4 người mắc kẹt ở Lào tự thoát khỏi hang

Khi tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ tuần trước, Tổng thống Donald Trump đã chỉ trích gay gắt các lãnh đạo Iran, bằng những từ như "dối trá", "bạo lực", đồng thời tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn "đã hết" sau khi cáo buộc Tehran tấn công ba con tàu trên tuyến đường phía nam eo biển Hormuz hôm 7/7.

Điều này hoàn toàn trái ngược với những lời khen ngợi mà ông đưa ra ba tuần trước đó, khi ký bản ghi nhớ với Iran. "Họ rất dễ làm việc cùng", ông Trump nói khi đó và cho biết thêm rằng các lãnh đạo Iran là những người "mạnh mẽ", "thông minh", "không cực đoan" và "đang muốn giúp đỡ cho đất nước của chính mình".

Tổng thống cũng ra lệnh nối lại chiến dịch không kích và thu hồi lệnh miễn trừ trừng phạt mà Bộ Tài chính Mỹ từng áp dụng để Iran có thể bán dầu. Vài ngày sau, ông tuyên bố tái phong tỏa cảng biển Iran, thậm chí đe dọa sẽ tấn công cơ sở hạt nhân Núi Pickaxe, nơi được cho là nằm ngoài tầm với của những loại bom xuyên phá mạnh nhất trong biên chế Mỹ.

Đến ngày 13/7, ông Trump lại khiến cả các cố vấn Nhà Trắng lẫn đồng minh ở vùng Vịnh choáng váng khi tuyên bố sẽ thu phí tương đương 20% giá trị hàng hóa của tàu thương mại di chuyển qua eo biển Hormuz, để trả cho "dịch vụ bảo vệ" của Mỹ.

Mức phí này cao đến mức nhiều chuyên gia hàng hải cảnh báo sẽ khiến các chủ tàu không dám cho phương tiện của mình di chuyển qua Hormuz. Lãnh đạo các nước vùng Vịnh đã hối hả gọi điện cho ông Trump để thuyết phục Tổng thống Mỹ hủy bỏ kế hoạch này.

Khoảng 24 giờ sau, ông Trump tuyên bố rút lại ý tưởng thu phí ở Hormuz, điều dường như được ông đưa ra một cách ngẫu hứng trên mạng xã hội Truth Social.

Đây không phải là "cú quay xe" duy nhất về chính sách đối ngoại mà ông Trump thực hiện trong hai tuần qua. Trong vấn đề Ukraine, thái độ của ông lại xoay chuyển theo hướng ngược lại, từ thù địch sang thiện cảm.

Hơn một năm trước, Tổng thống Trump và Phó tổng thống JD Vance từng tranh cãi nảy lửa tại Phòng Bầu dục với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, dẫn đến việc Mỹ đình chỉ viện trợ quân sự cho Kiev.

Nhưng khi gặp nhau bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO tuần trước, lãnh đạo Mỹ - Ukraine lại có buổi làm việc tương đối nồng ấm, thuận lợi. Tổng thống Trump dành nhiều lời khen ngợi cho người đồng cấp Ukraine khi nói với các phóng viên rằng "ông ấy đã làm được một công việc phi thường" hay "ông ấy làm việc rất hiệu quả".

Ông Trump thậm chí còn cho biết sẽ chấp thuận một yêu cầu lâu nay của Ukraine là cho phép nước này tự sản xuất tên lửa phòng không Patriot theo giấy phép nhượng quyền từ Mỹ, điều được coi là thắng lợi lớn nhất mà ông Zelensky thu được từ hội nghị NATO.

Chính sách mơ hồ

Theo chuyên gia phân tích kỳ cựu Max Boot của Washington Post, rất khó để biết "những cú ngoặt gấp" này của Tổng thống Trump sẽ dẫn đến đâu, bởi ông nổi tiếng là người dễ thay đổi lập trường.

Ngoài việc nối lại các cuộc không kích nhằm vào Iran, Tổng thống Trump mới đây nhất đã tái áp đặt lệnh phong tỏa các cảng của nước này nhằm gia tăng sức ép. Nhưng bất chấp xung đột liên tục gia tăng, Tổng thống ngày 13/7 vẫn tuyên bố rằng thỏa thuận với Iran để chấm dứt chiến sự ở Trung Đông "vẫn có thể đạt được".

"Ông ấy rõ ràng không muốn khơi lại một cuộc chiến tổng lực với Iran ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ. Nếu xung đột leo thang, hậu quả kinh tế có thể rất nghiêm trọng, nhất là khi Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược của Mỹ đang ở mức thấp nhất kể từ năm 1983", Boot nhận xét về bình luận từ Tổng thống Trump.

