Truyền thông Mỹ ngày 17/6 đưa tin, một quan chức cấp cao của chính quyền Mỹ đã công bố văn bản chính thức của bản ghi nhớ đạt được với Iran vào cuối tuần trước.
Văn bản gồm 14 điểm, trong đó nêu rõ các điều khoản về việc mở lại eo biển Hormuz, nới lỏng một số hạn chế tài chính đối với Iran và đặt ra kỳ vọng về việc giải quyết chương trình hạt nhân của Iran trong các cuộc đàm phán kỹ thuật.
Văn bản có tiêu đề “Bản ghi nhớ Islamabad giữa Mỹ và Cộng hòa Hồi giáo Iran” được công bố sau khi có nhiều ý kiến phản đối việc văn bản này không được công khai.
“Về cơ bản, đây là một thỏa thuận cho phép chúng ta mở lại ngay lập tức eo biển Hormuz, cam kết Iran sẽ tiêu hủy vũ khí hạt nhân, sau đó cho chúng ta một cơ chế để nếu Iran cải thiện hành động của họ, chúng ta sẽ phản hồi bằng cách tăng cường các biện pháp nới lỏng kinh tế và trừng phạt, giúp họ trở thành một quốc gia thịnh vượng hơn”, quan chức cấp cao của Mỹ cho biết.
Bản ghi nhớ dự kiến sẽ được ký kết chính thức vào ngày 19/6, mở ra thời hạn 60 ngày để đàm phán các điều khoản cuối cùng của một thỏa thuận.
Nội dung bản ghi nhớ gồm 14 điểm:
1. Mỹ và Iran cùng các đồng minh trong cuộc xung đột hiện tại ký kết bản ghi nhớ này để tuyên bố chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Li Băng, và cam kết từ nay trở đi không khởi xướng bất kỳ cuộc xung đột hay hoạt động quân sự nào chống lại nhau, kiềm chế việc đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại nhau, đồng thời đảm bảo toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền của Li Băng. Thỏa thuận cuối cùng sẽ xác nhận việc chấm dứt vĩnh viễn xung đột trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Li Băng và các điều khoản khác.
2. Mỹ và Iran cam kết tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau, kiềm chế không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.
3. Mỹ và Iran cam kết đàm phán và đạt được thỏa thuận cuối cùng trong tối đa 60 ngày, có thể gia hạn theo thỏa thuận chung.
4. Ngay sau khi ký kết bản ghi nhớ này, Mỹ sẽ bắt đầu dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân và mọi hoạt động cản trở đối với Iran, và sẽ chấm dứt hoàn toàn lệnh phong tỏa hải quân trong vòng 30 ngày. Trong thời gian này, lưu lượng tàu thuyền sẽ được điều chỉnh theo tỷ lệ phù hợp với số lượng tàu thuyền trước xung đột được Iran khôi phục. Mỹ cũng cam kết rút quân khỏi khu vực lân cận Iran trong vòng 30 ngày sau khi đạt được thỏa thuận cuối cùng.
5. Sau khi ký kết bản ghi nhớ này, Iran sẽ nỗ lực hết sức để đảm bảo an toàn cho việc đi lại của các tàu thương mại mà không phải trả phí, trong vòng 60 ngày, từ vịnh Ba Tư đến biển Oman và ngược lại. Việc lưu thông tàu thuyền thương mại sẽ được nối lại ngay lập tức, và xét đến nhu cầu loại bỏ các trở ngại kỹ thuật và quân sự, việc rà phá thủy lôi do Iran thực hiện sẽ được tiến hành trong vòng 30 ngày. Iran sẽ tiến hành đối thoại với Oman để xác định việc quản lý và các dịch vụ hàng hải trong tương lai tại eo biển Hormuz, thảo luận với các quốc gia ven biển khu vực vịnh Ba Tư khác, phù hợp với luật pháp quốc tế hiện hành và chủ quyền của các quốc gia ven eo biển Hormuz.
6. Mỹ cam kết cùng với các đối tác khu vực xây dựng một kế hoạch cụ thể, được hai bên nhất trí, với kinh phí ít nhất 300 tỷ USD cho việc tái thiết và phát triển kinh tế của Iran. Cơ chế thực hiện kế hoạch này sẽ được hoàn thiện như một phần của thỏa thuận cuối cùng trong vòng 60 ngày. Tất cả các giấy phép, quyền miễn trừ và sự cho phép cần thiết cho các giao dịch tài chính liên quan sẽ được Mỹ cung cấp.
