Văn phòng UBND vừa có văn bản truyền đạt chỉ đạo của Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường, sau cuộc họp về vụ việc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm xảy ra tại Trường tiểu học Bình Quới Tây vừa qua.
Theo đó sau khi xảy ra vụ việc, Sở Y tế, Sở An toàn thực phẩm, Sở Giáo dục và Đào tạo cùng UBND phường Bình Quới, Trường tiểu học Bình Quới Tây và các đơn vị có liên quan khẩn trương xử lý theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền được giao.
Tuy nhiên việc phối hợp, thông tin báo cáo của các ngành, địa phương thiếu tính hệ thống, phân tán, chưa nhịp nhàng, nhất là thiếu cơ quan làm đầu mối phát ngôn, cung cấp thông tin báo chí.
Việc chăm lo cho học sinh bị triệu chứng, nhập viện và hậu cần phục vụ bán trú… sau khi vụ việc xảy ra chưa được quan tâm chu đáo. Đề nghị các ngành, địa phương, đơn vị nghiêm túc rút kinh nghiệm.
Để ứng phó, xử lý tình huống ngộ độc tập thể và chấn chỉnh việc cung cấp thông tin đối với những vụ việc tương tự có thể xảy ra, UBND TP.HCM giao Sở An toàn thực phẩm chủ trì, phối hợp các sở, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng kịch bản xử lý, ứng phó khi có vụ việc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm phát sinh.
Nghiên cứu biên tập thành những quyển cẩm nang bỏ túi để bất kỳ đơn vị, địa phương nào, cán bộ, công chức, viên chức nào dù là mới cũng có thể xử lý nhanh chóng, đảm bảo theo đúng quy định.
Giao Sở An toàn thực phẩm là cơ quan chủ trì, giữ vai trò điều phối, giải quyết vụ việc nghi ngờ ngộ độc thực phẩm và công bố thông tin (có thể giao một đơn vị, cá nhân thuộc sở là cơ quan, đầu mối phát ngôn, cung cấp thông tin báo chí định kỳ, thường xuyên, đột xuất một cách chủ động và khách quan).
Đơn vị liên quan, địa phương nơi xảy ra vụ việc… chủ động thông tin, báo cáo đến cơ quan báo chí trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền nhưng phải đảm bảo thống nhất số liệu, thông tin với Sở An toàn thực phẩm.
Đối với những vụ việc nhạy cảm, quy mô lớn cần có phương thức, cách làm chủ động hơn, nhanh hơn, thông tin kịp thời hơn, tần suất cao hơn để tránh gây tâm lý hoang mang, lo lắng, đồng thời hạn chế các thông tin sai lệch.
Khẩn trương tư vấn, hỗ trợ Trường tiểu học Bình Quới Tây và phường Bình Quới tạm chọn 1 nhà cung cấp suất ăn mới uy tín, chất lượng, đã được kiểm tra an toàn thực phẩm trong cung cấp suất ăn.
Giao Sở Y tế theo dõi chặt chẽ các trường hợp nhập viện, điều trị, chăm sóc tốt hơn, để các em học sinh sớm hồi phục và trở lại trường học, phối hợp Sở An toàn thực phẩm định kỳ cung cấp thông tin điều trị làm cơ sở để điều tra nguyên nhân.
Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo, hỗ trợ nhà trường, đồng hành với trường, các thầy cô và đội ngũ nhân viên ổn định tư tưởng, hỗ trợ các trường hợp bị ngộ độc (các khoản chi phí điều trị có liên quan).
Đồng thời quan tâm sâu sát hơn, chỉ đạo các trường, phối hợp các địa phương thường xuyên kiểm tra, rà soát không chỉ các nhà cung cấp chính, nhỏ lẻ từ khâu nguyên vật liệu đầu vào đến khâu thành phẩm.
UBND phường Bình Quới chủ trì, phối hợp nhà trường, ban giám hiệu, tập thể giáo viên, nhân viên trường thăm hỏi, động viên tất cả gia đình các học sinh bị ngộ độc.
