn Châu.
Kết quả chụp X-quang phát hiện một dị vật trong tá tràng, được các bác sĩ xác định là chiếc nhiệt kế thủy ngân. Do đầu nhọn của nhiệt kế cắm trực tiếp vào thành ruột, bệnh nhân đối mặt nguy cơ cao bị thủng ruột và xuất huyết nội nghiêm trọng.
Ông Wang cho biết đã vô tình nuốt chiếc nhiệt kế từ năm 12 tuổi, nhưng vì quá sợ hãi nên không dám nói với cha mẹ.
Thời điểm đó cha mẹ ông bận rộn công việc, bản thân ông lại không có triệu chứng bất thường nên sự việc dần bị lãng quên.
Các bác sĩ phẫu thuật lấy dị vật ra ngoài chỉ trong 20 phút. Đây là ca can thiệp đòi hỏi độ chính xác cao do nhiệt kế lưu lại trong cơ thể quá lâu và nằm gần ống mật, tiềm ẩn nguy cơ tổn thương thành ruột trong quá trình thao tác.
Chiếc nhiệt kế sau khi được lấy ra vẫn còn nguyên vẹn, song các vạch đo nhiệt độ đã phai mờ theo thời gian.
Các chuyên gia từ trung tâm nội soi của bệnh viện khuyến cáo người vô tình nuốt phải dị vật cần lập tức ngừng ăn uống, hạn chế nuốt và nói chuyện, đồng thời nhanh chóng tìm kiếm hỗ trợ y tế khẩn cấp.
Theo báo Wenzhou Daily, mỗi năm tại Trung Quốc có hơn 1 triệu người nhập viện do nuốt phải dị vật. Trẻ em chiếm hơn 60% số ca, người cao tuổi cũng chiếm tỉ lệ đáng kể. Các dị vật phổ biến gồm xương cá, xương gà, pin, nam châm và răng giả.
Trước đó vào tháng 6 năm ngoái, một trường hợp tương tự được ghi nhận tại tỉnh An Huy. Ông Yang, 64 tuổi, đi khám vì khó chịu ở ngực và phát hiện chiếc bàn chải đánh răng nằm trong cơ thể suốt 52 năm.
Giống như ông Wang, ông Yang nuốt phải vật này từ năm 12 tuổi nhưng giấu kín vì sợ bị cha mẹ mắng, đồng thời lầm tưởng dị vật có thể tự tiêu hủy trong dạ dày. Nhiều năm sau, ông chỉ thỉnh thoảng bị đau bụng nhẹ nên không để ý.
Trường hợp của ông Wang gây xôn xao cộng đồng mạng Trung Quốc. Một người dùng bình luận: "Anh ấy quá may mắn. Thật mừng vì chiếc nhiệt kế không bị vỡ và thủy ngân không rò rỉ".
Vào năm 2015, nhận thấy việc yêu cầu bệnh nhân giảm cân là một thử thách nan giải, bác sĩ Kudo Takafumi - chuyên gia về bệnh tiểu đường tại Nhật Bản đã tận dụng các nguyên liệu quen thuộc hàng ngày để sáng tạo ra "Phương pháp giảm cân bằng cà phê và trà xanh".
Qua gần một năm tự thử nghiệm trên chính cơ thể mình, cân nặng của ông đã chạm mốc 67 kg so với 92 kg ban đầu trong vòng hơn 10 tháng mà không hề bị tăng cân trở lại, China Press đưa.
Không chỉ riêng ông, các bệnh nhân áp dụng phương pháp này cũng giảm trung bình 6,2 kg mỗi tháng. Thậm chí, nhiều người không cần điều chỉnh chế độ ăn hay tập luyện, chỉ nhờ thức uống này mà vùng mỡ bụng đã giảm đi đáng kể.
Theo chuyên gia dinh dưỡng chuyên nghiệp Hong Kong Trương Triển Bằng, mấu chốt của phương pháp này nằm ở việc tận dụng sự kết hợp giữa caffeine, chất catechins trong trà xanh và axit chlorogenic có trong cà phê.
Axit chlorogenic trong cà phê có khả năng kích hoạt các enzyme trong cơ thể, thúc đẩy quá trình đốt cháy chất béo. Chất catechins trong trà xanh hỗ trợ quá trình chuyển hóa lipid, đẩy nhanh tốc độ tiêu hao mỡ thừa. Cả hai thành phần này đều có tác dụng lợi tiểu và thải độc.
Sự cộng hưởng của các hoạt chất này giúp nâng cao tối đa hiệu quả đốt mỡ, đồng thời kiểm soát tốt lượng đường huyết sau bữa ăn - một lựa chọn lý tưởng cho người đang giảm cân.
Để đạt hiệu quả tối ưu và tránh làm giảm tác dụng, người giảm cân bắt buộc phải sử dụng trà xanh không đường và cà phê đen nguyên chất, tuyệt đối không thêm đường, sữa hay bột kem béo. Bạn có thể mua trà xanh đóng chai không đường hoặc dùng trà túi lọc để thay thế.
Nguyên liệu: 150 ml trà xanh, 150 ml cà phê.
Tỷ lệ: Trà xanh và cà phê hòa trộn theo tỷ lệ 1:1.
Cách pha: Khuấy đều hai loại với nhau để uống chung, hoặc uống riêng biệt từng loại đều được.
Thời điểm uống: Uống 1 ly (khoảng 250-300 ml) trước mỗi bữa ăn.
Bên cạnh đó, việc duy trì thói quen cân trọng lượng cơ thể vào mỗi buổi sáng sẽ giúp bạn theo dõi sát sao sự thay đổi. Toàn bộ liệu trình này giúp kiểm soát cảm giác thèm ăn, tăng tốc độ chuyển hóa mỡ, giúp hành trình giảm cân trở nên dễ dàng hơn.