"Chính quyền Iran không muốn bị ném bom, nhưng họ sẵn sàng chấp nhận rủi ro để duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz, một vũ khí hủy diệt kinh tế hàng loạt", ông nói thêm.

Hệ quả dễ xảy ra nhất là một cuộc xung đột âm ỉ giữa Mỹ và Iran mà không đạt được mục tiêu xóa bỏ chương trình hạt nhân của Tehran như ông Trump từng tuyên bố. Nói cách khác, thay vì hiện thực hóa lời hứa "tôi đến để chấm dứt xung đột", ông Trump giờ đây có thể lại khiến Mỹ lún sâu vào một "cuộc chiến không hồi kết khác", Boot cảnh báo.

Cùng chung quan điểm, Negar Mortazavi, chuyên gia nghiên cứu cấp cao thuộc Trung tâm Chính sách Quốc tế, trụ sở tại Washington, cho rằng Tổng thống Trump đang cố gắng quay lại dùng sức ép quân sự để buộc Iran phải nhượng bộ nhiều hơn.

"Nhưng điều đó khó lòng mang lại hiệu quả", bà nói. "Iran đã chứng minh họ sẵn sàng chiến đấu, leo thang căng thẳng và chấp nhận tổn thất lớn chứ quyết không đầu hàng trước sức ép".

Mặt khác, xung đột với Iran kéo dài chắc chắn gây bất lợi cho Ukraine bởi khi đó, Mỹ và các đồng minh Trung Đông sẽ phải ưu tiên sử dụng kho tên lửa vốn đã khan hiếm cho chiến trường này, dẫn đến việc Kiev bị san sẻ nguồn viện trợ vũ khí, kể cả các loại tên lửa phòng không.

Lời hứa của ông Trump về việc cấp phép cho Ukraine tự sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot là một tín hiệu tốt, song điều này không thể ngay lập tức bảo vệ các thành phố Ukraine trước đòn tập kích tên lửa từ Nga. Đức từng được Mỹ cấp phép sản xuất Patriot vào năm 2022 nhưng những quả tên lửa đầu tiên của họ phải đến năm 2027 mới có thể xuất xưởng. Ukraine rõ ràng không thể chờ đợi nhiều năm như vậy để tự sản xuất Patriot.

"Vấn đề là những việc này không đơn giản như bật một công tắc đèn", Bradley Bowman, chuyên gia tại Quỹ Bảo vệ các nền Dân chủ, viện nghiên cứu phi lợi nhuận, phi đảng phái chuyên về chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia, trụ sở tại Washington, cho hay. "Bạn có thể chi tiền ra, nhưng phải mất một thời gian dài nữa nó mới thực sự phát huy tác dụng và giúp nâng cao năng lực sản xuất của Ukraine".

"Nhưng thật không may, trong nhiều trường hợp, thời gian lại là thứ duy nhất chúng ta không có", ông nói thêm.

Theo Boot, nếu Tổng thống Trump thực sự muốn giúp đỡ Ukraine, ông cần xuất thêm tên lửa từ kho dự trữ tên lửa Patriot vốn đang dần cạn kiệt của Mỹ, đồng thời hối thúc các đồng minh làm điều tương tự. Ông cũng nên chấp thuận một yêu cầu khác đã bị trì hoãn từ lâu từ Kiev là cung cấp tên lửa hành trình Tomahawk.

Ukraine đang đạt được nhiều thành công trong việc dùng máy bay không người lái (UAV) tấn công các cơ sở năng lượng Nga. Điều này phần nào đã gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu tại Nga và ảnh hưởng tới nguồn thu phục vụ cỗ máy chiến đấu của Moskva. Tuy nhiên, UAV mang đầu đạn nhỏ hơn nhiều so với tên lửa hành trình, nên gần như không thể gây tổn hại với các công trình kiên cố.

Boot cho rằng chiến dịch "tấn công sâu" của Ukraine có thể còn hiệu quả hơn nữa nếu họ có thêm nhiều tên lửa tầm xa để bổ sung cho loại tên lửa hành trình Flamingo tự sản xuất. Tuy nhiên, Kiev giờ đây vẫn chỉ có thể chờ đợi.

"Nhà Trắng vốn thích những cử chỉ hoành tráng, và đây có thể coi là một cử chỉ như vậy", Mark Cancian, cố vấn cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định. "Nghe có vẻ như tên lửa sẽ bắt đầu được xuất xưởng chỉ trong vài tháng tới, nhưng điều đó sẽ không xảy ra".