Bệnh gan nhiễm mỡ đã trở thành một căn bệnh phổ biến trong xã hội hiện đại. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây trên chương trình "Chúc bạn sức khỏe", bác sĩ Chien Cheng-hung, chuyên gia tiêu hóa và gan mật tại Bệnh viện Trường Canh Cơ Long ở Đài Loan (Trung Quốc), chia sẻ từng tiếp nhận một bệnh nhân ngoài 50 tuổi, nặng hơn 80 kg, mắc gan nhiễm mỡ mức độ trung bình và viêm gan mạn tính. Chỉ số đường huyết lúc đói của người này còn vượt mức bình thường, dao động từ 110 đến 120 mg/dL, rơi vào ngưỡng tiền tiểu đường.
Sau khi thăm khám, bác sĩ Chien nhận thấy bệnh nhân hầu như không ăn rau và duy trì thói quen ăn đồ mua sẵn ngoài hàng mỗi ngày. Do đó, ông đã khuyên người bệnh cố gắng tự nấu ăn nhiều hơn và bổ sung nhiều rau khoai lang vào thực đơn. Ba tháng sau, kết quả xét nghiệm cho thấy bên cạnh việc gan nhiễm mỡ chuyển biến tích cực và đường huyết giảm, chỉ số viêm gan của người bệnh cũng giảm sâu từ mức 150 U/L xuống chỉ còn khoảng 50 đến 60 U/L.
Giải thích về cơ chế khoa học, chuyên gia cho biết sau khi rau khoai lang đi vào đường ruột sẽ kích thích cơ thể tự tiết ra "glucuronidin (GLP-1)", một trong những thành phần thường có trong các loại thuốc tiêm giảm cân, đồng thời phát tín hiệu no đến não bộ, từ đó làm giảm cảm giác thèm ăn. Thêm vào đó, rau khoai lang rất giàu polyphenol chống viêm với hàm lượng cao gấp gần 30 lần so với trà xanh, giúp bảo vệ tế bào gan và điều hòa quá trình chuyển hóa lipid.
Để hấp thụ dưỡng chất tối ưu, bác sĩ khuyến nghị rau khoai lang cần được nấu chín kỹ trước khi ăn. Theo nghiên cứu từ Viện Nghiên cứu Nông nghiệp, hấp là phương pháp bảo toàn giá trị dinh dưỡng tốt nhất, giúp rau giải phóng lượng polyphenol cao gấp 4,5 lần. Người tiêu dùng có thể sử dụng nồi hấp điện hoặc cho rau vào nồi nước sôi, đậy nắp và hấp cách thủy trong khoảng 2 đến 3 phút.
Bên cạnh đó, phương pháp xào cũng được khuyến khích vì chất polyphenol không dễ hòa tan trong nước, giúp hạn chế thất thoát dinh dưỡng hiệu quả. Ngược lại, phương pháp luộc thông thường sẽ khiến một phần dưỡng chất bị hòa tan vào nước, làm giảm đi đáng kể giá trị dinh dưỡng của loại rau này.
Song, không phải cách chế biến nào cũng giữ trọn giá trị dinh dưỡng vốn có. Thực tế cho thấy cùng một loại thực phẩm nhưng nếu nấu sai cách, dưỡng chất có thể giảm đi đáng kể. Điều này đặc biệt đúng với bông cải xanh, khi một số hợp chất có lợi dễ bị phá hủy dưới tác động của nhiệt độ cao hoặc thời gian nấu kéo dài, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Bà Stephani Johnson, chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ, cho biết việc nấu bông cải xanh quá lâu làm suy giảm các dưỡng chất trong bông cải xanh, trong đó có sulforaphane.
Theo đó, quá trình nấu chín bông cải xanh có thể ức chế enzyme myrosinase. Đây là enzyme cần thiết để tạo ra sulforaphane. Khi nấu ở nhiệt độ cao hoặc trong thời gian dài, lượng sulforaphane giảm đáng kể.