7. Mỹ cam kết chấm dứt mọi hình thức trừng phạt đối với Iran, bao gồm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nghị quyết của Hội đồng Thống đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) và tất cả các hình thức trừng phạt đơn phương của Mỹ, cả sơ cấp và thứ cấp, theo một lịch trình đã được thỏa thuận như một phần của thỏa thuận cuối cùng. Iran và Mỹ thừa nhận tầm quan trọng sống còn của vấn đề chấm dứt trừng phạt nêu trên và bày tỏ ý định sẽ ngay lập tức giải quyết các vấn đề này trong các cuộc đàm phán để đạt được thỏa thuận chung.
8. Iran tái khẳng định rằng họ sẽ không mua hoặc phát triển vũ khí hạt nhân. Mỹ và Iran đã nhất trí giải quyết việc xử lý vật liệu làm giàu dự trữ theo một cơ chế do hai bên cùng thỏa thuận theo lịch trình đã nêu trong điều 7, với phương pháp tối thiểu là pha loãng tại chỗ dưới sự giám sát của IAEA. Hai bên cũng nhất trí thảo luận về vấn đề làm giàu uranium và các vấn đề khác được hai bên cùng thỏa thuận liên quan đến nhu cầu hạt nhân của Iran, dựa trên một khuôn khổ thỏa đáng được nhất trí trong thỏa thuận cuối cùng. Mỹ và Iran thừa nhận tầm quan trọng sống còn của các vấn đề hạt nhân nêu trên. Hai bên bày tỏ ý định sẽ ngay lập tức giải quyết những vấn đề này trong các cuộc đàm phán để đạt được thỏa thuận chung.
9. Trong khi chờ đợi thỏa thuận cuối cùng, Mỹ và Iran đồng ý duy trì hiện trạng. Iran sẽ duy trì hiện trạng chương trình hạt nhân của mình, còn Mỹ sẽ không áp đặt bất kỳ lệnh trừng phạt mới nào và sẽ không triển khai thêm lực lượng trong khu vực.
10. Mỹ cam kết rằng ngay sau khi ký kết bản ghi nhớ này và cho đến khi các lệnh trừng phạt chấm dứt, Bộ Tài chính Mỹ sẽ miễn trừ cho việc xuất khẩu dầu thô, các sản phẩm dầu mỏ và các sản phẩm phái sinh của Iran, cũng như tất cả các dịch vụ liên quan, bao gồm các giao dịch ngân hàng, bảo hiểm, vận chuyển…
11. Mỹ cam kết sẽ cho phép sử dụng đầy đủ các khoản tiền và tài sản bị đóng băng hoặc hạn chế của Iran sau khi bản ghi nhớ này được thực hiện. Mỹ và Iran sẽ cùng nhau thống nhất các thủ tục liên quan đến việc giải phóng các khoản tiền này trong quá trình đàm phán. Các khoản tiền này, dù được giữ lại trong tài khoản ban đầu hay được chuyển giao, sẽ được sử dụng đầy đủ để thanh toán cho bất kỳ bên thụ hưởng cuối cùng nào được Ngân hàng Trung ương Iran chỉ định. Mỹ cam kết sẽ cấp tất cả các giấy phép và sự ủy quyền cần thiết tương ứng.
12. Mỹ Iran nhất trí sẽ thiết lập một cơ chế điều hành để giám sát việc thực hiện thành công bản ghi nhớ này và việc tuân thủ thỏa thuận cuối cùng trong tương lai.
13. Sau khi ký kết bản ghi nhớ, và tùy thuộc vào việc bắt đầu thực hiện các điều 1, 4, 5, 10 và 11 của bản ghi nhớ, cũng như việc tiếp tục thực hiện các biện pháp này, Mỹ và Iran sẽ bắt đầu đàm phán về thỏa thuận cuối cùng đối với các điều khoản còn lại.
14. Thỏa thuận cuối cùng sẽ được thông qua bằng một nghị quyết ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Báo New York Times ngày 5/5 công bố cuộc phỏng vấn nhóm tình nguyện viên Ukraine đang sử dụng máy bay vận tải An-28 làm nhiệm vụ phòng không, cho thấy trên thân phi cơ được sơn tổng cộng 213 biểu tượng phi cơ không người lái (UAV) của Nga.