Một số chuyên gia thậm chí còn đi xa hơn khi nhận định rằng giấy phép sản xuất tên lửa Patriot thực chất còn có thể gây hại cho Ukraine vì nó giúp Mỹ trút bỏ được trách nhiệm viện trợ tên lửa trong ngắn hạn.

Jennifer Kavanagh, nhà phân tích quân sự tại viện nghiên cứu chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia Defense Priorities, cho rằng thỏa thuận cấp phép này nhìn bề ngoài có vẻ đôi bên cùng có lợi, nhưng thực tế lại là một thất bại với cả hai.

"Nếu giải pháp đối với bài toán phòng không của Ukraine chỉ dừng lại ở việc cấp giấy phép sản xuất, điều đó sẽ tạo ra nhận thức rằng việc chuyển giao tên lửa Patriot không còn là ưu tiên cấp bách nữa. Rốt cuộc, đây lại là một bất lợi lớn cho an ninh trước mắt của Ukraine", Kavanagh phân tích.

Tổng thống Trump cũng đã ngụ ý điều này hôm 8/7 khi được hỏi liệu Mỹ có cung cấp tên lửa Patriot cho Ukraine trong thời gian họ xây dựng năng lực tự sản xuất hay không.

"Chúng tôi có Patriot, nhưng không nhiều đến thế. Bản thân chúng tôi cũng đang cần đến chúng", ông nói.

Boot nhận định Tổng thống Trump thường tận dụng tính khó đoán của mình để buộc đối thủ cũng như đối tác phải nỗ lực tìm hiểu bước đi tiếp theo của ông là gì, nhưng cảnh báo rằng sự bất định đó có thể góp phần làm xói mòn ổn định toàn cầu và ảnh hưởng đến năng lực răn đe của Mỹ.

"Điều quan trọng hơn lời nói là hành động của Tổng thống, nhưng trong cả hai trường hợp Iran và Ukraine, các chính sách ông đưa ra hiện vẫn rất mơ hồ. Nó cho thấy dù Tổng thống Trump muốn xây dựng hình ảnh một lãnh đạo quyết đoán, ông vẫn gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định", chuyên gia này nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Phía Washington đã xác nhận rằng đội tuyển Iran sẽ phải rời ngay khỏi Mỹ vài giờ sau khi 2 trận đấu vòng bảng World Cup tiếp theo tại Los Angeles và Seattle kết thúc trong những ngày tới.

Phản hồi từ nước đồng chủ nhà World Cup 2026 được đưa ra ngày 16/6 sau khi Mỹ vấp phải ý kiến trái chiều về cách xử lý vấn đề thị thực và việc lưu trú của đội tuyển Iran sau trận đấu đầu tiên.

Đội tuyển quốc gia Iran đã hòa New Zealand trong trận đấu thuộc bảng G tại Los Angeles ngày 15/6. Trận đấu mang nhiều ý nghĩa chính trị trong bối cảnh nhiều tháng bất ổn liên quan đến khả năng tham dự World Cup của Iran giữa lúc Mỹ và Israel tiến hành chiến dịch quân sự với phía Tehran.

Đội tuyển Iran bị yêu cầu phải rời Mỹ chỉ vài giờ sau khi trận đấu kết thúc và trở về đại bản doanh tại Mexico. Điều này đã làm dấy lên chỉ trích đối với cách Mỹ xử lý thị thực, khi đội bóng không được nghỉ lại khách sạn thêm một ngày để hồi phục thể lực như thường lệ.

Sau trận đấu, HLV Amir Ghalenoei cho biết đội tuyển Iran đã được yêu cầu rời Mỹ và trở lại Mexico chỉ vài giờ sau đó. Ông nói đội bóng ban đầu dự kiến sẽ ở lại California qua đêm để có thời gian hồi phục bình thường sau trận ra quân.

Andrew Giuliani, người đứng đầu Lực lượng đặc nhiệm Nhà Trắng phụ trách World Cup, cho biết trong một cuộc phỏng vấn phát sóng trên CBS News rằng một số thành viên ban huấn luyện hỗ trợ và quan chức đội tuyển Iran đã bị từ chối nhập cảnh vào Mỹ, nhưng toàn bộ cầu thủ và các huấn luyện viên đều được cấp thị thực.