Một nghiên cứu đăng trên Journal of Agricultural and Food Chemistry cũng cho thấy việc cắt nhỏ trước và xào sơ có thể giúp giữ lại nhiều sulforaphane, một chất chống oxy hóa quan trọng.
Xào sơ bông cải xanh giúp duy trì hoạt động của enzyme. Nhờ đó, lượng sulforaphane trong món ăn cao hơn.
Ngoài ra, việc cắt bông cải xanh thành miếng nhỏ khoảng 90 phút trước khi xào giúp đạt hiệu quả tốt nhất.
Việc cắt nhỏ bông cải xanh giúp kích hoạt enzyme myrosinase, từ đó chuyển hóa hợp chất glucoraphanin thành sulforaphane trước khi nhiệt độ cao làm enzyme này mất hoạt tính.
Sulforaphane là hợp chất tự nhiên có trong các loại rau như bông cải xanh, súp lơ và cải xoăn. Chất này có tác dụng chống oxy hóa và kháng viêm.
Bà Johnson cho biết sulforaphane giúp cơ thể sản sinh enzyme chống oxy hóa. Các enzyme này trung hòa gốc tự do và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Chất này còn hỗ trợ phòng ngừa ung thư bằng cách ức chế sự phát triển của tế bào bất thường, giảm viêm và giảm stress oxy hóa.
Sulforaphane cũng hỗ trợ gan giải độc, giúp ổn định huyết áp, từ đó bảo vệ hệ tim mạch.
Bông cải xanh cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất như vitamin C, K, A, kali, magiê, canxi và sắt.
Thực phẩm này giàu chất xơ, hỗ trợ tiêu hóa và chứa nhiều chất chống oxy hóa như sulforaphane, lutein và zeaxanthin.
Theo bà Johnson, bông cải xanh luôn là thực phẩm ít calo và giàu chất xơ, phù hợp cho chế độ ăn lành mạnh.
Việc thay đổi cách chế biến giúp tăng thêm lợi ích dinh dưỡng, nhưng không cần quá khắt khe. Ăn bông cải xanh dưới bất kỳ hình thức nào vẫn tốt cho sức khỏe. Cách ăn sống hoặc nấu sơ thường giúp giữ lại nhiều dưỡng chất hơn.
Bệnh không lây nhiễm đang trở thành một trong những thách thức lớn của y tế Việt Nam sau đại dịch COVID-19.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bên cạnh việc ứng phó với các bệnh truyền nhiễm mới nổi, các quốc gia cần tăng cường nguồn lực cho phòng ngừa, phát hiện sớm và điều trị các bệnh mạn tính như tim mạch, ung thư, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và rối loạn sức khỏe tâm thần.
Tại Việt Nam, báo cáo từ các bệnh viện cho thấy khoảng 65-75% người bệnh nội trú liên quan đến nhóm bệnh không lây nhiễm. Một số bệnh lý phổ biến cũng đang có xu hướng gia tăng.
Theo Bệnh viện Nội tiết Trung ương, khoảng 6-7% dân số mắc đái tháo đường. Viện Tim mạch Quốc gia Việt Nam cho biết tăng huyết áp ảnh hưởng đến khoảng 25% người trên 25 tuổi.
Ước tính mỗi năm, bệnh không lây nhiễm chiếm khoảng 80% tổng số ca tử vong tại Việt Nam. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các phương thức theo dõi sức khỏe thường xuyên, phát hiện sớm nguy cơ và hỗ trợ người dân quản lý bệnh ngay từ cộng đồng.
Khoảng trống trong quản lý bệnh mạn tính
Phát biểu tại sự kiện ra mắt ứng dụng chăm sóc sức khỏe 24/7 ứng dụng trí tuệ nhân tạo, Thiếu tướng, PGS.TS.BS Phạm Nguyên Sơn, Phó Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết bệnh mạn tính thường diễn biến kéo dài, trong khi tình trạng sức khỏe của người bệnh có thể thay đổi theo từng ngày.