Phi công Timur Fatkullin tuyên bố đây là số lượng UAV Nga mà tổ lái An-28 đã bắn hạ, thêm rằng họ còn sơn các dấu phẩy để phân biệt đã đánh chặn được bao nhiêu mục tiêu trong mỗi lần xuất kích.
Máy bay được trang bị một khẩu súng máy do Mỹ sản xuất, có tốc độ bắn 3.000 phát mỗi phút.
"Mất khoảng 500 USD tiền đạn để hạ một UAV. Đây là món hời khi UAV đối phương có giá hàng chục nghìn USD mỗi chiếc, trong khi tên lửa phòng không để đối phó chúng có thể lên tới hàng triệu USD mỗi quả", New York Times cho hay.
Trước khi xung đột bùng phát, chiếc An-28 được dùng làm máy bay chở người nhảy dù. Valerey Slipkan, một phi công khác trong nhóm tình nguyện, bắt đầu hoán cải phi cơ để làm nhiệm vụ chiến đấu sau khi mất con trai trong những ngày đầu cuộc chiến.
"Khi tôi tới trụ sở chính của không quân, họ nói rằng 'Ông quá già rồi'. Nếu không được nhập ngũ, tôi sẽ tự tạo ra đội quân của riêng mình", Slipkan cho hay.
Kể từ giữa năm 2025, Ukraine đã cho phép và khuyến khích những người được miễn nghĩa vụ quân sự tham gia đối phó UAV Nga, trong bối cảnh lực lượng phòng không nước này không thể chặn hết phi cơ đối phương trong các đòn tập kích.
Các đơn vị tình nguyện thường nhận lệnh điều động và dữ liệu mục tiêu từ không quân Ukraine. "Trong tuần đầu tiên, chúng tôi đã bắn rơi hơn 15 UAV", Slipkan nói.
An-28 là sản phẩm của Cục Thiết kế Antonov, thực hiện chuyến bay thử đầu tiên năm 1969, đưa vào biên chế không quân Liên Xô và hãng hàng không dân dụng Aeroflot năm 1986. Tổng cộng 191 máy bay đã được xuất xưởng trong giai đoạn 1975-1993, trong đó 16 chiếc vẫn được sử dụng tại một số quốc gia trước năm 2016.
Phi cơ này là một trong những phương án giá rẻ được Ukraine sử dụng để đối phó UAV tầm xa Nga. Nhiều UAV đã bị phá hủy bằng súng máy gắn trên vận tải cơ An-28, giúp máy bay được đặt biệt danh là "thợ săn Geran".
Ukraine gần đây cải tiến dòng An-28 thành "tàu sân bay trên không" với khả năng phóng thiết bị bay không người lái (drone) đánh chặn từ giá treo dưới cánh. Phi cơ còn được trang bị cảm biến quang học, giúp tổ bay xác định vị trí UAV mục tiêu trước khi triển khai vũ khí đánh chặn.
"Đây là bước đi đầu tiên trong kế hoạch chi 350 tỷ shekel (119 tỷ USD) để tăng cường sức mạnh, năng lực sẵn sàng chiến đấu cho quân đội Israel trong một thập kỷ đầy thách thức an ninh sắp tới", Bộ Quốc phòng Israel cho biết trong thông cáo hôm nay.
Ủy ban mua sắm quốc phòng của Israel, gồm nhiều bộ trưởng trong nội các, trước đó phê duyệt kế hoạch mua thêm hai phi đoàn tiêm kích F-15IA và F-35I do tập đoàn Boeing và Lockheed Martin của Mỹ sản xuất.
Báo Times of Israel cho biết kế hoạch này sẽ nâng tổng số tiêm kích tàng hình F-35I của không quân Israel lên 100 chiếc, trong khi lực lượng F-15IA sẽ tăng lên 50 chiếc.
Theo Bộ Quốc phòng Israel, các phi đoàn mới sẽ đóng vai trò trụ cột trong quá trình phát triển lực lượng dài hạn của quân đội, giúp duy trì ưu thế trên không và ứng phó với những mối đe dọa trong khu vực.
"Xung đột gần đây với Iran một lần nữa cho thấy rõ quan hệ chiến lược giữa Mỹ và Israel có ý nghĩa sống còn như thế nào, đồng thời khẳng định sức mạnh không quân hiện đại vẫn là yếu tố thiết yếu", Amir Baram, quan chức điều hành hoạt động tại Bộ Quốc phòng Israel, cho hay.