Ông cũng nêu rõ các điều kiện để đội tuyển Iran được nhập cảnh vào Mỹ thi đấu. “Đội tuyển sẽ được phép nhập cảnh trước ngày thi đấu một ngày. Họ sẽ phải rời đi ngay trong ngày trận đấu kết thúc, tức là vào tối hôm đó. Quy định này sẽ được áp dụng ở Los Angeles và cũng sẽ áp dụng ở Seattle", ông Giuliani nói, đề cập tới 2 trận vòng bảng tiếp theo của Iran.

Một số thành viên quan trọng của đội, bao gồm Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Iran, các nhân viên hỗ trợ ban huấn luyện và cán bộ truyền thông, không được Mỹ cấp thị thực, khiến công tác chuẩn bị của đội tuyển gặp thêm nhiều khó khăn.

Khi được hỏi về vấn đề này, ông Giuliani không đi vào chi tiết mà dẫn lại phát biểu trước đó của Ngoại trưởng Marco Rubio về việc từ chối cấp phép cho những người bị cáo buộc là có liên hệ trực tiếp với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

“Ngoại trưởng Rubio đã nói rất rõ: Bất kỳ ai có liên hệ trực tiếp với IRGC sẽ không được vào nước Mỹ, và World Cup sẽ không phải là lý do để họ được phép nhập cảnh”, ông Giuliani nói.

Đội trưởng Iran Mehdi Taremi cho biết đội bóng đã phải trải qua 5 giờ di chuyển và kiểm tra an ninh trong chuyến đi từ Tijuana đến khu vực Los Angeles hôm 14/6, dù đây vốn là hành trình rất ngắn. “Tôi nghĩ FIFA cần hỗ trợ chúng tôi nhiều hơn thế này", ông Taremi nói.

Ngoài ra, thị thực nhập cảnh của tiền vệ cánh Mehdi Torabi hết hạn sau trận đấu đầu tiên. Các quan chức đội tuyển Iran xác nhận chiều 16/6 rằng Torabi đã được cấp một thị thực nhập cảnh nhiều lần mới, cho phép cầu thủ này tiếp tục vào Mỹ để tham dự các trận đấu còn lại trong vòng bảng.

“Vấn đề này đã được giải quyết. Ngay khi nhận được thông tin, chúng tôi đã làm việc để bảo đảm cầu thủ này có thể tham gia mọi trận đấu", Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết.

Tin Gốc: Dân Trí

Sáng nay 12-7 (giờ Việt Nam), quân đội Mỹ cho biết đã tiến hành một đợt tấn công mới chống lại Iran sau khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tấn công một tàu container treo cờ Cyprus đi qua eo biển Hormuz.

"Một thành viên thủy thủ đoàn dân sự đã mất tích và con tàu không thể tiếp tục hành trình do hỏa hoạn trên tàu và hư hỏng đáng kể trong phòng máy", CENCTCOM tuyên bố trên X.

CENCTCOM cho biết các cuộc tấn công được thực hiện theo chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cũng cảnh báo Iran sẽ "trả giá" cho "sự lựa chọn sai lầm" của mình, theo Hãng tin AFP.

Ngay trước đó, hải quân thuộc IRGC tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz cho đến khi có thông báo mới, sau khi nổ súng cảnh cáo một tàu mà lực lượng này cho rằng đã tìm cách đi qua tuyến hàng hải chưa được phê duyệt.

Theo IRGC, con tàu đã "bị bắn cảnh cáo và phải dừng lại" sau khi phớt lờ các hướng dẫn nhiều lần về việc sử dụng hành lang vận chuyển đã được phê duyệt, Hãng thông tấn nhà nước IRNA đưa tin.

"Sau sự cố này… eo biển Hormuz sẽ bị đóng cửa cho đến khi có thông báo mới và cho đến khi kết thúc sự can thiệp của Mỹ vào khu vực này và không có tàu thuyền nào được phép đi qua", IRGC cho biết.

IRGC cũng cảnh báo rằng nếu "đối phương" lợi dụng vụ việc này làm cái cớ để thực hiện bất kỳ hành động sai lầm nào, họ sẽ phải đối mặt với "phản ứng mạnh mẽ" như mục tiêu vào "các căn cứ mới của kẻ thù trong khu vực".

Động thái này có nguy cơ làm phức tạp thêm những nỗ lực cứu vãn các cuộc đàm phán Mỹ - Iran sau khi cả hai bên liên tục không kích và đe dọa lẫn nhau trong vài ngày qua.

Các trang tin Axios và Politico khẳng định Washington đã cho Tehran hạn chót vào cuối tuần này để ngừng bắn vào các tàu thương mại đi qua Hormuz.

Đến nay, rào cản lớn đối với thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Mỹ là tương lai của eo biển Hormuz.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