Phương pháp này được đánh giá là đặc biệt hiệu quả đối với 3 nhóm người sau:
Người bận rộn, thường xuyên ăn ngoài hoặc dân văn phòng: Phương pháp này không đòi hỏi phải kết hợp tập luyện hay ăn kiêng nghiêm ngặt, chỉ cần uống trước bữa ăn. Do đó, đây là giải pháp cứu cánh cho những ai không có thời gian quản lý thực đơn hay đến phòng tập.
Người có vòng bụng lớn, béo bụng: Sự kết hợp giữa catechins (trà xanh) và axit chlorogenic (cà phê) có tác động mạnh mẽ đến việc thúc đẩy đốt cháy chất béo, đặc biệt hiệu quả rõ rệt đối với vùng mỡ bụng.
Người hay bị áp lực (stress) dẫn đến ăn uống quá độ: Thành phần theanine trong trà xanh có tác dụng giải tỏa căng thẳng, giúp kiểm soát sự thèm ăn và hạn chế hiệu quả tình trạng cuồng ăn do biến động tâm lý.
Ngược lại, đối với những người có thể trạng tỳ vị kém, phụ nữ mang thai, bệnh nhân tiểu đường hoặc cao huyết áp, phương pháp này có thể gây phản tác dụng và tổn hại đến sức khỏe.
Người có tỳ vị ẩm nhiệt, dễ dư axit dạ dày: Uống cà phê dễ gây ra tình trạng trào ngược dạ dày thực quản. Những người bị thiếu máu hoặc nhạy cảm với caffeine cũng cần hết sức thận trọng.
Bệnh nhân tiểu đường và cao huyết áp: Người bị tiểu đường nên chuyển sang dùng loại cà phê đã tách caffeine (decaf). Trong khi đó, người bị cao huyết áp cần tránh uống cà phê ngay khi vừa ngủ dậy vào buổi sáng để ngăn ngừa tình trạng huyết áp tăng vọt đột ngột.
Phụ nữ mang thai: Mỗi ngày không được uống quá 2 ly hỗn hợp cà phê trà xanh này. Sử dụng quá liều lượng có thể làm tăng nguy cơ sảy thai, sinh non hoặc khiến trẻ sinh ra bị nhẹ cân.
Bác sĩ Nguyễn Thu Hà - Tổ trưởng tổ Dinh dưỡng tiết chế - Bệnh viện đa khoa quốc tế Nam Sài Gòn, cho biết nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần là dầu thực vật thì đều giúp giảm mỡ máu. Thực tế, mọi loại chất béo (động vật hay thực vật) đều là sự kết hợp của 3 nhóm: Chất béo bão hòa, chất béo chưa bão hòa đơn và chất béo chưa bão hòa đa. Sự khác biệt nằm ở tỷ lệ cấu tạo của chúng.
Dầu ô liu: Có thành phần chủ đạo là axit oleic chiếm khoảng 73%. Đây là thành phần hỗ trợ bảo vệ tim mạch, giảm cholesterol xấu và duy trì cholesterol tốt. Ngoài ra, dầu ô liu còn chứa oleocanthal giúp chống viêm, các polyphenol hỗ trợ chức năng não bộ và vitamin E, K giúp ngăn ngừa lão hóa.
Dầu dừa: Chứa hơn 80% chất béo bão hòa - cao hơn cả mỡ lợn (40%). Tuy nhiên, điểm khác biệt so với mỡ động vật là dầu dừa chứa triglyceride chuỗi trung bình (MCTs). Thay vì tích tụ, MCTs thường được gan chuyển hóa nhanh thành năng lượng, hỗ trợ quá trình kháng khuẩn và là nguồn năng lượng tức thì cho cơ thể.
Bác sĩ Hà cho biết, chính vì sự khác nhau về cấu trúc hóa học và sự chuyển hóa trong cơ thể mà dầu ô liu và dầu dừa có tính ứng dụng riêng trong chế độ dinh dưỡng và ứng dụng trong đời sống.
Dùng dầu ăn phù hợp nhu cầu chế biến: Dầu ô liu có điểm bốc khói thấp nên chỉ phù hợp cho các món trộn salad, xào nhanh ở nhiệt độ thấp hoặc thêm trực tiếp vào món ăn ngay sau khi chế biến. Dầu dừa có điểm bốc khói cao, phù hợp hơn với các món chiên xào nhiệt độ cao. Ngoài ra, nhờ cấu trúc phân tử nhỏ, dầu dừa còn có khả năng kháng khuẩn, dưỡng ẩm cho tóc và da rất tốt.
Đa dạng hóa loại dầu: Luân phiên các loại dầu thực vật, dầu động vật như mỡ cá trong thực đơn để tận dụng ưu điểm của từng loại.
Giới hạn sử dụng dầu cho người có mỡ máu cao: Với nhu cầu một người trưởng thành là 1.800 kcal/ngày, chất béo bão hòa nên chiếm dưới 10% năng lượng, tương đương khoảng 20 g/ngày (vì 1 g chất béo cung cấp 9 kcal). Riêng người mỡ máu cao cần kiểm soát chặt hơn, chỉ nên dùng dưới 14 g/ngày (7% tổng năng lượng).
Ngoài ra, cần tăng cường chất xơ bằng cách ăn nhiều rau xanh để giúp cơ thể hấp phụ và đào thải cholesterol dư thừa. Vận động tối thiểu 30 phút/ngày giúp tăng cường hiệu quả chuyển hóa chất béo gấp nhiều lần so với việc chỉ ăn kiêng.