“Với mô hình tái khám định kỳ, bác sĩ thường chỉ nắm được tình trạng tại thời điểm người bệnh đến viện. Phần lớn thời gian còn lại, dữ liệu sức khỏe bị bỏ trống”, ông nói.
Theo ông, đây là khoảng trống nguy hiểm trong quản lý các bệnh như tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường, rối loạn lipid máu và bệnh thận. Một bệnh nhân có thể được đánh giá ổn định trong ngày khám, nhưng sau đó xuất hiện biến động huyết áp, đường huyết hoặc triệu chứng bất thường mà không được phát hiện kịp thời.
“Dữ liệu sức khỏe của người bệnh cần được cập nhật thường xuyên theo thời gian thực. Khi người bệnh đo huyết áp hằng ngày, hệ thống AI có thể hỗ trợ đưa ra cảnh báo hoặc khuyến nghị cơ bản. Tuy nhiên, AI không thể thay thế bác sĩ mà chỉ là công cụ hỗ trợ quản lý người bệnh hiệu quả hơn”, ông nhấn mạnh vai trò của dữ liệu trực tuyến trong theo dõi sức khỏe.
Thực tế lâm sàng cũng cho thấy bệnh mạn tính đang có xu hướng trẻ hóa. PGS Sơn dẫn trường hợp một bệnh nhân nam sinh năm 1999, nặng 102kg, có huyết áp 180/120mmHg, đồng thời mắc đái tháo đường và rối loạn lipid máu.
Đồng bộ hạ tầng bệnh án điện tử nhằm cá thể hóa phác đồ điều trị
Để kiểm soát hiệu quả các chỉ số lâm sàng, dữ liệu đầu vào cần được chuẩn hóa và cập nhật đầy đủ. Theo TS.BS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Bộ Y tế, với bệnh tăng huyết áp, việc theo dõi và kiểm soát chỉ số liên tục có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa đột quỵ và các biến chứng tim mạch.
Theo ông Đức, Bộ Y tế đã ban hành kế hoạch triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử cho người dân, gắn với định hướng chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế. Cơ quan quản lý cũng đã xây dựng cấu trúc định danh cho khoảng 130.000 trường thông tin liên quan đến bệnh án điện tử, tạo nền tảng cho việc chuẩn hóa và khai thác dữ liệu khám chữa bệnh.
“Nếu tất cả 1.700 bệnh viện sử dụng bệnh án điện tử, ngành y tế có thể có tới hàng trăm triệu dữ liệu phục vụ chăm sóc sức khỏe. Nếu làm tốt hồ sơ sức khỏe cá nhân, việc cá thể hóa phác đồ điều trị sẽ có nhiều triển vọng trong tương lai”, ông Đức nhận định.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dữ liệu lớn chỉ có giá trị khi bảo đảm độ chính xác và được cập nhật thường xuyên. Với nhóm người cao tuổi có bệnh lý phức tạp, các nền tảng công nghệ cần có khả năng theo dõi đồng thời nhiều chỉ số, hỗ trợ sàng lọc nhiều bệnh mạn tính trên cùng một hệ thống, từ đó phục vụ tốt hơn cho quản lý sức khỏe dài hạn.
Dưới góc nhìn chiến lược về phát triển khoa học công nghệ, ông Nguyễn Huy Dũng, Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIV (dự khuyết) và Ủy viên chuyên trách Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nhấn mạnh vai trò cốt lõi của dữ liệu số như một tư liệu sản xuất mới.
Theo ông, lực lượng sản xuất mới chính là sự phối hợp chặt chẽ giữa trình độ chuyên môn của con người và năng lực tính toán của trí tuệ nhân tạo.
“Cha ông ta từ xưa đã đúc kết phương châm ‘Nam dược trị Nam nhân’. Suy rộng ra, những bài toán xã hội hay vấn đề của người Việt chỉ có thể được giải quyết tốt nhất bởi chính chúng ta. Dù đây là một thực tế hiển nhiên, nhưng để biến điều đó thành hành động đòi hỏi một hành trình nỗ lực bền bỉ và quyết tâm rất lớn”, ông nhấn mạnh.