Lực lượng Phòng vệ Israel đang biên chế 48 trong tổng số 50 chiếc đặt mua trong thương vụ đầu tiên. Tel Aviv hồi năm 2023 đặt mua thêm 25 chiếc F-35I, dự kiến bắt đầu tiếp nhận từ năm 2028.
Năm 2024, Bộ Quốc phòng Israel cũng đặt mua 25 chiến đấu cơ hạng nặng F-15IA, lô đầu tiên dự kiến được bàn giao từ năm 2031.
Israel là nước thứ hai được Lockheed Martin bàn giao chiến đấu cơ F-35, chỉ sau Mỹ, đồng thời nằm trong số ít quốc gia được phép chỉnh sửa mẫu phi cơ hiện đại này. F-35I là phiên bản phát triển riêng cho không quân Israel, dựa trên nền tảng biến thể F-35A, tích hợp nhiều công nghệ nội địa để đối phó mối đe dọa từ Iran.
Trong khi đó, F-15IA được phát triển từ phiên bản F-15EX hiện đại nhất trong biên chế quân đội Mỹ, áp dụng các điều chỉnh theo yêu cầu của Israel.
Hình ảnh do truyền thông Nga công bố cho thấy ông Tập bắt tay ông Putin trước khi hai nhà lãnh đạo cùng bước trên thảm đỏ giữa tiếng quốc thiều hai nước do ban nhạc quân đội cử hành.
Phát biểu tại cuộc hội đàm bên trong Đại lễ đường Nhân dân, ông Tập gọi ông Putin là "người bạn thân thiết", khẳng định hai nước đang cùng định hình tương lai quan hệ song phương trên cơ sở cùng có lợi và tôn trọng lẫn nhau.
Về phần mình, ông Putin cho biết Nga vẫn là nhà cung cấp năng lượng đáng tin cậy bất chấp cuộc khủng hoảng ở Trung Đông, và hợp tác song phương với Trung Quốc tiếp tục duy trì "động lực tốt" dù đối mặt nhiều yếu tố bất lợi từ bên ngoài.
Nhà lãnh đạo Nga cũng nhấn mạnh thương mại Nga - Trung đã tăng hơn 30 lần trong 25 năm qua, đồng thời dẫn câu thành ngữ cổ của Trung Quốc "Một ngày không gặp tựa ba thu" để nói lên sự gắn bó giữa hai bên.
Ông Putin đến Bắc Kinh từ tối 19-5 theo lời mời của ông Tập, được Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đón tại sân bay.
Chuyến thăm diễn ra đúng dịp kỷ niệm 25 năm Hiệp ước láng giềng hữu nghị và hợp tác Nga - Trung - văn kiện được xem là nền tảng cho quan hệ đối tác chiến lược giữa Matxcơva và Bắc Kinh - cũng như 30 năm quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Nga - Trung và 25 năm thành lập Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO).
Theo lịch trình, ông Putin và ông Tập sẽ có các cuộc hội đàm riêng và hội đàm mở rộng, với nội dung dự kiến xoay quanh quan hệ song phương, thương mại, năng lượng, an ninh, công nghệ và các vấn đề quốc tế lớn.
Khoảng 40 văn kiện chung dự kiến được ký trong chuyến thăm, bao gồm tuyên bố về việc làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Hợp tác năng lượng là một trong những chủ đề nổi bật, đặc biệt là dự án đường ống khí đốt Power of Siberia 2 nối Nga với miền bắc Trung Quốc qua Mông Cổ.
Dự án được kỳ vọng giúp Nga bù đắp phần nào thị trường châu Âu đã mất, đồng thời giảm sự phụ thuộc của Trung Quốc vào nguồn năng lượng vận chuyển bằng đường biển.
Tháp tùng ông Putin là phái đoàn cấp cao gồm nhiều quan chức và lãnh đạo doanh nghiệp lớn, trong đó có Ngoại trưởng Sergey Lavrov, Phó thủ tướng Aleksandr Novak, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Elvira Nabiullina, Giám đốc Rosneft Igor Sechin và Tổng giám đốc Gazprom Aleksey Miller.
Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bắt tay chào nhau khi lễ đón chính thức bắt đầu - Video: RT
Chủ tịch Tập Cận Bình bắt tay các thành viên trong phái đoàn Nga - Video: RT
Tổng thống Putin bắt tay các thành viên thuộc phái đoàn Trung Quốc - Video: RT
